Lý luận hình thái KT-XH trong sự nghiệp CNH-HĐH đất nước

lý luận hình thái KT-XH là một lý luận bị công kích từ nhiều phía

a lời giới thiệu

Đề tài: lý luận hình thái kinh tế xã hội trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc

Từ khi chủ nghĩa xã hội trên thế giới lâm vào thoái trào, chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô, Đông Âu sụp đổ, các thế lực đối nghịch của chủ nghĩa Mác Lênin, của chủ nghĩa xã hội cũng có dịp vu cáo, xuyên tạc hòng bác bỏ chủ nghĩa Mác Lênin Trong đó lý luận hình thái kinh tế xã hội là một điều lý luận bị công kích từ nhiều phía Những con ng ời cách mạng luôn phải đấu tranh với các quan điểm thù địch nhằm bảo vệ sự

đúng đắn của chủ nghĩa Mác Lênin nói chung và lý luận Mác về hình thái kinh tế xã hội nói riêng

Việt Nam là một trong bốn nớc còn tồn tại của hệ thống chủ nghĩa xã hội trớc kia nhng Việt Nam luôn đi theo con đờng mà mình đã lựa chọn, luôn xây dựng và bảo vệ những gì mà mình đã lựa chọn, luôn xây dựng và bảo vệ những gì mà mình đã có dới sự lãnh đạo của Đảng và nhà nớc đi theo con đờng mà Đảng và Bác Hồ đã lựa chọn Vấn đề là một nớc nghèo nàn, lạc hậu, nền kinh tế thấp kém, lại còn bị bọn thực dân rồi đế quốc đàn

áp bóc lột, nớc ta đã và đang dần dần từng bớc đi lên và phát triển kinh tế dới sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng cộng sản Việt Nam Hiện nay trên thế giới đang diễn ra cuộc chạy đua phát triển kinh tế sôi động, các n ớc nhanh chóng thực hiện các chính sách kinh tế nhằm đa kinh tế phát triển trong đó con đờng mà các nớc đã và đang lựa chọn là thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá Thực tế lịch sử đã chứng minh rằng phát triển kinh tế là quy luật khách quan của tồn tại và phát triển loài ngời, và bất cứ ở giai đoạn nào, ở bất kỳ đất nớc nào không loại trừ các nớc giàu mạnh về kinh tế suy

đến cùng đều đợc bắt đầu và quyết định phát triển kinh tế nghĩa là phải bắt

đầu từ phơng thức sản xuất Vấn đề khác nhau giữa các nớc là ở phơng h-ớng, mục tiêu, nội dung và cách phát triển Mỗi phơng thức sản xuất nhất

định đều có cơ sở vật chất kỹ thuật tơng ứng Cơ sở vật chất kỹ thuật của một xã hội tồn tại trong phạm vi các quan hệ sản xuất nhất định nên nó mang dấu ấn và chịu sự tác động của các quan hệ sản xuất trong việc tổ chức quá trình công nghệ Trong cơ cấu xã hội khái niệm cơ sở vật chất kỹ thuật gắn bó chặt chẽ với các hình thức xã hội của nó Để có cơ sở vật chất

kỹ thuật nh vậy các nớc đang phát triển cần phải tiến hành công nghiệp hoá Nớc ta thuộc vào nhóm đang phát triển, là một trong những n ớc nghèo nhất thế giới, nông nghiệp lạc hậu còn ch a phát triển xã hội truyền thống đổi sang “xã hội văn minh công nghiệp” Do đó khách quan phải

tiến hành công nghiệp hoá, hiện đại hoá là nội dung, ph ơng thức là con đ-ờng phát triển nhanh có hiệu quả Đối với nớc ta quá trình công nghiệp hoá còn gắn chặt với hiện đại hoá, nó làm cho xã hội chuyển từ xã hội truyền thống sang xã hội hiện đại làm biến đổi cơ bản bộ mặt của xã hội trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, xã hội, chính trị… công nghiệp hoá, hiện công nghiệp hoá, hiện

