- mối quan hệ giữa bộ và chính phủ: Theo quy định tại Điều 22 Luật tổ chức Chính phủ: “Bộ, cơ quan ngang bộ là cơ quan của Chính phủ, thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với ngành h
Trang 1vị trí chức năng của bộ: Bộ, cơ quan ngang Bộ (dưới đây gọi chung là Bộ) là cơ quan của Chính phủ, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về các ngành, lĩnh vực được giao trong phạm vi cả nước; quản lý nhà nước các dịch vụ công trong các ngành, lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ
- cơ cấu tổ chức và hoạt động:
+ bộ quản lí ngành: thực hiện quản lí nhà nước đối với các ngành kinh tế- ký thuật, văn hóa xã hội như nông nghiệp, công nghiệp, giao thong vận tải, giáo dục, văn hóa
+ bộ quản lí lĩnh vực chuyên môn: thực hiện việc quản lí nhà nước theo từn lĩnh vựcrộng của xã hội như tài chính, lao động, ngoại giao, nội vụ
- mối quan hệ giữa bộ và chính phủ: Theo quy định tại Điều 22 Luật tổ chức Chính phủ: “Bộ, cơ quan ngang bộ là cơ quan của Chính phủ, thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với ngành hoặc lĩnh vực công tác trong phạm vi cả nước ”, như vậy, với quy định này ta thấy rằng: Bộ, cơ quan ngang bộ là cơ quan của Chính phủ, do Chính phủ quản lý và kiểm tra về hoạt động, để thực hiện được chức năng quản lý, kiểm tra thì các cơ quan này phải do Chính phủ đứng đầu là Thủ tướng trực tiếp đề nghị Quốc hội thành lập(theo quy định tại Điều 2 Luật tổ chức chính phủ)
-mối quan hệ của bộ với quốc hội: bộ và các cơ quan ngang bộ do quốc hội thành lập hoặc bãi bỏ theo đề nghị của thủ tướng chính phủ
- sự khác biệt giữa bộ và các cơ quan ngang bộ thuộc chính phủ
+ bộ là cơ quan của chính phủ do quốc hội thành lập hoặc bãi bỏ theo đề nghị của thủ tướng chính phủ
+ cơ quan thuộc chính phủ do chính phủ thành lập
+ bộ hực hiện chức năng quản lý nhà nước về các ngành, lĩnh vực được giao trong phạm vi cả nước; quản lý nhà nước các dịch vụ công trong các ngành, lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ
+ cơ quan thuộc chính phủ: thực hiện một số thẩm quyền quản lí nhà nước về
Trang 2ngành, lĩnh vực, 1 số thẩm quyền cụ thể về đại diện chủ sở hữu phần vốn của nhà nước tại doanh nghiệp có vốn nhà nước theo quy định của PL 1 số cơ quan hoạt động sự nghiệp để phục vụ nhiệm vụ quản lí nhà nước
+ cơ quan thuộc chính phủ không thuộc cơ cấu tổ chức chính phủ còn bộ thuộc cơ cấu tổ chức của chính phủ
2.QUỐC HỘI
# vị trí chức năng của quóc hội: điều 1, trang 45, vbpl
# mqh giữa quốc hội và chính phủ:
- Chính phủ là cơ quan chấp hành của Quốc hội, chính phủ do quốc hội thành lập, chịu trách nhiệm trước quốc hội và báo cáo công tác với quốc hội, ủy ban thường vụquốc hội; tổ chức thực hiện Hiến pháp, Luật, Nghị quyết của quốc hội, Pháp lệnh, Nghị quyết của Ủy ban thường vụ quốc hội
- nhiệm kỳ của chính phủ theo nhiệm kỳ của quốc hội
-trong lĩnh vực kinh tế, chính phủ trình quốc hội dự toán ngân sách nhà nước, dự kiến phân bổ ngân sách nhà nước
- trong các hoạt động cảu chính phủ, chính phủ thảo luận và biểu quyết
+các chương trình xây dựng các dự án luật, pháp lệnh và các dự án khác trình quốc hội và ủy ban thường vụ quốc hội
