1. Trang chủ
  2. » Giáo Dục - Đào Tạo

uống trà trị bách bệnh

168 212 0

Đang tải... (xem toàn văn)

Tài liệu hạn chế xem trước, để xem đầy đủ mời bạn chọn Tải xuống

THÔNG TIN TÀI LIỆU

Thông tin cơ bản

Định dạng
Số trang 168
Dung lượng 6,77 MB

Các công cụ chuyển đổi và chỉnh sửa cho tài liệu này

Nội dung

V i du, benh cd tinh nong cd bieu hien phat ndng, d d md hdi, mieng khat, thich udng nu'dc lanh hoac d trang thai budn bvfc, dung nhiing loai thud'c lanh mat hoac tham chi dung each udn

Trang 1

uong Tra

tri bach benh

H O A N G V t J (Bien soan)

THU \l\fj] JiNH BINM THUAfi"

NHA XUAT BAN V A N HOA THONG TIN

Trang 2

^ m4t' t>vofi^ nAUn^ (H-e<y ^ican/ t7Lon<jf/

CMM/ (^/ n^udiy, ne^U/ cut/ i^ifi^ cdcA tdi c^y

Si^w h// ^enA tat cdo- cAcn£ mlnS

Trang 3

Ldi noi dau

Trong thcfi ky Tan Han trUdc cong nguyen, trong

cuon "Than nong ban thao kinh" cua Trung Quoc

CO ghi chep lai ve tra, khi do c6 tdc dung nhU dWc _

thao Ben cuon "Than nong ban thao" cua thdi

Chien quoc thi da trdn thuat lai dWc tinh va tdc ] dung cua tra: tra c6 vi ddng, nhUng ngiiii uong tra

rat CO ich cho tarn thdi, gidm beo, sdng mat" La tra

CO mdu sac sdng, miii tham, nhvCng chat c6 chvta

trong la tra rat c6 lai cho site khoe cua con ngi£ii

Nhiing ngiiri thiifng xuyen uong tra se c6 siic khoe

tot, tru&ng tho, moi ngdy uong khodng 3 den 5 chen

tra tham, c6 Igi cho swt khoe, tinh than sdng khodi

Tra dWc bat nguon tU Trung Quoc, trong rat nhieu

sdch CO cua dd't nUdc nay c6 v6 van nhUng ghi chep

thu vi ve tra Co ghi chep lai rang, Di£rng Tuyen

Tong nam cong nguyen 849, mot hom c6 mot vi hod

thWng han tram tuoi den Lac DWng, Bt£fng Tuyen

Tong hoi vi hod thWng uong thuoc bo gi ma lai dWc

tn£ing tho nhU vay Vi hod thWng tra M, khi con

nho cuoc song rat ngheo kho, khong Met thuoc bo la

gi, khong uong bat ciC loai thuoc gi, chi la binh sinh

thich uong tra, di khap nai coi tra la ban Diifng

Tuyen Tong nghe xong lien tang ong 50 can trd vd

chuc ong se luon trxifng tho

Trang 4

Trd khong nhUng c6 cong hieu tri lieu rat tot

ma con c6 the phdng chong duac rat nhieu benh

tat Nhd y hoc ddi Ditdng cua Trung Quoc, Trdn

Tang Khi da tiing ddnh gid cao gid tri dWc lieu

cua trd: cdc loai trd Id thuo'c quy doi vdi rat nhieu

benh tat, trd la thuoc chUa bdch benh Trong cuoc

song hien dai ngdy nay, duac tinh than ki cua trd

da duac moi ngiiii cong nhan Nghien ciCu khoa

hoc cung dd chvCng minh, trd c6 vai trd trong viec

phdng trie benh ddi thdo du&ng, cdc benh ve tim

much, chong ung thii, chong Ido hod, v.v , c6 the

thay trd Id mot loai thuoc tot trong viec chQa tri

cdc loai benh tat

Vay rot cuoc trong trd c6 chiia nhxing vat chat

ndo CO Igi cho sUc khoe cua con ngi&i, dong thdi lai

CO cong hieu trii benh tat? Khoa hoc phdt hien ra

rang, trong trd co chi(a rat nhieu hap chat, trong

do CO protein hod tan, axit amin, hap chat cacbon

hydrat vd rat nhieu loai vitamin, dac biet la

vitamin C, vitamin B vd vitamin P c6 trong trd rd't

CO lai doi vdi ca the con ngiifi Id thdnh phdn khong

the thieu trong qua trinh trao doi chat Cong dung

cm trd trong viec phdt trien tri ndo, phdng chong

Ido hod, ndng cao khd ndng mien dich, cdi thien to

chiic tebdo dt&ng ruot vd tieu hod, gidi doc to' dd

dWc nhieu cong trinh nghien ciCu khoa hoc chiing

thUc, vi the trd cung chinh Id chat dieu chinh chile

ndng rat tot ,, , , , ,,.«,.„,

Bong thdi trd con co vai trd du phdng vd tri lieu

phu tra doi vdi rd't nhieu loqi benh tat Muoi vd ca

CO trong Id trd, dac biet Id cdc nguyen to' (cdc

nguyen to'vi luang) nhudong, phot pho, sat, nhom,

mangan, kem, canxi, magie, v.v cd the bo sung

nhu cdu cua con ngiifi ve khodng chd't, vd Idm cham Iqi qua trinh Ido hod Cafein cd trong trd cd the kich thich than kinh hUng phd'n cao do, khie'n cho tinh than cua con ngUdi hUng phd'n, tuduy hoqt bdt, tieu trit moi met Ngodi ra, cafein cdn khie'n cho tim mqch hoqt dong nhanh han, Idm cho cdc dong mqch dUdc gidn nd, tang cUdng sU cung cap mdu cho tim, cd vai trd trong viec xdy dUng mot trdi tim khoe mqnh, tang ci&ng sUho hd'p, ndng cao kho'i luang Idm viec cua cdc ca bap, nhUng Iqi khong

he Idm cho huye't dp tdng cao Bong thdi trd cung

cd tdc dung cam mdu, tieu diet vi khudn, gidi doc khi ca the hd'p thu phdi luang muo'i kim loqi hodc chd't kiem sinh vat Chd't cafein vd phenol cd trong trd ke't hap vdi nhau cd the phdng trU sU tdng cao cua cholesterol trong ca the Khoa hoc thUc nghiem cdn phdt hien ra rang, trd cdn cd tdc dung cho'ng Iqi sU ngUng tu, cd the khie'n sUhinh thdnh protein

xa cd do ke't dinh cao duac gidm bdt, dieu dd chvCng minh trd cd the kho'ng che sU xa cUng dong mqch

Cd nghien cUu cdn cho thd'y ro, uo'ng cd phe khie'n hdm ludng cholesterol trong ca the tdng cao, nhUng uo'ng trd cd nhieu thdnh phdn phenol vd vitamin Iqi

cd vai trd tot trong viec thanh loc cafein cd hqi, diem ddc biet cua trd chinh Id d day

Vi vqy, ti( xUa tdi nay trd ludn dWc coi Id thUc phdm tot trong viec duy tri sUc khoe vd keo ddi tuoi tho, cd cong hieu gid'ng nhU "linh dan huyen dieu"

Chinh VI the nhd tha noi tie'ng ddi Tong, To Bong

Pha dd chu truang khdi xUdng: neu benh nhe thl chi cdn uo'ng trd, khong cdn phdi uo'ng thuoc, ong ndi:

"thd rang uo'ng may bdt trd cdn han Id uo'ng mot vien thuo'c"

Trang 5

Cling vdi sU phdt trien cua xa hoi hien dqi, yeu

cdu cua con ngU&i doi vdi cdc loai thUc phdm cUng

bdt ddu tU "an no" den "an ngon" roi chuyen den

htnh thiic "tarn bd cho sHc khoe" SU huyen dieu do

viec uong tra mang tdi se dem den rat nhieu dieu

tot dep cho con ngi£fi trong viec bdo ve site khoe va

keo dai tudi tho i i : •

C U A T R A

I L I C H SLF VA SI/ PHAT T R I E N CUA T R A T H U O C

Tra v6n la mot loai thu'c vat hoang da thu6c loai scfn tra thu'dng moc thanh bui Khoang hcfn 4000 nam trifdc vao thdi dai Than nong, nhijfng ngifdi lao dpng da ngau nhien phat hien ra tra ciing nhu" tac dung giai d6c ciia tra, tu" do tra da trd thanh thu" do uong giai d6c Tra thuoc la thanh phan thuo'c quan trong trong y hoc ciia Trung Quo'c, la kinh nghiem dtfdc tong ket lai trong mot thdi gian dai va trong qua trinh chien dau vdi benh t|it cua ngu'di lao d6ng Trung Quo'c Tra c6

tac dung nhxS mot v i thuo'c, no da ton tai trong 2700

nam lich su" cvia ngu'di Trung Hoa Trong cuo'n "Bdn thao T h i n Nong" thdi Dong Han, cuon "Ban thao bd sung" cua Tran Tang Khi ddi Difdng, cudn "Tra p h d " cua Co Nguyen Khanh ddi Minh deu ghi chep lai rat can than cong dung nhu' v i thudc ciia la tra Tvfcfng

truyen Than Nong Thi nem phai bach thao, nhi^m phii

72 v i ddc, nhd c6 la tra mdi giai dMc doc Danh y Idn

ddi Han Tru'dng Trung Cdnh cung deu dung tra de

chaa cac loai benh

Trang 6

thufi'c v a o t r a , tu! d d m a t a o n e n t r a thud^c T h e o k i n h

n g h i e m c u a nhCtng ngUcfi chiJa b e n h , c h o r a n g t r a thud^c

t h d i tru'dc d a k h o n g n g i J n g h o a n t h i e n , tijf d d d a x u a t

h i § n cac p h U d n g t r a thud'c n h i e u t a c d u n g , d a t r d thar\

m d t n e t d a c sac t r o n g p h U d n g p h a p d u ' d n g s i n h b d o v e su'c k h o e , p h o n g b e n h v a chtta b e n h c u a cac d a n h y

Trang 7

Bao gom nong, lanh, am, mat, no thong qua phan loai

quy nap tinh chat cac loai benh khong gidng nhau ma

ra Ngiidi benh tuy c6 cac dang benh khac nhau, bien

chiJng nhii the nao nhu'ng chung quy lai cung chi c6 mot

so dang ccf ban Qua thtfc tign cung da tdng ket difcfc

chiJc nang cua cac loai thudc, pham la nhCfng loai thudc

chila benh tinh lanh lai c6 thuoc tinh nong, am, c6 chUc

nang am nong, trO du-dng, giai lanh, ich khi nhu" phu txl,

giing kho; nhiJng loai thudc chila benh tinh nong lai c6

thudc tinh mat, lanh, cd chufc nang thanh nhiet, ha hoa,

mat mau, g i i i ddc, tu" am, nhu! hoang lien, sinh dia

Ngoai ra, nhCng loai thudc chCfa chiJng cd the suy nhu:g'c

cd chiJc nang bd khi, trang di:fdng, tu" am, du-Qng huyet,

an than nhu! nhan sam, dxidng quy Nhu'ng loai thudc cd

chiJc nang tang cu-dng siJc khde hoac nhu'ng loai benh

phat ra hay an d ben trong, deu cd ch;j'c nang Idi nxidc,

thdng tien, boat huyet nhu" dai hoang, xuyen loan v.v

' 2 N g a v i •

Chi cac v i khdng gidng nhau chua, cay, man, ngot,

dang Cay cd the tao chua, hanh khi nhu" ma hoang, que,

tia td Chua cd the tao chat nhu! d mai, v i dang cd the

lam ha ta, du:Sng am, giam nghich nhu! hoang lien v.v

Vi ngot cd the bd Ich nhif cam thao v.v V i m&n cd the

lam mem ciJng tan ket nhu: cdn bd v.v , ; :, > v j ,

n 3 Tang gidm chim noi

Chi nhilng v i thudc khi vao cd the cd the cd tac dung

•f^ \d du'dng, hoac giam binh nghich, hoac tang phat tan,

hoac ha thdng du:dng tieu, khien benh tinh thuy&n giam

Thudc tang ndi c6 chiJc nang thang du'dng, phat tan, giki

doc, giam non, thudc giam chim c6 chv(c nang thanh nhiet,

t^ ha, Idi tieu, gidm nghich, nhip thd deu, tiem du'dng

^ auy kfnh

Chi nhu'ng loai thudc cd tac dung chiJa benh ddi vdfi

mot loai bd phan tang phu cua cd the, nhxi hoang lien

cd chiJc nang thanh ta tam hda khi hoang lien d i vao t^m kinh

Tdm lai, tac dung ve nguyen l i cua nhiJng loai thudc

la thdng qua cd che cd tinh tdng hdp cua tiJ khi, ngti v i , tang giam chim ndi, quy kinh ma thanh, tuy m d i loai thudc cd mot v a i cdng dung, tham chi la nhi^u cong dung nhuiig deu cd thanh phan chu yeu khac nhau, khdng the chon mot loai thudc de chijfa tat ca cac loai benh NhCng loai thudc cd chiJc nang khong gidng nhau theo l i lu$n cua Dong y, thong qua nhCfng tac dung bien chitng, each ket hdp hdp l i cd the dat du-dc nhijtng hieu qua cd tinh chinh the ro ret, t i i dd cd the

chCfa dxxac nhu'ng can benh thong thiidng hoac nhu'ng

can benh nan y

Tra thudc difdc su" dung theo each l i luan cua Ddng

y, chiJc nang bao ve siJc khde cua nd cung gid'ng nhvt

cd che chiJa benh cua cac loai thudc khac, ddng thdi thong qua stf tac ddng l l n nhau cua thudc va benh ddi

vdi s\X b d sung, dieu tiet chinh cd the de dat tdi muc

dich chiJa benh V i du, benh cd tinh nong cd bieu hien phat ndng, d d md hdi, mieng khat, thich udng nu'dc

lanh hoac d trang thai budn bvfc, dung nhiing loai thud'c

lanh mat hoac tham chi dung each udng nu'dc lanh thi

cd th§' dat du'dc tac dung trong viec khang lai chat doc ndng, cudi cung se h d i phuc diidc su! can bang am du'dng trong cd the

Trang 8

I I I N H t f N G T H A N H P H A N CO L0I T R O N G LA TRA

Uong tra c6 the bd sung cac chat protein va axit amin can thiet cho cd the Thong qua udng tra c6 the hap thu

trUc tiep ham li^c/ng protein la 2% d dang hoa tan c6

trong la tra, phan Idn protein la d dang hoa tan nam

trong ba ciia tra

Qua viec nghien ciJu chiJng minh cua cac nha khoa

hoc trong mot thdi k i dai da cho thay ham lu'gfng hoa

hoc CO trong la tra v6 ciing phong phii, bao g6m hdn

500 thanh phan cac loai, trong do c6 rat nhieu thanh

phan la cac chat dinh dudng c6 Igfi cho sv(c khoe, c6 tac

dung trong viec phong, chiJa cac loai benh Tra c6

nhieu cha't phenol, lipopolysaccharides, axit amin v.v

H a m luldng phenol c6 trong la tra (chii yeu la d cay tra

non) thudng chiem 20-30%, la mot loai oxi tU do phd

bien nhat cua hdp chat, c6 tac dung giam lu'gfng md

trong mau, giam huyet ap, giam lu'gfng dUdng trong

mau, phong trijf lao hoa, chong phong xa, di^t khuan,

tieu d d m v.v Ham lu!cfng chat lipopolysacchrides

trong la tra vao khoang 3%, no c6 the lam tang kha

nang m i i n dich ciia cd the va con c6 tac dung cai thien

chiJc nang tao mau, chong phong xa, t r i nhiJng benh

lien quan den phong xa

Cac loai axit amin c6 trong la tra rat phong p h i i , gom hdn 25 loai, trong do c6 isoleucine, leucine, lysine,

phenylalanine, threonine, axit methyl butyric la sau

trong tam loai axit amin can thiet cho cd the Ngoai ra

con CO chat histin dine can cho tre t i i khi sinh ra cho

den k h i trUdng thanh Ham lu'gfng axit amin c6 trong la

tra chiem tu: 2-5%, no la ddn v i chu yeu cua thanh phan

^ protein chvCa trong te bao de tao nen ccf the, la yeu t6

< i ^ t » ^ | ^ khong the thieu trong bo may trao ddi chat cua ccf th6',

•i^N;*,- CO tac dung giam huyet ap, chong mgt moi va bdo v§

sMc kh6e, c6 Icfi cho vi$c hoa t r i li$u d6'i v6i ngUdi b i

ung thu Trong nhCfng nam gan day, ngUdi ta da tach cha't hong tra c6 trong hong tra, c6 tac dung chong lao hoa, chdng lai sU d i can cua ung thU, giam lulcfng dU'cJng, gidm lu'gfng md, v.v NhCfng Igfi ich nay rat c6 tac dung ve siJc kh6e dol vdi cd thg', c6 the phong va

chflabenh •'•''^'•^ : '•via-.;!/.,

M-r-Uong tra con c6 the bd sung cac loai khoang chat

cin thiet cho cd the Qua thi nghiem cua cac nha khoa

hoc, trong la tra c6 chiJa ham nguyen to" dai lifgfng va nguyen to" v i lifgfng can thiet cho cd the Co tdi hdn 30 loai nguyen td^ dai lulgfng khac gdm chat dam, natri, kali, canxi, photpho, magie, Itfu huynh, nhom, sat, clo; nguyen to' v i lifgfng gom ddng, mangan, kem, borum, silic, molypden, coban, iot, flo, selen, crom, thiec v.v deu la nhCfng nguyen to' can thiet cho

cd th§' Nguy§n to" dai lu'gfng chu y§'u la photpho, kali, canxi, natri, magie, lu'u huynh; nguyen to" v i Ivfgfng chu ySu la sat, mangan, kem, selen, ddng, flo va iot H a m lUgfng kem c6 trong la tra kha cao, dac biet la trong tra xanh, binh quan m d i gam tra xanh chiJa 73 mg kem, cao nhat la 252 mg; binh quan m d i gam hong tra cung chiJa 32 mg kem Ve ham lulgfng sat binh quan chiJa trong la tra, m d i gam tra khd chiJa 123 mg; m d i gam hong tra chiia 196 mg NhCng nguyen to nay c6 tac dung quan trong dd'i vdi b6 may sinh l i cua cd the Thudng xuyen uo'ng tra se cd du'gfc nhiJng khoang chat quan trong Ngoai ra, ngu-di ta da tien hanh nghien cu'u rong rai ddi v d i v i lifcfng nguyen t d chiJa trong la tra

va da dat dUgfc nhilng ket qud nghien cu'u Idfn V i d u thong qua viec nghien cu'u da phat hien ra ham lifcfng selen chiJa trong la tra c6 tac dung tich ctfc d d i v d i vi$c phong va chijta benh ' * ' '

