đề cương ôn thi lịch sử trung học phổ thông trong học kì 1 đề cương lịch sử lớp 10, lớp 11, lớp 12, đề cương ôn thi học kì 1 đề cương ôn thi lịch sử trong học kì 1 giúp các em nắm vững một số kiến thức cơ bản có thể ra trong các đề
Trang 1ĐỀ CƯƠNG ÔN THI HỌC KÌ I (2014-2015)
KHỐI LỚP 12 (45p)
1 Câu 1
Trình bày diễn biến và ý nghĩa của cách mạng tháng Tám - 1945?
2 Câu 2
Ý nghĩa lịch sử và nguyên nhân thắng lợi của CMT8 - 1945? Trong những nguyên nhân đó, nguyên nhân nào là quan trọng nhất? vì sao?
3 Câu 3
Phân tích nội dung cơ bản của Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam do Nguyễn Ái Quốc soạn thảo?
4 Câu 4
Vì sao có sự xuất hiện 3 tổ chức cộng sản ở Việt Nam năm 1929? Ý nghĩa lịch sử của sự ra đời 3 tổ chức cộng sản này?
5 Câu 5
Ý nghĩa sự ra đời ĐCS Việt Nam?
6 Câu 6
Nội dung, ý nghĩa lịch sử của Hội nghị lần thứ 8 Ban chấp hành Trung ương ĐCS Đông Dương (5/1941)?
7 Câu 7:
Trình bày hoàn cảnh lịch sử và diễn biến Hội nghị thành lập ĐCS Việt Nam 130?
Trang 2ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT
1 Câu 1 + Câu 2:
Diễn biến của cách mạng tháng Tám 1945:
- Nguyên nhân (Hoàn cảnh lịch sử): Đầu tháng 8/1945, Nhật đầu hàng
Đồng Minh, nhận thấy thời cơ khởi nghĩa đã chín muồi, ngày 13/8/1945, Ủy ban khởi nghĩa toàn quốc đã ban bố “Quân lệnh số 1”, chính thức phát lệnh Tổng khởi nghĩa trong cả nước
- Diễn biến: Từ giữa 8/1945, khí thế cách mạng sục sôi trong cả nước
+ Từ ngày 14/8/1945, ở nhiều địa phương đã phát động nhân dân nổi dậy khởi nghĩa, theo tinh thần “Nhật – Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta”, dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ và tổ chức Việt Minh
+ ngày 16/8/1945, một đơn vị Giải phóng quân do Võ Nguyên Giáp chỉ huy, xuất phát từ Tân Trào tiến về giải phóng thị xã Thái Nguyên, mở đầu cho cuộc tổng khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền trong cả nước
+ Ngày 18/8/1945, Bốn tỉnh giành chính quyền sớm nhất trong cả nước: Bắc Giang, Hải Dương, Hà Tĩnh, Quảng Nam
+ 19/8/1945, Hà Nội giành chính quyền, cổ vũ to lớn cuộc tổng khởi nghĩa trong cả nước
+ 23/8/1945: Huế giành chính quyền
+ 25/8/1945, Sài Gòn giành chính quyền
+ 28/8/1945, Các địa phương cuối cùng giành được chính quyền (trừ một
số thị xã do lực lượng của Trung Hoa Dân quốc và tay sai chiếm đóng từ trước)
+ 30/8/1945: Bảo Đại thoái vị, trao ấn kiếm cho cách mạng, chế độ phong kiến Việt Nam hoàn toàn sụp đổ
Nguyên nhân thắng lợi:
Nguyên nhân chủ quan:
- Dân tộc ta vốn có truyền thống yêu nước, đấu tranh giải phóng dân tộc; vì
vậy, khi ĐCS Đông Dương kêu gọi thì toàn dân tộc nhất tề đứng lên khởi nghĩa giành chính quyền
- Có sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng, do Hồ Chí Minh đứng đầu, đã đề ra
đường lối cách mạng đúng đắn dựa trên cơ sở lí luận Mác – Lênin được vận dụng sáng tạo vào hoàn cảnh nước ta
Trang 3- Đảng ta có quá trình chuẩn bị chu đáo, lâu dài (15 năm) và được đúc rút
những bài học kinh nghiệm qua các cuộc đấu tranh
- Trong những ngày khởi nghĩa, toàn Đảng, toàn dân nhất trí, đồng lòng,
không sợ hi sinh gian khổ, quyết tâm giành độc lập, tự do Các cấp bộ Đảng và Việt Minh từ Trung ương đến địa phương đã chỉ đạo linh hoạt, chớp đúng thời cơ
Nguyên nhân khách quan:
- Chiến thắng của quân Liên Xô và quân Đồng minh chống phát xít, đã cổ