+dự án chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, dự toán và dự kiến phân bổ ngân sách nhà nước hàng năm trình Quốc hội
+ các báo cáo chính phủ trước quốc hội, ủy ban thường vụ quốc hội
#qdh giữa quóc hội và tòa án nd tối cao, viện kiểm sát nd tối cao:
- quốc hội thực hiện quyền theo dõi, xem xét, đánh giá, giám sát tối cao đối với toàn
bộ hoạt động của TAND TC VÀ VKSND TC trong việc thi hành Hiến pháp, luật, nghị quyết của quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của ủy ban thường vụ quốc hội thông qua xem xét các báo cáo, kiểm tra tình hình thực tế cũng như tiếp xúc với các
cử tri tại địa phương
- đại biểu quốc hội được quyền chất vấn chánh án tòa án nhân dân tối cao và viện
Trang 3trưởng viện kiểm sát nhân dân tối cao
#nd các loại vb pl do quốc hội ban hành:
quốc hội ban hành hiến pháp, luật, nghị quyết: điều 11, chương 2, luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật
ủy ban thường vụ quốc hội ban hành pháp lệnh, nghị quyết: điều 12
*** - 01 cá nhân có đầy đủ năng lực hành vi dân sự được gọi là thể nhân
- 01 tổ chức đáp ứng đầy đủ 04 điều kiện theo điều 94 bộ Luật Dân sự:
+ Được thành lập một cách hợp pháp;
+ Có tài sản riêng;
+ Tự chịu trách nhiệm về các hoạt động của mình;
+ Nhân danh mình tham gia vào các quan hệ pháp luật
thì được gọi là pháp nhân
3 PHÁP LUẬT VÀ ĐẠO ĐỨC
so sánh điểm giống nhau, khác nhau và mối quan hệ giữa pl và đạo đức trong việc điều chỉnh các quan hệ xã hội hiện nay
giống:đều là quy tắc xữ sự chung
chuẩn mực xã hội; giúp con người tự giác đièu chỉnh hành vi sao cho phù hợp với lợi ích cộng đồng, xã hội
* Khác nhau:
- Đạo đức:
+ Cơ sở hình thành: Từ thực tế cuộc sống, nhận thức của con người qua các thế hệ
+ Tính chất: Không bắt buộc, tự nguyện
+ Hình thức thể hiện: Qua các câu ca dao, tục ngữ, thành ngữ
+ Phương thức bảo đảm thực hiện: Dựa vào sự tự giác, thông qua sự đánh giá khách quan của dư luận
Trang 4- Pháp luật:
+ Cơ sở hình thành: Do Nhà nước ban hành
+ Tính chất: Bắt buộc
+ Hình thức thể hiện: Qua các văn bản pháp luật
+ Phương thức bảo đảm thực hiện: Giáo dục, thuyết phục, cưỡng chế
Quan hệ: Các chuẩn mực, quy tắc (đạo đức) phù hợp với lợi ích của đa số trong
xã hội được nhà nước thể chế hóa thành pháp luật Nói cách khác, pháp luật đượcxây dựng trên cơ sở đạo đức
khác: pl do NN ban hành, pl có tinh bắt buộc cưỡng chế của NN, đk tiến hành nhân danh NN và = quyền lự của NN
ĐĐ hình thành trong tự phát đs xh, đđ đk thực hiện trên cơ sở tự nguyện vaw đk đảm bảo = tòa an lương tâm
# BMNN CHXHCNVN có những đặc điểm cơ ban sau đây:
- một là, việc tổ chức và hoạt dộng của bmnn dựa trên những nguyên tắc chung thống nhất mà nguyên tắc cơ bản bao trùm là nguyên tắc tất cả quyền lực thuộc
về nhân dân
- hai là các cơ quan trong bộ máy nhà nươc đều mang tính quyền lực nhà nước, đều có quyền nhân danh nhà nước để tiến hành các hoặt động theo chức năng, nhiệm vụ của mình
Trang 5- ba là, đội ngũ cán bộ, công chức trong bộ máy nhà nước là nhưng người hết lòng, hết sức phục vụ nhan dân, là công bộc của dân, chịu sự kiểm tra, giám sát của nhân dân.