đại hoá là con đờng củng cố độc lập dân tộc, khắc phục lạc hậu, đói nghèo là quy luật khách quan trong tiến trình phát triển của đất n ớc tạo ra một cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại, bảo đảm cho sự tăng tr ởng kinh tế nâng cao đời sống vấn đề và văn hoá của nhân dân Chúng ta cần biết rằng khi hình thành quan niệm duy vật về lịch sử, các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác đã khẳng định tiến trình phát triển lịch sử của xã hội loài ng ời là sự thay thế hình thái kinh tế xã hội cũ bằng hình thái kinh tế xã hội mới cao hơn Việc vận dụng học thuyết hình thái kinh tế xã hội để xác định con đ -ờng quá độ lên chủ nghĩa xã hội và công cuộc cuộc đổi mới ở n ớc ta đã

đang nảy sinh nhiều vấn đề mới, đòi hỏi chúng ta phải biết vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác Lênin nói chung và học thuyết hình thái kinh tế xã hội nói riêng để tiếp tục làm sáng tỏ con đờng đi lên của chủ nghĩa xã hội ở

n-ớc ta và thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ của cách mạng Việt Nam

Sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất n ớc là một vấn đề quan trọng cần phải thực hiện một cách đúng đắn nhanh chóng để đặt tới một nền kinh tế phát triển mạnh xã hội ổn định, một xã hội có trình độ khoa học ngày càng cao, hiện đại Muốn thế chúng ta cần thay đổi hình thái kinh tế xã hội, cụ thể hơn chúng ta cần phải thay đổi quan hệ sản xuất, lực lợng sản xuất và phơng thức sản xuất bởi vì lực lợng sản xuất là nền tảng vật chất kỹ thuật của mỗi hình thái kinh tế xã hội Sự hình thành và phát triển của mỗi hình thái kinh tế xã hội xét đến cùng là do lực lợng sản xuất quyết định Lực lợng sản xuất phát triển qua các hình thái kinh tế xã hội nối tiếp nhau từ thấp lên cao thể hiện tính liên tục trong sự phát triển của xã hội loài ngời Từ quan hệ sản xuất dẫn tới các mối quan hệ khác trong xã hội từ đó tạo nên xã hội và quy luật xã hội Mỗi hình thái kinh tế xã hội lại có một kiểu qqh sản xuất của nó t ơng ứng với một trình độ nhất định của lực lợng sản xuất Trong dự thảo báo cáo chính trị Đại hội IX xác

định: “Đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ, đa nớc ta trở thành một nớc công nghiệp; u tiên phát triển lực lợng sản xuất, đồng thời xây dựng quan hệ sản xuất phù hợp theo định h -ớng xã hội chủ nghĩa, phát huy cao độ nội lực của dân tộc gắn với vận dụng mọi nguồn lực bên ngoài và chủ động hội nhập kinh tế quốc tế để

phát triển nhanh có hiệu quả bền vững” Do đó chúng ta cần nghiên cứu lý luận hình thái kinh tế xã hội với sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá

ở Việt Nam hiện nay đêr thấy rõ đợc thực trạng của vấn đề đó

b Nội dung chính

1, Cơ sở lý luận

Hình thái kinh tế xã hội là một phạm trù của nghĩa duy vật lịch sử

đáng để chủ nghĩa xã hội ở từng giai đoạn phát triển lịch sử nhất định với những quan hệ sản xuất của nó thích ứng với lực lợng sản xuất ở một trình

độ nhất định và với một kiến trúc thợng tầng đợc xây dựng lên trên những quan hệ sản xuất đó Học thuyết Mac Lê nin về hình thái kinh tế xã hội vạch rõ kết cấu cơ bản và phổ biến của mọi xã hội, quy luật vận động và phát triển tất yếu của xã hội Xã hội không phải là tổng số những hiện t -ợng, sự kiện rời rạc, những cơ cấu phức tạp trong đó có những mặt cơ bản nhất là lực lợng sản xuất, quan hệ sản xuất và kiến thức thợng tầng Mọi mặt đó có vai trò nhất định và tác động đến các mặt khác tạo nên sự vận

động của cơ thể xã hội Chính toàn vẹn đó đ ợc phản ánh bằng khái niệm hình thái kinh tế xã hội

Tìm hiểu về học thuyết Mac-Lê nin và hình thái kinh tế xã hội chúng ta phải xét trên quan điểm của chủ nghĩa duy vật về nguồn gốc

động lực của sự vật, xét đến sự vận động phát triển của thế giới, nó đòi hỏi phải xem xét các sự vật, hiện tợng trong sự tác động qua lại ảnh hởng lẫn nhau giữa chúng trong sự vận động phát triển, đó là quy luật và phát triển của sự thống nhất hay đấu tranh trong xã hội Sự tác động qua lại của các mặt đối lập, trực tiếp sự đấu tranh của các mặt đối lập th ờng xuyên trong các mặt đối lập dẫn đến chuyển hoá lên những hình thức cao hơn Lê nin

đã từng nói: “Phát triển là cuộc đấu tranh của các mặt đối lập” Mọi sự vật còn là một thể thống nhất của chất lợng Sự thống nhất giữa chất và lợng

là thống nhất của 2 mặt đối lập, chất là mật độ t ơng đối ổn định là mặt biến động hơn Đó là quy luật chuyển hoá từ những thay đổi về l ợng và chất Còn trong quy luật phủ định của phủ định Mác đã nghiên cứu lý luận hình thái kinh tế xã hội dựa trên kết quả nghiên cứu lý luận và tổng kết quá trình lịch sử Mác đã nêu ra quan điểm duy vật và lịch sử về hình thái học thuyết về hình thái kinh tế xã hội Sự sản xuất xã hội là hoạt động đặc trng riêng của con ngời và xã hội loài ngời Quá trình sản xuất vật chất là cơ sở nền tảng cho sự tồn tại và phát triển xã hội, sản xuất vật chất quy

định và quyết định đến toàn bộ đời sống xã hội Học thuyết Mác Lê nin về hình thái kinh tế xã hội vạch rõ kết cấu cơ bản và phổ biến của mọi xã hội quy luật vận động và phát triển tất yếu của xã hội Nh vậy muốn thay đổi xã hội nâng cao xã hội và trớc hết phải tác động vào chính nền kinh tế xây dựng tác động đến hình thái kinh tế xã hội cụ thể hơn là thay đổi nâng

cao hơn đối với lực lợng sản xuất, quan hệ sản xuất, cơ sở hạ tầng và kiến trúc thợng tầng Mac đã nêu một t tởng rất quan trọng về vai trò của lực l-ợng sản xuất trong việc thay đổi các quan hệ xã hội Mác việt: “Những quan hệ xã hội đều gắn liền mật thiết với những lực lợng sản xuất Do có

đợc những lực lợng sản xuất mới loài ngời thay đổi phơng thức sản xuất của mình và do thay đổi phơng thức sản xuất cách kiếm sống của mình, loài ngời thay đổi tất cả những quan hệ xã hội của mình Cái cố xay quay bằng tay đa lại xã hội có lãnh chúa ,cái cối xay chạy bằng hơn n ớc đa lại xã hội có nhà t bản công nghiệp” Nh vậy theo Mác lực lợng sản xuất xét

đến cùng đóng vai trò quyết định trong việc thay đổi phơng thức sản xuất, dẫn đến thay đổi toàn bộ các quan hệ xã hội và thay đổi một chế độ xã hội

mà về sau Mác gọi là hình thái kinh tế xã hội Lịch sử phát triển của xã hội đã trải qua nhiều giai đoạn nối tiếp nhau từ thấp đến cao T ơng ứng với mỗi giai đoạn là một hình thái kinh tế xã hội Sự vận động thay thế nhau của các hình thái kinh tế xã hội trong lịch sử đều do tác động của các quy luật khách quan đó là quá trình lịch sử tự nhiên của xã hội Mác viết: “Tôi coi sự phát triển của những hình thái kinh tế xã hội là một quá trình lịch

sử tự nhiên” Trong các quy luật khách quan cho phối sự vận động phát triển của các hình thái kinh tế xã hội thì quy luật về sự phù hợp của quan

hệ sản xuất với tính chất và trình độ của lực l ợng sản xuất có vai trò quyết

định nhất Lực lợng sản xuất một mặt của phơng thức sản xuất là yếu tố bảo đảm tính kế thừa trong sự phát triển tiến lên của xã hội, quy định khuynh hớng phát triển từ thấp đến cao Quan hệ sản xuất là mặt thứ hai của phơng thức sản xuất biểu hiện tính gián đoạn trong sự phát triển của lịch sử nhân loại” Theo quan điểm của Lê nin thì ông đã quy những quan

hệ xã hội về các quan hệ sản xuất “quy những quan hệ sản xuất vào những trình độ của lực lợng sản xuất” từ đó giải thích đa sự vận động của các hình thái xã hội Bởi vì, những quan hệ sản xuất bao giớ cũng tồn tại trân một trình độ nhất định của lực lợng sản xuất Hai mặt này thống nhất thành phơng thức sản xuất và hợp thành nền tảng vật chất của mọi hình thái kinh tế xã hội Phép biện chứng của lực lợng sản xuất và quan hệ sản xuất xét cho cùng là động lực thúc đẩy sự vận động, phát triển của xã hội

và đa sự chuyển biến từ hình thái kinh tế xã hội này sang hình thái kinh tế xã hội khác cao hơn Những ý kiến của Lê nin về sự phân tích chủ nghĩa t bản mà Mác đã tiến hành trong bộ t bản chính sách ý nghĩa đặc biệt đối với việc vạch ra cấu trúc toàn diện của hình thái kinh tế xã hội nh là sự thống nhất giữa cơ sở hạ tầng với kiến trúc th ợng tầng Lê nin cho rằng trong khi phân tích hình thái kinh tế xã hội t bản chủ nghĩa Mác đã tập

trung vào quan hệ sản xuất: “Nhng điều chủ yếu là ở chỗ Mác không thoả mãn với cái sờn đó, không chỉ dừng lại ở cái “lý luận kinh tế” hiểu theo nghĩa thông thờng là ở chỗ tuy rằng Mác chỉ dùng độc có những quan hệ sản xuất để giải thích cơ cấu và sự phát triển của một hình thái xã hội nhất

định Song ở mọi nơi, mọi lúc, ông đều phân tích những kiến trúc th ợng tầng tơng ứng với những quan hệ sản xuất ấy Bộ “T bản”, sở dĩ đợc hoan ngênh nhiệt liệt chính là vì cuốn sách đó đã vạch ra cho độc giả thấy rằng toàn bộ hình thái xã hội t bản chủ nghĩa là một cái gì sinh động với những khía cạnh của đời sống hàng ngày Với những biểu hiện xã hội cụ thể của

sự đối kháng giai cấp vốn có của những quan hệ sản xuất, với cái kiến trúc thợng tầng chính trị t sản đang bảo vệ sự thống trị của giai cấp t sản đang bảo vệ sự thống nhất của giai cấp t bản, với những ý niệm t sản về tự do bình đẳng … công nghiệp hoá, hiện với những quan hệ gia đình t bản” Mác đã trình bày rất logic ở trong cuốn ‘Góp phần phê phán khoa kinh tế –chính trị ” viết năm

1859 rằng: “Trong sự sản xuất xã hội ra đời sống của mình con ng ời có những quan hệ nhất định, tất yếu, không thuỳ thuộc vào ý muốn của họ tức những quan hệ sản xuất, những quan hệ này phù hợp, với mọi trình độ phát triển nhất định của của các lực lợng sản xuất vật chất của họ Toàn bộ những quan hệ sản xuất ấy hợp thành cơ cấu kinh tế của xã hội, tức là các cơ sở hiện thực trên đó dựng lên một kiến trúc th ợng tầng pháp lý và chính trị và những hình thái ý thức xã hội nhất định hởng ứng với cơ sở hiện thực đó” Về sau bằng một công thức ngắn gọn Ănghen đã tóm tắt quan niệm về hình thái kinh tế xã hội nh sau: “… công nghiệp hoá, hiện trong mỗi thời đại lịch sử ph

-ng thức chủ yếu của sản xuất kinh tế và trao đổi, cù-ng với cơ cấu xã hội do phơng thức đó quyết định, đã cấu thành cơ sở cho lịch sử chính trị của thời

đại và lịch sử của sự phát triển trí tuệ thời đại, các cơ sở mà chỉ có xuất phát từ đó mới cất nghĩa đợc lịch sử của sự phát triển trí tuệ thời đại, cái cơ sở và chỉ có xuất phát từ trí tuệ thời đại, các cơ sở mà chỉ có xuất phát

từ đó mới cắt nghĩa đợc lịch sử” Lịch sử chứng tỏ rằng, các hình thái xã hội ngay cùng một kiểu cũng không khi nào đợc thể hiện dới hình thức nh sau Mác viết : “cùng một cơ sở kinh tế đó xét về mặt những điều kiện chủ yếu của nó-nhng do có những tình hình khác nhau về mặt kinh nghiệm,

do những điều kiện tự nhiên, do những quan hệ chủng tộc do những ảnh h -ởng lịch sử từ ngoài vào, nên lại có biểu hiện ra dới không biết bao nhiêu là biến thể và màu sắc mà ngời ta chỉ có thể hiểu đợc nhờ phân tích những tình hình nhất định do kinh nghiệm đem lại… công nghiệp hoá, hiện” Học thuyết Mác về hình thái kinh tế xã hội nhấn mạnh vai trò quyết định – xét đến cung – cầu của nhân tố kinh tế, song không bao giờ coi kinh tế là nhân tố quyết

định duy nhất trong lịch sử Ăng ghen viết: “Theo quan điểm duy vật lịch

sử, nhân tố quyết định trong lịch sử xét đến cùng là sự sản xuất và tái sản xuất ra đời sống hiện thực Cả Mác lẫn tôi cha bao giờ khẳng định gì hơn thế… công nghiệp hoá, hiện Do đó nếu có ai xuyên tạc câu đó khiến cho nó có nghĩa là nhân tố kinh tế là nhân tố quyết định duy nhất thì nh vậy là họ đã biến câu đó thành một câu trống rỗng, triều tợng về nghĩa Tình hình kinh tế là cơ sở, nhng mọi yếu tố khác của thợng tầng kiến trúc… công nghiệp hoá, hiện cũng đều ảnh hởng đến quá trình của những cuộc đấu tranh lịch sử và trong nhiều trờng hợp lại chiếm u thết trong việc quyết định hình thức của những cuộc đấu tranh

đó” Căn cứ vào những t tởng của các nhà kinh điển và thực tiễn, chúng ta

có thể xác định hình thái kinh tế xã hội luôn gắn liền với sự phát triển của xã hội muốn đẩy mạnh nền kinh tế của một xã hội ta cần tác động thay đổi hình thái kinh tế xã hội Muốn thay đổi hình thái KTXH chúng ta cần hiểu

rõ học thuyết Mác về hình thái KTXH nó là một cuộc cách mạng trong toàn bộ quan niệm về lịch sử xã hội Mác cho rằng hoạt động thực tiễn của con ngời dới tác động của các quy luật khách quan, Mác đã làm nổi bật lại những quan hệ xã hội vật chất, tức là những quan hệ hình thái mà không thông qua ý thức của con ngời Đó là những quan hệ sản xuất và Mác coi

là những quan hệ cơ bản, ban đầu và quyết định tất cả mọi quan hệ khác Bằng cách này, chủ nghĩa duy vật cung cấp cho khoa học xã hội một tiêu chuẩn hoàn toàn khách quan, từ những phức tạp trong hiện t ợng xã hội