vũ tinh thần, củng cố niềm tin cho nhân dân ta trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, tạo thời cơ để nhân dân ta đứng lên Tổng khởi nghĩa
Nguyên nhân chủ quan là nguyên nhân quan trọng nhất
Vì: Nếu không có ĐCS lãnh đạo đưa ra những quyết định kịp thời và đúng đắn thì những nguyên nhân chủ quan đó có thuận lợi đến mấy cũng không thể tiến tới Tổng khởi nghĩa và giành thắng lợi được Vì vậy, sự lãnh đạo của Đảng đóng vai trò quan trọng nhất
Ý nghĩa của cách mạng tháng Tám:
- Mở ra một bước ngoặt lớn trong lịch sử dân tộc ta, phá tan xiềng xích nô
lệ của TDP hơn 80 năm, và ách thống trị của Phát xít Nhật gần 5 năm, lật đổ chế
độ phong kiến, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (VNDCCH)
- Đánh dấu bước nhảy vọt của cách mạng Việt Nam, mở đầu kỉ nguyên
mới của dân tộc: kỉ nguyên độc lập tự do, kỉ nguyên giải phóng dân tộc gắn liền với giải phóng người lao động
- Góp phần vào thắng lợi trong cuộc chiến tranh chống phát xít.
- Cổ vũ mạnh mẽ các dân tộc thuộc địa đấu tranh tự giải phóng.
Câu 3: Phân tích nội dung cơ bản của cương lĩnh chính trị đầu tiên của ĐCSVN do Nguyễn Ái Quốc soạn thảo
- Hoàn cảnh:
+ Ngày 6/1/1930, Nguyễn Ái Quốc đã chủ trì Hội nghị hợp nhất các Tổ chức cộng sản ở Cửu Long (Hương Cảng, Trung Quốc)
+ Hội nghị đã thảo luận và nhất trí thống nhất các TCCS này thành một Đảng duy nhất lấy tên là Đảng Cộng sản Việt Nam, thông qua Chính cương vắn
tắt của Đảng, Sách lược vắn tắt của Đảng… do Nguyễn Ái Quốc soạn thảo Đó là Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Trang 4- Nội dung:
+ Đường lối chiến lược cách mạng: Tiến hành “tư sản dân quyền cách mạng
và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản”,
vì: Cách mạng Việt Nam phải trải qua hai giai đoạn (Cách mạng tư sản dân quyền và cách mạng xã hội chủ nghĩa) Hai giai đoạn này nối tiếp nhau
Như vậy, ngay từ đầu, Đảng ta đã thấu suốt con đường phát triển của cách mạng nước ta là kết hợp, giương cao hai ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa
xã hội
+ Nhiệm vụ của cách mạng: Đánh đổ đế quốc Pháp và phong kiến.
Đảng ta đặt nhiệm vụ dân tộc lên trên nhiệm vụ dân chủ, nghĩa là: đánh đổ ĐQP giành độc lập dân tộc lên trước lật đổ chế độ phong kiến
Đây là đường lối đúng đắn và phù hợp với hoàn cảnh của nước ta (nước thuộc địa nửa phong kiến) Vì Đảng ta hiểu rằng, dù có đánh đổ phong kiến, nhưng nếu nhân dân vẫn làm nô lệ cho đế quốc thì thắng lợi không có ý nghĩa gì, nhân dân vẫn chịu cảnh áp bức bóc lột, cuộc sống vẫn cơ cực lầm than Vì vậy, cần đánh đổ cả hai đối tượng này
+ Lực lượng cách mạng: Công nhân, nông dân, tiểu tư sản, trí thức, còn phú
nông, trung nông, tư sản… còn trung lập, đồng thời phải liên lạc với các dân tộc bị áp bức và vô sản thế giới
+ Lãnh đạo cách mạng: Đảng Cộng sản Việt Nam, đứng đầu là CT HCM –
đội tiên phong của giai cấp vô sản Việt Nam Sự lãnh đạo của Đảng là nhân tố quyết định mọi sự thắng lợi của cách mạng Việt Nam
+ Vị trí của CMVN: CMVN là một bộ phận của cách mạng thế giới
Đánh giá: Cương lĩnh chính trị đầu tiên của ĐCSVN do Nguyễn Ái Quốc
soạn thảo tuy còn vắn tắt, song đây là một cương lĩnh giải phóng dân tộc sáng tạo, sớm kết hợp đúng đắn về vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp Độc lập và tự do là tư tưởng cốt lõi của cương lĩnh này
Câu 4 Vì sao có sự xuất hiện của ba Tổ chức Cộng sản 1929?