Trang 9

I V V I T A M I N C O T R O N G L A T R A

La tra chiJa raft nhieu ham lifdng vitamin Trong trong

Itfgfng tinh cua la tra, ham lu'dng vitamin B thong thifdng

vao khoang 100-150 ppm Ham lifdng vitamin B5 c6 nhieu

r\haft trong cac loai vitamin B, no d vao khoang mot rvia

ham lu'Ong vitamin B, no CO the phong tranh b&nh hui va

cac benh ve da Ham lu'cfng vitamin Bl c6 trong la tra cao

hdn d rau Vai tro chu yeu cua vitamin Bl la duy tri he

than kinh, tim va he thong tieu hoa Cuf trong 100 gam la

tra thi c6 khoing 10-20 mg lactoflavin (vitamin B2) M6i

ngay uong nam coc tra c6 the dap ufng day du 5-7% Ivfgrng

vitamin can thiet cho ccf the, chiJc nang hang ngay la no

CO the tang cu'dng do dan hoi cua da va vong mac Ham

lu'cfng axit folic (vitamin Bll) rat cao, vao khoang 0,5-0,7

ppm trong trong lu'cfng tinh cua la tra, m6i ngay uong

nam coc tra la c6 the dap iJng day du 6-13% lu'cfng

vitamin can thiet cua cd the Khi vao cd the, no c6 chxJc

nang thay the chat beo va hdp chat nucleotide Ham

lu'cfng vitamin C c6 trong la tra cung rat cao, cao nhat la

d tra xarrh, khi do ham lifdng vitamin C cd the dat tdi

0,5%, vitamin C c6 the phong tranh benh xau mau, tang

siJc de khang cho cd the, thiic day qua trinh lam lien vet

thu'dng Ham lu!dng vitamin E (tocopherols) trong la tra

chiem tu* 300-800 ppm trong lu'cfng tinh cua la tra, chii

yeu t6n tai trong thanh phan cua chat beo Vitamin E la

mot loai thuo'c chong oxi hoa, cd the ngan can qua trinh

oxi hoa cua chat beo trong cd the, v i thS' no cd cong

dung trong viec chong lao hda Ham Ivfdng vitamin K cd

trong la tra cung rat cao, moi ngay ud'ng nam coc tra cd

the dap iJng dii nhu cau cua cd the Vitamin K giup thuc

day gan to'ng hdp chat lam dong mau

Uong tra cd rat nhieu lu'cfng vitamin ckn thig't cho cd

thi Trong la tra cd chiJa rS't nhi^u ham liidng vitamin

Can cv[ vao tinh hoa tan cd the phSn thanh vitamin hoa

tan trong nu'dc va vitamin hoa tan trong chat beo (bao

gdm cac loai vitamin B va vitamin C), cd thi thong qua

viec uong tra giup cd the hap thu trtfc tiep cac loai vitamin dd ;

Vitamin C tang ciidng siJc de khang va svf mien dich cua cd the, con difdc goi la axit chong mau xau Ham lu'cfng vitamin C cd trong la tra kha cao, ciJ 100 gam tra xanh thu'dng cd 100-250 mg, thuoc vao loai cao nhi;f tra Long Tinh cd the dat tdi hdn 360 mg, con cd ham lu'cfng cao hdn cd mot so' loai hoa qud nhif chanh, cam quyt

Hong tra, tra O long trong qua trinh che bien se len men, ham lu'cfng vitamin C khi bi oxi hda se giam, 100 gam la tra con 10 mg, dac biet la hong tra ham lu'cfng cang thap hdn Vi vay, cang cd nhieu Ivfdng tra xanh thi gia tri dinh difdng cang cao Mdi ngu:di mdi ngay chi can uong 10 gam tra xar\ cao cap la da dap iJng du'dc liidng

vitamin C can thiet cho cd the «J i

Do vitamin cd tinh tan trong chat beo khd tan trong

nu'dc, la tra khi do' iwidc soi vao cung khd cd the difdc

hap thu Vi vay, can phai tao thdi quen an tra de bu vao nhu'dc diem nay, dem tra gia thanh bot nhd, cho them vai loai thifc pham vao nhu: dau phu, bot mi, cac loai

banh ngot, keo, kem; an nhCng loai thxic pham cd tra

nay thi cd the cd du'dc toan bo nhCtng thanh phan dinh du:dng vitamin cd tinh hda tan trong md cd trong la tra, cang phat huy du'dc gia tri dinh dtfdng cua tra

V D A C D I E M C U A T R A T H U O C

Thuo'c nxidc la loai thuoc hay dung nhat trong cac loai thuo'c, nd cung gid'ng nhii tra thuo'c, iXu diem cua nd la che' bie'n ddn gian, tien Idi, di dang, cd chufa nhieu

Trang 10

thanh phan d l hoa tan, c6 d6 nvCdc trong, sau khi u6ng

d§ hap thu vao ccf the, c6 tac dung nhanh chong Tuy

nhien, ngu'cfi benh khi s^c thuo'c ciing phdi tuSn theo

trinh ti^, neu each lam khong dung, nhilng thanh phan

CO Idi se d§ bi phan giai va pha huy Vi du nhi( dun qua

lau hoac cho qua it nu'dc se dS tao thanh hot; khi dun

thuoc den nhiet do 30-40°C, cac chat trong thudc se tao

hoat tinh enzim manh, nhiJng thanh phan c6 Icfi cua no,

dac biet la glucozit du'dfi tac dung ciia men se bi phan

giai, khien cho nhCfng thanh phan c6 Icfi chiJa trong

thuo'c giam, cong dung chCfa b§nh cung it di, tham chi

mat cong dung Nhtfng thang tra thuo'c c6 nhCfng dac

diem du'di day:

Mot la, can cu: vao dac diem tir\ nang, yeu cau che

bie'n cua thuoc, Ian liidt dem ngam tat ca cac loai doan,

sdi, bgt thuoc, cung c6 the ngam cung luc Sau khi de

kho, lam theo trinh tu" ddn gian, tao ra do uong thuan

tien, thich hgfp vdi tat ca cac quoc gia va xu the phat

trien vdi nhip song nhanh cua th&' gidi , ,

Hai la, khi ngam, lay nxidc soi lam dung moi se c6 the

tieu huy nhanh chong nhCfng enzim trong do, tranh de

cho nhilng thanh phSn c6 Idi bi phan giai va pha huy

Ba la, cac loai thudc c6 the d dang bot tho hoSc sdi

nho, doan nho, be mat ben ngoai c6 dien tich Idn thi

dien tich tiep xuc vdi dung moi cung Idn, d§ khien

nhilng thanh phan c6 \ai bi phan giai

Bd^n la, tra thuo'c nen cho vao rihiSng do cd tinh giCf

nhiet, thong thu:dng c6 the duy tri nhiet do d miJc

80-95°C, nhif the mdi c6 the bao ddm nhiJng thanh phan c6

Igri dtfcfc hoa tan ma khong bi pha huy

Nam la, c6 the do nu-dc lai nhieu Ian de duy tri lau dai

cong dung chCfa benh Dac bi§t, ddi vdi m6t loai bgnh

man tinh nao do, neu sau khi udng thu'dng xuyen trong

m6t thcfi gian thi nhilng thanh p h i n c6 loi se dat den mot lu'c'ng tieu chuan ma neu chi udng thudc khong se khong

dat diTdc hi&u qua nhtf vay Vi du, nhCfng benh nhan bi

s6i tiet nieu, sau khi udng tra thu'dng xuyen, c6 the gia tang nhCfng thanh phan thud'c c6 tac dung bao mon s6i

than, CO Idi cho viec dao thai va lam nh6 soi than

Sau la, ddi vdi nhCfng loai thuo'c dang keo khong chiu du'dc nhiet do cao nhi;f a giao, nhung htfdu hoac nhiJng loai thud^c d§ phat tan nhu: hoa cue, hoa ngan, mot so' loai khong nen dun lau nhif la dau, la phien ta, tao ra tra thud^c con dotn gidn hdn tao ra nhCfng loai thudc khac TCf iJng dung lam sang, thud'c nu'dc c6 the coi la thuo'c d the dich, tuy c6 liu diem la hap thu va tac dung nhanh chong, r\hui-ig v i phdi ud'ng mot li:fgfng Idn, cd v i dang,

ngu'di benh khi ud^ng thud^c c6 cam giac xic che, rat khd

chiu Tra thud'c lai du'cfc coi nhu! tra de ngu'di benh c6 cdm giac d& chiu hcfn khi udng va khong bi bo buoc ve thdi gian uo'ng ma c6 the uo'ng tuy liic Dong thdi, nhi&t

d6 cua tra thud'c cung di khd^ng che', c6 the can ciJ vao b&nh tinh de Ixia chon each udng thich hdp TCf hieu qui

trong each chiJa benh, nhilng thanh phan c6 Idi trong tra thudc hoa tan mot lu'c'ng Idn, chat lu'gfng cua cdt thudc eung td^t, nen sil dung lam sang VI u'u diem cua tra la ti§n Idi, cd cong dung, eo tinh ttf nhien, tiet kiem, ngoai

ra eon cd tinh tap trung, tinh linh hoat, vi vay tra thud^c nhanh chong du'cfc van dung rong rai vao chCfa tri lam sang va da nhan dufdc stf ung ho cua moi ngu'di

VI CACH CHE BIEN TRA THUOC

Can cvC vao nhCfng thanh phan khong gidhg nhau d ^

tao ra tra thudc, each sil dung khong gidng nhau, c6 mot

s6 phu'dng phap phan loai va suf dung du'di day:

Trang 11

1 Trd bot

Bot gia nho, trpn lai vdi nhau va phan lam ba bifdc

Bot gia la thao dvfcfc sau khi phdi kho, gia thanh bot

dang tho, qua 14-20 Ian sang Phdi tranh khi gia c6 qua

nhieu bot nho Cho h6n hcfp nhiJng loai bot da gia d

dang tho vao may danh tan danh deu, hoac dung may

tron den khi mau deu roi lam lai 1-2 Ian Bot nghien la

dung loai giay cd tinh nang chong am tot, hoac tui lam

bang polyethylen, mdi tui phan thanh tiifng Itfofng thudc

nhat dinh Bao qudn cf ncfi kho rao thoang mat Lam bot

tra, khong dUcfc de von cue, bot min cung it

2 Tra vien

© Gom nam bUcfc: gia thanh bot, tron deu, nan thanh

vien, say kho, dong goi Dung each gia giong nhu tren, tao

thanh bot tho Loai thuoc nay la lay bot mi cho them mot

lUdng nUcfc thich hcfp vao nau len thanh loai thuoc sanh

nhu bot, tron iSn vao cung vcfi bot tra, tao thanh vien Chu

y, bot can vvTa phai, neu qua dac se kho nhao, tham chi

con ^nh hUcfng den do dinh Yeu cau mau sac ciia cac vien

nan phai d6ng nhat, khong dUdc rcfi rac Cung c6 the lay

nhCtng nguyen lieu thuoc c6 thanh phan khong boc hcfi

dUdc trong phUcfng thuoc, dun nUdc c6 dac thanh thuoc

cao thay cho thuoc dang h6 bot, tron h5n ho'p vdi nhCtng

loai thuoc d dang bot tho nhao thanh vien Neu do ket

dinh khong dii thi tuy tinh hinh ma cho them lu'cfng bot

ho thich hcfp vao Lay mot lu'cfng thuoc nhat dinh cho vao

khuon tron bang dong, lay phan tarn cua khuon go dat

vao thuoc, dung mot chiec gay de go cho rcfi ra la c6 the

dung dUcfc Khi say nen bat dau tu! nhiet do thap m6i den

5v nhiet do cao, mcfi dau vao khoang 60°C, dcfi den khi mat

ngoai kho mdi tu" tu" tang nhiet do len 70-80°C, nhU the

mdi tranh cho b§ mSt b&n ngoai khdi niJt Trong qua trinh say kho nen d i o deu cac vi tri de be ngoai dUcfc kho deu, tranh cho mau sac cua vi&n tra khong giong nhau lam ^nh hvfcfng den chat lu'cfng Cuoi cung dung loai giay cd tinh chong a'm tot de ddng gdi cac vien, ca't giiJ tai ncfi kin, yeu clu be mat phai toan ven, khong cd hien tUcfng niJt

3 Trd hat

Con goi la tra cd dSc, gom bdn budc la ngam, lam thanh hat, say kho, ddng gdi Ngam la lay 10-20% nguyen lieu trong phUofng thudc nghien thanh bot nho (70-100 Ian sang) Tiep dd cho nUdc vao nguyen lieu dim mot Ian hoac nhieu Ian, dem Ipc, cha't dUcfc loc cd lai thanh bot dac Dem nhiJng hat cd dac va bot thudc trdn iSn vdi nhau, tron dSu cho den khi cac chat ket dinh lai, sang tiep 12-14 Ian de tao thanh hat Nhilng hat nay dat den nhiet do eO-SO^C la tien hanh say khd, lai loc tiep

12 Ian niJa, de d ncfi kin dao Gdi cung vdi thang thudc, thong thudng vSn ddng gdi bang tiii polyethylen, hko

qudn ncfi khd rao thoang mat Tra cf dang hat yeu cau khong cd hien tUdng hiit a'm, ket hat

V I I C A C H P H A T R A T H U O C

Mot la, bd trUc tiep cac loai nguyen li&u vao cdc tra, do' nUcfc soi vao hoac nUdc da dun sdi va dang giil d nhi&t dd nhat dinh, day nap vao de trong 5-10 phut, thifcfng xuyen udhg NhiJng nguyen lieu cd the udng dUcfc trUc tiep da phan deu la nhCng thuf d§ chiet xua't nhU nhan sam, hoa cue, hat ngu vi d§ dang hdn cho viec phat huy cdng dung, cay thach xUcfng bo, scfn tra nen che bien thanh dang bot tho, lay vai sach boc lai, sau dd do' nUdc vao udng

Trang 12

Hai la, dem tat cd nguyen li&u vao mot binh niidc nong,

cho nifdc soi vao, day chat nap lai, de tii 30-60 p h u t la c6

the uong nhu" tra K h i d u n g theo phu'dng phap nay, do

binh nu'cfc nong c6 tinh nang giu! nhiet tot, n h i i n g thanh

phan thuoc c6 Idi cang d§ phan tach Co the cho 2-3 luldng

vao m o t goi, sau do phan ra so Ian uong trong ngay

Ba la, d e m tSft cd vat lieu vao n o i , cho nu'cfc vao d u n ,

chat lay nu'cfc r o i cho vao b i n h g i i l nhiet, u o n g r\hieu Ian

n h i i tra K h i cho rwidc vao d u n c6 the cho n hi e u nu'cfc,

t h a m chi c6 the d u n l a m hai Ian lien tiep, sau do lay

nu'cfc da chat cua hai Ian d u n ay cho ciing vao nhau, chia

l a m hai l l n uong

Bon la, p h a n thit hach dao, v i i n g la cac loai thtfc

p h a m CO the suf d u n g triic tiep, nen xat trvfdfc de tao

thanh b6t, sau do cho them sCfa, siJa d a u n a n h vao la c6

the u o n g dxidc Ng'u nguyen lieu la nhxlng loai hoa qui

nhif ca ro't, tao c6 the ep lay nvfdc, sau do cho t h e m siJa

hoac nu'cfc ep hoa q u i vao la c6 the u o n g du'cfc

K h i pha tra can chu y nen do nxidc trxic tiep vao uong,

k h i uong het 1/3 lu'gfng midc, c6 the cho them nu'cfc soi

vao, tiiy theo each uong ma cho them 3-5 Ian, uong cho

den k h i thay v i nhat thi thoi K h i uong nu'cfc ep hoa qud,

nen l a m t u y liic va uong t u y luc, tranh l a m mat d i thanh

phan chat d i n h dvtdng trong k h i che bien Trong nu'cfc tra

CO nhan sam, nhan kho, v a i , tao do, uong den k h i thay

v i nhat nen lay ra an K h i che bien c6 the cho them

du'dng, tuy nhien can biet dieu tiet de c6 v i v i i a phdi,

k h o n g nen cho qua nhi§u K h o n g nen cho di^dng trang

ma nen d u n g dxidng den va du'cfng kinh ; ,, j ,

VIII CACH Stf DUNG TRA TIIUOC

Can c\i theo yeu cau ve phtTcfng thuoc cua bac sT ta n§n

bo nhiing thao du:gfc can thiet vao coc tra hoac binh gii?

nhiet, do midc d u n soi vao, khuay deu, day nap coc hoSc

nap binh lai, de trong 15-30 phut la c6 the d u n g du'cfc, uong nhu' tra, uong cho den khi c6 v i nhat N e u c6 nhiJng loai

thuoc can phai dun , dung noi dat d u n lay nxidc cot, cho

2-3 Ian nxidc vao d un , d u n cho den k h i con nu'cfc cot thi dem

Ipc, cho vao binh gitJ nhi&t, uong nhieu Ian thay tra

D o l v d i nhiJng loai tra nghien thanh bot can cho t h e m chat ket d i n h vao (nhi^ bot ho loang, hoac nhCfng loai thuoc chxJa thanh phan khong bay hcfi trong phu'ofng thuoc, d u n thanh cao r o i l a m thanh thuoc dang chat dinh), t r o n deu, v o vien, chia thanh tijfng thang (hoac cho vao binh), bao quan ncfi kho rao thoang mat, p h d i

cho den k h i kho; phdi du'dfi anh nang hoac p h d i dxidi

nhiet do thap; cuo'l ciing dong goi vao nhUng loai giay

CO tinh nang cho'ng a m t6't, di 6 nofi k i n dao, hoac de trong b i n h da K h i sxi d u n g cin can c\i vao lifcfng nxidc

hoac t h d i gian d u n de uong thay tra

NhCfng loai tra nghien thanh b6t can can cu" theo y e u

ciu cua phu'cfng thuoc, lay giay hoac v a i de goi, k h i da chia thanh goi nen de cf nofi kho rao, trong qua trinh

d u n g p h a i goi lai can than

Tra thuoc thanh pham, thong thu'dng cac gia d i n h

k h o n g n a m ro du'cfc phifcfng phap va cong ngh& bai che,

CO the can cv( theo n h u cau ciia ban than, k h i Ixia chon mua tra thuoc cf xu'o'ng gia d i n h hay cf rO^Cfng thxidng hieu tra thuoc cf tharth pho can can cxi vao each hxidng

d i n suf d u n g N o p h i i hdp k h i mang theo hoSc d u n g trong gia dinh Ydi nhOfng loai benh phiJc tap, tot nhat nen d u n g du'di sxi hu'cfng dSn ciia bac sT

K N H L T N G D I E U C A N C H U Y K H I D U N G T R A T H U O C

Can can cuf vao benh tinh, the chat cung nhxi kha nang chiu d t f n g cua ccf the de Ixia chon nhCfng loai tra thuoc

