Mụ c tiêu bài họ cNhắc lại các khái niệm cơ bản về phần cứng và phần mềm Giới thiệu về các thành phần của máy tính Nắm được vị trí sắp xếp của các thành phần bên trong case,các loại case
Trang 1Bài 1
GI Ớ I THI Ệ U CHUNG VỀ PHẦ N CỨ NG
Trang 2Mụ c tiêu bài họ c
Nhắc lại các khái niệm cơ bản về phần cứng và phần mềm
Giới thiệu về các thành phần của máy tính
Nắm được vị trí sắp xếp của các thành phần bên trong case,các loại case khác nhau
Nắm được các thông số về nguồn điện được sử dụng để vậnhành hệ thống máy tính
Ước lượng công suất của hệ thống và chọn bộ cấp nguồn vàthiết bị lưu điện cho phù hợp
Nhận biết và xử lý một số vấn đề thường gặp liên quan đếnnguồn điện
Trang 3Phầ n cứ ng và phầ n mề m
Phần cứng (hardware): thể hiện vật lý của máy tính
Bo mạch chủ (main) , bộ nhớ RAM, ổ cứng, màn hình, bàn
phím
Phần mềm (software): tập hợp lệnh để điều khiển phần cứng
Phần mềm nhận dữ liệu đầu vào, xử lý, lưu trữ, và xuất ra kết quảta cần.
Tất cả các tính toán của phần cứng đều dựa trên hệ nhị phân
Hệ nhị phân chỉ có hai chữ số: 0 và 1
Các đơn vị dữ liệu cơ bản:
Bit: chữ số nhị phân, nhận 2 giá trị 0 và 1.
Byte: 8 bit.
3 Bài 1 – Giớ i thiệ u chung về phầ n cứ ng
Trang 4Bộ xử lý trung tâm (CPU)
Còn gọi: CPU, vi xử lý, chip…
Làm nhiệm vụ: Đọc dữ liệu vào, xử lý và ghi ra thiết bị lưu trữ.
Điều kiện để các thiết bị trong hệ thống cần để hoạt động:
Phương thức để CPU giao tiếp với thiết bị
Phần mềm để điều khiển thiết bị (driver).
Trang 5Các thiế t bị vào/ ra
Kết nối với case qua dây/không dây
Điểm kết nối của thiết bị với case gọi là các cổng (port)
Các thiết bị vào chính: Chuột (mouse), bàn phím (keyboard)Các thiết bị ra chính: Màn hình (monitor), máy in (printer)
5 Bài 1 – Giớ i thiệ u chung về phầ n cứ ng
Trang 6Các thành phầ n bên trong case
Hầu hết công việc tính toán và lưu trữ thực hiện bên trong
Bộ cấp nguồn (power supply) để cung cấp điện
Một số chip tích hợp để CPU có thể giao tiếp với các thiết bị
Cáp nối các thiết bị
Ngoài ra còn có các card mở rộng cắm qua các khe cắm mởrộng
Trang 7Ổ đĩa quang Dây điện CPU ở dưới quạt
Bộ nhớ RAM
2 ổ cứng
Ổ mềm Cáp SATA Card màn hình
Bo mạch chủ
Các thành phầ n củ a máy tính
N1
Trang 8Slide 7
Các thành phần bên trong case (2)
Nhung, 1/24/2011
Trang 10Bo mạ ch chủ
Hình 1-10 Các cổng vào/ra hay gặp
N2
Trang 11Slide 9
Nhung, 1/24/2011
Trang 13Slide 10
N3 Nên thêm vài hình ảnh minh họa
Nhung, 1/24/2011
Trang 14Thiế t bị lư u trữ
Bộ nhớ chính (Primary storage):
Được CPU sử dụng để lưu tạm các dữ liệu phục vụ tính toán.
Thường gặp: RAM (Random Access Memory)
Thiết bị lưu trữ (Secondary storage):
Dữ liệu được lưu lạingay cả sau khi tắt máy.
Thường gặp: đĩa cứng, CD, đĩa mềm.
Trang 15Thiế t bị lư u trữ
12 Bài 1 – Giớ i thiệ u chung về phầ n cứ ng
Hình 1-12 Bộ nhớ là chỗ chứa tạm thời của lệnh và
dữ liệu khi CPU xử lý chúng.
Trang 16Bộ nhớ chính
RAM (Random Access Memory):
Các con chip RAM được gắn vào bo mạch dạng thanh, rồi cắm vào main qua khe cắm RAM.
Loại thanh RAM phổ biến nhất là DIMM, ngoài ra trước đây còn
có RIMM và SIMM.