Nh vậy học thuyết Mác về hình thái kinh tế xã hội là cơ sở ph ơng pháp luận của sự phân tích khoa học về xã hội là hòn đá tảng của khoa học xã hội Ngày nay thực tiễn lịch sử và kiến thức về lịch sử của nhân loại có nhiều bổ sung và phát triển mới, nhng những cơ sở khoa học mà quan niệm duy vật về lịch sử đa đem đến cho khoa học xã hội thì vẫn giữ nguyên giá trị Giá trị không thể bác bỏ của học thuyết hình thái kinh tế xã hội chẳng những ở tính khoa học mà còn ở tính cách mạng, học thuyết này chỉ ra những mâu thuẫn bên trong và chính sự vận động của mâu thuẫn này cuối cùng cũng dẫn đến sự chuyển hoá từ một hình thái này sang một hình thái khác, từ một một trật tự quan hệ xã hội này sang một trật tự quan hệ xã hội khác Gần đây, trớc những thành tựu kỳ diệu của khoa học và công nghệ , lại trong điều kiện chế độ xã hội chủ nghĩa ở nhiều nớc bị sụp đổ, khuynh hớng tuyệt đối hoá cách tiếp cận theo nền văn minh tăng lên nhằm hạ thấp, thậm chí loại bỏ cách tiếp cận hình thức KTXH Họ cho rằng lý luận về hình thái đang mất đi cả ý nghĩa nhận thức ///////////// Vì thế nói không thể áp dujg vào bức tranh thế giới hiện đại Đó

là một kết luận không có cơ sở và bản thân ph ơng pháp tiếp cận hình thái

của Mác không hề giới hạn mình chỉ trong phạm vi một nền văn minh nhất

định và nó luôn đánh giá cao vai trò cách mạng của lực l ợng sản xuất và công nghệ, tức là vai trò của những trình độ văn minh vật chất Học thuyết Mác về hình thái kinh tế xã hội luôn là quan niệm duy nhất khoa học và cách mạng để phân tích lịch sử và nhận thức các vấn đề xã hội Trong quá trình lịch sử tự nhiên của sự phát triển xã hội chẳng những diễn ra bằng con đờng phát triển tuần tự mà còn bao hàm cả trờng hợp bỏ qua một hình thái kinh tế –xã hội nhất định trong những hoàn cảnh lịch sử cụ thể nhất

định

Qua những luận điểm những quan điểm trên của Mác và Ăng ghen chúng ta thấy, đất nớc ta đã vận dụng những lý luận trên, Đảng và Bác Hồ

đã vạch ra con đờng tiến lên cho đất nớc Việt Nam Đất nớc ta muốn đi lên, muốn phát triển công nghiệp hoá, hiện đại hoá phát triển kinh tế xã hội thì cần phải chọn lựa phát huy truyền thống dân tộc, phát triển kinh tế xã hội, tiếp cận nền văn minh thế giới, phải đổi mới công nghiệp hoá, hiện

đại hoá đất nớc Xây dựng và bảo vệ đất nớc giàu mạnh trong những năm tiếp theo, phấn đấu hoàn thành suất sắc mục tiêu và ph ơng hớng mà Đảng

và nhà nớc đã nêu ra trong các lần Đai hội

2 Cơ sở thực tiễn

Những lập luận về con đờng phát triển bỏ qua một hình thái kinh tế xã hội đã trình bày ở trên là cơ sở lý luận chung để nhận thức con đ ờng phát triển ở nớc ta Chúng ta có cơ sở khoa học để tin t ởng rằng, con đờng quá độ lên chủ nghĩa ở nớc ta cả trong điều kiện này – vẫn là tất yếu và

có khả năng thực hiện

Sự lãnh đạo của Đảng ta, một Đảng giàu tinh thần cách mạnh, sáng tạo, gắn bó với quần chúng là nhân tố có ý nghĩa vô cùng quan trọng Trong những thời điểm phong trào xã hội chủ nghĩa, phong trào cộng sản

và công nhân quốc tế có sự khủng hoảng, chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu sụp đổ Đảng ta vẫn vừng vàng lãnh đạo nhân dân ta thực hiện đờng lối đổi mới, vợt qua những hiểm nghèo đa công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ đất nớc của nhân dân ta tiến lên một cách vững vàng