Trang 13

hgrp l i , can nam ro lieu Ivfcfng dung hap l i , khong nen

dung qua it, cung khong du'Oc uo'ng qua nhieu

N6n uo'ng nong, thong thu'dng khong nen de qua

dem Nen pha xong roi uo'ng luon, tranh khong du'dc

pha roi de each mS'y ngay sau mdfi uo'ng

Vdi nhCfng loai tra khi uo'ng de do mo hoi thi nen udhg

nong, khong han che uo'ng vao luc nao thi b&nh c6 the

dijfng Can duy tri viec do mo hoi mot each tijf tu", khong

nen de mo hoi tiet ra qua nhieu nham tranh kiet siJc Tra

la thudc bd nen udng tru'dc btfa an de toan bo nhflng

thanh phan trong do c6 the hap thu du'cfc Vdi nhCfng loai

tra CO tinh kich thich trang vi nen udng sau bCta an nham

gidm SLf kich thich Vdti nhilng loai tra thudc an than nen

udng tru!cfc khi d i ngii Vdfi loai tra thanh hau dung cho

benh nhan bi b&nh v^ hong, khi ud'ng vao mieng nen nud't

mot each tu" tu" de lam u'cft va am hong Vdi nhiJng loai

tra thud'c chila nhiJng benh truyen n h i l m ve du'cfng tiet

nieu, nen duy tri viec udng lien tiep nham duy tri nong

do thud'c c l n thiet trong difdng nieu dao, ddng thdi c6 tac

dung lam loang dich nieu, lam sach du'dng nieu, eo Idi

cho vi&e dao thdi nhanh chong cac chat doe ban V6i

nhu'ng loai tra thud'c phong dich, nen nam chae each dung

theo mua Vcfi nhu'ng loai tra chCfa benh man tinh va

nhu'ng loai bd du'dng siJc khde cho ngu'di gia nen ud'ng

thu'dng xuyen va ud'ng trong mot thdi gian dai

Neu mud'n lam vien tra (binh tra) nen giCf nong nham

tranh nu'dc ngudi khien do ket dinh yeu, khd thanh hinh

dang Nen cd' gang riit ngan thdi gian che bien, tranh

thdi gian qua dai lam chat lifdng thay ddi, n§n chu y

hdn vao mua he

Do the tich cua binh pha tra rat nhd, dung mdi va

Itfcfng thud'c it, v i vay, khong nen dung nhu'ng loai thud'c

CO Ixiang Idn, bi sui bot Ngoai ra, cung khdng n§n su"

dung r^hCtng loai thud'c cd ddc td' hoSc nhiJng loai thud'c

cd thanh phan cd Idi nhu'ng lai khd tan trong nu'dc

se bi dich cam ' ' * Cam lanh cung la loai benh hay gap nhat trong cudc song hang ngay cua chiing ta, cdn goi la trung gid, cd

trieu chiJng hat hcfi, xd mui, chay nxidc mSt, ngifdi nong,

dau dau, ho, toan than khd chiu v.v Ndi tdm lai, trieu chiing lam sang chia thanh hai loai chu yeu la cdm phong nhiet va cdm phong han, trong do cdn cd triing nang, trung a'm, cdm lanh do cd the' suy yeu Ngiidi bi

Trang 14

cdm nen can cu" vao nhilng trieu chiJng khac nhau de

Ivfa chon nhCfng loai tra thich hdp de dieu tri berth

1 Nhiifng dieu can ghi nho ve dtfong sinh

Trong la tra c6 cha't cafein, theophylline, ca cao c6 c6ng

dung Idi nieu, c6 the dao thai mot li-fdng nhiet l\i(Jng I6n,

CO Idi cho vi&c gidm nhiet d6 ciia cd the Nghien ciJu da

chi ra rang, uong tra nong sau chin phut, nhiet do cd the

CO the giam xuong 1-2°C, sau 15 phut nhiet do cd thi lai

hoi phuc nhu" luc dau Tra uong vao mua he c6 the chong

nong, giam nhiet do, tang cu'cfng sinh \\ic, chong khat,

cung la thi? do uong chfla nhiet mieng, kho hong

2 Cdc ioai tra nen siir dung

Phifdng phap chifa benh bang tra thuo'c: Gxing tu'di 10

mieng, la tra 10 gam, du^dng den 15 gam Trifdc tien

gijfng dem rila sach, thai r\hd, cho vao coc Idn cung la

tra, do ngap nu'dc soi vao, dSy nap lai, de khoang hdn

10 phiit, cho them mot luldng du'dng den vijfa dii vao

Uong luon trong mot lin khi con nong, uong xong len

giu'cfng dap chan cho ra m6 hoi

Cong hieu chila tri: Giiip tan han, hoa vi DCing cho

nhiJng ngxXdi bi cdm kinh nien, dau diu keo dai, dau

nhiJc toan than, an khong ngon

Chii y: Phu'dng tra nay la kinh nghi&m dan gian chuy&n

chila cdm lanh Trong phu'dng tra nay c6 giifng tu:di c6

vi cay va nong giiip chila lanh, la tra giup Idi nieu, lam

^ gian mach mau, du'dng den c6 vi ngot diu dung de

J trung hoa si^ kich thich vi gCfng va la tra doi vdi da day

Ngifdi bi cam nang sot cao khong nen uong ,

(2) Tra QL/ng tie to ^ Vi- • /

Phu'dng phap chCfa benh bang tra thuo'c: GCfng tu'di, la tia to m6i loai 3 gam, la tra vijfa du GiJfng tu'di dem cat nh6, la tia to riJa sach, cho mot lu'dng la tra thich hdp vao coc, do nu'dfc soi vao de trong 10 phiit, uong thay tra,

ix\6i ngay uong hai thang vao sang va tol, uong nong

Cong dung chCa tri: Thong gio gidm nhiet, dieu khi hoa vi Dung cho nhiJng ngu'di bi cam phong han, dau dau va nong, hoac bi cam dang trang vi nhu' c6 chiJng n6n 6i, dau da day, tru'dng bung

Chii y: Phu'dng thuo'c nay uong thay tra, vi dl uong,

dl su" dung, thich hdp vdi viec phong benh, chtJa benh

va bao ve siJc khoe trong gia dinh *

(3) Tra khUdng hoat tia to > ' ' ' "

Phu'dng phap chCfa benh bang tra thuo'c: La tia to, khu:dng hoat, la tra m6i loai 9 gam Dem ba loai tren tao thanh b6t, do nu:dfc soi vao Moi ngay uong m6t thang, uong khi nong ' '

Cong dung chiJa tri: Gidi nong va cay Dung cho nhCfng ngu'di bi cam phong han, non, sot, dau dau, khong CO mo hoi, cd the dau nhiJc v.v

Chii y: Phu'dng tra nay uong thay tra khi con nong, gidi gio va lanh, nhilng ngu'di bi cam, cd the dau nhiJc cung CO the dung Day la each chila benh ddn gidn ma hieu qua ,

(4) Tradt

Phifdng phap chiJa b&nh bang tra thuoc: dt 500 gam,

la tra 10 gam, ho tieu, muoi an viia du. Trifcfc tien dt dem rufa sach, sau do cho hdn hdp la tra, ho tieu, muoi an vao tron deu, cho vao binh, bit chat mieng lai, de khoang 15

Trang 15

ngay la c6 the dung dxXac Khi dung phdi IS'y ra luldng oft

thich hdp, do nu:dc sol vao, uong khi con nong

Cong dung chiJa tri: ChiJa lanh, khai v i , h6 trd tigu

hoa Dung cho nhCfng ngu'di cdm lanh dau d i u , chong

mat, an it Phu'dng tra c6 each dung thuan tien, v i d u

nhi^ khi can c6 the uong mot coc da c6 tac dung khai v i ,

an dvcac nhieu hcfn

Chu y: NhCfng ngu'di bi loet tr^c trang, viem phg"

quan cung nhu" cac benh ve gan, than khong nen dung

(5) Tra chong cam

Phu-dng phap chCfa benh bang tra thuoc: R i bdn lam,

la dai thanh m6i loai 50 gam; hoa cue dai, hoa kim ngan

m6i loai 30 gam Cho 4 thiJ tren vao a'm tra, do nxidc soi

vao, ddi sau mot lat roi uong Uong nhieu Ian nhu" tra

Cong dung chfla tri: Thanh nhiet gidi doc Dung cho

nhiJng ngu'di phong chiJng cdm dich t§

Chii y: Phu'dng tra nay ngoai de phong tranh dich

cam, con c6 tac dung phong tranh kha tot cac benh viem

nao dich t§, viem gan dich t§ va lay du'cfng ho hap dich

t§ (dac biet la cac henh truyen T\hiim do virus) Khi mac

nhCtng loai benh dich se cd rat n h i l u loai tra thuoc

phong benh va bao ve s\ic khoe

Thdi tiet thay doi, lam vi$c qua sulc, tinh than cang

thang hoac cf moi tru'dng nhieu gid trong mot thdi gian

dai se khien kha nang m i l n dich giam d i , cang khien

virus gay cdm d§ xam nhap vao cd the V i vay, phuldng

phap phong tranh benh cam hilu hieu nhat va cung la

phifdng phap bao ve svCc khoe to't nhat chinh la tang

cu'dng kha nang mi§n dich cua cd the, dong thdi can

cd mot che do dinh dudng hdp l i trong khau p h i n an hang ngay

(1) Tang cii6ng kha nang mien dich cua cd the

Kien tri tap the due, v i du nhu" di bo, chay bo, leo nui,

danh bdng, luyen thai cxic quy^n, cd the tang khd nang

chiu ret cua cd the, phong tranh benh cum

Bdo dam giac ngii day dii Day la dieu ki&n giu" gin sxJc khoe cd ban nhat cung nhif quan trong nhat Neu cd cam giac minh sSp mac benh thi nen tao ra thdi gian nghi ngdi day d u cho ban than Khong nen de cd the lam viec qua siJc, rat d§ khien cd the suy nhifdc, d& bi virus gSy cdm xSm nhap vao cd the

Khong lam cdng vi$c phai chiu nhieu ap liic trong

mot thdi gian dai A p liic se gay anh hu'dng khong td't

cho cd the Lam cdng viec chiu nhieu ap Itfc trong mot thdi gian dai se cang nguy hai hdn cho cd the, can thu'dng xuyen giu! cho tam tinh vui v^, tu" dd chiJng cam cung se giam theo

(2) Che do an uong hdp if

Che do an ud'ng phai ddm bao dSy dii dinh dvfdng

Ken an hoac thifdng xuyen an ngoai rat di khien che do

dinh du'dng khong can bang, tuf dd se khien cho siJc de khang cua cd the kem di, can chu y giu" can bang cac chat dir\ du'dng khien cd the khde manh nhtf protein, chat du'dng, chat beo, vitamin va khoang chat

Vitamin C cd the dxi phdng dm Ngu'di ta thu'dng ndi,

mdi ngay bd' sung 100 mg vitamin C cd the tranh dUdc hien tu'dng thieu vitamin C Neu mpi ngu'di mudn de phdng nhilng loai benh man tinh nhu* ung thu: da day hoac mudn tang sufc de khang ciia cd the, mdi ngay cd

ihi dung 500-600 mg vitamin C trong mot thdi gian dai

Trang 16

Uohg nhieu tra xanh vi trong tra xanh c6 chiJa n h i l u

ham lifcfng nhi tra, giup chong lai sU xam nhap ciia v i

khuan gay b&nh cdm dich t§

(3) Co gang giam nguy cd tmyen nhiem

Tranh nhCfng ndi tap trung dong diic Tai nhCfng ncfi

cong cong c6 dong ngu'cfi nhtf trong nha ga hoac nhiJng

ciia hang bach hoa, trong khong khl luon ton tai v6 s6'

vi khuan gay benh De m i l n dich vdi cac loai benh

truyen nhiem, to't nha't la nen tranh xa nhiJng ncfi nguy

hai nhvf vay DSc biet, trong thdi gian bung phat benh

cdm dich tg can sdm each l i ngu'di benh, giam tan suat

sinh boat tap the

(4) Kip th6i tiep nhan vacxin phong dich cam ' '

Vacxin phong dich cam la mot bien phap hiJu hieu

phong tru" benh cam dich t l , nhuiig lai khong phat huy

tac dung vcfi cac benh cam thong thu'cfng Tom lai, thong

qua viec su" dung vacxin phong dich cam de tao khang

ihi hko ve cd the con ngu'cfi trong vong mot nam Nhuiig

do virus gay cam se khong ngCfng tao ra bien the nen

hang nam can tiep nhan cac loai vacxin phong benh cdm

dich t§ 'n:,^,; , -, ,, ^ ^ „, ,,„,

Ho la trieu chtJng thvfdng gap cua cac loai benh ve he

thong du'dng ho hap, la mot loai phan xa lai tinh bao ve

cua du'cfng ho hSp, sdn sinh ra cac chat c6 hai nhu" dich

ddm va cac chat khac biet, lam giam miJc do ho la rat

CO Idi, nhifng khong nhat thie't phdi dung thuoc Tuy

nhien, neu ho diJ dpi, ho nhieu, tham chi la ho c6 kem

theo CO giat thi can kip thcfi di kham benh

Dich ddm la chiing viem du:cfng ho hap do t§' bao va th^ mac niem mac khi quan tiet ra qua nhieu, dich dcfm c6 the kich thich niem mac du'cfng ho hap sinh ra ho, thSm chi ho

ra ddm, con gpi la khac dcfm Khi c6 hien tifcmg khac ddm, nen dung thuoc tieu dcfm va thuoc giam ho, khac dcfm Thu'dng xuat hien chiJng ho kinh nien, hay gap nhat chinh la chijfng viem cuong phoi man tinh; ho khong diJt

CO the tao thanh chiJng hen suyen cuong phdi, dtfcfng ho

hSp khong binh thu'dng; ho nhieu vao sang sdm cd the

la chiJng viem man tinh hoac do hut thuoc la; ho nhi^u vao dem cd the la benh lao phd'i, ho ga Khi khac ddm,

do benh va trieu chiJng benh khong giong nhau, ddm cung khac nhau, luc mau vang, luc mau nSu hoac mau xanh, tham chi trong ddm cdn cd ca mau

1 Nhufng dieu cdn ghl nhtf ve daSng sinh ' ? ; '

Got v6 quyt den phan cui mau trang, Idp bieu bi diidc ghJ lai ay du'dc gpi la v6 quyt, cd tac dung dieu tiet khi

trong pho'i, ti§u ddm, lam sang nhieu cd the dung di

chiJa chiJng ho, nac Cho nu'dc soi vao vd quyt uong thay tra, cd tac dung rat td't khi chiJa chiing ho

2 Cdc loai trd nen stif dung (1) Tra v6 quyt

Phifcfng phap chCfa b§nh bang tr^ thuoc: Vd quyt mdt mieng (3-6 gam), hong tra 4,5 gam Do' nvfdc soi vao de trong 20 phiit la cd the uong, mdi ngay uong mot thang Cong dung chiJa tri: ChiJa chiJng ho ra ddm nhieu, khd khac ddm

Chu y: La quyt cd cdng dung nhuan gan hda khi, tieu Phu giai dpc, la thuoc chCfa dau sifdn, dau ngiic

Trang 17

(2) Tra tieu dcim nhuan phoi •

Phifofng phap chCfa benh bang tra thuoc: H a t n g u bo'i

500 gam, tra xanh 30 gam Gia t h a n h bot, cho t h e m 120

gam dxidng g i a m vao, t r o n d e u v a n h u y f i n t h a n h n h i l n g

hat n h o , d o n\idc soi vao v a u o n g nong

C o n g d u n g chiJa t r i : ChiJfa chiJng h o keo d a i , d a u

hong, v i e m hong, v.v

C h u y : H a t n g u b d i c6 tac d u n g ha hoa d p h d i , chila

chiJng n o n g p h o i v a ho ra rJnieu d d m

Phu'dng phap chiJa benh bang tra thudc: Banh h o n g 6

cdi, d i f d n g k i n h 15 gam Sau k h i d u n nhxi, cho t h e m 5

gam la tra v a o nifdfc tra tren la c6 the d u n g , m 6 i ngay

u o n g m 6 t thang '

C o n g d u n g chCta t r i : ChCta chiJng ho, p h d i suy, ra d d m

n h i e u , v.v • • '•'^ '.)')^'''' • • ^v-'

C h i i y: H a m lu'cfng v i t a m i n t r o n g b a n h h o n g cao tdfi

65,22%, protein 1,5%, chat beo 0 , 1 % , banh m & m , v i ngot

d i u , nen a n nhieu BarUi h o n g c6 the thxic d a y qua t r i n h

thay m a u , g i a i doc ru'cfu, c6 tac d u n g n h a t d i n h t r o n g

viec g i a m huyet ap, hong muo'i c6 the chiJa chiJng d a u

h o n g , kho h o n g va benh aptcf

(4) Nadc tra ep cu cai trang '' * '

Phu'ofng phap chtfa benh bang tra thud'c: C u cdi trang,

gijfng tu'di, le m 6 i loai 10 gam, cat m i e n g r o i t r o n deu,

cho nu'dc soi vao uong nhu* tra

C o n g d u n g chiJa t r i : Chila chiJng h o ra d d m n h i e u

C h u y: D o c u cdi trang c6 v i ngon ma p h a n thit n h i e u

nen c o n dulcfc g o i la tieu n h a n sam N o c6 t i n h lanh, v i

cay ngot, c6 chiJa n h i e u thanh p h ^ n d i n h d u d n g nhu"

protein, du'dng, v i t a m i n A , v i t a m i n C, canxi, sat, photpho

N o CO tac d u n g thuan k h i , gia rifdu, tieu d d m , nhuSn

p h d i , chCfa khat, v.v

(5) Tra dau, cue, hanh nhan

Phifcfng phap chCfa benh bSng tra thudc: L a d a u (da ngam), hoa ciic vang, h a n h nhSn m S i loai 10 gam, du'dng cat trang vCfa d u Tru'dc tien dem ba thiJ tren n a u len l a y nu'dc cd't, cho m o t lulcfng du'dng cat thich h d p v a o d d o

deu la CO th§' d u n g difdc U d n g thay tra

C o n g d u n g chCfa tri: T h u a n phong tharih rihiet, n h u a n

Phu'dng p h a p chila ber\ bang tra thudc: Gufng tu'di 15 gam, la tia to, du'dng den m 6 i loai 10 gam Tru'dc tien dem rila sach g i i n g tu'di, cat nh6, sau d o cho vao coc tra cung v d i l a tia t o , d d nu'dc soi vao, d a y chat n a p d&' trong 10 p h i i t , cho du'dng d e n v a o dao d e u la cd the

d u n g du!dc Ud^ng nong thay tra

Cong d u n g chfla tri: Giup ra mo hoi, nhuan p h d i diJt ho

C h u y : H o d o g i o lanh, h o ra n h i e u nu:dc b o t loang,

Wc ngifc, k h i m d i ra ngoai c6 chiJng sd lanh, d a u d a u , dau ngu'di, k h o n g c6 m o h o i , m i e n g khat, v.v

(7) Tra da6ng kfnh ngan nhT

Phuang phap chiJa benh bang tra thud'c: La tra 5 gam

Trang 18

ngSn n h i , dtTdng kinh m 6 i loai 20 gam Trifdc tien dem

ngan n h i n l a sach, cho m o t liiofng nifofc v a m o t lu'dng

difdng k i n h thich hgfp nau nhijf, sau do cho la tra vao r o i

do nifdrc soi len, chat lay nifdc co't, cho ngan n h i vao, ddo

d ^ u la CO thi d u n g dxidc M 6 i ngay uong m o t thang

Cong d u n g chiJa t r i : Tit a m nhuan p h o i , thanh nhiet

dOfng ho

C h u y: N g a n nhi thich hcfp v d i ngu:di b i ho, b i lao phdi,

than nhiet thap. v ; ; M ' ] ! ' r ; ' ; M : , ' : , '