Chip RAM còn được gắn trực tiếp vào main hay card màn hình
để làm bộ nhớ dành riêng cho xử lý hình ảnh, gọi là Video
Memory
Thông tin trên RAM sẽ mất khi ngắt nguồn điện
Còn có chip nhớ không bị mất khi ngắt điện: ROM, flash USB,SSD
Trang 1714 Bài 1 – Giớ i thiệ u chung về phầ n cứ ng
Hình 1-13 Thanh RAM (SIMM, DIMM, hay RIMM) chứa các chip
RAM và được gắn trực tiếp vào main
Trang 18Lư u trữ thứ cấ p
Ổ cứng
HDD gồm nhiều đĩa từ tròn quay với vận tốc cao và mắt đọc
dị ch chuyển để đọc/ghi vào mặt đĩa.
SSD không sử dụng đĩa từ mà sử dụng chip nhớ.
Ổ quang đọc/ghi đĩa quang
Phổ biến: CD, DVD, BD (Blu-ray Disc)
USB, thẻ nhớ (memory card)
Sử dụng chip nhớ flash
Nằm ngoài case, giao tiếp với case qua cổng.
Ổ mềm đọc/ghi đĩa mềm
Trang 19Lư u trữ thứ cấ p
16 Bài 1 – Giớ i thiệ u chung về phầ n cứ ng
Hình 1-15, 1-16: Ổ HDD và SSD
Trang 20Lư u trữ thứ cấ p
Chuẩn ATA (AT Attachment)
Chuẩn giao tiếp giữa main và ổ cứng.
Hai chuẩn ATA: Serial ATA (SATA) và parallel ATA (PATA)
IDE (Integrated Drive Electronics) và EIDE (Enhanced IDE)
Driver điều khiển ổ cứng tích hợp trong các ổ cứng.
Cụm từ IDE và EIDE hay dùng lẫn với PATA.
Trang 21Giao tiế p giữ a các thiế t bị
Giữa các thành phần trên main có mạch nối với nhau để
chuyển dữ liệu, lệnh và điện
Tập hợp các mạch và giao thức truyền tín hiệu giữa hai bêngọi là Bus
Data bus
Bus làm nhiệm vụ truyền dữ liệu
Điện thế cao/thấp tương ứng với giá trị bit 0/1
Độ rộng tín hiệu: 8/16/32/64/128/256 bit.
Các bus truyền tín hiệu theo xung đồng hồ.
Đơn vị đo tốc độ đồng hồ là hertz (xung/giây)
– 1MHz = 1,000,000 Hz – 1GHz = 1,000,000,000 Hz
18 Bài 1 – Giớ i thiệ u chung về phầ n cứ ng
Trang 22Giao tiế p giữ a các thiế t bị
Trang 23Giao tiế p giữ a các thiế t bị
Băng thông của bus:
Băng thông=tốc độ xung (MHz) x độ rộng tín hiệu (bit)=(Mb/s)
/ 8 = (MB/s)
Tốc độ của bus được ghi theo 2 cách: Tốc độ đồng hồ (Hz)
hoặc băng thông (MT/s, MB/s, Mbps)
Trang 24Card mở rộ ng
Card được cắm thêm vào mạch chủ qua các khe mở rộng đểthêm chức năng cho hệ thống
Video card: Xử lý hình ảnh
Sound card: Xử lý âm thanh
Network card: Thêm cổng mạng
Trang 25Card mở rộ ng
22 Bài 1 – Giớ i thiệ u chung về phầ n cứ ng
Hình 1-32: Card modem mở rộng
Trang 26Tậ p lệ nh trên main
BIOS (basic input/output system)
Chứa các tập lệnh đơn giản để thực hiện các thao tác cơ bản
của hệ thống.
Được lưu ở trong BIOS ROM.
Flash ROM có thể được nạp lại.
BIOS ROM của main:
System BIOS: Quản lý các thiết bị vào ra cơ bản (chuột, bàn
phím, màn hình )
Startup BIOS: Khởi động máy tính
CMOS setup: Thay đổi cấu hình của bo mạch chủ.
• CMOS thường có RAM
Trang 27Chuẩ n case ( form factor)
Chuẩn case quy định hình dạng, kích thước, chức năng của
thiết bị phần cứng
Khi lắp đặt máy tính:
Đị nh dạng main được chọn trước.
Chuẩn case và bộ cấp nguồn được chọn theo.
Chọn cùng định dạng để đảm bảo:
Main và bộ cấp nguồn lắp vừa vào case
Các dây nguồn cung cấp đúng điện thế
Các lỗ hổng trên case khớp với các cổng của main
24 Bài 1 – Giớ i thiệ u chung về phầ n cứ ng
Trang 28Các chuẩ n case thư ờ ng gặ p
ATX
Kích thước bo mạch chủ 12” x 9.6”
Chuẩn mở, được sử dụng rộng rãi hiện nay.