- Hoàn cảnh ra đời ba TCCS: Năm 1929, ở Việt Nam lần lượt xuất hiện ba
TCCS:
+ Đông Dương Cộng sản Đảng (6/1929)
Trang 5+ An Nam Cộng sản Đảng (8/1929).
+ Đông Dương Cộng sản liên đoàn (9/1929)
Sự ra đời của ba TCCS là một xu thế khách quan cả cuộc vận động giải phóng dân tộc ở Việt Nam theo con đường cách mạng vô sản Tuy nhiên, ba tổ chức
CS này còn hoạt động riêng rẽ, tranh giành ảnh hưởng với nhau
Năm 1929, lần lượt xuất hiện 3 TCCS vì:
- Từ cuối năm 1928 đến đầu năm 1929, phong trào cách mạng theo khuynh
hướng vô sản phát triển mạnh mẽ ở nước ta
- Trước trình hình đó, Hội VN Cách mạng Thanh niên không còn đủ sức lãnh
đạo phong trào
- Một yêu cầu cấp thiết đặt ra là phải có chính đảng của giai cấp vô sản lãnh
đạo nhằm đưa phong trào cách mạng tiếp tục phát triển
- Đáp ứng yêu cầu lịch sử đó, ở Việt Nam lần lượt xuất hiên ba TCCS.
Ý nghĩa:
- Đáp ứng yêu cầu khách quan của cách mạng giải phóng dân tộc ở VN.
- Đánh dấu bước trưởng thành của giai cấp công nhân.
- Là bước chuẩn bị trực tiếp cho sự ra đời của ĐCSVN
Câu 5: Ý nghĩa của sự ra đời của ĐCSVN?
Hoàn cảnh:
- 6/1/1930: Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản do Nguyễn Ái Quốc trụ
trì, đã thảo luận và nhất trí thống nhất các tổ chức cộng sản thành một đảng duy nhất lấy tên là ĐCSVN
- Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III (9/1960) đã quyết định lấy ngày 3/2
hằng năm làm ngày kỉ niệm thành lập Đảng
Ý nghĩa:
Đảng cộng sản VN ra đời:
- Là kết quả của cuộc đấu tranh dân tộc và giai cấp ở quyết liệt của nhân dân
Việt Nam, kết quả của sự sàng lọc nghiêm khắc của lịch sử trên con đường đấu tranh trong mấy thập kỉ của đầu thế kỉ XX
+ Trong những thập niên đầu thế kỉ XX, CMVN phát triển theo hai khuynh hướng dân chủ tư sản (DCTS) và dân chủ vô sản (DCVS)
Trang 6+ Sau một quá trình vận động, khuynh hướng DCTS suy yếu dần và cuối cùng thất bại, đánh dấu bằng sự thất bại của cuộc khởi nghĩa Yên Bái và sự tan vỡ của Việt Nam Quốc dân Đảng Còn khuynh hướng DCVS ngày càng chiếm ưu thế trong cách mạng và cuối cùng giữ vị trí lãnh đạo khi ĐCSVN ra đời
Là sản phẩm của sự kết hợp nhuần nhuyễn ba yếu tố: chủ nghĩa Mác
-Lênin, phong trào công nhân và phong trào yêu nước
- Tạo ra bước ngoặt vĩ đại trong lịch sử cách mạng Việt Nam:
+ Từ đây, CMVN có đường lối đúng đắn, khoa học và sáng tạo, có tổ chức chặt chẽ
+ Cách mạng Việt Nam trở thành một bộ phận của cách mạng thế giới
+ Là bước chuẩn bị có tính chất quyết định cho bước phát triển nhảy vọt của CMVN
Câu 6: Nội dung, ý nghĩa lịch sử của Hội nghị lần thứ 8 BCHTƯ ĐCS Đông Dương (5/1941)
Nội dung của HN lần thứ 8 BCHTƯ ĐCSĐD
- 5/1941, Nguyễn Ái Quốc chủ trì Hội nghị lần thứ 8 của BCH TƯ ĐCSĐD.