# BMNN được tổ chức và hoạt động theo những nguyên tắc cơ bản sau đây:
a nguyên tắc :quyền lực Nhà nước là thống nhất có sự phân công và phối hợp giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp,
tư pháp" (Điều 2, đoạn 2 Hiến pháp 1992)
b nguyên tắc đảm bảo sự lãnh đạo của đcsan vn đối với việc tổ chức và hoạt động của bmnn
c ngtac đảm bảo sự tham gia của nhân dân vào hoạt động quản lý của nhà nước
d nguyên tắc tập trung dân chủ
đ, nt pháp chế xhcnghia
# theo hiến pháp 1992, bmnn ta hiện nay bao gồm các cơ quan nhà nước sau đây:-quốc hội-chủ tịch nước-chính phủ-hội đồng nhân dân và Ủy ban nhan dan-Tòa
án nhân dân và Viện kiểm sát nhan dan
mỗi cơ quan nhà nước có một vị trí pháp lý được xác định trong bộ máy nhà nước, có một phạm vi thẩm quyền được hiến pháp và pháp luật quy định, có quy chế tổ chưc và hoạt động riêng
# hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước
- hiến pháp, luật, nghị quyết của quốc hội
- pháp lệnh, nghị quyêt của Ủy ban thường vụ Quốc hội
- lệnh, quyết định của Chủ tịch nước
- nghị định của Chính phủ
- quyết định của Thủ tướng Chính phủ
- Thông tư của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ
- nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán tòa án nhân dân tối cao, Thông tư của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao
- Thông tư của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao
Trang 6- Quyết định của Tổng Kiểm toán Nhà nước
- nghị quyết liên tịch giữa Ủy ban thường vụ Quốc hội hoặc giữa Chính phủ với
cơ quan trung ương của tổ chức chính trị - xã hội
- thông tư liên tịch giữa chánh án tòa án nhân dân tối cao với viện trưởng viện kiem sat nd tối cao; giữa bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang nộ với chánh án tòa án nd tối cao, vien trưởng viện kiểm sát nd tối cáo; giữa các bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ
- (12) văn bản quy phạm pháp luật của hội đồng nhân dân, ủy ban nhân dân
- Trách nhiệm dân sự mà cụ thể là trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng vì:Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng áp dụng đối với những hành vi trái pháp luật gây thiệt hại khi xâm phạm các đối tượng của các chủ thể khác nhau Là cá nhân, đó là những thiệt hại phát sinh khi cá nhân đó xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, các quyền, lợi ích hợp pháp khác Trong trường hợp này, điều khiển phương tiện giao thông khi chưa
đủ tuổi và trong quá trình điều khiển phương tiện giaothông H đã không tuân thủ quy định của luật giao thông đường bộ nên gây tan nạn và dẫn đến là chị của chị
C Và H phải bồi thường thiệt hại cho chị C theo quy định tại Điều 610 Bộ Luật Dân sự
- Trách nhiệm hình sự vì: Theo quy định của Điều 2 BLHS thì “Chỉ người nào
Trang 7phạm một tội đã được Bộ luật hình sự quy định mới phải chịu trách nhiệm hình sự” Khi điều khiển phương tiện giao thông sai quy định nên H đã gây ra cái chết cho chị C là đã xâm phạm đến tính mạng của chị Theo quy định của Luật hình sự thì H phải chịu trách nhiệm hình sự
