tiet 101 hay lam day

Áo nâuChỉ người nông dân Áo xanh Chỉ người công nhân Quan hệ gần gũi Đặc trưng Giữa áo nâu với người nông dân và giữa áo xanh với người công nhân có quan hệ như thế nào ?Các từ in đậm

TRƯỜNG THCS TH Ị TRẤN PHỐ MỚI

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN QUẾ VÕ

Người dạy: Nguyễn Duy Đồng

Kiểm tra bài cũ

Câu hỏi : Thế nào là ẩn dụ? Ví dụ minh hoạ?

Trả lời : - Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng này

bằng tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho

sự diễn đạt.

VD: Thuyền về có nhớ bến chăng?

Bến thì môt dạ khăng khăng đợi thuyền

Thuyền ở đây chỉ người đi xa”, bến chỉ “người ở lại” Đây

là những ẩn dụ phẩm chất.

Áo nâu

Chỉ người nông dân

Áo xanh

Chỉ người công nhân

Quan hệ gần gũi (Đặc trưng)

Giữa áo nâu với người nông dân và giữa áo xanh với người công nhân có quan hệ như

thế nào ?Các từ in đậm nông thôn, thị thành trong ví dụ trên dùng để chỉ ai ?

Nông thôn Thị thành

Những người sống ở nông thôn

Những người sống ở thị thành

Giữa nông thôn với người sống ở nông thôn ,giữa thị thành với người sống ở

thị thành có quan hệ như thế nào ?

Quan hệ giữa vật chứa đựng với vật bị chứa đựng

Tất cả nông dân ở nông thôn

và công nhân ở thành phố đều đứng lên

So sánh hai cách diễn đạt trên, cách diễn đạt nào hay hơn?

Cách diễn đạt trong câu thơ hay hơn, mang tính

tượng hình và biểu cảm h ơ n.

2.Nhận xét

Hoán dụ là gì? Hoán dụ có tác dụng như thế nào?

Hoán dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng, khái niệm bằng tên

của một sự vật, hiện tượng, khái niệm khác có quan hệ gần gũi với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

3 Kết luận:



2.Nhận xét

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm

“ Bàn tay” là một bộ phận của cơ thể con người

b Vì sao? Trái đất nặng ân tình

Nhắc mãi tên người Hồ Chí Minh

“ Trái đất” là vật chứa đựng Những người sống trên trái đất là vật bị chứa đựng

c Một cây làm chẳng lên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao

Một và ba số từ chỉ số lượng cụ thể

“Một” : Số ít chỉ sự đơn lẻ

“Ba” : Số nhiều chỉ sự đoàn kết

d Ngày Huế đổ máu

“bàn tay” là một bộ phận của con người nhưng câu này “bàn tay”

dùng để chỉ ai? Vì sao có thể nói như vậy?

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm

“ Bàn tay” là một bộ phận của cơ thể con người

b Vì sao? Trái đất nặng ân tình

Nhắc mãi tên người Hồ Chí Minh

“ Trái đất” là vật chứa đựng Những người sống trên trái đất là vật bị chứa đựng

c Một cây làm chẳng lên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao

Một và ba số từ chỉ số lượng cụ thể

“Một” : Số ít chỉ sự đơn lẻ

“Ba” : Số nhiều chỉ sự đoàn kết

d Ngày Huế đổ máu

I Hoán dụ là gì?

1 Ví dụ:

II Các kiểu hoán dụ

a Bàn tay ta làm nên tất cả

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.

( Hoàng Trung Thông)

Nhắc mãi tên người Hồ Chí Minh

c.

c Một cây làm chẳng lên non

Ba cây chụm lại lên hòn núi cao.

Giữa bàn tay với sự vật mà nó biểu thị

trong ví dụ a có quan hệ như thế nào ?

Bộ phận - toàn thể.

Một và ba là từ chỉ số lượng.

Một là từ chỉ số ít, ba là từ chỉ số nhiều.

Cái cụ thể - cái trừu tượng

Giữa một và ba với số lượng mà nó biểu thị trong

ví dụ b có quan hệ như thế nào ?

Giữa đổ máu với hiện tượng mà nó biểu thị trong

ví dụ c có quan hệ như thế nào ?

Đổ máu là chỉ sự hi sinh mất mát

Dấu hiệu của sự vật - sự vật.

2.Nhận xét

HOÁN DỤ HOÁN DỤ

Tiết 101

- Lấy một bộ phận để gọi toàn thể ;

- Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng ;

- Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật ;

- Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng.