- Hội nghị khẳng định nhiệm vụ chủ yếu trước mắt của cách mạng là giải
phóng dân tộc
- Tạm gác khẩu hiệu cách mạng ruộng đất, thay bằng khẩu hiệu giảm tô,
giảm tức, chia lại ruộng công, tiến tới người cày có ruộng…
- Sau đánh đuổi đế quốc Pháp – Nhật, sẽ thành lập Chính phủ nhân dân của
nước VNDCCH
- HN quyết định thành lập Mặt trận Việt Nam độc lập đồng minh (Việt
Minh) ngày 19/5/1941, và giúp đỡ việc thành lập mặt trận dân tộc thống nhất ở Lào
và Campuchia
- HN xác định hình thái khởi nghĩa vũ trang là đi từ là đi từ khởi nghĩa từng
phần lên tổng khởi nghĩa
- Coi chuẩn bị khởi nghĩa là nhiệm vụ trung tâm của toàn Đảng, toàn dân.
Ý nghĩa lịch sử: HNTƯ Đảng lần VIII đã hoàn chỉnh chủ trương được đề
ra từ HN TƯ tháng 11 – 1939, nhằm giải quyết vấn đề số 1 là độc lập dân tộc
CÂU 7: Tổng hợp câu 3 và câu 5
Trang 7ĐỀ CƯƠNG ÔN THI HỌC KÌ I LỚP 11 (2014 – 2015)
Thời gian: 45 Phút
1 Câu 1.
Thành tựu trong công cuộc xây dựng CNXH ở Liên Xô (1921 – 1941)? Ý nghĩa của những thành tựu đó?
2 Câu 2
Chính sách kinh tế mới tác động đến nền kinh tế nước Nga như thế nào? Ý nghĩa của chính sách kinh tế mới?
3 Câu 3
Vì sao năm 1917 nước Nga diễn ra 2 cuộc cách mạng? Tại sao nói cuộc cách mạng tháng 10/1917 ở Nga là cuộc cách mạng XHCN?
4 Câu 4
Vì sao năm 1917 nước Nga diễn ra 2 cuộc cách mạng? Ý nghĩa lịch sử của cuộc cách mạng tháng Mười Nga 1917?
5 Câu 5
Nguyên nhân của cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới (1929 – 1933) và những hậu quả của nó đối với các nước TBCN?
6 Câu 6
Cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới (1929 – 1933) để lại hậu quả như thế nào đối với nước Mỹ?
Trang 8ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT HKI (KHỐI 11) Câu 1:
Thành tựu trong công cuộc xây dựng CNXH ở Liên Xô:
Sauk hi hoàn thành công cuộc khôi phục kinh tế đất nước, nhân dân LX đã
bắt tay vào thời kì xây dựng CNXH với nhiệm vụ trọng tâm là công nghiệp hóa XHCN và đạt được nhiều thành tựu to lớn trên nhiều lĩnh vực.
- Kinh tế: Liên Xô từ một nước nông nghiệp trở thành một cường quốc công
nghiệp đứng đầu châu Âu, thứ hai thế giới
+ Nông nghiệp: Xây dựng được một nền nông nghiệp tập thể hóa và cơ giới hóa với quy mô sản xuất lớn (93% nông hộ với hơn 90% diện tích đất…)
+ Công nghiệp: LX thực hiện nhiệm vụ công nghiệp hóa theo đường lối ưu tiên phát triển công nghiệp nặng Sản lượng công nghiệp tăng nhanh, chiếm tỉ trọng lớn trong nền kinh tế Năm 1937, sản lượng công nghiệp chiếm 77,4% tổng sản phẩm quốc dân
- Về văn hóa - giáo dục: LX đã thanh toán nạn mù chữ, xây dựng hệ thống
giáo dục thống nhất, hoàn thành phổ cập giáo dục tiểu học trong cả nước và phổ cập giáo dục THCS ở các thành phố
- Về xã hội: Cơ cấu giai cấp (GC) trong xã hội cũng thay đổi GC bóc lột bị xóa
bỏ, còn lại GC lao động là công nhân, nông dân cùng tầng lớp trí thức XHCN
- Quan hệ ngoại giao: Chính quyền Xô Viết đã từng bước thiết lập quan hệ
ngoại giao với một số nước láng giềng châu Á và châu Âu, từng bước phá vỡ chính sách bao vây, cô lập về kinh tế và ngoại giao của các nước đế quốc
+ Đầu năm 1925, Liên Xô đã chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao với trên 20 nước
+ 1933, Mỹ - cường quốc tư bản đứng đầu thế giới – đã công nhận và thiết lập quan hệ ngoại giao với Liên Xô
Ý nghĩa:
- Thể hiện tính ưu việt của chế độ mới có lợi cho nhân dân, tạo điều kiện
xây dựng lực lượng vũ trang hùng mạnh để bảo vệ tổ quốc
- Nâng cao vai trò và uy tín của Liên Xô trên trường quốc tế.
