Phong thái của giáo viên dạy ngoại ngữ trong giờ lên lớp Có lẽ trong tất cả các môn học ở trờng phổ thông, ít môn học muốn đảm bảo đợc kết quả tốt của giờ dạy trên lớp, lại đòi hỏi ở ngờ
Trang 1Phong thái của giáo viên dạy ngoại ngữ
trong giờ lên lớp
Có lẽ trong tất cả các môn học ở trờng phổ thông, ít môn học muốn đảm
bảo đợc kết quả tốt của giờ dạy trên lớp, lại đòi hỏi ở ngời giáo viên một phong thái hấp dẫn nh môn dạy ngoại ngữ nói chung và môn tiếng Anh nói riêng ở trung học cơ sở Ngời giáo viên không chỉ là ngời có học vấn cao, mà còn là ngời có văn hoá đẹp, trớc hết đó là văn hoá giao tiếp – một thứ văn hoá dờng
nh đợc hình thành từ tinh hoa của hai nền văn hoá: nền văn hoá của dân tộc mình và nền văn hoá của dân tộc nói thứ tiếng mà chúng ta đang dạy Trong bài viết này tôi muốn đa ra một số kinh nghiệm của mình về phong thái của một giáo viên dạy tiếng Anh ở bậc trung học cơ sở trong giờ lên lớp
II Nội dung
1. Trớc hết, một phong thái hấp dẫn của giáo viên trong giờ lên lớp phải
có những nét: vui mà không tếu, sắc sảo mà hiền lành, hài hớc mà lịch
sự, nghiêm khắc mà dễ gần, nhanh nhẹn mà khoan thai, đon đả mà không lém lỉnh, cởi mở mà không sỗ sàng, ăn mặc đẹp mà giản dị, trau chuốt mà tự nhiên Tất cả các yếu tố đó giúp cho tiết học có một không khí thoải mái và chan hoà, không gây áp lực nào cho học sinh, học sinh
sẽ tiếp thu bài tốt hơn Chỉ qua một vài buổi học, thậm chí chỉ qua một buổi tiếp xúc đầu tiên, học sinh đã cảm thấy đó không chỉ là ngời thầy,
mà còn có thể là ngời bạn mới của mình Và cao hơn, ở mức lý tởng,
ánh mắt và vẻ mặt của ngời thầy dờng nh cũng luôn luôn toả ra cái ánh sáng trí tuệ, cái ấm áp tình cảm một cách tự nhiên để tạo ra
Trang 2một sức hấp dẫn làm cả lớp học cảm thấy dễ chịu, vui tơi và tự hào vì mình đã may mắn đợc học một ngời thầy, cô nh thế
2. Cũng ở mức cao và lý tởng, ngời giáo viên biết che dấu những nỗi buồn riêng đang phải chịu đựng ở mức độ cần thiết để giờ học trên lớp vẫn diễn ra bình thờng Và khi phải để lộ nỗi buồn ấy, thì cũng là một dịp để thắt chặt quan hệ giữa ngời thầy giáo và học sinh
Gơng mặt của một phong thái hấp dẫn nh thế của ngời giáo viên dạy ngoại ngữ trong giờ lên lớp không hề có khuôn mẫu chung Trong thực tế, nó biểu hiện sinh động ở mỗi cá nhân của ngời thầy, cô trong những loại khí chất
và tính cách riêng của nó Các giáo viên trẻ mới vào nghề hãy từ loại khí chất
và tính cách của mình mà tạo vẻ đẹp phong thái hấp dẫn riêng cho mình
2 Nh chúng ta đã biết, giao tiếp không đơn giản chỉ là sự tiếp xúc, cũng
không chỉ dừng lại ở sự truyền đạt và tiếp nhận thông tin, mà là một quá trình
tác động qua lại, thúc đẩy lẫn nhau, một quá trình đó, không chỉ là đề tài, tình
huống giao tiếp, mà toàn bộ nhân cách của cả hai bên biểu lộ trực tiếp ở phong thái giao tiếp cùng ảnh hởng hai chiều
Ngôn ngữ đang đợc học dễ bị ức chế do tính nghiêm khắc, nóng nảy quá mức của ngời thầy, nhất là thói hách dịch, thiếu văn hoá của kẻ lạm dụng t cách làm thầy gây ra Sự khiển trách, thoá mạ, quát tháo, đe doạ là không phải cách dạy của ngời thầy, cô Dù chỉ đối với một vài học sinh cũng có thể tạo nên bầu không khí nặng nề cho cả lớp, làm cho sự giao tiếp thực hành ngôn ngữ mới gặp trở ngại
Cái ôn hoà, nhẫn lại, cách nâng đỡ, chờ đợi của giáo viên đối với học sinh tạo nên cái nhanh nhẹn, thông minh, dí dỏm trong ứng đáp ngôn ngữ của cả hai
bên, nâng “hoạt tính” của ngôn ngữ mới ở học sinh.