2.Nhận xét

Có mấy kiểu hoán dụ? Đó là những kiểu nào?

HOÁN DỤ

Tiết 101

I Hoán dụ là gì ?

III Luyện tập

II Các kiểu hoán dụ

a Làng xóm ta xưa kia lam lũ quanh năm mà vẫn quanh năm đói rách Làng xóm ta ngày

nay bốn mùa nhộn nhịp cảnh làm ăn tập thể

(Hồ Chí Minh)

Bài tập 1 : Chỉ ra phép hoán dụ trong những câu thơ, câu văn sau và cho

biết mối quan hệ giữa các sự vật trong mỗi phép hoán dụ là gì ?

b Vì lợi ít mười năm phải trồng cây,

Vì lợi ít trăm năm phải trồng người.

(Hồ Chí Minh)

HOÁN DỤ

c Áo chàm đưa buổi phân ly

Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay.

(Tố Hữu)

d Vì sao? Trái đất nặng ân tình

Nhắc mãi tên người : Hồ Chí Minh.

(Tố Hữu)

* Lưu ý:

b Một cây làm chẳng lên non

Ba cây chụm lại lên hòn núi cao

c Ngày Huế đổ máu

Chú Hà Nội về

Tình cờ chú cháu

Gặp nhau Hàng Bè

Bộ phận - toàn thể

Cái cụ thể - cái trừu tượng

Dấu hiệu của sự vật - sự vật

d Áo nâu liền với áo xanh

Nông thôn cùng với thị thành đứng lên.

Giữa nông thôn, thị thành với đối tượng

mà nó biểu thị có quan hệ như thế nào ?

Vật chứa đựng - vật bị chứa đựng

2.Nhận xét

HOÁN DỤ

a Làng xóm Quan hệ giữa vật chứa đựng với vật bị chứa

đựng (làng xóm – chỉ người sống ở nông thôn)

b Mười năm, trăm năm Quan hệ giữa cái cụ thể với cái trừu

tượng (mười năm - thời gian trước mắt; trăm năm – thời gian lâu

dài)

- Chuyển đổi cảm giác

Dựa vào quan hệ tương cận ( gần gũi ) c th : ụ ể

LUẬT CHƠI:

Có 5 ngôi sao, trong đó là 4 ngôi sao ẩn chứa 4 câu hỏi tương ứng và 1 ngôi sao may mắn.

Mỗi nhóm lần lượt chọn một ngôi sao

không được điểm.

dành quyền trả lời (bằng cách giơ tay) Nếu trả lời

14

Điền từ còn thiếu vào dấu … để hoàn chỉnh khái niệm

hoán dụ là gì sau đây ?

Hoán dụ là gọi tên sự vật, hiên tượng, khái niệm

bằng tên của một sự vật, hiện tượng, khái niệm khác

có quan hệ ………với nó nhằm tăng sức gợi hình,

gợi cảm cho sự diễn đạt

gần gũi

Có mấy kiểu hoán dụ ? Hãy kể ra ?

Có 4 kiểu hoán dụ là :

- Lấy một bộ phận để gọi toàn thể ;

- Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng ;

- Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật ;

- Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng.

2 Chỉ ra phép hoán dụ trong câu thơ sau và cho biết nó thuộc

kiểu hoán dụ nào ?

Đầu xanh có tội tình chi?

Má hồng đến quá nửa thì chưa thôi

(Nguyễn Du)

Chỉ ra phép hoán dụ trong câu thơ sau và cho biết nó thuộc kiểu hoán dụ nào ?

Đầu xanh có tội tình chi?

Má hồng đến quá nửa thì chưa thôi

16

Đầu xanh  chỉ nh ững người tr ẻ tuổi

M á hồng  chỉ những người con gái

Nó thuộc kiểu lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng

Cả nước  những người sống trên đất nước ta.

Quan hệ giữa vật chứa đựng với vật bị chứa đựng

Chỉ ra phép hoán dụ trong câu thơ sau và cho biết nó thuộc

kiểu hoán dụ nào ?

Em đã sống bởi vì em đã thắng

Cả nước bên em, quanh giường nệm trắng

( Tố Hữu)

Ngôi sao may mắn !

18

Hướng dẫn về nhà.

- Học thuộc ghi nhớ sgk,làm bài tập

vào vở.

- Chuẩn bị “Các thành phần chính của

câu” cho tiết sau :

+ Đọc và trả lời các câu hỏi của ví dụ

ở phần I, II, III