(8) Tra nhuan phoi chOa ho , f , , ,M ^ ^,

Phu'cfng phap chiJa benh bang tra thuo'c: H u y e n sam,

mach m o n , cat canh m 6 i loai 6 gam; 6 mai, cam thdo

ttfcfi m 6 i loai 3 gam Cho cac v i thuoc tren vao b i n h giiJ

nhiet, d o m o t lulcfng nu:dfc soi vOfa d u day chat nap d ^

trong 15 phiit, uong thay tra M 6 i ngay uohg m o t thang

Cong d u n g chila t r i : Du'dng am bo p h o i , thanh hong

d i i t ho

C h u y: Phu'cfng tra nay d u n g di chila chiJng ho trong

m 6 t thdi gian dai, p h d i b i t o n thu'cfng, trieu chiJng

thu'dng thay la kho hong, ho du" d o i , khong d d m , kho

mieng, lu'Si do, hoac c6 hien tifcfng len nhiet, do mo h o i

trom N h i l n g ngu'di b i ho do gio lanh khong nen d u n g

H o m a n tinh rat de dan tdi ton hai p h d i hoac k h i p h d i ,

ngu:di a m h\i can du^dng am, k h i hu! nen b d k h i K h i k h i

d p h d i h o i phuc, benh ho m d i c6 the chCfa kh6i H u y e n

sam, mach m o n trong phu'cfng thudc c6 tac d u n g du'Sng

am nhuan phdi; cat canh, cam thdo c6 tac d u n g tieu

dcfm diJt ho; 6 mai c6 the l a m p h d i khoe manh, trong

cud^n "Ban thao cu'cfng m u c " cung n o i d u n g no de chtta

chxJng ho trong thdi gian dai Cac thi nghiem ve dulcfc l i

da chi ra rang, dich nu'cfc du:gfc tiet ra tijf 6 mai hoac dich

con CO tac d u n g khang khuan dd^i vdi m o t sd^ loai khuan

nhtf each Ian t h i am, each Ian t h i difcfng v a cac loai

k h u a n CO tinh ket hat

3 N h i ^ g ctieu can ghi nhtf

Cac chuyen gia khuyen rang, cdm lanh la nguygn nhSn chu y e u dSn t d i ho, v i the trong sinh boat hang ngay, can chu y tranh b i cdm, khong cam t h i ho it De phong tranh ho, trU'dc tien chung ta phai l a m du'gfc bd^n

d i ^ u sau:

(1) Phong tranh ho tru:drc tien phai phong tranh cam Tranh ho tranh cam la dieu v6 ciing quan trong, v i vay binh thu'dng phai chu y ren luyen ccf the, nang cao kha

nang chd'ng k h i doc, tranh ngoai dm, n h a m tranh mac

phai benh nang T i i y luc ma mac nhieu hay mac i t do,

tranh phai chiu lar\h, chiu gio la nhiJng nguyen r\han d§

bi cdm

(2) Sinh boat p h a i d i e u do Binh thu'dng c a n tang

cu:dng sinh boat d i e u dp, a n u o n g hgfp l i , p h d i d a m

bao m o t ngay an ba bxJa chinh, it an vat, i t an d d l a n h

hoac d d ngay, nen a n do h d p k h a u v i , dd thanh d a m ,

do C O n h i e u chat d i n h du:dng Bao d a m giac n g u ,

k h o n g gian p h o n g n g u p h a i yen tinh, k h o n g k h i trong

lanh, de lu'u thong r i

(3) I t den nhCfng ndi cong cdng Co' gang han che du'a tr^ nhd t d i ncfi cdng cong, i t tiep xiic v d i n g i i d i b i ho

(4) N e n a n le v a c i i cai Bir\ thifdng nen a n m o t

lu'dng thich h d p le va cu cai, m d i ngay an 1-2 qua le, c6 tac d u n g du'dng p h d i nhuan trang, chdng ho N g o a i ra,

quat CO tac d u n g tot trong viec chdng ho, m d i ngay cd

the an ba Ian, m d i Ian 5-6 qua cung cd cdng d u n g gidng

nhLf thudc Quat cd cdng d u n g p h d n g tranh nhat d i n h

d d i v d i benh ho

Trang 19

I I I V I E M PHE Q U A N M A N T I N H

Viem phe quan man tinh la tri&u chiJng viem man

tinh cua khi quan, niem mac cuo'ng phdi va cac bo phan

lien quan khac Trieu chilng lam sang la chiJng ho tai

phat trong thcfi gian dai, ho ra dcfm hoac thd hdn hen

Benh tinh neu tien trien t i l tu", khi se iJ dong lai d phdi,

tham chi dong mach phdi bi cang hoac bi dau tim do bat

nguon tu" phdi Day la m6t loai benh nguy hiem thtfcfng

gap do'i vdi su:c khoe con ngu'di, phat benh nhieu, ngifcfi

d do tudi 40-65 tudi cd ti le mac benh la 15-20%

Truyen nhiSm la nhan to quan trong phat sinh ra chiJng

viem phe quan, ngoai ra trcfi lanh va thdi tiet thay ddi dot

ngot cung la nguyen nhan quan trong khac phat sinh

ber\h Sxi kich thich cua trcfi \anh khien huyet quan thuoc

bo phan du'dng ho haip bi co giat, khi khd nang phong

tranh bi giam se c6 Icfi cho su: xam nhap va sinh soi nay

nd ciia cac loai vi khuan va virus gay benh Dtfdng ho hap

cua con ngildi thong thifdng deu c6 mot ccf che phong

benh hoan thi&n, c6 the ngan trd du'cfc s\i xam nhap cua

nhiJng vi khuan c6 hai gay benh cho ccf the, giup diidng

ho hap duy tri dxigc trang thai khong c6 vi khuan Khi che

do dinh du'dng khong hdp ly, ccf the nhi&m con man tinh

va mSc cac benh man tinh khac, chiJc nang phong chdng

va m i l n dich ciia bp phan du'dng ho hap hoac cd the bi

suy giam, tu" do tao dieu kien phat sinh benh viem phe

quan man tinh Do nguyen nhan gay benh khong gidng

nhau, su" yeu di cua noi tang cung khong gidng nhau, tCf

do cac trieu chiJng lam sang se khac nhau Nen can cuf vao

benh tinh de Ixia chon cac loai thudc phu hcfp

1 Nh(]fng dieu can ghi nha ve duolng sinh

Cu cii trang chiJa nhieu ham lu'cfng vitamin C va canxi,

vi vay, an nhieu cii cai trang c6 the chdng cdm, giai tda

cang thang, gidm met moi, lam sach khi d ruot, gidi doc, Idi tieu va bd h\X, v.v Neu c6 cac trieu chiJng nhu" tieu

hda khong td^t, axit da day qua nhieu, ho nhieu, tij'c ngu'c

kho thd, cam gio thi khong nen an qua nhieu Lay niXdc

cdt da dun cua cu cai trang uo'ng thay tra se c6 tac dung nhuan phdi ra't tot ^

2 Nht?ng loai tra nen dung ? (1) Tra cu cai

Phu'cfng phap chiJa benh bang tra thudc: Cu cai trang

100 gam, la tra 5 gam, mudi an vCfa du Dem cu cdi cat nho cho mud'i an vao nau chin Dd nu'dc soi vao la tra, lay nu'dc cd't dd vao nildc cu cai, cho them mudi an vao

la cd the dung du'cfc Mdi ngay uo'ng hai thang

Cong dung chi?a tri: Giai nhiet, chila ho, diu hong

Chu y: Philcfng tra nay dung cho nhCfng ngvfdi bi viem phe quan, ho ra nhieu ddm Ngoai ra, phildng tra nay

C l i n g CO cdng dung vcfi chiJng ho phong nhiet, viem

hong Cu cii trang cd v i ngot mat, cd cong dung lam bdft

ngay, giam chal beo, tieu ddm, chila ho, v.v jij fttr

(2) Tra mQ ban vdi mat t , , , - , ' ; ;

Phvfcfng phap chiJa benh bang tra thudc: Tra xuan 60 gam, ma Icfn thai mieng, mach nha, mat ong mdi thxj" 120 gam Trifofc tien cho mot lu'cfng la tra thich hcfp vao noi, cho bdn bat nitcfc vao, dun len cho den khi nu'dc can con

2,5 bat, chat lay nu'dc Sau dd lay md Icfn bd can, cho

nu'dc cdt tra, mach nha, mat ong vao nau len cho den khi thanh cao Lay thia miic ra mot it cao, hda vao cung nu'dc canh, mdi ngay udng vai Ian

C6ng dung chCta tri: Thanh nhiet nhuan phdi, bd ti

du'dng khi, chCfa ho tieu ddm

Trang 20

Chii y: Phifcfng thuo'c nay dung cho ngtfdi bi hen

suy§n d i n den hu! mang phdi, viem phe quan man tinh

(3) Tra sOfa hanh nhan i 1

Phifdng phap chila benh bang tra thuo'c: Hanh nhan

ngot 10 qud, difdng cat trSng vita du, siJa 200 mg Tru'dc

tien dem hanh nhan gia nat, cho vao coc, cho them mot

luldng du'dng trang thich hcfp vao, do nu'dfc soi len, day

nap lai de trong 15 phiit, Ipc de bo can, do nxidc cot

hanh nhan vao cung vdi sHa la c6 the dung dvcac Uong

khi doi, m6i ngay uong 1-2 Ian

C6ng dung chCfa tri: Nhuan phdi chila ho

Chii y: Phu'cfng tra nay dung cho nhiJtng ngu'di bi

viem phe quan man tirvh va ho keo dai, the Ixic gidm sut,

van dong manh nen ra mo hoi nhieu Chii y: ngifcfi bi

ho, ddm vang, ho oe can than khi dung

(4) Tra la dau cam mau l , ,

Phu-dng phap chiJa benh bang tra thudc: Lay mot

lu'cfng la dau da mud^i kho nghien nho, cho vao binh su"

la CO the dung difcfc M6i ngay 1-2 Ian, mdi Ian lay ra 6

gam, lay 3 gam tra xanh, nau thanh canh hoSc dd ntfdfc

soi vao, dcfi ngupi la c6 the ud^ng du'dc M I

Cong dung chCta benh: Thanh nhiet gidm nong, lam

mat mau va cam mau , ^

Chii y: Phtfofng tra nay dung vdfi nhiJng ngiidi bi gian

mach mau, hoac cac chiing ho do nong phdi, ddm trong

mau, ket hat d phdi, chay mau cam, chay mau rang

(5) Tra quyt

Phu:dng phap chCfa b&nh bang tr^: La tr^ 2 gam, v6

quyt kho 2 gam Dd nu'dc soi vao ud'ng khi nong, mdi

ngay ud^ng mot thang

Cong dung chiJa tri: Tri cac chving ho do viem phe quan man tinh, nhieu ddm, ngat mui v.v

Chu y: Thit qud ho dao c6 tac dung bd phdi, S'm phdi, chila ho Dung cho nhiJng ngu-di yeu phdi hoac phdi va than deu yeu do ho keo dai, thd yeu va ho do lanh

(6) Trdng ga vdi la tra >; ; ^

Phu'dng phap chCfa benh bang tra thudc: La tra xarih

15 gam, trufng ga 2 qui Cho vao ludc cung nhau, khi

triJng chin bdc b6 v6 rdi lai cho vao lupc, an la tra va triJng, mdi ngay an mot iSn, an khi doi

Cong dung chijfa tri: Tri cac benh ho do viem phe qudn,

hensuygn i, y;!,,! v:^^' '/.y^

'•UV'i'r:- •li;:"^^ •U:y:-/' ' A ' / : : ,

3. HhQng dieu can ghi M vi , ,

Mot la, tang cvfdng tap the due: Ngiidi bi viem phe quan man tinh liic rdi rai nen tap the due nham tang

cifdng kha nang mign dich cua ccf the va kha nang dxi

trCf nang lu'cfng ciia tim, phdi

Hai la, chii y gixJ am: Khi thdi tie't chuyen lanh, tranh

bi nhigm lanh V i khi lanh mdt mat c6 the khien chvtc nang phong herxh cua khi qudn suy gidm, mat khac c6 the lam ccf bang quan d khi qudn bi riit ngan, su" tuan hoan dich huyet d niem mac bi ngan trd va sxi bai tiet

cac chat can ba cung gap kho khan, tu" dd cd the phat sinh cac benh truyen nhi§m .:, , ,,

Ba la, chdng cam lanh: Chii y bao v& cd the, phong

chdng cam lanh Phai duy tri viec tap the due deu dan, tdt nhat la nen bat dau vao mua he, tat nhien bat dau vao

mua thu hoac mua ddng deu du-pc NgxXdi cd dieu kien c6

the tap chiu lanh de phong cam, duy tri vi&c rila mat bang ntfdc lanh, rila khoang mui nham tang kha nang chiu lanh

Trang 21

Bon la, cai thuoc: Ngifdi bi viem phe qu^n man tinh khong nhCfng phdi cai thuoc ma con phdi tranh cd viec

phdi htit thuoc thu dong, vi cac chat hoa hoc d trong

thuoc nhu" hac in, nicotin, axit xyanic c6 the tac dong tdi

day than kinh, dSn tdi hien tu'crng co giat phe quan, tu"

do lam tang s\i ngan trcf do'i vcfi du'dng ho hap Ngoai ra,

con CO the ton hai tdi te bao da va trung mao tren niem

mac khi qudn, khien niem mac khi qudn tiS't ra nhi^u

chat hofn, lam giam chUc nang lam sach cua phdi, de d i n

tdi cac v i khuan gay benh sinh soi trong phdi va khi

qudn, tu" do, se d§ mac benh viem phe qudn man tinh

Nam la, giu! gin to't moi tru'dng xung quanh: Mua ddng, trong phong ngii can dinh ki cd su" thay ddi khong

khi, nhiet do, do am thich hgfp la bien phap quan trong

de giam benh "gia" Cila so phong ngu nen md dinh ki

0 de khong khi lifu thdng, dieu nay khong chi giiip cho

cac loai khi cd hai thdi ra ngoai ma con cd tac dung

gidm so' lu:dng v i khuan trong phong ngu Tat nhien,

I thdi gian cho mdi Ian thong gid cung khong nen qua

I dai, nen duy tri trong 30 phut, nham tranh khi a'm trong

I phong bi gidm nhanh Trong phong ngu nen nghiem

I cam viec hiit thuoc la, c6' gang tranh sij" 6 n h i l m ciia cac

I loai khdi dau, khdi cui, khdi than Tranh nhiJng loai

I khdi, bui va nhCfng loai the khi cd tinh kich thich anh

! hu'dng tdi du'dng hd hap nham tranh mac chijfng viem

! phe qudn man tinh ' i ' ' ^ ! ; • i

I Ngoai ra, viem phe quan man tinh phat benh nhieu

j vao mua dong khi thdi tie't lanh, mua he mac benh it

I hcfn, cd the dung ket hdp cac loai thud'c mua he va mua

I dong cua Dong y Day du'dc gpi la nguyen tac "phuc

I chinh c6' bdn", tu: viec thong qua s\i trcf giiip cua chinh

^ khi ma tang cifdng khd nang khang benh cua cd the, loai

bd doc to', tu" dd thiic day qua trinh hoi phuc cd nang

T^!NQk. sinh l i cua cd the

IV H E N SUYfiN - v - v ^ / , o , - v : , ^ ,

Hen suyin la chi viSc h6 hd'p gap khd khan, la trieu chiing viem man tinh khi qudn do rat nhieu cac te bao (dac biet la te bao tru'dng to, te bao phinh to va te bao

CO tinh khat axit) xam nhap vao Benh hen suygn phat tac do cdc nhan to' nhu* cd cua phe qudn co ngan lai, niem mac phe qudn bi su'ng, dich nhay tiet ra qua nhieu khifi'n du'dng khong khi bi ngan lai Trieu chiJng benh rd thay nhat la khi hit thd khong khi tao ra am thanh nhu* tiS'ng rit Bien chiJng cua benh phe quan se dan den cac tri§u chiJng r\hu" ho, tiJc ngu'c, khd thd CiJ vao budi dem

va (hoSc) vao Ivic sang sdm la benh lai phat tac, bi nang hdn, thu'dng xuat hien hi§n tuldng diidng khi thuan nghich bi ngan trd, da so ngiidi benh cd the tu" lam gidm difdc trieu chii'ng hoac dieu tri de lam gidm trieu chiJng

1 Nhufng dieu can ghi nh0 ve dudng sinh '

Theo nghien cxiu cua y hoc hien dai da chi ra rang,

trong hoa khoan dong cd chiJa ham lu'dng chat kiem, chat xeton, glucozit, flaven, chat con, dau bay hdi, tannins , iSm sang dung cho nhiJng ngiidi bi hen suy§n, viem phe qudn man tinh se cd hieu qud rd ret Hoa khodn dong va

la tra khi udng dd nu'dc soi vao la cd the udng du'dc, cd tac dung rat tot ddi vdi ngu'di bi hen suygn

1> Nht?ng loai trd nen suf dung

(1) Tra thuoc chOa hen suyen - phUdng thuoc 1

Phifdng phap chiJa benh bang tra thud'c: Tang bach bi

15 gam, hat tia to 15 gam, ma hoang niidng 10 gam, hanh nhan 15 gam, cam thdo 10 gam, phan hoa 10 gam, hat bi dao 15 gam, dia long 15 gam, thuc dia 15 gam, sdn

Trang 22

difcTc 15 gam, la tra vvCa du Dem nhCfng loai thuo'c tren

cho nxXdc vao dun, m6i ngay uong mot thang, chia ra hai

Ikn uong vao m6i sang va toi

Cong dung chiJa tri: Bd am, thanh pho'i, binh on hcfi thd

(2) Tra thuoc chQa hen suyen - phUdng thuoc 2

Phifdng phap chiJa benh bang tra thuoc: Hat tia to 15

gam, hanh nhan 15 gam, d^ng sam 20 gam, phuc linh 15

gam, bach thuat 15 gam, tan bi 15 gam, ban ha 15 gam,

ciic tay 15 gam, hoa khoan dong 15 gam, ma hoang nifdfng

10 gam, thuc dia 15 gam, scfn dxidc 15 gam, la tra vita du

Dem nhCng loai thuoc tren do nifcfc vao dun, moi ngay

uong mot thang, chia lam hai \kn uong vao sang va tdi

Cong dung chiJa tri: Kien t i tieu ddm, chCfa ho, binh

(3) Tra thuoc chOa hen suyen - phUdng thuoc 3 , j|,

I PhifOng phap chtta benh bang tra thuoc: Xac ve 30

! gam, dia long 10 gam, tam kho 10 gam, cay xa can 10

I gam, ma hoang 6 gam, cam thao 6 gam, cay te tan 3

! gam, xuyen bo'i njSu 9 gam, la tra vdi Itfcfng thich hcfp

I Dun soi nhCfng nguyen lieu tren, m6i ngay mot thang,

i uong hai Ian vao sang va toi ^ , _

; Cong dung chiJta tri: Lam am phdi tdn r\hiet, hda vi§m

j binh suy^n , ^

I (4) Tra kieu mach mat ong

I Phu'cfng phap chCfa b§nh bang tra thuoc: B6t kieu mach

; 120 gam, la tra 6 gam, mat ong 6 gam La tra nghign

^ nho, tron deu cung vdi bgt kieu mach va mat ong M6i

\ ngay lay ra 20 gam, do niicfc soi vao de trong nam phiit

* la CO the uong difOc M6i ngay uong mot thang

Cong dung chtfa tri: Thanh nhiet, binh on hdi thd Chii y: PhifOng tra nay dung vdi ngUdi bi hen suy§n thdng thiidng Trong kieu mach c6 chiJa nhieu ham

lu'tfng cac chat dinh difdng nh\i rutin, selen va vitamin,

la nhCfng chat cd loi cho s\ic khde Theo cudn "Ban thao cxXdng muc" ghi lai: no cd tac dung dol vdi trang v i , ich

Ichi, dieu tiet than kinh, giam nhiet, chCfa dau phu, chiJa

chiing khi h\X mau trang, chCfa dau do ti

(5) Tra hoa khoan dong ' '