- Đánh dấu sự thất bại của chính sách bao vây, cô lập Liên Xô của các
nước Đế quốc
Trang 9Câu 3: Vì sao năm 1917, ở nước Nga diễn ra hai cuộc cách mạng?
Từ tháng 2 đến tháng 10, ở nước Nga diễn ra hai cuộc cách mạng và đều giành thắng lợi, tuy nhiên tính chất, qui mô, ý nghĩa của hai cuộc cách mạng này khác nhau
- Cách mạng tháng Hai, với tính chất là cuộc cách mạng dân chủ tư sản,
đã giành thắng lợi, lật đổ được chế độ chuyên chế Nga hoàng Tuy nhiên, thành quả cách mạng chưa thắng lợi hoàn toàn
- Sự tồn tại song song hai chính quyền: Chính phủ tư sản lâm thời và Xô
Viết đại biểu công nhân, nông dân và binh lính
- Hai chính quyền này đại diện cho lợi ích của hai giai cấp khác nhau, nên
không thể cùng nhau tồn tại lâu dài được, phải tiếp tục CM lật đổ chính phủ tư sản lâm thời
- Qua 8 tháng đấu tranh hòa bình, chính quyền TS không chịu từ bỏ quyền
lực của mình, mặt khác, lực lượng quần chúng nhân dân đông đảo đủ sức lật đổ giai cấp TS
Vì vậy, đảng Bônsêvích đã chuyển sang khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền, làm cuộc cách mạng lần thứ hai (10/1917) và giành thắng lợi
Cách mạng tháng 10 Nga là CM XHCN vì:
- Lật đổ chính quyền của giai cấp tư sản (lúc này chỉ là chính phủ lâm
thời, chỉ đại diện cho quyền lợi của giai cấp tư sản)
- Lãnh đạo cách mạng là giai cấp vô sản, đại diện cho quyền lợi của quần
chúng nhân dân lao động (công nhân, nông dân, binh lính)
- Động lực cách mạng (Lực lượng cách mạng): Đông đảo quần chúng
nhân dân tham gia cách mạng
- Kết quả: Mở đường cho CNXH phát triển không chỉ ở nước Nga mà còn
lan rộng ra nhiều nước trên thế giới, như Việt Nam (1945), Trung Quốc (1949)
Trang 10Câu 4: Vì sao năm 1917, ở nước Nga diễn ra hai cuộc cách mạng?
Từ tháng 2 đến tháng 10, ở nước Nga diễn ra hai cuộc cách mạng và đều giành thắng lợi, tuy nhiên tính chất, qui mô, ý nghĩa của hai cuộc cách mạng này khác nhau
- Cách mạng tháng Hai, với tính chất là cuộc cách mạng dân chủ tư sản,
đã giành thắng lợi, lật đổ được chế độ chuyên chế Nga hoàng Tuy nhiên, thành quả cách mạng chưa thắng lợi hoàn toàn
- Sự tồn tại song song hai chính quyền: Chính phủ tư sản lâm thời và Xô
Viết đại biểu công nhân, nông dân và binh lính
- Hai chính quyền này đại diện cho lợi ích của hai giai cấp khác nhau, nên
không thể cùng nhau tồn tại lâu dài được, phải tiếp tục CM lật đổ chính phủ tư sản lâm thời
- Qua 8 tháng đấu tranh hòa bình, chính quyền TS không chịu từ bỏ quyền
lực của mình, mặt khác, lực lượng quần chúng nhân dân đông đảo đủ sức lật đổ giai cấp TS
Vì vậy, đảng Bônsêvích đã chuyển sang khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền, làm cuộc cách mạng lần thứ hai (10/1917) và giành thắng lợi
Ý nghĩa của cách mạng Tháng 10 Nga
- Với nước Nga, mở ra một kỉ nguyên mới trong lịch sử nước Nga:
+ Đập tan ách áp bức, bóc lột của phong kiến, tư sản, giải phóng công nhân và nhân dân lao động
+ Đưa công nhân và nhân dân lao động lên nắm chính quyền, xây dựng CNXH
- Với thế giới:
+ Làm thay đổi cục diện thế giới (CNTB không còn là hệ thống duy nhất nữa) + Cổ vũ và để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý báu cho phong trào cách mạng của các giai cấp công nhân, nhân dân lao động và các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới