VD: Truyện kiều ND Truyện Lục Vân Tiên NĐC - Thơ trữ tình: Thể hiện cảm xúc suy tư của nhà thơ hoặc của những nhân vật trữ tình trước hiện thực cuộc sống, thơ có khả năng thể hiện thế gi
Trang 1CÂU 36: Phân tích hình tượng nhân vật “đi từ bóng tối ra ánh sáng” của Nguyễn
Khải?
Trả lời Nhân vật Đào trong “Mùa Lạc”, Tấm trong “Đưa con nuôi”
1 Diễn biến tâm trạng của Đào trước và sau khi lên nông trường Điện Biên.
* Trước khi lên nông trường Điện Biên:
- Đào lấy chồng từ năm 17 tuổi, rồi chồng chết, con ốm chết Chị phó mặc cuộc đời cho số phận “tối đâu là nhà, ngã đâu là giường” lúc thì ra Hòn Gai, Cẩm Phả lấy muồng, khi ngược Lào Cai buôn gà vịt con người chị cũng tàn phai, mái tóc khô lại
đỏ đi như chết, hàm răng phai không buồn nhuộm, gò má cao tàn hương nổi càng nhiều
* Sau khi lên nông trường Điện Biên:
- Với tâm lí “con chim bay mãi cũng mỏi cánh, con ngựa chạy mãi cũng chồn chân” Đào quyết định lên nông trường Điện Biên thay đổi cuộc sống Lúc đầu Đào bị trêu với Huân, một đoàn viên thanh niên chưa tròn 25 tuổi rất khoẻ, đẹp trai Còn Đào 1 người phụ nữ có khuôn mặt thô, người sồ sề, nhan sắc tàn phai Chị cảm thấy ghen tị với mọi người và hờn giận cho bản thân mình Đào càng thêm tủi thân và thêm liều lĩnh, đanh đá, trả lời một cách chua ngoa “ trâu quá sá ,mạ quá thì, hồng nhan bỏ bị còn gì là xuân nữa hả các anh?”hay “ Huê thơm bán 1 đồng mười, hoa tàn nhị rữa giá đôi lạng vàng” Qua đây thể hiện tính cách sắc sảo mạnh mẽ cái bề ngoài đanh
đá chua chát của chị thật ra là để che giấu một ao ước rất bình thường rất phụ nữ bên trong con người chị
- Đào thức tỉnh nỗi khao khát yêu đương, hạnh phúc sau khi nhận được bức thư ngỏ lời của ông thiếu uý lò gạch Đã có người coi chị là nguồn hạnh phúc của họ thoáng bực tức (vì người ngỏ lời đã có tuổi, lại mới quen) tan nhanh để niềm vui nỗi khát khao thường tình vang lên Tuy nhiên chị hơi boăn khoăn về cách cư sử với con riêng Từ đó Đào đã tìm thấy niềm vui thấy cánh cửa hạnh phúc mở ra Tìư thái độ
Trang 2hờn rỗi chua cay hàng ngày chị bỗng thấy vui vẻ, thấy mọi người đều vun sới cho hạnh phúc của mình
- Cuộc sống lao động và những người lao động chân chính đã giúp chị có sức mạnh
để vượt qua khó khăn Chính nông trường Điện Biên mảnh đất đang hồi sinh, con người cũng được hồi sinh
2 Nhân vật Tấm trong đứa con nuôi:
- sự thay đổi suy nghĩ của nhân vật Tấm, từ 1 con người khô cằn mất đi ý thức tốt đẹp về cuộc đời đã lấy lại được niềm tin
- Thủa nhỏ khổ cực (bố hi sinh, phải đi ở rồi bị đuổi) Tấm luôn mặc cảm với mọi người xung quanh, ác cảm với cả người cưu mang mình là vợ chồng bác Cừ, chị Lụa Tấm xin được đi làm giành tiền ăn riêng Sau đó Tấm được chứng kiến bác Cừ giúp đỡ mọi người khó khăn Từ đó Tấm yêu quý vợ chồng bác hơn và Tấm đã đưa toàn bộ số tiền lương cho bác Cừ Sau đó Tấm được đi học
CÂU 11: Anh chị có cảm nhận gì về thế hệ người thanh niên trong tác phẩm”Rừng
xà nu” của Nguyễn Trung Thành?
Trả lời
- NTT là bút danh của nhà văn Nguyên Ngọc thời kì đánh Mĩ
- Truyên RXN của ông lần đầu tiên được đăng trên tạp chí văn nghệ quân giải phóng miền trung trung bộ, số2 năm 1965
- Truyện mang đậm tính sử thi, gợi lên không khí rừng núi thiêng liêng huyền thoại Cuộc đấu tranh của dân làng Xô Man chống Mĩ-Diệm, diễn ra vô cùng ác liệt, mà điển hình là thế hệ thanh niên như Tnú, Mai, Dít, Bé Heng
- Tnú: là người Xtrá, cha mẹ mất sớm “nó là người Xtrá mình,cha mẹ nó mất
sớm,làng XôMan này nuôi nó Đời nó khổ nhưng bụng nó sạch như nước suối làng ta” Thủa nhỏ đi vào rừng tiếp tế và bảo vệ cán bộ Quyêt, Tnú được học chữ, với niềm tin sắt đá “Cán bộ là Đảng, Đảng còn núi nước này còn”.Tnú hăng hái
Trang 3tham gia hoạt động “xé rừng mà đi” bị giặc bắt Tnú nuốt ngay thư bí mật và sẵn sàng chịu chém Tnú lớn lên trở thành chỉ huy đội du kích, là “con cọp làm loạn rừng núi” Tnú kết hôn với Mai Khi vợ bị giặc tra tấn anh đã nhảy xổ vào bọn giặc Anh bị tra tấn bị tẩm dầu vào 10 đầu ngón tay nhưng anh không kêu van TNÚ đã vượt lên biết bao đau thương mất mát của cá nhân mình (vợ con bị giặc giết, bản thân bị giặc tra tấn )để gia nhập lực lượng quân giải phóng, quyết tâm chiến đấu tiêu diệt giặc để trả thù cho những người thân, cho buôn làng XôMan Tnú tiêu biểu cho những đặc điểm phẩm chất của cộng đồng người TN sống tự
do phóng khoáng, gắn bó với thiên nhiên, chất phác, trung hực, gan góc dũng cảm, kiên quyết thực hiện bằng được những điều mà họ đã gắn bó tin tưởng tiêu biểu cho thế hệ thanh niên VN anh hùng trong kháng chiến chống Mĩ
- Mai & Dít : Là hình ảnh người phụ nữ mới của đồng bào các dân tộc TN thời
đánh Mĩ +thủa bé Mai vào rừng tiếp tế bảo vệ cán bộ Mai học chữ giỏi, khi trở thành vợ, mẹ Mai đã dũng cảm bảo vệ con thơ Chị đã bất khuất hi sinh trước bọn giặc khát máu
+ Dít là em gái Mai, mũi hơi tròn, mắt mở to bình thản, lớn lên Dít càng giống Mai Thủa nhỏ đi tiếp tế bị giặc bắt làm tấm bia sống, váy rách tượt từng mảng, từ viên đạn thứ 10 trở đi thì nín khóc và “nhìn bọn giặc bình thản lạ lùng” chỉ 3 năm sau Dit đã trở thành bí thư chi bộ kiêm chính trị viên xã đội
- Heng: nhanh nhẹn thông minh,thuộc mọi con đường những hầm chông, những
giàn thò, những ác chiến điểm của làng mình thuộc như lòng bàn tay Là 1 cậu bé hăng hái tham gia hoạt động cách mạng, dũng cảm bảo vệ quê hương, buôn làng
Trang 4CÂU 7: Nêu khái niệm cơ bản của thơ tự sự, trữ tình, tư do, cách luật? cho VD?
Trả lời
- Thơ là thể loại thể hiện, phản ánh hiện thực, thể hiện những tâm trạng cảm xúc mạnh mẽ bằng những ngôn ngữ hàm xúc, giàu hình ảnh
+ Căn cứ vào phương thức phản ánh: thơ tự sự
Thơ trữ tình + Căn cứ vào thể luật: thơ cách luật
Thơ tự do
- Thơ tự sự: Phản ánh toàn bộ hiện thực khách quan nên nó có cốt truyện, diễn biến, sự kiện, hệ thống nhân vật
VD: Truyện kiều (ND)
Truyện Lục Vân Tiên (NĐC)
- Thơ trữ tình: Thể hiện cảm xúc suy tư của nhà thơ hoặc của những nhân vật trữ tình trước hiện thực cuộc sống, thơ có khả năng thể hiện thế giới nội tâm, cung bậc tình cảm của con người
VD: Sóng, Thuyền và Biển của Xuân Quỳnh
- Thơ cách luật: có thơ đường luật, lục bát, song thất lục bát.nó theo một quy luật
và cứ lặp đi lặp lại
+ Thơ lục bát: Luật gieo vần, tiếng thứ 6 của câu 6 với tiếng thứ 6 của câu 8 Vd:
thương nhau chia củ sắn lùi
Bát cơm sẻ nửa chăn xui đắp cùng
Trang 5+ Thơ thất ngôn bát cú: 8 câu 7 tiếng, bố cục 4 phần, hoặc 1 bài chỉ có 4 câu mỗi câu 7 tiếng
Vd : cảm tác vào nhà ngục QĐ của Phan Bội Châu
Vẫn là hào kiệt vẫn phong lưu
chạy mỏi chân thì hãy ở tù
Đã khách không nhà trong 4 biển
Lại người có tội với năm châu
Bủa tay ôm chặt bồ kinh té
Mở miệng cười tan cuộc oán thù
Thân ấy hãy còn còn sự nghiệp
Bao nhiêu nguy hiểm sợ gì đâu
- Thơ tự do: Theo cảm xúc của tác giả, không theo niêm luật nào cả
VD: bài thơ về tiểu đội xe không kính của PTD
CÂU 10: Phát biểu cảm nhận của mình qua biểu tượng “chiếc thuyền ngoài xa” trong truyện ngắn cùng tên của Nguyễn Minh Châu?
Trả lời
- Không phải ngẫu nhiên mà có người cho rằng NMC là nhà văn của những biểu tượng Bởi lẽ trong tp của mình ông thường khong trực tiếp phát biểu ra những suy nghĩ, qđiểm, cách nhìn vế cs, mà chỉ bộc lộ qua những biểu tượng, những hiện tượng đa nghĩa Hình tượng Chiếc thuyền ngoài xa của ông cũng vậy Tên truyện ngắn là chiếc thuyền ngoài xa,và quả thật hình ảnh chiếc thuyền xuất hiện gần như xuyên suốt trong câu chuyện mà nhà văn mang đến cho người đọc
+ Bắt đầu từ yêu cầu của người trưởng “phòng lắm sáng kiến” đối với nhân vật xưng tôi- người nghệ sĩ nhiếp ảnh; “ chúng ta sẽ mang đến cho mỗi gia đình
bộ sưu tập về thuyền và biển, không có người hoàn toàn thế giới tĩnh vật” Tiếp
đó là hình ảnh chiếc thuyền mới đóng xong vẫn còn thơm mùi gỗ,rồi tiếp là một
Trang 6nhóm gồm năm bẳy chiếc thuyền vừa tắt đèn, và cuối cung tập trung vào “một chiếc thuyền lướt vó đang chèo thẳng vào trước mặt tôi” Đây chính là chiếc thuyền ngoài xa
+ Hình ảnh chiếc thuyền ngoài xa được nhà văn khắc hoạ rất ần tượng” Mũi thuyền in một nét mơ hồ lèo nhèo vào bầu trời xương mù trtắng như sữa pha đôi chút màu hồng do ánh mặt trời chiếu vào, vài bóng người lớn lẫn trẻ con ngồi im phăng phắc như tượng trên chiếc mui khom khom, đang hướng vào mặt bờ” hình ảnh đó mang 1 “vẻ đẹp thực sự đơn giản và toàn bích” vẻ đẹp của “1 bức tranh bằng mực tàu của 1 danh hoạ thời cổ”và tất cả vẻ đẹp đó đã được nhà nhiếp ảnh thu vào một tấm ảnh mà nó “được treo ở rất nhiều nơi, nhất là rong các gia đình sành nghệ thuật”
+ hình ảnh chiếc thuyền ngoài xa giờ đã hoá thân thành 1 tp nghệ thuật, để mọi người chiêm ngưỡng nhìn ngắm với tất cả những vẻ đẹp về đường nét , màu sắc, bố cục và khi thưởng thức bức ảnh đó những người sành nghệ thuật có thể
co cái cảm giác “trở lên bối rối”, cảm thấy “trái tim như có cái gì bóp thắt vào”
và khám phá “thấy cái chân lí của sự hoàn thiện, khám phá thấy cái khoảnh khắc ngầm của tâm hồn” như cái cảm giác mà tôi đã từng có
+ Song dù cho là vậy cũng khó ai khám phá ra được, đó là những con người những cuộc đời, những số phận đầy trớ trêu, nghịch lí đã đang và sẽ còn tiếp tục sông quay quắt bên trong những chiếc thuyền ấy: 1 người vợ nhẫn nhục cam chịu
1 cách tự nguyện những trận đòn thịnh nộ của người chồng với “ 3 ngày 1 trận nhẹ, 5 ngày 1 trận nặng” chỉ vì chiếc thuyền ấy, gđ ấy cần có ông ta chèo chống lúc phong ba 1 đứa con trai yêu mẹ đến nỗi định giết cả bố mình cái sự thật bên trong ấy chỉ đuợc người thợ chụp ảnh nhận ra khi “chiếc thuyền đâm thẳng vào chỗ tôi đứng” tức là 1 khoảng cách gần, rất gần
Trang 7Với chi tiết này câu chuyện dường như đã mở ra 2 hình ảnh, 2 thế giới: chiếc thuyền ngoài xa mang vẻ đẹp hoàn mĩ cho một tấm ảnh, còn chiếc thuyền khi đến gần lại lamd vỡ ra 1 sự thực nghiệt ngã đến sót xa của số phận con người
CÂU27: Anh chị có nhận xét gì về con đường thơ và hướng vận động của thơ
Chế Lan Viên?