Phu'cfng phap chCfa benh bang tra thuoc: Hoa khodn

dong 6 gam, la tra 6 gam Do' nxidc soi vao de trong 5

phut la cd the dung difOc M6i ngay uong mdt thang, uong lam nhieu Ian

Cong dung chiJa tri: Tieu ddm, binh 6n hcfi thd

Chii y: PhifOng tra nay dung vdi ngvfdi bi hen suyen thong thiidng Hoa khodn dong (con ggi la hoa dong, hoa cilu cufu) la mot loai thuo'c da diiOc sil dung tu" rat lau, thay sdm nhat la trong cuon "Sd ttf', sau dd du'dc thay d

nhCfng cuon "Thu" tich co'" ve y difOc tit thdi tru-dc nhu"

"Than nong b i n thao kinh", "Ban kinh phung nguyen",

"Biet luc", "Difcfc pham hda nghia", v.v da luan giai sSu sac ve gia tri ciia v i thuoc tr§n Loai thuo'c tren cd

vi cay, hoi dang, cd tinh ndng, cd tac dung nhuan pho'i

ha khi, chiJa ho tieu ddm, cd tac dung rat to't ddi vdi rigu'di bi ho keo dai, ho ra nhieu ddm, ho ra mau

(6) Tra phuc linh gC/ng kho i

Phifong phap chCa benh bang tra thuoc: Giifng tvCdi 5

gam, phuc linh 10 gam, cam thao 5 gam Dem ba thu"

tren nghien thanh bgt kho, cho vao cdc, dd niidc soi vao,

udng luc ndng, uo'ng nhif tra M6i ngay uong mot thang Cong dung chu-a tri: am pho'i t^n lanh, loi thap tieu ddm

Trang 23

C h u y : Phifcfng tra nay d u n g cho nhiJng n g t f d i b i h o

do l a n h , hay t h d h d n hen, co h o n g kho c h i u , h o d d m ,

m i e n g k h o n g khat, hoac thich u o n g nvCdc n o n g v.v

(7) Tra true Ijch

Phtfcfng p h a p chijfa b§nh bang tra thuoc: Triic lich,

m a t o n g m 6 i loai 30 gam Cho true l i c h v a m a t ong vao

t r o n g coc r o i t r o n deu, u o n g thay tra

C o n g d u n g chCfa t r i : Thanh nhiet t i e u d d m , o n d i n h

t i n h t h a n , t h o n g m a c h lac

(8) Tra nhan sam phuc linh ^ :<

Phu'cttig p h a p chCfa benh bang tra thuoc: N h a n sam 5

gam (hoac 20 gam d a n g sam), phuc l i n h t r a n g 20 gam,

gijfng ttfOi 5 gam D e m ba loai thuoc t r e n gia t h a n h bot

k h o , b6 vao coc giu" nhiet, day nap l a i de t r o n g 30 p h u t ,

u o n g thay tra M 6 i ngay u o n g m o t thang, c6 the u o n g

quanh n a m suo't thang

C o n g d u n g chiJa t r i : B6' t i ich ph6'i, I d i tha'p t i ^ u d d m

C h i i y : Phu'cfng tra nay chCfa chiJng hu" p h d i v a da day

nhu'ng dang d t h d i k i t h u y e n giam, t r i e u chiJng thu'dng

gap l a d o m o h o i , a n i t , d a i tien ra p h a n loang, h d i thcf

ngan, n h i e u dcfm, d d m l o n g v.v f ? Y f i i ] ) , ? r '< ; j

(9) Tra hach dao nhan sam '^''J'"'^]''''' ^!', •' *

Phu'cfng p h a p chvfa benh bSng tra: N h a n sam 5 gam,

n h a n hach dao 4 cai D e m n h a n sam, n h a n hach dao gia

nat, n g h i e n t h a n h bot, bo chung v a o m o t coc tra, d o

nu-dfc soi vao, day k i n nap de t r o n g 15 p h u t , u o n g thay

tra M 6 i n g a y u o n g m o t thang

C o n g d\ing chvfa t r i : Bo t h a n ich p h d i , t h u k h i b i n h o n

h o i t h d

C h u y : PhulOng tra nay d u n g vdri nhCfng n g u d i b i htl"

cd p h d i v a t h a n d i n t d i ho, t r i e u chxJng thu'dng thay l a

ho n h i e u , hOi t h d ngan, d a u l u i i g , u tai

(10) Tra kinh gidi bac ha

Phtfcfng p h a p chila benh bang tra thuoc: K i n h g i d i 10

gam, bac h a 5 g a m , q u d d a u dOn 10 g a m D e m ba thvC

tr6n gia n a t t h a n h bot tho, cho vao c u n g m o t coc t r a , d o

nvtdc soi vao, day chat nap de tu" 10-15 p h u t , u o n g thay tra M 6 i n g a y ud^ng m o t thang

C o n g d u n g chila t r i : T a n l a n h , giai doc

C h u y : Phu'cfng tra nay d u n g cho nhu'ng ngu'di b i h o phong h a n , t r i e u c h i i n g thu'dng gap la ho, d d m t r o n g v a loang v a k e m m o t so' t r i e u chiJng khac

(11) Tra tia to, hanh nhan, gi/ng tUdi

Phu:dng p h a p chiJa benh bang tra thuoc: Tia t o , h a n h nhan, gOfng tu:di m d i loai 10 gam Cho b a l o a i n g u y e n Ii$u t r e n ti6n h a n h sd che qua, sau d o cho vao t r o n g b i n h

gia a m , d d nu'dc soi v a o trong, day n a p t r o n g v d n g 30

p h u t , u o n g thay tra M 6 i ngay u o n g m o t thang

C o n g d u n g chCfa t r i : G i d i l a n h , chila ho, c h o n g h o birUi suyen

C h i i y : Phu'dng tra nay d u n g cho nhiJng ngu'di b i h o

do p h o n g h a n

(12) TratrucnhalUcan '^'-^ f ' ?

Phifong p h a p chila b§nh bang tra thuoc: L i f cSn tu'di

100 gam, triic n h u ' 30 gam, tang bach b i 10 gam, g t o g

tu'di 10 gam Tru'dc t i e n l\X can d e m riJa sach, cat t h a n h

doan n h o , d d ni:fdc cho vao c u n g v d i true n h u ' d u n t h a n h

^anh, chat b o can lay nu'dc cot, u o n g thay tra

Trang 24

Cong d u n g chCTa t r i : Thanh nhi&t l o i tiiu, thanh p h d i

chCfa ho

C h u y : Phifcfng tra n a y d u n g cho nhijfng ngifcfi b i ho

do phong nhiet

(13) Tra hat tia to

PhUofng phap chCa benh bang tra: H a t tia to 15 gam

Tru:dfc tien dem hat tia to gia nat thanh bot, cho v a o coc,

do nu:dc sol vao, uong thay tra M 6 i ngay uong mot thang

Cong diing chiJa tri: Ha k h i giai doc, tieu dcfm ngtfng ho

C h u y : PhuTCng tra n a y d u n g v d i nhiyng ngxXdi hi ho

ra d d m , trieu chiJng thu'cfng gap la h a y ho, d d m nhieu

ma CO dich nhay, kho khac n h d , tiic ngtfc, b u o n n o n , t i m

dap nhanh —'^:^';V- r "

(14) Tra hanh nhan vdi hai loai hat • ' ' i • ' •

Phuldng phap chCfa benh bang tra thu6c: H a t tia to 15

gam, hat bach gicfi, hanh nhan m 6 i loai 10 gam, mSt ong

viia d t i D e m hat tia to, hat bach gidfi, hanh nhan gia nat

thanh bot, cho v a o coc, d o nu'dc vao, day n a p l a i de tu"

10-15 p h u t , cho m a t o n g vao, uong thay tra M 6 i ngay

u o n g m o t thang ' ,y

-Cong d u n g chCfa t r i : Bo phdi Icfi k h i , tieu d d m giam ho

C h u y: Phu'cfng tra nay dung v6i nhilng ngu'di ho ra ddm

3. HhQng dieu cdn ghl nho v

Benh hen suyen la chiJng b§nh m a n tinh ve du'cfng ho

hap, d o k h i phat benh difdng ho hap trong m o t thcfi gian

ngan c6 the c6 cd che tti" l a m benh thuyen g i d m hoac c6

stf di&u t r i de ngu'di ta cdm thay dg chiu, v i v a y thong

thiidng k h o n g dxXac benh nhan chu y That ra hen suygn

la m o t loai b^nh nghiem trong ve dtfdng ho hap, m o t

khi CO sii phat tac cap tinh t h i c6 the dSn t d i chet ngifdi,

v i thS' ngu'di benh phai c6 su" phong tranh can than

(1) Tranh tiep xiic v d i nhCfng ndi m i n cam Ngu'di b i hen suySn nen de y t d i m d t so" chat c6 the gay kich thich

du:dng ho h a p , c i n co' gang tranh tiep xiic, v i d u v d i

nhilng benh n h a n m i n cam v d i long d o n g v a t k h o n g

ngn n u o i vat n u d i trong nha N h i l n g thu! d§ tao s\i mSn

cam v d i ngu'di benh khac nhu' tham, ngu'di benh cung

ngn CO gang tranh tiep xuc, hoac m d i tuan nen t a m bang

nu'dc ndng N e u m u d n du'a nhufng thiJ tren l e n giifdng thi nen d u n g t i i i bpc lai ^ (2) D u y t r i viec khong k h i ludn du'cfc lu'u thdng trong

phong va san nha sach se Ngu'di b i hen s u y i n n e n dac

biet chu y khong k h i Ixiu thdng va stf sach se trong phong,

v i b u i va v i khuan trong khdng k h i la nguyen nhan c h u

yeu dSn tdi s\i phat tac ciia benh hen s u y i n , v i v a y nen

thu'dng xuyen d o n dep, gidm lifdng b u i trong khdng khi

(3) Cai thudc Thanh phan hda hoc trong k h d i thudc

va k h i h i i t thudc nguldi ta nha ra m d t lu'dng k h d i d e u c6

dnh hu'dng trvfc tiep dd'i v d i ngu'di b i h e n suy§n, v i n o

se kich thich dtfdng h d hap, v i v a y ngu'di benh n e n bo ngay t h d i quen h i i t thudc Ngoai ra, nguldi benh cung

nen c d gSng tranh viec phdi hiit thudc la t h u ddng

(4) L a m viec viia phai M d t so' ngtfdi v i l a m viec m a phat ra chxJng hen suyen, khien toan b d cdng viec phai

bi du-ng lai, that ra day la each l a m sai l a m , v i v a n d o n g

CO the tang cu'dng chxJc nang cua t i m va p h d i , hd trcf cho

viec k h d n g che benh Ngu'di b i hen suygn can IVa chon each v a n d d n g theo I d i khuyen cua bac sT, cd the vSn

«3dng m o t each thu'dng xuyen, bdi la m d t h i n h thiJc v a n

<5png v 6 cung thich hdp v d i ngu'di b i hen s u y i n , v i n^X^c

tac d u n g g i d m chvJng hen s u y i n phat tac

Trang 25

V B E N H L A O P H O I ^

Nam 1882, cac nha khoa hoc DTJC da phat hien ra

nhanh khuan bacillus gay lao (goi tat la khuan lao),

dong thdi khang dinh khuan lao la nguyen nhan gay

benh dtiy nhat ciia benh lao Sau khi nhi§m phai khuan

lao chac chan con ngtfdi se mac benh lao Khi mac phai

su: truyen nhiem cua khuan lao hoSc siJc khang the cua

ccf the giam, benh lao se bi nang hofn Cac cd quan noi

tang cua ccf the deu c6 the bi n h i l m bgnh do si^ truyen

n h i l m ciia khuan lao gay nen, nhuiig benh lao phdi la

can b&nh d l thay nhat, chiem hdn 80% trong cac bgnh

lao ciia cd quan noi tang

Trieu chiJng dien hinh ciia bgnh lao phdi la than nhi§t

tha'p, ngifdi yeu, do mo hoi trom, an it, ho, ra ddm

nhieu, khac ra mau, ve l i thuyet la rat kho chan doan

Tuy nhien, trong nhCfng nam gan day, che do dinh

diidng ciia con ngifcfi da dxidc cdi thien, the chat diicfc

tang len, nhCfng loai thudc chong lao da dxidc iJng dung

rong rai, sau khi mac benh lao phdi, nhCfng trieu chiJng

lam sang khong con d dang dien hinh Dac biet, tai

nhCtng ncfi truyen nhi§m nhe, cung vdi suf tang len ciia

hien tifdng voi hoa d ngtfdi gia trong qua trinh dieu tri

benh lao phdi, sau khi lay nhiem se bi cdm nhieu Ian, c6

bieu hien ho, d§ tao ra lau chan » r v f " '

1 KhQng diiu can ghi nhtf ve dicing sinh

Hoa ciic than nhe, de ndi, thanh nhiet lam mat,

thu'cfng dung de phan tan phong nhi§t, hoac ngu'di nong,

chat doc nong lifu trong phdi, dau dau, ho, thifcfng dung

cung v d i la dau, lien kieu, bac ha, cat canh, udng r\hu'

tra la dau hoa ciic

2 Cdc loai tra nen su' dung ? *

(1) Tra mat ong ngoc Ian

Phifcfng phap chiJa benh bang tra thud'c: Hoa ngpc Ian

3-5 gam, mat ong 25 gam, tra xanh 0,5-1 gam Cho hoa

ngpc Ian, tra xanh vao nu'dc soi de trong nam phiit, khi con nong cho them mat ong vao trpn deu la c6 the dung du'cfc Moi ngay ud^ng mot thang, chia lam ba Ian ud^ng

Cong dung chiJa tri: Chi?a viem, tieu ddm

Chii y: Phu'Png tra nay dung cho nhSng ngifcfi bi lao phdi, viem phe qudn man tinh •

(2) Tra ludi tiidi 6 liu , , < i r r ; ^ i ;

Phu'cfng phap chCfa benh bang tra: Qud Ivtdi tifdi 9-10

gam, 6 liu 5 gam, mat ong 25 gam, tra xanh 1-1,5 gam

Dd nxXdc soi vao qua lifcfi tifofi, 6 liu de trong nam phiit

rdi chat bo can, khi con nong cho them tra xanh, mat ong vao trpn deu la c6 the dung difpc M 6 i ngay udhg mot thang, chia lam ba Ian ud^ng

Cong dung chiJa tri: Thanh nhiet, gidi doc, trPn hpng, Igfi am

Chii y: Phu'Png tra nay dung cho nhiSng ngi:fdi bi viem hpng man tinh, phdi nong, ho

(3) Tra !a hong « ' ^

Phu'Png phap chCfa benh bang tra thuo'c: La hong, tra

Xanh mot lu'png viia dii Tr\idc tien la hong dem riJa

sach, la hong to't nhat nen ngat vao mua thu, nghien

thanh bpt, cho vao am su" M o i ngay udng 2-3 Ian, m d i

lin lay ra 6 gam bpt, cho vao cung la tra roi dun len,

<5cfi ngupi mdi udng ; Cong dung chtfa tri: Lam mat mau, cam mau

Trang 26

C h i i y : Phifcfng tra nay d u n g vdi ngUcfi b i lao p h d i ,

gian k h i quan do ho, d d m trong m a u , xuat huyet da d a y

va cac dang xua't huyet nhif tieu tien ra m a u , xuat huyet

tu: cung, ban xuat huyet ^ , :;

(4) Tra tao sen ; ^ ! ' ;

Phu'orng phap chila benh bSng tra thuoc: Tieu mach

200 gam, tao to 30 gam, hat sen 25 gam, tra xanh 1 gam

B6 nhi3ng hat tieu mach n d i ra ngoai, cho nu'dc vao n a u

tig'u mach cho chin, k h i nu'dc dang soi cho tra xanh vao

t r 6 n d e u la c6 the d u n g du'c'c M 6 i ngay u d n g m o t

thang, chia l a m 3-4 Ian udng

C o n g d u n g chCta t r i : K i e n v i , du'dng tinh

M',-' C h i i y : PhuM',-'cfng tra nay d u n g v d i nhttng nguM',-'cfi b i lao

phdi C o n g d u n g cua thudc trong hat tieu mach la ngan

m o h o i ^,,,.„ „ ,.,,.„^ ,„ ,, , ,„ ,„ ,

(5) Tra6ctuyet

Phiidng phap chfla b$nh bang tra thudc: Scfn difcfc

tifdi 45 gam, hat n i n h khuong (gia nat) 12 gam, banh

h o n g n g a m 18 gam Tru'cfc tien d e m scfn dvcac, hat n i n h

k h u o n g n a u len, chat bo can, cho them banh h o n g n g a m

vao nu'dc tren la c6 the d u n g dxidc U d n g t u y Ixic

Cong d u n g chiJa t r i : Bd t i nhuan phdi

C h u y : Phu'cfng tra nay chu t r i Sm k h i p h d i t i k h d n g

d u dSn tdfi hu" nhiet, h d i t h d ngan, i t n d i , tiep nhan k e m ,

ccf the gay y e u , ho do lao phdi Sdn du'dc, cam b i n h , ich

k h i difdng a m , b d t i , than, phdi, c6 the b d ca k h i t i , ich

am t i , l a i c6 the b d k h i p h d i , ich Sm p h d i H a t n i n h

k h u o n g (con c6 ten g o i khac la hat thien \xic) cd chiJc

nang thanh nhiet I d i hong, con c6 chiJc nang k h d n g che

svi* sinh tru'dng cua khuan cau chudi m a u vang Banh

hong ngam, v i ngot va mat, cd chufc nang thanh nhiet

nhuan p h d i , chCfa ho tieu d d m Trong cud'n "Ban thao cu:cfng m u c " c6 n o i ve banh hong ngam: "Co cong d u n g

b d m a u , t i , p h d i , v i ngot giiip hoa k h i , v i chat n h i i n g d§

hap t h u , kien t i b d da day, chCfa ho." C o n n d i them:

" H o n g ngam, niidc hong ep ra't c6 tac d u n g d o l v d i cac bgnh ve p h d i " Ket hcfp ba loai thudc, d e u cd chiJc nang

bd t i nhuan p h d i , thanh nhiet, chtfa ho, tieu d d m K h i

chtfa diidc a m k h i d t i va p h d i se cd tac d u n g h d n de

chiJa ho lao

Phu'cfng phap chiJa benh bang banh h o n g ngSm: C h i lay nhiJfng hat h d n g chin, cat bd Idp v 6 ngoai, p h d i cd ngay va qua d e m su:dng, sau m o t thang t h i g d i k i n vao

do cdi, khoang m o t thang sau m a t ngoai se cd m a u trang nhtf phan, d u n g chdi quet Idp ngoai la thanh h d n g ngam Bd h d n g n g a m vao n d i d u n cho n d n g chay d e n

khi thanh dang mat, do vao k h u d n cd h i n h dang dac

biet, phdi k h d , k h i phdi k h d xong t h i g p i la banh h d n g ngam N e n p h d i k h d ngoai anh nang m a t trdi de tranh

chay nxXdc ,„;, \/

(6) Tra chOa lao

Phu'dng phap chila benh bang tra: V d dia cot 9 gam, sai h d 6 gam, cam thao tu'di 3 gam N h t f n g loai thudc tren d e m nghien thanh bdt, cho vao b i n h giu" nhiet, d d nirdc sdi vao, d a y nap de trong 15 p h u t , u d n g n h i e u nhu* tra M d i ngay u d n g m o t thang, k h i het n d n g t h i k h o n g udng ni?a , ,^ , • ,