3. Để có đợc phong thái hấp dẫn trong giờ lên lớp của mình, giáo viên
phải có tính nhạy cảm trong nghề nghiệp và tính mềm dẻo, linh hoạt trong t duy s phạm Tính nhạy cảm trong nghề nghiệp giúp giáo viên
Trang 3nhận ra nhanh chóng và chính xác nguyên nhân, hoàn cảnh làm cho học sinh đạt kết quả này
hay phạm phải khuyết điểm kia Tính mềm dẻo và linh hoạt trong t duy s
phạm giúp cho giáo viên ứng xử thích hợp và mau lẹ
Chẳng hạn nh trờng hợp sau: Một học sinh lên bảng hiện rõ nỗi lo âu vì cha nắm vững bài cũ Không chờ cho học sinh trấn tĩnh, giáo viên nửa nh vui,
nửa nh buồn nói: “Thôi đợc, em về chỗ Chắc tối hôm qua em bận lễ sinh
nhật và xúc động nhiều trớc lời chúc mừng và quà tặng của các bạn Tôi không lỡ cho em một điểm xấu nhân ngày đáng ghi nhớ của em Trái lại, tôi cũng có lời chúc mừng em.” (Giáo viên chúc mừng em học sinh bằng tiếng
Anh, học sinh cảm ơn và hứa học tốt bằng tiếng Anh Cả lớp cời vui vẻ).
Tính linh hoạt và mềm dẻo trong t duy s phạm của ngời giáo viên còn biểu hiện ở chỗ: ứng đáp trớc học sinh bằng tiếng Anh một cách sắc sảo, dí dỏm
VD: Bất ngờ, một học sinh mợn bút của giáo viên để ghi bài (vì vội đi học, nên quên bút) Giáo viên không lạnh lùng từ chối, không gắt gỏng phê bình, chỉ
mỉm cời và nói bằng tiếng Anh:
“Lòng tốt của một ngời bình thờng bảo tôi cho em mợn bút Yêu cầu nghiêm
khắc của ngời thầy nhắc tôi đừng làm nh thế Tôi thực hiện cả hai mệnh lệnh; vì thế, tôi cho em mợn nửa cái bút” (Giáo viên đa bút cho em học sinh,
nhng không đa nắp bút Cả lớp cời vui vẻ).