Trả lời
- Con đường thơ của CLV với hơn nửa tkỉ đã đi qua 4 chặng đường chính
+ Những năm trước CM t8
+Những năm sau CM t8
+ Những năm kháng chiến chống Mĩ
+ Những năm cuối đời
* Những năm trước CM t8: Với tập thơ điêu tàn(1937) Đây là tập thơ đầu tay, chịu ảnh hưởng của thơ tượng trưng phương tây là tập thơ lùi về với dĩ vãng xa xưa.Với ông lúc này làm thơ là làm sự phi thường, thi sĩ là người mơ, người say, người điên đó là TG của những nấm mồ, sương máu và yêu ma ở Điêu tàn là cái chán nản gay gắt
Với tôi tất cả như vô nghĩa Tất cả không ngoài nghĩa khổ đau Tuy vậy tâm hồn nhà thơ vẫn chưa mất đi những khao khát sống và sự nhạy cảm trước tạo vật, mặc dù nó cố tình quay lưng lại
* Những năm sau CM: Tập thơ Ánh sáng và phù sa(1955-1960)gồm 69 bài thơ Con đường thơ CLV đi từ thung lũng đau thương ra cánh đồng vui,ca ngợi công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở mìên Bắc thể hiện cuộc chiến đấu trong tâm hồn và tư tưởng nhà thơ để vượt qua những nỗi đau riêng hoà hợp với niềm vui chung “khi đã có hướng rồi đừng sợ đời hết lửa” ông đã tìm được con đường đi cho mình và cho thơ mình, đó là đến với cuộc ssóng rộng lớn đang hồi sinh củađất nước và nhân dân,để bồi đắp cho tâm hồn mình bằng ánh sáng và phù sa vật chất của đời sống của lí tưởng
Trang 8Ánh sáng và phù sa nổi bật trí tưởng tuợng mạnh mẽ, ở những hình ảnh đẹp
và lộng lẫy, sự hoà hợp cảm xúc và trí tuệ Bút pháp đạt đến sự linh hoạt, đa dạng biến hoá, đầy tính triết lí không khuôn sáo tứ thơ độc đáo, hàm xúc: tiếng hát con tàu, tình ca ban mai, & các bài thơ tứ tuyệt
* Những năm kháng chiến chống Mĩ: Ông làm 1 cuộc chuyển quân đưa thơ lên sát những “chiến hào” của cuộc chiến đấu, thơ mang đậm tính thời sự và chất chính luận Niềm tự hào về tổ quốc, dân tộc là cảm hứng lớn, bao trùm trong thơ CLV Nhà thơ muốn thơ mình vừa là hầm chông giết giặc, lại vừa là cành hoa cho đời ông thành công trong việc đưa 1 số khái niệm của chính trị, quân sự vào thơ
* Những năm cuối đời: là nhà thơ nhạy bén với sự chuyển biến và yêu cầu của thời đại CLV có sự biến đổi trong khunh hướng, cảm hứng và giọng điệu thơ của mình Ông chuyển sang cảm hứng thế sự đời tư với những sự suy ngẫm triết lí Tập :Hoa trên đá(1977-1984), Ta gửi cho mình(1986)
thể hiện giọng thơ mới, hồn thơ chín trong những khúc trữ tình, hình thứ thơ ngắn gọn dồn nén
Trong những năm cuối đời nhà thơ vẫn không ngừng trăn trở về nhiều vấn đề,
từ đời sống thế sự đến những suy tư triết học, về bản thể, sự sống, cái chết, hư vô
và tồn tại và về con đường thơ của mình
CÂU 28: phân tích bức tranh hiên thực đời sống chiến trường trong thơ trẻ thời kì
kháng chiến chống Mĩ cứu nước?