PHÂN TÍCH VÀ LÀM RÕ Ý KIẾN TRÊN
Dấu hiệu: là hành vi của con ng, trái pháp luật (uống rượu say, đi xe quá tốc độ, làm thiệt hại tài sản của ng dân và của cty hãng taxi, gây thương tích cho ng), chủ thể này có năng lực trách nhiệm pháp lí về cả độ tuổi và nhận thức,và là một hành động có lỗi
- vi phạm HC vì xâm hại quản lí Nnc
- Vi phạm dân sự vì xâm hại tài sản, sức khỏe của ng khác
- Vi phạm kỉ luật vì làm trái nội quy, quy định của nơi làm việc (uống rượu,vượt tốc độ)
b) Trách nhiệm: hành chính, dân sự, kỉ luật
-Mặt khách quan: hành vi trái PL,hậu quả, thiệt hại vật chất và tinh thần thực tế xảy ra
-Mặt chủ quan: lỗi của ng đâm xe
- Chủ thể: Ng có năng lực pháp lí
-Khách thể: sức khỏe, tài sản của người bị hại (bị hvi vi phạm PL xâm hại)
6:
Khái niệm: Văn bản quy phạm pháp luật là văn bản do cơ quan nhà nước có thẩm
quyền ban hành theo một thủ tục và hình thức nhất định có chứa đựng những quy tắc xử sự chung nhằm điều chỉnh một loại quan hệ xã hội nhất định và được áp dụngnhiều lần trong thực tế đời sống
Đặc điểm:
- Là văn bản do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành (theo luật định)
- Là văn bản chứa đựng các quy tắc xử sự chung (các quy phạm pháp luật) mang tính bắt buộc chung
Trang 8- Được áp dụng nhiều lần trong đời sống, được áp dụng trong mọi trường hợp khi có
sự kiện pháp lí xảy ra - được đảm bảo thực hiện
- nội dung mỗi quy phạm pháp luật đều thể hiện 2 mặt: cho phép và bắt buộc
- chuẩn mực hành vi mang tính pháp lí và phổ biến
- tính xác định chặt chẽ về hình thức
- Tên gọi, nội dung và trình tự ban hành các loại văn bản quy phạm pháp luật được quy định cụ thể trong pháp luật
So sánh
,Điểm giống nhau:
-Đều là văn bản pháp luật tức là văn bản do các cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân có thẩm quyền theo quy định của pháp luật ban hành
-Đều có giá trị bắt buộc phải tôn trọng hoặc thục hiện đối với các tổ chức hoặc cá nhân có liên quan
-Đều được ban hành theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định
-Đều được nhà nước bảo đảm thực hiện bằng các biện pháp mang tính quyền lực nhà nước
-Đều được dùng để điều chỉnh các quan hệ xã hội
1 ,Điểm khác nhau
Văn bản quy phạm pháp luật
-Chỉ do các cơ quan tổ chức hoặc cá nhân có thẩm quyền áp dụng pháp luật ban hành ra
-Nội dung của văn bản có chứa đụng các quy tắc xử sự chung được nhà nước bảo đảm thực hiện, tức là các quy phạm pháp luật nên không chỉ rõ chủ thể cụthể cần áp dụng và được thực hiện nhiều lần trong thực tế cuộc sống, được thực hiện trong mọi trường hợp khi có các sự kiện pháp lý tương ứng với nó xảy ra cho đến khi nó hết hiệu lực
-Được ban hành theo trình tự, thủ tục và hình thức đã được quy định trong hiến pháp và các luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật
Trang 9-Được dùng để ban hành, sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ hoặc hủy bỏ các quy phạm pháp luật hoặc các văn bản quy phạm pháp luật.