Cong d u n g chvfa t r i : Thanh nhiet m a t m a u , chila lao

C h u y : Phu'dng tra nay chu t r i chCfa lao p h d i , d i e u t r i chu-ng tang nhiet va g i a m nhiet Ngu'di b i cam phong han, triing gid doc khong nen d u n g V d dia cot cung gid'ng nhu' hat khdi k i , v i ngot mat, cd tac d u n g thanh

Trang 27

nhiet m a t m a u , c h u t r i d o m o h o i t r o m , tang nhiet hu"

lao, p h d i n o n g d o h o , n o n ra m a u , chay m a u cam, chda

khat, cao huyet ap Cac t h i n g h i g m ve dvCac 11 da chiJng

m i n h , phu'cfng thudc n a y c6 tac d u n g r a t t o t t r o n g viec

thanh nhiet v a l a m mat m a u , c6 tac d u n g giai nhiet y e u

hcfn aminopyrine, nhutig l a i tu'dng du'cfng v d i cac loai

thudc gidi nhiet khac N o con c6 tac d u n g g i d m huyet

ap, g i a m IvCang du'cfng trong m a u Sai ho cung g i d n g

r\hif r§ cay c a m chu'dng, v i ngot v a dang, m a t , c6 the

l a m m a t p h d i , t i , v i , than, c6 chiJc nang l a m m a t m a u

V i n o CO t i n h nang giai doc n e n c6 chtJc nang l a m g i a m

nhiet d o lao Phifcfng thudc tren cpng t h e m m o t lu-cfng

nho c a m thdo c6 the gidi nhiet v a d i e u du-dng D u n g ket

h d p ba loai thudc tren, c6 tac d u n g r a t tdt d d i v d i hien

tuWng phat nhiet d o lao ' •! V

(7) Tra la cong lao , , M •;

Phu'cfng phap chila benh bang tra: La cong lao con

t^cfi v a n o n 60 gam Trvrdc tien d e m loai la tren ru'a sach,

de rao n\idc, cho v a o b i n h giu" nhiet, d d nxXdc soi chiem

nufa b i n h , day nap l a i trong 10 p h u t , u d n g thay tra U o n g

hg't t r o n g m 6 t ngay rihuHg chia l a m n h i e u I a n u d n g ,

k h d n g u d n g can ? >• ' [

C o n g d u n g chCa t r i : Thanh nhiet tH a m

' C h u y : Phu'cfng tra n a y chii t r i hien tu^cfng tang nhiet

do lao, h o ra m a u La cong lao, c o n c6 t e n g o i khac la

la hoang t h i e n true, t h d hoang bach, k i c h hoang bach,

k i c h hoang k i m (tieng TiJ Xuyen), m o c hoang lien Su"

p h a n biet gitfa cac ncfi cf T r u n g Qud'c la k h a rihieu, c6

t h ^ m u a difgfc quarih n a m Phu'cfng thuoc n a y t o t nhat

la d u n g k h i c o n tifcfi N o c6 v i d a n g mat, c6 chiJc nang

^ thanh nhiet t i l a m , c6 the chila benh lao p h d i La cong

lao CO chila h a m luldng cha't palmatisine, jatrorrhizine v a

jjiagnolorine c6 k h d nang tieu di§t khua'n c a u c h u d i jjiau v a n g , khua'n que g a y thtforng h a n K h i d u n g phu'cfng tra n a y se tang k h a n a n g k h a n g lao t r o n g qua trinh d i e u t r i » :

(8) Tra bach bp , , ;

Phu'cfng p h a p chi3a bSnh bang tra thuoc: Bach bp, du£fng den m d i loai 20 gam D e m bach bp nghien thanh

b6t, d d nildc soi v a o de trong 20 p h u t , cho du'cfng d e n ff^^

vao, u d n g thay tra » ' v - i

Cong d u n g chvfa t r i : Chtfa h o n h u a n p h d i ' T

C h i i y : Phifdng tra n a y c h i i t r i d6'i v d i n h i i n g ngu:di

bi ho keo d a i , h o ban ngay, h o d o lao p h d i Bach bp c o n ^Sr!

CO t e n gpi khac la thud'c du'Pc sat N e n ngat tru'dc k h i cay n a y m a m v a o m u a x u a n v a trildc k h i c h d i h e o v a o

m u a t h u , ru'a sach h e t dat, bo r e , d d nildc s o i v a o d u n hoac hap each t h i i y cho d e n k h i cay c h u y e n t h a n h m a u

trang, p h p i k h o , cat t h a n h doan, Sn sd'ng hoac nxidng

l^n N o CO v i n g p t d i u , dang, c6 the chila h o n h u a n

p h d i , ngvfdi b i h o d i l dpi, h o t r o n g t h d i gian d a i d e u c6 the d u n g Theo c u d n "DifPc t i n h l u a n " c6 g h i : "Chila nong p h d i , thUcfng k h i , h o , c h u n h u a n i c h p h d i "

N g h i e n ciJu ve dvfcfc l i da c h i ra rang, t r o n g bach bp c6 chiJa h a m lilcfng cha't stemonine, s t e m o n i d i n e , protostemonine, c6 tac d u n g chila h o r o r e t , cd the

g i d m cu:dng dp cua he h o h a p t r u n g u'Png, cd tac d u n g tieu diet n h i e u l o a i k i sinh t r u n g t r o n g cP t h e , khd'ng chg' khua'n que gay lao, khua'n que gay bach h a u , 'khua'n c a u c h u d i , khua'n c a u gay v i e m p h d i , khua'n que

8^y m i l v a cac l o a i na'm tr§n da N g o a i ra, bach bp c o n

CO the d u n g de chila s d i , v i e m da, b e n h acpet m a n g

trdn, m u d i d o t , la'y cay v a n c o n t\Xai r d i cha sat l e n 55 ^

P h ^ n b i b e n h

Trang 28

3 NhOng dicu can ghi nhtf

De de phong b&nh lao phdi can lam may diem du'di day:

Tich c\ic giao due ve v$ sinh than the, lam cho thanh

nien hieu du:cfc each thiJc truyen nhiSm va s\X nguy hiem

cua b§nh lao phdi Giao due tot thoi quen v§ sinh saeh

se la khong dxidc khac nhd dcfm bufa bai Ddm eiia ngifdi

bi lao phdi phai bi dot hoae tieu huy < ;

Phdi kiem tra svCc kh6e dinh ki ddi vdi thanh thieu

nien, phat hi$n scfm, each l i sdfm, dieu tri sdm Ngoai ra,

con can kip thdi cho tre sor sinh tiem vacxin phong lao

de ccf the c6 khd nang m i l n dich, gidm sii phat sinh

b§nh lao phdi , ,.s ,,; , , ,

Khi phat hign cac tri&u chiJng than nhi$t thap, dd mo

hdi trdm, ho khan, c6 mau trong ddm, ngtfdi m&t m6i,

an it, kem an, v.v can kip thdi den b$nh vi&n kham

Sau khi da xac nhan la benh lao phdi can lap tufe tien

hanh chila benh, ddng thdi phai tang cifdng che d6 dinh

dtfdng nham nang cao the chat Chi can phat hien kip

thdi, chiJa tri triet de thi benh lao phdi hoan toan c6 the

ehiJa kh6i

Ngifdi bi benh lao phdi khi 6 nha can tien hanh each

li Cach l i la bien phap khdng ehe svi" truyen nhi§m cho

ngifdi khac Ngifdi bi lao phdi la can nguyen cua eac

benh lao khac Vi vay nen bd tri ngvfdi b&nh vao mot

khong gian rieng biet, chat thdi va do dung cua ngifdi

b§nh deu phdi de ridng biet kh6i ngifdi kh6e mai\h

Cac bien phap cu the la:

(1) Tot nhat la di^a ngifdi benh d phong c6 khong khi

l\Xu thong, day dii anh sang Neu khong c6 dieu kiSn,

ngifdi benh ed the ngu tai m6t chiee giu^dng rieng, chii

y thu:dng xuyen md cila sd de lay gio

(2) Quan ao chan man ngu^di benh nen thudng xuy§n phcfi ra anh nang de tieu doc, sau khi benh dUcfc chila jfhdi, phong phdi du-gc tien hanh tieu doc triet de Co

thi dung each dot hoae dung 1-2 thia giam moi met

vuong eho vao Id roi xong khoi, lai lay 3% bot tay trang

riJa saeh hoae 3% nxidc lyzon phun len khap nha va san,

ddng eda chinh va eila sd tu" 1-2 gid

(3) Ngifdi benh nen han che tiep xiic vdi ngu:di khac, khong du'dc di den ndi edng edng

(4) Do an, dich ddm, nhilng thu* ma ngifdi benh non phdi du'dc tieu doc, dac biet chii y dich ddm cua ngu'di benh phai khac ra giay hodc khac vao dng nhd, tien hanh dot hodc tieu doc xong mdi du'dc vat di » (5) Bien phap each l i tot nhat dol vdi ngu'di bi lao phdi la vao ndi each l i cua benh vi§n chuyen khoa lao phdi, gidm kha nang truyen nhiem vdi ngifdi trong nganh cung nhu' vdi ngu'di khac, ed Idi eho gia dinh va

xa hdi

VI UNG THlJ PHOI '

Trong nhiJng nam gan day, ti le tiJ vong va ti 1§ mac benh do ung thu" phdi d cac nu'dc trSn the gidi khong

^g^rig gia tang 6 thdi ki dau mac benh, benh ung thu'

phdi thu'dng khdng cd trieu chiing gi, khi da phat hien

ra trieu chiing thi can benh nay da d vao thdi k i eudi, chii yeu cd lien quan den cac yeu to' di can, phSn ki, Idn nhd, v i tri cua khdi u Trieu chiing thu'dng gap la ho

n^an tinh, khac ra mau, tvtc nguTc, khd thd, sot, dau

^gVc, khan tieng, an kem va gidm can v.v Nhilng trieu chu-ng nay cung ed the do nhtfng loai bgnh khac

^ Phan ngtfc gay nen, v i vay mot khi ed bieu hien nen rihanh chdng di den bSnh vien kiem tra nham xac dinh

Trang 29

ro can nguyen cua benh, tranh de cho benh tinh tram

trong hcfn

Nguyen nhan dSn tcfi benh ung thu" phdi cho tcfi nay

vSn chu'a xac dinh ro rang difcfc, nhiing thong thtfdng

ngu'di ta cho rang no c6 lien quan t6i nhiJng nhan to du'di

day: Mot la hiit thuoc, day la nhan to dau tien din tcfi

benh ung thu" phoi; hai la khong khi 6 nhiem, theo thong

ke, ti le tiJ vong va ti le mac benh do ung thu" phdi tai cac

khu cong nghiep va cac thanh phd \dn la kha cao, dieu

nay c6 kha nang lien quan tdi s\i 6 r\higm cua khi thai

cong nghiep va khi thai sinh boat; ba la nhan to ve nghe

nghiep, ngu'di thu'cfng xuyen tiep xuc vdi cac chat nhu"

amiang, asen, crom, ken, nhtfa du:dng, khoi bui; bdn la cac

nhan to khac, vi du nhif cac nhan to virus truyen nhi§m,

cac loai thxJc an ban 6i mdc, thieu vitamin A, kha nang

mi§n dich cua ccf the giam va do di truyen deu c6 tac

dung chung ddi vdi svf phat tac cua benh ung thif phdi

1 Nhiftig dieu can ghi nhtf ve duSng sinh

Nghien ciJu da chi ra rang, tra c6 nhieu thanh phan

CO tac dung ngan trd cac chat hoa hoc gay ung thu! Tac

dung ngan trd d tra xanh la manh nhat, c6 the dat tdfi

90% Tiep do la tra hoa, tra C) long va hong tra Qua thi

nghiem da phat hien ra rang, dung 1 gam la tra chia lam

hai Ian, moi Ian cho them 150 ml nu'cfc la c6 the udng

dvCac, nhif the la c6 the hoan toan ngan trcf dxidc nhtfng

hofp chat hoa hoc gay ung thif cho cd the ,

2 Cdc loaj tra nen suf dung

(1) Tra hoang ki cau kh6i ' •

Phu'dng phap chxJa benh bang tra thud'c: Hoang ki, cau

khdi m6i loai 15 gam, la tra viia du Moi ngay vao budi

sang l3i'y nhiJng loai thudc tr§n, dd nu'cfc soi vao hoSc tot

\\dn la dd nu'cfc vao dun soi len, doi nila tieng sau la c6

thS' dung du'cfc, m6i ngay ud'ng vai Ian Tiep tuc dun s6i udng hoac ud'ng am deu du'cfc, ud'ng muon nhat la

trxicic khi di ngu, td't nhat la nen an het hoang ki va cau ]<hdi- MSi ngay udng mot thang, kien tri ud'ng trong mot thdi gian dai se dat du'cfc hieu qua rd ret

Cong dung chiJa tri: Hoang ki con c6 ten goi la doc

can, CO tac dung tri hoan su" lao hoa cua cd the, tang

ctfdng va dieu tiet khi nang mi§n dich cua cd the Dac

biet no c6 chula nhieu ham lifdng nguyen td' vi lu'gfng selen, la cha't chCfa ung thu" rat td't ^ Chii y: Hoang ki va cau khofi d&u c6 cung tac dung,

CO chiJc nang tang cu'dng va nang cao kha nang khang

benh cua cd the Ngu'di bi mac benh ung thu' phdi cd the kien tri uong tra lam tii hoang ki va cau khdi thi cung

cd the nang cao kha nang mi^n dich cua cd the

(2) Tra dao Ngo Khong Phu'dng phap chiJa benh bang tra thud'c: 50-100 gam dao Ngd Khdng, hong tra 3 gam, tao do 25 gam Dao Ngd Khdng va tao riJa sach rdi cho them 1000 ml nu'dc vao, dun len cho den khi con 500 ml, cho hong tra vao dun sdi trong mot phut la cd the dung du'cfc

Cdng dung chu'a tri: Kien ti ich khi, giai ddc chdng ung thu'

Chu y: Phifdng tra nay dung cho nhijfng ngu'di bi ung thif da day, ung thu" thv^c quan va cac loai kho'i u khac (3) Tra 0 long qua tram

Phifdng phap chu'a benh bang tra thudc: Qua la han

^ai qua, tra 6 long 5 gam Cho nxidc vao qua la ban va

Trang 30

tra C) long vao dun I6n, dcfi soi 10 phut roi chat lay

nude Uong thay tra, m6i ngay 1-2 thang

Cong dung chCfa tri: Tang cu'dng sinh Itfc, Icfi hong,

gidi doc cho'ng ung thif

Chu y: Phu'dng tra nay dung cho nhu'ng ngifdi bi vi^m

hong man tir\ va cac benh ung thu" vom hong, ung

thu" phoi ' • i

(4) Tra xanh vdi qua sung > ; i ' !

Phulcfng phap ch€fa bdnh bang tra thuoc: Sung 2 qua,

tra xanh 10 gam Qud sung cat thanh mieng, cho mot

Itfdng nvfdc thich hcfp vao dun len cung vdi tra xanh, dcfi

soi trong 10 phut la c6 the dung du'cfc Uong nhi:^ tra,

m6i ngay uong mot thang

Cong dung chCfa tri: Nhuan phdi sach ruot iS' '^r

Chu y: Phu'cfng tra nay dung vdi nhflng ngvfdi bi ung

thu- phoi d thdi ki dau

3 Nhufng dieu cdn ghl nhtf

Nguyen nhan gay benh ung thu" phoi chu yeu la do

hut thuoc, each sinh boat khong diing, song gap gap,

trong do hiit thuoc chinh la "ban tay tut than" chu yeu,

90% ngu'di bi ung th\X phoi la cd lien quan tdi thuoc la

Vay, trong sinh boat phai c6 each phong tranh the nao

de khong mac phai benh ung thu" phd'i?

Lam gidm s\i nguy hai ciia thuoc la Nguyen nhan

dSn t d i benh ung thu" phoi la do cac yeu to ve moi

trtrdng 6 nhiem, che do dinh du'dng trong an uong,

tuy nhien so v d i hiit thuoc, tac dung ciia moi trifdng,

che do an uong van it hdn C6 tai Meu da chxJng minh,

80% ngvCdi hi ung thu" phd'i la c6 lien quan den thuoc

la, tuy benh ung thxX phoi khong hoan toan la do

thu6c la gay n&n, nhu'ng hai thu: nay c6 the coi nhu j^6\n he mSt thiet, chung khong the tach r d i V i vSy, dieu kien dau tien de phong tranh benh ung thU phoi v i n la cai thuoc

Khi an uong can phdi an dii cd ba loai thij'c vat Cac nha khoa hoc MT da li$t ke ra 25 nhan to' nguy hiem gay ra benh ung thu" phoi, trong do It nhat la khi

an khong d i i ba loai thtfc pham nay se d l gay ra benh ung thu" phoi: thieu rau va hoa qua tu'cfi, thvCc an c6

ham liidng selen thap va an khong d i i cac loai dau Rau va hoa qua tufCi c6 chiJa nhieu ham lifcfng vitamin -

vitamin A t r i hoan s\i giac hoa d te bao, ngan trd su!

phat sinh cua cac te bao gay hai va gay ung thu"; vitamin C ngSn trd su" hinh thanh nhi?ng hgfp chat hoa hoc gay ung thu" cho ccf the, thiic day su" hdp thanh

nhilng chat lam n h i l u trong cd thi Ngoai ra, vitamin

E CO tac dung cho'ng oxi hoa, no cd the tieu diet nhCtng

chat gay ung thif cd hai cho cd the, ngan trd su! hinh thanh nhiJng te bao tu" do dan den ung thvf V i vay, trong sinh boat phdi an nhieu rau va hoa qud tifdi Ngoai ra, trong dau cd chiJa it nhat nam loai cha't cd

c6ng dung cho'ng ung thu" va cd the thiic dKy chiJc

nang tao mau cua cd the, than kinh dinh diidng, cd the gidm qua trinh lao hoa, tang cu'dng boat ddng ciia nao, nSng cao khd nang giai doc cua cd the, con cd chulc nang giam Itfdng md trong mau, cho'ng ung thu", cd the noi no cd rat nhieu cong dung

Giam 6 n h i i m khong khi va moi tru-dng Nguyen nhSn gay benh ung thu: phoi con la do khong khi 6 rihilm P h i i chii y den tvfng diem r\h6 trong sinh boat, thong thu-dng, nhiing ba noi trd d mot so' gia dinh khi

ria'u an cd thdi quen chao, ran, xao, thifdng dun dau

that nong Can phii biet rang, ddu dun, ran, xao cd

Trang 31

ihi lam tang vot nhufng chat gay ung thvC co trong

khong khi

Dtfcfng nhien, trong moi trifcfng sinh hoat khong chi

phai chii y nhCfng noi dung nay ma con phai chu y t6i

nhCfng anh hu'dng cua chat gay img thu", cac chat phong

xa, neu c6 chat doc do 6 n h i l m c6 tinh phong xa trong

khi ngili hoa hoac cac vSt lieu trang tri trong phong

cung phai rat chii y

chat platelet hoac 16p can trong dich mau d huyet qudn

bi go len, khien huyet quan tang them do day, trd nen

ciJng lam ch6 trong ben trong huyet quin hi thu hep lai

va qua trinh tuan hoan mau di§n ra khong thuan Idi, tOf

do tao ra chiJng xof ciJng dong mach, neu tiep tuc bi xau

di thi se tac nghen hoan toan dSn tcfi nhoi mau cd tim

va nghen mach mau nao

Co rat nhieu nguyen nhan gay benh, trong do chii yeu la do su" roi loan thay ddi chat lipids, dong Ivfc hoc

ciia dich mau bi thay ddi va Mn than dong mach cung

CO su* thay ddi Khi ngu-cfi b§nh cd tri§u chiJng lu-^ng mof

trong mau cao (chii yeu la ham lu'cfng cac chat cholesterol, chat triglyceride va ham lu'dng thap cua chat