Chúng ta đang sống thời đại của cách mạng khoa học kỹ thuật và công nghệ hiện đại, cuộc cách mạng này vừa tạo ra thời cơ thuận lợi cho phép một quốc gia đã chứng minh Đó là công cuộc đổi mới công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc Nói đến tốc độ của quá trình tiến hành công

nghiệp hoá, hiện đại hoá là nói đến cuộc chạy đua về mặt thời gian và thời

đại ngày nay Là thời thời đại quá độ của chủ nghĩa t bản tiến lên chủ nghĩa xã hội Các dân tộc sớm hat muộn đều tiến lên chủ nghĩa xã hội

Định hớng xã hội chủ nghĩa cho nền kinh tế là đã bao hàm một sự cam kết

về cấp độ, đảm bảo nhanh hơn mọi quá trình tự phát và do đó lực l ợng sản xuất phải đợc phát triển mạnh hơn Nếu chúng ta tận dụng đ ợc thời cơ và vợt qua đợc thách thức thì có thể tạo ra đợc những cơ sở đó thực hiện sự phát triển rút ngắn bỏ qua chế độ t bản chủ nghĩa trên con đờng đi tới chủ nghĩa xã hội

Trớc mắt chúng ta phải định hớng và vạch ra một chơng trình cụ thể trên một lĩnh vực, định hớng lên chủ nghĩa xã hội là cả một quá trình lâu dài nên Đảng ta đã xác định nhiệm vụ trớc mặt là đổi mới nền kinh tế, xây dựng một nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vận động theo cơ chế thị trờng có sự quản lí nhà nớc Thực hiện quá trình đổi mới là cả một quá trình lâu dài nên Đảng và nhà nớc ta đã chủ trơng thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nông thôn là một phơng hớng cấp bách Nghị quyết

Đại hội VIII ghi rõ : “Mục tiêu của công nghiệp hoá, hiện đại hoá đã xây dựng nớc ta thành một nớc công nghiệp có cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại cơ cấu kinh tế hợp lý, quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp với sự phát triển của lực lợng sản xuất, đời sống vật chất và tinh thần cao, quốc phòng, an ninh vững chắc, dân giàu nớc mạnh Xã hội công bằng văn minh… công nghiệp hoá, hiện từ nay

đến năm 2020 ra sức phấn đấu đa nớc ta cơ bản trở thành một nớc công nghiệp”

Để đẩy nhanh sự công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất n ớc, chúng ta cần phải nắm vững tình hình kinh tế thế giới, vận dụng thành quả của các nớc đã phát triển, phải mở cửa giao lu với các nớc bên ngoài, chớp lấy thời cơ thuận lợi, khắc phục khó khăn, đề phòng cảnh giác cao độ với các nớc t bản không để cho họ lợi dụng tiềm năng kinh tế của n ớc ta Chúng ta