Trả lời Trong kháng chiến chống Pháp bức tranh hiện thực đời sống đã đưa vào trong thơ Nhưng phải đến thơ trẻ chống Mĩ, hiện thực đời sống mới thực sự “ồ ạt” tràn vào thơ vừa phong phú đa dạng vừa có chiều sâu quy luật mà vẫn dữa được sự tinh tế trong thơ, các nhà thơ trẻ đã đưa vào thơ những chi tiết bình thường và những chi tiết nói về cái dữ dội ác liệt của chiến trường đánh Mĩ
Trang 9* Với tâm hồn trẻ trung nên các anh rất dễ rung động trước những khía cạnh bình thường của cuộc sống nơi chiến trường ác liệt - một dải núi trường sơn nơi đóng quân, 1 tiếng ve kêu đã di vào trong thơ của các anh có sức lay động với người đọc
VD trên đường hành quân nghe tiếng chim kêu trên đồn chốt trong giây phút bình yên giữa hai trận đánh tâm hồn anh lính trẻ Hoàng Nhuận Cầm xốn xang:
Mũ tai bèo cứ nghiêng nghiêng Nghe lăn lăn những tiếng chim xuống hầm
Hay trên đường hành quân ra đường 9 một vùng trọng điểm ác liêt:
Giữa một vùng lửa cháy bom rơi Tất cả lộ nguyên hình trần trụi Cây xấu hổ với màu xanh bối rối
Tự giấu mình trong lá kép lim dim.(cây xấu hổ) Trong thơ Phạm Tiến Duật đó là âm thanh của những tiếng cười, tiếng hat
át tiếng bom, của những con người mang trong mình dòng máu của chủ nghĩa anh hùng cách mạng
*các tác giả không hề né tránh sự nghiệt ngã của đời sống chiến trường mà nhìn thẳng vào sự thật
Vd gửi em cô thanh niên xung phong của PTD:
Cạnh giếng nước có hố bom từ trường
Em không rửa ngủ ngày chân lấm Ngày em phá nhiều bom nổ chậm Đêm nằm mơ nói vớ vang nhà
* Và cái đói cái đói dai dẳng ở chiến trường, những giọt nước mắ của người tư lệnh trong 1 sáng giao ban trước 1 hiện thực:
Tiểu đoàn thồ chẳng có gì thồ cả
cứ đói ròng con gái hoá con trai.(hữu thỉnh)
Trang 10Những trận sốt rét ác liệt ở rừng đã cướp đi tính mạng của bao chiến sĩ ta chiến trường ngập đạn bom khói lửa cái chết có mặt ở khắp mọi nơi Nhưng những cay bút trẻ hiểu rằng chính sự hi sinh của họ, đồng đội họ đã làm nên sức mạnh đã đem lại chiến thắng do vậy viết trực diện vè những khó khăn gian khổ, những tổn thất lớn lao mà thơ không bị chìm xuống trong không khí bi đát
Vd Phạm Tiến Duật nhắc tới sự hi sinh không phải kể về cái chết mà bằng việc kể về cuộc đời của họ:
Ba mươi năm tuổi chuyện chồng con chưa nói
cả một thời thanh niên sôi nổi
ở bên nhau bếp lửa giữa rừng
(cô bộ đội ấy đã đi rồi)
sự ác liệt của chiến tranh được thơ trẻ nói đến thật chân thực từ cảnh tượng
dữ dội đến những nỗi vất vả gian nan dọc đường hành quân tất cả đều thể hiện con ngưòi anh hung của chiến sĩ ta và sự căm thù chiến tranh hiện thực đời sống chiến trường dù có tàn khốc đến đâu cũng chỉ là phông nền để làm nổi lên chân dung người cầm súng - chủ thể hiện hữu trên mảnh đất chiến trường chống Mĩ