%oproteins tang len) thi benh se d l phat sinh Khien

l ^ O n g ma trong mau tang len c6 the la do an nhiJng

thu:c an c6 chufa qua nhieu ham lifcfng ma dong vat nh\i

^ 9 Igfn, thit ma, cac loai npi tang nh\X gan, than, long do

Trang 32

t r i i n g , k e m sCfa v.v C u n g c6 the la d o benh ve gan

than, benh t i e u d i f d n g , chiJc nang t u y e n giap y e u d i dSn

tdi s\X thay the chat lipids b i m a t l a m liicfng m d trong

m a u tang l e n

B§nh n a y thulcfng gap n h i e u d ngu'di gia, p h a n I d n la

trdn 40 t u d i (d p h u nCf thvfdng gSp nhiSu la sau thcfi k i

m a n k i n h ) N h i f n g n g i i d i d t u d i t r u n g n i e n hoac t h a m chl

la d t u d i thanh n i e n cung cd the mac benh N a m gidi

mac benh n h i e u hdn nu" gidi, benh c u n g thvfdng nang

hdn NhiJng cu" d a n d thanh t h i , nhiJng ngu'di lao d o n g

t r i dc cang thang, ngu'di b i beo p h i , cao huyet a p , ngu'di

b i benh t i e u d i f d n g va ngu'di cd lu'dng m d t r o n g m a u cao

c u n g thu'dng d§ mac benh hdn

1 Nhufng dieu can ghi M ve dufdng sinh

Cac chuyen gia ve d i n h du'dng cho rang "tra la phu'dng

thuo'c hCfu h i e u nhat tu" thien nhien du'dc b a n cho con

ngu:di" Cac nghien cvCu cung sdm chiJng m i n h du'dc rang,

u o n g tra cd tac d u n g l a m g i d m lu'dng m d t r o n g m a u ,

g i a m huyet ap, tu! d d cd the p h d n g t r a n h dtfdc rJ-iCfng

can benh phat sinh ve t i m , nao, huyet qudn V i t r o n g la

tra cd chiJa phenol, dac biet la n h i tra cd tac d u n g rat

to't t r o n g viec l a m g i a m lu'dng m d va bao ve m a o mach

h u y e t qudn

(1) Tra cau ky ' - > •

Phu'dng phap chiJa benh bang tra thudc: Mxidi mSy

hat c a u k y , d d nifdc n d n g vao, u o n g l a m n h i e u Ian

C 6 n g d u n g chCta t r i : B d than i c h tir\h, d t f d n g g a n sang

(2) Tra hoa hoe , , ' ' ; \Jl^

Pht^dng p h a p chila b§nh b ^ n g tra thud^c: M d i ngay vao sang va t d i cd d u n g 6 gam hoa hoe, d d nv^dc soi v a o sau d o u o n g thay tra

Cong d u n g chiJa t r i : C d tac d u n g r d r&t k h i l a m g i a m huyet ap

C h u y : H o a hoe cd the l a m g i d m sxi d a u v a g i d n cua

mao mach h u y e t quan C d the d u n g de p h d n g chdng va chijta t r i benh cao huyet ap, xuat huyet nao

(3) Tra sdn tra

Phifdng p h a p chCfa benh bang tra thudc: Sdn tra 15-30 gam, d d nu'dc sdi v a o u o n g thay tra M d i ngay v a o sang

va t d i d u n g m o t Ian

Cong d u n g chtfa t r i : G i d m Ivfdng m d t r o n g m a u

C h i i y : Theo nghien ciJu ve du'dc l i da c h i ra rang, nhiJng t h a n h p h a n cd trong sdn tra cd the tang cu'dng v a

dieu hoa chiJc nang cua c d t i m , cai thien sxi x d ciJng cua huyet mach, p h d n g chdng sii rd'i loan cua n h i p t i m , g i d m

Iv^dng m d t r o n g m a u , m d r o n g huyd't qudn, g i d m huyet

ap Ngu'di b i cao huyet ap, dau t i m , lu'dng m d t r o n g m a u cao cd t h ^ d u n g ; / • „ : , , , , , , i^y;, w,:,,r/,,

(4) Tra hoa cue ^ ^ >

Phtfdng p h a p chfia bgnh bang tra thudc: M d i ngay

d i i n g k h o d n g 3 gam cue trang u o n g nhu' tra, m d i ngay 3

Trang 33

Ian; cd thi cho hoa cue vao c u n g v d i hoa k i m n g a n , cam

thdo d u n l e n r o i u o n g nhu" tra

n C o n g d u n g chtfa t r i : B i n h gan sang m a t , t h a n h nhiet

g i a i doc

C h u y : H o a cue c u n g g i o h g nhvf cam thdo, v i cda no

k h o n g d^ng, c6 the d u n g hoa cue to hoSe hoa cue n h 6

d e u dxidc H o a cue cd tac d u n g r d rgt t r o n g viec l a m

g i a n d o n g m a c h v a n h , tang lu'u IvfOng cxia d o n g m a c h

v a n h , d u n g v d i ngvfdi b i eao h u y e t ap, x d ciJng d o n g

m a c h , k h o n g ehi cai t h i g n du-dc t r i e u c h i i n g m a c o n cd

the l a m g i d m lu'dng cholesterol, cd tac d u n g ehCfa benh

r d ret dd'i v d i can b e n h x d ciJng d o n g m a c h nao va d o n g

m a c h v a n h

(5) Tra nhan hat sen "

Phu'dng p h a p chUa b§nh bang tra thudc: D u n g 12 g a m

n h a n hat sen, do'^ nu'dc soi vao sau d d u o n g n h i f tra, vao

m d i sang va td'i u o n g t r o n g n g a y u o n g m o t Ian

C o n g d u n g chiJa t r i : Thanh nhiet, an t h a n , t r d t i m

C h u y : N h a n h a t sen la p h i n c h o i m i m m a u xanh cf

giiJa h a t sen, n d cd v i dang, nhui\ l a i cd tac d u n g g i a m

h u y e t a p r a t to't

3 NhOng dm cin ghi nho

X d ciJng d o n g m a c h la can b d n h thvfdng gSp d ngu:di

gia De p h o n g t r a n h x d c i i n g d o n g m a c h n e n bat d a u d

tn6i t r u n g nien : , ,

M o t la, t h a m gia cac boat d d n g t h ^ due thieh h d p , c h i i

y ket h d p giCta lao d o n g va n g h i n g d i , t r a n h l a m viec

m e t m d i qua siJc M\ic v a n d p n g d tud'i t r u n g n i e n

k h o n g n e n qua n h i e u , cac b a i tap v a n d p n g k h o n g n e n

qua siJc, c h u y e u la cac b a i v a n d p n g nhu" d i bp, chay

tj6, leo cau thang, tap thai cxic quyen V a n d p n g k h o n g chi gi^^ cang t h d n g ve t i n h t h a n , k h i e n t h a n k i n h

5'n d i n h m a con cd the g i d m lu-png cholesterol t r o n g

m a u N h i J n g ngu^di d tud'i t r t m g n i e n k h o n g thg' chay bp hoSc nhCfng ngLfdi l a m viec v a n p h o n g cd the thuldng xuy^ri thtfc h i e n nhCfng b a i v a n d p n g d m a t ca chan, nha'e h a i d d u gd'i l&n, m u i chan c h a m da't, xoay t r d n

p h a n m a t ca chan, xoay theo m o t h i f d n g k h o d n g 20 Ian,

m d i n g a y l a m h a i Ian se p h a t b u y du:dc tac d u n g

H a i la, cdi t h i e n chg' dp a n uong T h o n g thu'dng, qua

t u ^ i 40 se b i mac c h i i n g x d ciJng d p n g m a c h d cac mvCc

dd khac n h a u T r o n g ehe' dp a n u o n g trifde t i e n k h o n g

n§n Sn qua r\hieu n h a m d u y t r i stf o'n d i n h ve t r p n g lifdng eua cd the Tiep d d nen a n i t nhCfng thtfc p h a m la ddng v a t cd chiJa n h i e u m d , n h i e u du'dng Cd the a n nhieu ca, nhiJng thiic p h a m cd chu'a n h i e u h a m I t t d n g cha't magie, nCt g i d i m d i n g a y p h a i cd 450 m g , n a m g i d i

m o i n g a y p h a i ed 550 m g magie la t h i c h h d p nhat Chud'i

va h a n h n h a n cd chiJa n h i e u h a m lu'dng magie

Ba la, thij'c h i e n cai thudc, cai ru'du m o t each nghi§m tuc H a n g n g a y n e n giCf t a m l i v u i v^, t i n h t h a n t h o d i mai, tao md'i q u a n he td't va giao tiep c d i m d v d i d d n g nghiep, h a n g x d m va b a n be x u n g quanh T r a n g t h a i tinh t h a n t o t c u n g la m o t t r o n g cac each de p h o n g c h d n g b&nh x d eiJng d p n g mach

Bd'n l a , u d n g n h i e u tra xanh Tra x a n h ed chxJe n a n g

g i d m Itfdng m d t r o n g m a u , cd the p h o n g t r a n h ber\ x d ciJng h u y e t q u a n Theo bao eao, do n h i tra cd t r o n g tra xanh chu'a t h a n h p h a n ed I d i la f l a v o n cd the g i a m

^^dng m d t r o n g m a u , g i d m lu'dng platelet b i d d n g t u qua n h i e u , g i d m d p d i n h d m a u , c h d n g tdc h u y e t q u a n ,

tiJf do g i d m so I a n t r i i n g p h o n g V i vay, ngUdi hay u d n g tra x a n h cd so' Ian t r i i n g p h o n g i t h d n n g i i d i k h o n g

U6ng la 73%

Trang 34

n. B E N H V A N H T I M ^ - ^.r/^ r^- - - v ,

B&nh v a n h t i m hay con gpi la benh d 6 n g mach vanh

la d o cd che" cua d o n g mach v a n h (xd ciJng d o n g mach

hoSc CO giat huyet quan) b i hep hoac b i ngan t r d d i n tdi

dau t i m d o cd t i m b i thieu m a u thieu oxi (tim quan dau)

hoac cd t i m b i hoai tu" (cd t i m b i tac) con goi la benh dau

t i m d o thieu mau

Binh thvCdng chiing ta n o i benh v a n h t i m da p h a n la

do hep hoac tac d o n g mach gay ra, con g o i la benh dau

t i m d o xd cxJng d o n g mach vanh D o n g mach v a n h b i co

hep la d o chat beo trong huyet quan b i tich t u l a i , qua

t r i n h nay du'dc gpi la xd cxJng d o n g mach Su* phat trien

cua xd Cling d o n g mach l u o n theo m o t t r i n h tu" nhat

d i n h , s\i co hep cua d o n g mach v a n h d a n d a n b i nang

hdn, han che su" chuyen hoa m a u vao cd t i m T i m khong

du'dc cimg cap d i i liidng oxi can thiet khien ngxic b i anh

hifdng va l a m t i m b i dau

S\i phat tac cua benh dau t i m d o l vdfi m 6 i ngifdi la

k h o n g giong nhau Da so ngiidi ta h i n h d u n g d o la "cdm

giac p h a n ngtfc b i tiJc", "cam giac tiJc bung", "co cam

giac b i tiJc", m o t so' ngu'di benh co cdm giac k h d chiu d

hai vai, luiig, co, co hpng, lam cham hoac ngan t r d gljocerin

cd t i m n a y d o k h o n g du'dc d i c h m a u cung cap se b i

h d n g D a so' d o bp p h a n b i t h u h e p m a d i n tdi qua

t r i n h ngifng m a u nhanh, d l p h a h i i y hoac h u y e t quan

b i CO giat

1 Nht^g ctieu can ghi nhtf ve diidng sinh

Cac loai axit amin cd trong la tra g d m 25 loai, trong jjd theanine cd h a m lifdng cao nhat, chiem h d n 50% trong axit amin Theo to'ng ket, axit amin la thanh p h a n

dinh dxidng tat y e u cua cd the C d axit amin la y e u to'

quan t r p n g de biet du'dc cd the cd khde m a n h h a y khdng, v i d u nhu" axit glutamic cd the l a m g i d m amoniac trong m a u , chiJa chiJng h d n md gan; methionine cd the

d i l u chinh chat beo

2 Cdc loai tra nen sdrdung

(1) Tra dau xanh la sen

Phu'dng phap chxia benh bang tra thud'c: La sen kho 2

gam, dau xanh 5 gam, tra xanh 2 gam Cho d a u xanh vao noi rang qua, gia thanh bpt Cho la sen va tra xanh vao

n6i, cho bpt dku xanh va mot lifdng nxidc thich h d p vao

dun l§n Sau k h i nxidc soi chat bd cSn, uo'ng nhu' niidc tra

Cong d u n g chtta t r i : Cd tac d u n g thanh nhi$t, g i d m lifdng m d trong m a u , giiip g i d m huyet ap

Chii y : Phifdng tra nay d u n g v d i nhiJng ngifdi b i benh vanh t i m

(2) Tra mach nha sdn tra

Phifdng phap chijfa benh bang tra thuo'c: M a c h nha da

10 gam, sdn tra n a u cat mieng 3 gam, d i f d n g d e n

^iJfa dia Cho nhCfng v i thuo'c tren vao cd'c, cho 250 m l

W c soi vao, d a y n a p l a i de trong 20 p h u t r d i uong '^ong n h i i tra M o i ngay uo'ng 2-3 thang

Cdng d u n g chGa t r i : G i i m lifdng m d , g i d m huyet ap, trpr t i m

Trang 35

Chu y: NhiJng ngiidi bi cao huyet ap, ngtfdi bi vanh

tim va ng\Xdi tieu hoa khong to't nen uo'ng trong m6t

thdi gian dai, c6 tac dung to't trong vi&c boi bd siJc kh6e

(3) Tra la ngan hanh ; '>

Phu'cfng phap chiJa benh bang tra thudc: La ngan hanh

5 gam Dem la ngan hanh v6 nat, cho vao trong co'c giu"

rihiet, do nvtdc soi vao, day nap trong nila tieng Uo'ng

thay tra

Cong dung chGa tri: Ich tim bd phdi, hoa thap cho'ng ta

Chu y: Phu'cfng tra nay dung vdi nhCfng ngu:di bi dau

tim do xd ciJng dong mach vanh, lu'dng md trong mau

cao, b&nh li, viem ruot i' ' i <

(3) Tra hoa cue, quyet minh • ' '' ' / '

Phu'cfng phap chila benh bang tra thudc: Hoa ciic 3

gam; sdn tra, quyet minh mdi loai 15 gam Cho ba loai

thud'c tren vao co'c, dd n\idc soi vao, de trong 30 phut,

CO the uo'ng nhu! tra • ^ , j ; ,

Cong dung chCfa tri: Thanh nhiet hmh gan, hoat huyet

thong mach ; - ,iV , "

Chii y: Phifdng tra nay dung v d i nhiJng ngxidi bi

bgnh vanh tim, c6 tac dung giam huyet ap, l a m mem

huyet qudn , ,^ i

(4) Tra thuoc qua sam

Phu'cfng phap chiJa benh bang tra thud'c: Dcfn sam, tao

gai cat mieng (scfn tra cSt mieng) moi loai 10 gam, mach

mdn 5 gam Cho ba loai thudc trgn vao cdc, dd nu:dc soi

vao, de trong 30 phut, dcfi cho bdt ndng la cd the udng

du'cfc Udng thay tra

Cong dung chCfa tri: hoat huyet thong mach

Chu y: Phu'cfng tra nay dung de dieu tri berih vanh tim, cao huyet ap va cd tac dung lam mem huyet quan

(5) Tra thuoc hoa cue, sdn tra, tieu than khuc

Phulcfng phap chi?a benh bang tra: Hoa cue 25 gam, scfn tra cat miS'ng 15 gam, tidu t h i n khuc 3 gam M 6 i ngay udng mot thang Dd nifdc soi vao, uo'ng nhu" tra

Cong dung chCfa tri: ChiJa sang mat triing gid, t r d ti^u hda Chu tri benh vanh tim cao huyet ap

Chu y: Phu'cfng tra nay con kiem chCa chxJng lu:dng m d trong mau cao, tieu hda khong to't, tieu chay

mj^ HhUng diiu cdn ghl M i

Ngu'di khong cd tri&u chuing nguy kich cda b§nh vanh

tim cung se giam d i s\i nguy hiem cua benh chu ye'u

nham vao nhxing ngu'di d§ mac benh, khd'ng che nhiJng

nhSn to' d§ gay benh, phdng tranh s\i hinh thanh xd

ciJng dong mach Ngay tu* khi con tr^, thar\ thieu nien

n§n bat dau tich c\ic phdng tranh nhiJng nhan to' nguy

hiem phat sinh , •:,(::>

Mat la, khong hut thudc

Hai la, duy tri su" dn dinh binh thtfdng cua huyet ap, huy§'t ap d mu:c l i tifdng la 120/80 m m Hg Cac bi§n phap de phdng tranh cao huyet ap la gii? trong lu'dng cd the d mu:c binh thuldng, han che chat con va cac dd an du'cfc hap thu vao cd the, duy tri lu'dng kali, canxi magie thich hdp va sil dung thudc giam huyet ap

'^Udi s\i chi d i n cua bac sT , i 1 a <n :; •

Ba la, duy tri lu'dng md trong mau d miJc binh thu-dng, Phong tranh lu'dng md trong mau qua cao, ngu'di d mvCc

•^^o nguy hiim nen kiem tra dinh ki, an it do an cd chat md, thudng xuyen vSn dong va udng thudc g i i m lifdng md

Trang 36

Boh la, tranh tam l i c&ng thSng

Nam la, sinh hoat van dong qua it la yeu to' v6 cung

nguy hiem d i n tdi benh vanh tim, tap the due deu dan

giiip duy tri difdc trpng liitfng cd the, lam gidm lu!c(ng

md trong mau va s\i phat sinh cua b&nh cao huyet ap,

benh vanh tim

Sau la, duy t r i lu'dng du'dng trong mau d mvCc on

dinh, phong trar\ heT\h tieu difdng

I I I C A O H U Y E T A P

Cao huyet ap la tu" thu'dng goi can benh huyet ap cao

trong h§ thong tuan hoan, thong thvfdng la chi huyd't ap

dong mach tuan hoan trong cd the tang cao, la mot trieu

chufng lam sang chung thu'dng gap Huyet ap dong mach

trong mot ngay c6 stf thay doi rat Idn, khi trang thai sinh

li khong giong nhau, v i d u nhu" luc nghi ngdi va van

dong, luc binh tam va bi kich dong, luc no va doi, luc

sang va to'i, chi so huyet ap thiidng c6 s\i thay doi nha't

dinh Huyet ap d mvlc cao thi ti le mac cac benh vanh tim,

bien chiJng cua dong mach than va xuat huyet nao ciing

cao hdn Co the thay rang, giCa huyet ap dong mach va

hau qua cua no c6 moi quan he nha't dinh vdri nhau

Lam the nao de biet difdc miJc do cua chiJng cao

huyet ap? Thap d mvCc 18,7/12 kPa (140/90 m m Hg) la

binh thifdng, cao d miic 21,3/12,7 kPa (160/95 m m Hg)

la cao huyet ap Day la mufc tieu chuan chan doan vg

cao huyet ap cua to chxJc Y te the gidi Hien nay, tieu

chuan binh thu'dng la svi* khang dinh tu" qua trinh phan

tich so sanh cua sxi phan bo' huyet ap d nhiJng ngu:di cao

huyet ap vdi s\i phan b6'd nhCfng ngu'di binh thuldng

Gidfi han of mvCc binh thu'dng da dat difdc nay hdp l i hdn

nhieu so vdi cac phvfdng phap khac ^,

1 Nhufng dieu cdn ghi nha ve dufdng sinh

Tra phd nhi cd the lam gidm lu:dng cholesterol, cha't

triglyceride va axit fatty t\X do, tang luldng bai tiet chat

cholesterol qua difdng tieu tien va dai tien, cung cd the ]<hd'ng che phan nao thanh phan cholesterol cd trong gan, dong thdi cd tac dung phdng chd'ng benh ve huyet quan tim , j