đã đạt đợc một số thành quả bớc đầu, nhng cũng phải thừa nhận rằng, công cuộc đổi mới của chúng ta còn không ít khuyết điểm và những mặt yếu kém trong sản xuất, tiết kiệm trong tiêu dùng: tích luỹ từ nội bộ nền kinh tế quá thấp Nớc ta thiếu huy động vốn trong dân Trong phát triển kinh tế nhiều thành phần, việc lãnh đạo xây dựng quan hệ sản xuất mới vừa lúng túng vừa có tình trạng buông lỏng ch a phát huy tốt nhiều tiềm năng Giải phóng mạnh mẽ sức sản xuất nhằm tháo gỡ các v ớng mắc về cơ chế Chính sách để tạo động lực và điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp nhà nớc nâng cao hiệu quả hoạt động Cơ chế thị tr ờng còn sơ

khai, vai trò quản lí vĩ mô của nhà n ớc đối với nền kinh tế còn yếu Hệ thống quản lí kinh tế còn đang trong quá trình chuyển đổi luật pháp cơ chế chính sách cha đồng bộ nhất quán và tác động cùng chiều để thúc đẩy và hớng dẫn nền kinh tế phát triển mạnh mẽ nâng cao hiệu quả và đúng h ớng Tình hình xã hội còn nhiều mặt tiêu cực tệ nạn tham nhũng buôn lậu lãng phí của công cha đợc ngăn chặn, thậm chí tiếp tục tăng Sự phân hoá giàu nghèo giữa các tầng lớp trong nhân dân ngày càng mở rộng Sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá nớc ta cần phát triển gắn liền với sự phát triển của kinh tế trí thức, đa đất nớc thoát khỏi nghèo nàn lạc hậu, rút ngắn khoảng cách giữa nớc ta với các nớc không những chậm đợc thu hẹp

mà còn có nguy cơ mở rộng… công nghiệp hoá, hiện hiện nay GDP bình quân đầu ngời nớc ta bằng 1/12 mức bình quân chung Trong các nớc thuộc Đông Nam á nớc ta

có tốc độ tăng GDP còn kém so với một số nớc nh Singapo, Malayxia Philipin, Thái Lan, Việt Nam chỉ đứng thứ 5 Trong điều kiện đó, việc tìm

ra con đờng hợp lý đa ra những giải pháp thích ứng để đạt mục tiêu đã xác

định có ý nghĩa và càng quan trọng Dự thảo báo cáo chính trị Đại hội IX xác định con đờng công nghiệp hoá ở nớc ta cần và có thể rút ngắn thời gian so với những nớc đi trớc Vừa có những bớc đi tuần tự vừa có những bớc nhảy vọt Đại hội III của Đảng đã xác định “Sự kết hợp giữa tuần tự và nhảy vọt” Sự kết hợp tuần tự và nhảy vọt trong điều kiện hiện nay vẫn phải là kết hợp công nghệ nhiều tầng, một mặt sử dụng cải tiến và nâng dần công nghệ hiện đại theo trình độ thế giới Khi khoa học đã thực sự trở thành lực lợng sản xuất trực tiếp những yếu tố của kinh tế trí thức đã xuất hiện sự phát triển các hoạt động kinh tế chủ yếu dựa vào những thành tựu mới nhất của khoa học và công nghệ chúng ta cần đổi mới kinh tế làm cho quan hệ sản xuất phù hợp với sự phát triển của lực lợng sản xuất thúc đẩy lực lợng sản xuất phát triển trải qua hai cuộc chiến tranh lớn và thời kỳ bao cấp kéo dài lực lợng sản xuất nớc ta còn thấp, kém năng suất lao

động thấp, lao động thủ công vẫn chiếm đa số 80% dân làm nông nghiệp

do đó cần phải phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trờng, có sự quản lí của nhà nớc, cần nâng cao trình độ dân trí tạo điều kiện xây dựng cơ sở hạ tầng đợc tốt hơn Trong sự nghiệp phát triển đó nhân lực cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở n ớc

ta Con ngời không chỉ là chủ thể của hoạt động sản xuất vật chất, là yếu

tố hàng đầu đóng vai trò quyết định sự phát triển của lực l ợng sản xuất mà

nó còn là chủ thể của quá trình lịch sử, của tiến bộ xã hội bằng hoạt động lao động sản xuất con ngời đã cải tạo tự nhiên để thỏa mãn những yêu cầu của mình Đồng thời cải tạo cả bản thân con ngời Trong hoạt động lao