Một cách ứng xử linh hoạt khác: Trớc lúc vào bài học, giáo viên ra một bài tập vui: yêu cầu cả lớp chia thành 4 nhóm ghi những từ tiếng Anh chỉ năng lợng mà em đã biết, càng nhiều càng tốt, trong thời gian 5 phút Nhóm nào ghi
đợc số lợng từ nhiều nhất, chính xác nhất sẽ giành chiến thắng Giáo viên biểu
dơng nhóm đó và mở đầu luôn bài học về “tiết kiệm năng lợng” cũng nhân đó,
giáo viên nói luôn một cách ghi nhớ từ, cách đoán nghĩa khi đọc hiểu và cả cách trả lời thông minh nữa
Trang 4Nhờ tính mềm dẻo và linh hoạt của t duy s phạm, có nhiều giáo viên đã đa
đến cho học sinh những tri thức ngôn ngữ rất sâu dới hình thức nhẹ nhàng, những thủ thuật học tiếng Anh có hiệu quả vào lúc thích hợp
4 Phong cách hấp dẫn của giờ dạy tiếng Anh đòi hỏi ngời giáo viên bộ
môn này phải biết không bỏ lỡ cơ hội nào dù nhỏ trong việc truyền thụ nét đặc thù văn hoá của dân tộc có thứ tiếng đợc học cho học sinh trong quá trình dạy tri thức, rèn luyện kỹ năng, kỹ sảo ngôn ngữ Cái văn hoá kết tinh trong bản thân hiện tợng ngôn ngữ và cái văn hoá đợc ngôn ngữ biểu đạt, cái nền văn hoá bền vững và cái văn hoá giàu sức biến đổi của dân tộc có thứ tiếng đợc học đợc giáo viên thấm nhuần vào bài dạy một cách tự nhiên Những thành ngữ, tục ngữ, danh ngôn, những kỳ tích, thắng cảnh, những danh nhân của dân tộc có thứ tiếng đợc học là những sợi chỉ màu bền đẹp để ngời giáo viên tạo nên bức tranh văn hoá hấp dẫn tâm hồn học sinh trong các giờ học Ơ đây, chúng tôi muốn nói đến nghệ thuật lấy đặc điểm văn hoá để khắc sâu đặc thù ngôn ngữ của ngời giáo viên nhằm kích thích hứng thú học tập của học sinh
5 Ngời giáo viên có phong thái hấp dẫn trong giờ lên lớp có thể cha thật
giỏi về chuyên môn, nhng bao giờ cũng là bằng chứng của lô gích tình cảm: yêu tiếng Anh, yêu thứ tiếng đợc học nên thực sự cảm thấy vẻ đẹp của nó
Trang 5Bản chất của một tiết lên lớp của môn ngoại ngữ là hoạt động lời nói bằng
ngoại ngữ, hình thành ở học sinh năng lực sử dụng công cụ giao tiếp mới Mỗi tiết lên lớp bao giờ cũng phải có nhiệm vụ rèn luyện một khả năng giao tiếp tối thiểu nào đó, nh một hành động giao tiếp hoặc một chơng trình hành động giao tiếp (ứng xử lời nói) chẳng hạn Ngoài ra, còn có nhiệm vụ nâng cao trình độ
hiểu biết về ngôn ngữ và đất nớc học, trên cơ sở đó và thông qua hoạt động đó bồi dỡng tính cách con ngời mới Chính vì thế để truyền thụ kiến thức một cách
có hiệu quả nhất tới học sinh ngời giáo viên không chỉ có học vấn cao mà cần phải có một phong thái tốt, đây là một yếu tố rất quan trọng, không thể thiếu trong một giờ lên lớp, nó sẽ mang lại thành công của tiết dạy
Những vấn đề nêu trên, nếu đợc giải quyết tốt về lý luận và áp dụng có hiệu quả trong việc đào tạo sinh viên s phạm ngay từ khi ngồi trên giảng đờng
đại học, sẽ có đợc một thế hệ giáo viên dạy ngoại ngữ mới làm thay đổi chất l-ợng giáo dục dạy và học ngoại ngữ ở nớc ta, trong khi chúng ta cha đủ điều kiện về trang thiết bị kỹ thuật hiện đại nhất cho môn học này
Trên đây là một số kinh nghiệm của tôi về phong thái của thầy, cô giáo dạy ngoại ngữ trong giờ lên lớp đợc tôi áp dụng hàng ngày và đã đem lại hiệu quả tốt cho mỗi một tiết dạy Học sinh tiếp thu bài một cách chủ động, thoải mái và tự tin hơn Học sinh cũng ngày một yêu mến môn học tiếng Anh này hơn và không còn định kiến về môn học này nh trớc đây nữa Giải toả mọi áp lực, đem lại mối quan hệ tốt giữa thầy, cô và học trò
Tuy nhiên trong bài viết của tôi vẫn còn thiếu, cha đợc đầy đủ và cha đợc chi tiết, còn nhiều sai sót Rất mong đợc sự đóng góp, chia sẻ chân thành của bạn bè đồng nghiệp
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Lô Giang, ngày 05 tháng 06 năm 2008 Ngời viết
Nguyễn Phú Đức