2 Cdc loai tra nen suf dung

(1) Tra la dau, kho dinh , > ? ,4 mT^i^:

Thu'dng phap chCfa benh bang tra thud'c: Tra khd dinh,

hoa cue, la dau, r§ cd gianh trang, cau dang mdi loai 6

gam Gia tharth bot thd, dun thanh tra, uo'ng thay tra

Cong dung chCfa tri: Thanh nhiet, binh gan Dung cho nhiJng ngu'di bi cao huyet ap, dau bung, dau dau

Chii y: Dong y cho rang, cd gianh trang cd v i ngot va mat, quy phd'i, da day, bang quan Cd tac dung mat mau cam mau, thanh nhiet Idi thap, tang cifdng sinh life, chiJa khat

(2) Tra ki sinh dau ; >; |:

Phifdng phap chCTa benh bang tra thud'c: K i sinh dau,

la tra moi loai 10 gam Do' nu'dc sdi vao ud'ng T)h\i tra

Cong dung chCfa tri: ChCfa benh cao huyet ap, dau xUdng, phong thap ,^ ^ :,

Chii y: Ki sinh dau cd v i dang, ngot diu, quy gan, loc than Day la loai thud'c trung tinh khdng ndng, khdng lanh, chCa phong thap, bd gan than, ciing cd tac dung dudng huyet ich am ^,

Trang 37

(3) Tra hoat huyet

Phifcfng phap chiJa b$nh bang tra thuoc: H o n g hoa 5

gam, d a n htfcfng 5 gam, tra xar\ 1 gam, du'dng d e n 25

gam D o nifdrc vao d u n

C o n g d u n g chUa t r i : Phong tranh bSnh xuS't huyet

nao, cao huyet ap

C h i i y : H 6 n g hoa con goi la hoa n a m h o n g , hoa thdo

hong Phu'ofng thuoc n a y c6 v i cay nong, nhap gan, t i m ,

CO tac d u n g hoat huyet thong mach, chila tac g i d m dau

(4) Tra hoa cue hoa hong long dam ' '

Phu'Ong phap chiJa ber\ bang tra thuoc: H o a cue 6

gam, hoa h o n g 6 gam, c6 long d a m 10 gam, tra xanh 6

gam D o nu:dfc soi v a o b o n v i thuoc tren, u o n g thay tra,

m 6 i ngay u o h g m o t thang

Cong d u n g chila t r i : Thanh nhiet m a t m a u , ki&n t i ,

ha ap

Chxi y : Hoa cue eo h a m lulcfng chat d a u , t r o n g d a u la

long n a o , d a u cue N g o a i ra, n o c o n ehxia h a m Ivfdng

v i t a m i n A , v i t a m i n B l , axit amino

D o nu'dc soi vao hoa ciic hoac d u n len, no eo tac d u n g

khang k h u a n nhat d i n h d o i vdi k h u a n cau chuoi m a u

v a n g , k h u a n que g a y ra nhieu loai benh v a cac loai n a m

da K h i d n o n g d o cao, n o con c6 tac d u n g k h o n g che'

d o l v d i virus gay c u m P R 3 va k h u a n xoan Chat thuoc

chiJa trong hoa cue con c6 the l a m gian d o n g mach

v a n h , tang IxXu lu'Ong m a u chay v a o v a n h t i m , cd tac

d u n g l a m g i d m lu'dng o x i hao p h i d t i m v a l a m g i a m

h u y e t ap N g o a i ra, n o con cd ehiJc nang k h o n g che su"

IvCu t h o n g eiia mao mach huyet q u d n de tijf d d cd the

chong v i e m Thuoc cao hoa cue g i u p t h o n g v i , cd tac

d u n g giai nhiet

(5) Tra giam huyet ap hoa hong, hoa cue '

Phifdng phap chiJa benh bang tra thuoc: Tra xanh, hoa ciic, hoa h o n g m 6 i loai 3 gam D d nu'dc soi v a o , u d n g hang ngay

Cdng d u n g ehCfa t r i : C d tac d u n g cii thi&n mao mach huyfi't quan, p h d n g trijf s\i di vd cua mao mach h u y e t

qudn, tinh thai'm thau cao ma d i n t d i xuat huy§'t C d thi

giam huyet a p , cd tac d u n g d o l v d i nguldi b i cao huyet

ap, CO tac d u n g p h o n g tranh chvJng xuat huyet

C h u y : Thifdng xuyen d u n g loai tra nay,- cd the b i n h gan giai g i d , sang m a t g i d m nhiet, cd cong d u n g r a t t o t trong viec p h o n g tru! benh cao huyet ap

(6) Tra hoa tarn that , ^ ^ n , ; '

Phiicfng phap chCfa benh bang tra thuoc: Hoa t a m that

30 gam (hoa tam that thuldng n d tu: thang sau d e n thang

tam, sau k h i h a i thi phdi kho, cat n h d , cho v a o b i n h su!)

M o i ngay l a y ra 3 g a m hoa t a m that, do' nu'dc soi v a o

Udhg thay tra ^.^ • Cong d u n g chCta t r i : Thanh nhiet sang mat, b i n h gan

ha huyet ap >

C h i i y : Phu^dng tra nay d u n g de chCta t r i cao h u y e t ap, hoa m a t chdng mat, u tai, v i e m h o n g cap tinh v.v

(7) Tra la sen i v i / i i - u sijl^-l rui-s: ^[hn:: -:'b;;c; s,::

Phu'Ong phap chCfa benh bang tra thud'c: L a sen txXcA riia sach cat n h d , cho m o t iMdng nu'dc thich h d p v a o ,

<3un soi de n g u o i u o n g thay tra

Cong d u n g chila t r i : Thuoc nxXdc v a thuoc cao tOf la

sen cd tac d u n g l a m gian huyet quan, thanh nhiet gi^i

<30c va ha huyet ap

C h u y : La sen con la m o t v i thuoc gixip g i a m beo

Trang 38

(8) Tra cu san day

Phifdng phap chCa benh bang tra thuoc: Dem cu san

day riJa sach cat thanh tiing mieng m6ng, m6i ngay dung

30 gam, cho nu'dfc vao dun soi len sau do uong thay tra

Cong dung chijfa tri: Thuldng xuyen uong tra lam tu"

cu san day se c6 tac dung ro ret trong vi^c chtJa tri b&nh

cao huyet ap

Chii y: Cd san day con c6 tac dung cai thien tuan

hoan mau len nao, c6 tac dung kha to't dol vdi cac chiJng

dau dau, chong mat, u tai va dau moi luiig do benh cao

huyet ap gay ra i , /

(9) Tra hat quyet minh

Phu'cfrig phap chiJa benh bang tra: M6i ngay dung

khoang 15-20 gam hat quyet minh, do nu'dc soi vao uong

Cong dung chCfa tri: Co tac dung giam huyet ap,

gidm lu'dng md trong mau, loc gan sang mat v.v

Chii y: Thu'dng xuyen uong tra lam tu* hat quyet minh

se CO tac dung trong viec dieu tri benh cao huyet ap, la

mot loai thuoc chiJa cao huyet ap, hoa mat chong mat,

thi giac kem

(10) Trakisinhdau

Phtfdng phap chiJa benh bang tra thuoc: Lay 15 gam

ki sinh dau kho, dun len trong 15 phut la c6 the dung,

m6i ngay vao moi sang va tol uong mot Ian

Cong dung chila tri: Ki sinh dau la loai thuoc bd than,

bd huyet

Chii y: Dong y cho rang, tra ki sinh dau la loai nvCdc

^ ud^ng thay tra, c6 cong dung ro ret trong viec chCfa benh

'4,7 cao huyet ap

0

(11) Tra rau ngo • •

Phiiofng phap chiJa b&nh bang tra thud'c: RSu ngo mdi figay dung 25-30 gam, mdi ngay ud'ng vai Ian

C6ng dung chvta tri: Co tac dung chila td, ha huye't

ip, Idi nieu, duSng vi , , , ,

Chii y: Rau ngo c6 tac dung raft td't trong vi&c Idi nieu gidm huyet ap, khi c6 bieu hien lam sang dung rau ngo

se CO tac dung ro r$t trong viec chiJa benh phu va cao

huyet ap do chiJng viem thSn gay ra

3 NhOng dieu can ghi nhtf

Chiing ta deu biet cao huye't ap la m6t loai benh do phifdng thiJc sinh boat, khong mot loai vacxin nao c6 the phong tranh duldc b$nh cao huyet ap Phifdng phap sinh boat lanh manh chinh la each phong tranh td't nhat To chiJc Y te the gidi da sdm chi ra rang, cao huye't ap gdm ca chiJng huye't quan tim nao, hoan

toan CO the thong qua each sinh boat van minh, lanh

manh de tang tinh phong benh, hdn nifa con nen phong benh ngay tu" khi con tr^ Vi stf phat sinh ciia nhtfng loai benh nay la bat dau hinh thanh tijf thdi k i chiing ta con tr^, trong mot thdi gian dai an benh, d§n tudi trung nien trieu chiing ciia benh mdi dan dan phat tac

Phai phong triif benh tijf sdm, ngay tijf khi phat hien ra chiing cao huyet ap, dieu mau chdt la moi ngifdi deu Pb^i biet each phong tranh benh, moi ngifdi deu cd the

tu bdo ve du:dc siie khoe ciia mirJi Trong bdn nen tang

^<5n ciia tuyen ngon Victoria ndi tieng - "an uong hdp li,

^^n dong vijfa phai, cai thude it rifdu, tarn l i binh dn" (cung la each sinh boat lanh manh), da thong qua thiic

Trang 39

ti^n de chufng minh dxidc dSy la mot phUcfng phap hi&u

qud Co nghiSn c\iu da chiJng minh, sinh hoat lanh

manh c6 the lam ti 1& mac b&nh cao huyet ap giam

xuohg 55%, CO the thay rang lam gidm ti le mac benh

cao huyet ap khong phdi qua kho

Co chuyen gia da du^a ra "ba ki luat Idn, tarn chu y

Idn" de phong tranh benh dau tim, cao huyet ap Ba ki

luat Idn la: ThiJ nhat, sinh hoat dieu do; thu* hai, an

uo'ng khoa hoc; thu! ba, sinh hoat van hoa thu'dng xuyen

Tarn chu y I6n la: Mot la, duy tri huyet ap d m\3c binh

thifdng Hai la, duy tri trpng lulPng cd the of mu'c binh

thu'dng Ba la, duy tri lifcfng md trong mau d miJc binh

thuldng Bon la, an uong dieu d& Nam la, cai thuo'c, han

che uohg rifdu, an it muo'i Sau la, duy tri vi$c t i p the

due cf mu'c thich hcfp Bdy la, giijt on dinh trang thai t^m

li cung nhu' tinh than Tam la, c6 y thiJc ttf bao ve su!c

kh6e cua minh Nhvfng dieu nay rat c6 y nghia va c6

anh hu'dng sau rong den viec phong tranh benh cao

huyet ap •

-IV BfiNH TIM MANG TINH PHONG THAP

1 Nhtfng dieu can ghi nhtf ve dufSng sinh ^, •

Ngoc true CO chiJa ham lulcfng glucozit dang cua hue

tay, glucozit hue tay, va phenol glucozit, ru'du ho bi va

vitamin A Glucozit hue tay cua ngpc true c6 tac dung

trd tim, mot lifdng thuoc nh6 c6 the khien tim dap

nhanh va manh hdn, vdi mot lu'dng Idfn se phdn tac

dung Ngpc true ket hcfp vdi vi^c dung cay long dofm

chila phong thap, difdng quy giup hoa huyet, cam thao

dieu hoa cac v i thuo'c se c6 tac dung chila benh dau tim

do phong thap

2 Cdc loai trd nen suf dung

(1) Tra phong tim ,

phu'cfng phap chCfa benh bang tra thuoc: Rg cay tra gia (hdn 10 nam tudi trd len) 30-60 gam, phong ha le 30 gam, van nien thanh 6 gam, mot it ru'du nep Cho mot

IxXdng nxidc thich hdp vao bo'n v i thuo'c tr§n, dim soi

trong 30 phut, chat bo cSn la c6 the dung du'dc M 6 i ngay uo'ng mot thang, uohg tuy liic

Cong dung chCfa tri: Tri gio, trgf tim, Idi ni§u

Chu y: Phu:dng tra nay diing vdfi nhiJng nguldi bi tim

mang tirOi phong tha'p, tim dap nhanh, hdi thd ngan, stfng tiJc ngxic v.v

(2) Tra trd tim , , , ^ ,

Phifdng phap chiJa benh bang tra thuoc: R l cSy tra gia 30-60 gam, ruldu nep mfit lifdng thich hdp Dem r§

cky tra gia (cang gia cang to't) riJa sach, sau khi de rao

nifofc cat thanh mieng mong, cho nu'dfc va mot luldng ru'du nep thich hdp vao, cho vao noi na'u len hoac cho

vao do bang svC dung Ma nh6 dun, chat b6 can la c6 the

dung du'dc M 6 i ngay uo'ng mot thang, uo'ng mot l l n vao budi to'i triidc khi di ngu

Cong dung chila tri: Chila phong thap, trd tim an than,

10 ni&u tieu phu

Chu y: Phu'dng tra nay dung vdi nhiJng ngu'di dau tim phong tha'p tinh, tim dap nhanh, hdi thd ngan, suing Phvi, khd ngu

(3) Tra hoa hiidng dUdng

Phu'dng phap chi2a benh bang tra: Hoa htfdng difdng

^Ot bong Dem hoa hxXdng diidng cat thanh bdn phSn,

Trang 40

lay mot p h i n , cho ntfcfc vao dun len uo'ng nh\i tra M6i

ngay hai Ian, m6i Ian m6t Ian dun, uo'ng khi con nong

Cong dung chCa tri: ChiJa phong thap, trcf tim, an than

Chu y: Phu'dng tra nay dung vdi nhCng ngu'di bi phong

thap, van hai la hep, tiJc ngtfc, tim dap rJianh, nhip tim

khong deu

: (4)Trangoctruc

Phvfcfng phap chCfa benh bang tra thuoc: Ngoc true,

long ddm, diidng quy m6i loai 9 gam, cam th^o 3 gam

Can cu" theo ti le ciia nhiJng v i thuoc tren tang so lifdng

l§n 10 Ian, nghien thanh bpt, m6i ngay la'y ra 30-40 gam,

do n\idc nong vao binh, do mot nufa lu:dng nu'dc soi vao,

day chat nap, sau 10-20 phut la c6 the dung

Cong dung chvfa tri: Du'dng am nhuSn phdi, chCfa

phong thap, hoa huyet. ::,,hy;,,,:r ".<,r:.uY'

Chu y: Phu'dng tra nay chu tri b&nh dau tim tinh phong

thap Co tac dung ngan thap va chCfa b§nh tieu du'dng

Ngu true con c6 chvtc nang dxidng am lam am, dung de

chijfa cac chxJng ton thifdng phdi, da day Trong cudn

"Ban thao bien doc" c6 ghi: "Ngoc true eo tac dung lam

nhuan, du'dng am d phdi va t i , nhilng ngu:di bi phong

nhiet phong thap c6 the dung, nhfing ngvfdi b i ntxiet

phong thap d§ gay tdn am, ma v i thuoc nay lai c6 tac

dung du'dng am, lai d§ ngan doc Ngoc true c6 v i ngot

diu, bd ma khong doc, du:dc ngtfdi xifa tin dung."

(5) Tra ngoc true mach mon • J /

Phu:dng phap chCfa benh bang tra thuoc: Ngoc triic,

mach mon, bach hdp, thach h6c mdi loai 15 gam Can

eiJ vao Ivrdng t i le cac loai thuoc tren tang len gap bay

Ian, nghien thanh bot Moi ngay dung 60 gam, dd nu'dc

da dun soi vao, cho them mot niJa lifdng nxidc soi, day

chat nap, ddi 10-20 phut sau la c6 the udng, uong tuy y

thay tra

Cong dung chiJa tri: Dtfdng am, tang eu'dng sinh Ivfc, nhuSn phdi, thanh tim, ich vi

Chii y: Phu'dng tra nay dung vdi nhflng ngu'di bi bach

h l u d thdi k i dau, phong tranh benh viem cd tim va te ligt dau day than kinh, nhiJng ngifdi bi vigm t i v i ngn

kieng dung Bon v i thuoc tren deu cd v i ngot lanh, cd chiJc nang tu" am, nhuan phdi, du'dng v i , sau khi ket hdp

dung vdi ngu ddng se cang them tijC nhuan, cd tac dung

vdi ngu'di bi tdn thu'dng phdi v i , bao gom ngu'di mdi kh6i berih bach hau, ngu'di mdi hoi phue benh viem phdi Mach mon c6 tac dung du'dng Sm nhuSn phdi, difdng tim, khai v i , tang eu'dng sinh Itfe Trong cudn

"Ban thao hoi ngvT" cd viet: "Mach mon la loai thuoc thanh tim nhuan phdi" Cudn "Bdn thao ehinh nghia" cung viet: "Mach mon cd v i ngot, ngan md, bd am v i , tang tuyen nu'dc bot, von la mot loai thuoc bd ich cam difdc." R§ mach mon cd chiJa ham lu'dng chat steroid sapogenins, axit amin, diidng gluco va vitamin A Do'i vdi ngu'di bi benh tieu du'dng, mach mdn c6 tac dung

lam gidm lu'dng du'dng trong mau va nhemh chdng thiic

day si^ phue hdi cua tg' bao insulin Ngoai ra, thanh phan mach mon c6 tac dung khang khuan kha tot ddi vofi khuan cau ehudi trang, khuan que rupt gia v.v

3 NhOng dieu cdn ghl nh6 ' f; • ^ *

E>e de phong can b$nh nay, tru'de tien can d l phong

^ac chiJng phong thap nhiet, la cd sd de benh dau tim

^ 6 phat sinh Mot khi phan mang tim da cd su' tdn hai

* ^ nen tieh c\ic khong che va d\i phong boat dpng phong thap, khong che trieu chiing, cAi thign chvlc nang

^'ia tim nham tranh cho b&nh big'n chxing nSng hdn

Ngày đăng: 16/07/2015, 19:52

TỪ KHÓA LIÊN QUAN

TRÍCH ĐOẠN

TÀI LIỆU CÙNG NGƯỜI DÙNG

TÀI LIỆU LIÊN QUAN

w