Các phiên bản rút gọn gồm MicroATX (9.6”x9.6”), FlexATX
(9.6”x7.5”)
Trang 29Các chuẩ n case thư ờ ng gặ p
26 Bài 1 – Giớ i thiệ u chung về phầ n cứ ng
Hình 2-2: Main theo chuẩn ATX
Trang 30Các chuẩ n case thư ờ ng gặ p
BTX (Balanced Technology Extended)
Tập trung vào cải tiến khả năng tản nhiệt và cách bố trí cổng.
Dự đị nh thay thế ATX nhưng cho tới hiện tại vẫn không thực sự thành công
NLX
Thiết kế cho dòng máy cấu hình thấp.
Trang 31Các chuẩ n case thư ờ ng gặ p
28 Bài 1 – Giớ i thiệ u chung về phầ n cứ ng
Hình 2-9, 2-10: Chuẩn BTX và NLX
Trang 32Case máy tính
Chứa nguồn, main, ổ cứng, ổ đĩa, các loại card mở rộng
Có công tắc, đèn để điều khiển và theo dõi tình trạng máy
Các loại case dành cho máy tính cá nhân:
Case máy tính xách tay
• Case dành cho các máy tính xách tay.
Trang 33Case máy tính
30 Bài 1 – Giớ i thiệ u chung về phầ n cứ ng
Hình 2-11: Các loại case
Trang 34Bộ cấ p nguồ n
Cung cấp điện cho cả hệ thống hoạt động
Biến nguồn xoay chiều (110V-220V) thành nguồn một chiều(3.5V, 5V và 12V)
Chuẩn bộ cấp nguồn quyết định kích thước và vị trí chỗ vít ốc
Có thể phải sử dụng cáp chuyển trong trường hợp nguồn
không có đầu cáp điện ra phù hợp với thiết bị
Mỗi bộ cấp nguồn có công suất xác định Công suất được ghi
ở một mặt của nguồn
Trang 35Chọ n bộ cấ p nguồ n phù hợ p cho hệ thố ng
Chọn bộ cấp nguồn đúng loạibạn cần (chủ yếu là ATX)
Ước lượng công suất tối đa của hệ thống
Trên trang web của các hãng sản xuất bộ cấp nguồn thường có công cụ để ước lượng công suất.
Đặc biệt chú ý công suất của kênh +12V
Nguồn có hai loại công suất: công suất đỉnh (ở nhiệt độ
phòng) và công suất thực (đo theo nhiệt độ case khi hoạt
Trang 36Chạ m vỏ case trư ớ c khi chạ m vào các thiế t bị bên trong
Tắt máy, rút điện, xả điệ n trước khi thao tác
Nhiễm từ
Từ trường làm thay đổi dòng dẫn đến sai lệch dữ liệu truyền
Sử dụng ổn áp
Trang 37Thiế t bị lư u điệ n ( UPS)
Tác dụng:
Ổn đị nh nguồn
Cung cấp điện khi xảy ra mất điện
Bảo vệ hệ thống khi điện áp nhảy đột ngột (sét đánh )
UPS thông minh: Có phần mềm điều khiển
Lưu ý khi mua UPS:
Công suất UPS nên vượt quá công suất chạy (VA) ít nhất 25% Công nghệ sử dụng: Offline/Line-interactive/Online
Các thông số liên quan đến ổn áp
Chế độ bảo hành
34 Bài 1 – Giớ i thiệ u chung về phầ n cứ ng
Trang 38Tổ ng kế t
Máy tính gồm phần cứng và phần mềm
Dữ liệu chứa dưới dạng nhị phân
Các thiết bị vào/ra cơ bản: chuột, bàn phím, màn hình
Main chứa CPU và kết nối với các thiết bị khác (trực tiếp haygián tiếp)
Bộ nhớ chính (RAM) là tạm thời
Các thiết bị lưu trữ (Secondary storage) là bền vững
PATA và SATA là chuẩn để kết nối các thiết bị lưu trữ với
main
Bus là hệ thống mạch và giao thức để giao tiếp
Trang 39Tổ ng kế t
Chuẩn case: quy định kích thước, hình dạng và tính năng củathiết bị
Main, case và bộ cấp nguồn phải cùng chung chuẩn case
3 loại case khác nhau: desktop, tower, notebook
Cách chọn bộ cấp nguồn cho hệ thống
Các vấn đề về điện: tĩnh điện, sốc điện và nhiễm từ
Sử dụng UPS để phòng chống mất điện đột xuất
36 Bài 1 – Giớ i thiệ u chung về phầ n cứ ng