-Là cơ sở để ban hành các văn bản áp dụng pháp luật
-Được ban hành theo trình tự, thủ tục ban hành văn bẳn áp dụng pháp luật được quy định trong pháp luật và thường theo mẫu đã quy định sẵn
-Được dùng để cá biệt hóa các quy phạm pháp luật vào những trường hợp cụ thể đối với các cá nhân, tổ chức cụ thể
-Dược ban hành trên cơ sở các văn bản quy phạm pháp luật
**** So sánh điều luật với quy phạm pháp luật
đủ 3 phần và càng không có bố cục như văn bản quy phạm pháp luật
- Điều luật là bộ phận của văn bản quy phạm pháp luật
Trang 10- Khác nhau về thẩm quyền ban hành: Điều luật được ban hành bởi quốc hội, quy phạm pháp luật có thể không phải do quốc hội ban hành
Câu 7:Nhà nước có tính giai cấp bởi vì nó được lập ra và duy trì nhằm bảo vệ lợi ích của một giai cấp nhất định, giai cấp đã sinh ra nó Nhà nước là công cụ để giai cấp đó thực hiện chuyên chính với tất cả các giai cấp khác trong xã hội Ví
dụ nhà nước chuyên chính tư sản thì phục vụ lợi ích của giai cấp tư sản có vai trò
áp đặt sự thống trị nên các giai cấp khác và có các công cụ bạo lực như cảnh sát, tòa án, quân đội để đàn áp Tương tự như vậy với nhà nước chuyên chính vô sản.Không có nhà nước đứng ngoài giai cấp (phi giai cấp) Chừng nào không còncác giai cấp tồn tại thì cũng không còn nhà nước tồn tại.# Tính giai cấp của Nhà nước: thể hiện ở chỗ nhà nước là công cụ thống trị trong xã hội để thực hiện ý chí của giai cấp cầm quyền, củng cố và bảo vệ trước hết lợi ích của giai cấp thống trị trong xã hội Bản chất của nhà nước chỉ rõ nhà nước đó là của ai, do giai cấp nào tổ chức và lãnh đạo, phục vụ lợi ích của giai cấp nào? Trong xã hội bóc lột (xã hội chiếm hữu nô lê, xã hội phong kiến, xã hội tư sản) nhà nước đều
có bản chất chung là thiết chế bộ máy để thực hiện nền chuyên chính của giai cấpbóc lột trên 3 mặt: Kinh tế, chính trị và tư tưởng
8Nhà nước:
- Nhà nước là một tổ chức đặc biệt của quyền lực chính trị, có bộ máy chuyên trách để cưỡng chế và thực hiện các chức năng quản lý xã hội nhằm thực hiện và bảo vệ lợi ích của giai cấp thống trị trong xã hội có giai cấp đối kháng
- Nhà nước phân chia dân cư theo các đơn vị hành chính – lãnh thổ
- Nhà nước thiết lập quyền lực công, mang tính chất chính trị giai cấp
- Nhà nước ban hành pháp luật và buộc mọi thành viên trong xã hội phải thực hiện
- Nhà nước quy định các loại thuế và thu thuế
Trang 11- Nhà nước đại diện cho chủ quyền quốc gia
Tổ chức hành chính nhà nước có chức năng quản lý, điều hành các hoạt động của
xã hội trên tất cả các lĩnh vực, trên phạm vi địa giới hành chính được quy định bởi các văn bản Luật, văn bản quy phạm pháp luật do các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ban hành
Các tổ chức xã hội ( đoàn, hội,…):
- Là tập hợp một giai cấp, tổ chức có cùng quan điểm cùng lập trường, cùng ngành nghề hoặc cùng giới tính Gia nhập một cách tự nguyện để thực hiện mục đích của mình
- Không phân chia theo lãnh thổ hành chính, mà chỉ thành lập trong các đơn vị hành chính quốc gia
- Không thiết lập quyền lực công, chỉ có tính bắt buộc do ban lãnh đạo đứng đầu
- Đặt ra các điều lệ, quy định để áp dụng cho nội bộ tổ chức xã hội đó
- Đặt ra lệ phí, thu phí trong nội bộ tổ chức
- Không đại diện chủ quyền quốc gia, chỉ đại diện cho giới, tổ chức của mình
Sự khác nhau giữa tổ chức hành chính nhà nước với các tổ chức xã hội khác:
-Tổ chức hành chính nhà nước là thực hiện chức năng hành pháp đây là đặc trưng cơ bản để phân biệt với các tổ chức khác như: tổ chức chính trị xã hội , đoàn thể
-Tổ chức hành chính nhà nước là những tổ chức hoạt động vì lợi ích công cộng cung cấp hàng hoá, dịch vụ công cho xã hội, công dân mà không vì lợi nhuận-Các hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước mang tính thứ bậc cao, và thường áp dụng các biện pháp cưỡng chế, độc quyền, mệnh lệnh hành chính mang tính đơn phương
-Các tổ chức không phải tổ chức hành chính nhà nước thường có ảnh hưởng trong phạm vi nhỏ trong khi đó hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước
xã hội rộng lớn