Văn 7 hk2 (chuẩn kiến thức)

Ý nghĩa văn bản : Các câu tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất là những bài học quý giá cảu nhân dân ta.III.. Vì để trả lời những câu hỏi đó, người viết cần phải vận dụng vốn kiến

Trang 1

ND : 5.1.2011 Tuần 20 Tiết 77

TỤC NGỮ VỀ THIÊN NHIÊN VÀ LAO ĐỘNG SẢN XUẤT

I/ Mục tiêu cần đạt :

- Nắm được khái niệm tục ngữ

- Thấy được giá trị nội dung , đặc điểm hình thức của tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất

- Biết tích luỹ thêm những kiến thức về thiên nhiên và lao động sản xuất qua các câu tục ngữ

- Đọc hiểu , phân tích các lớp nghĩa, của tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất

- Vận dụng được ở mức độ nhất định một số câu tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất vào đời sống

3 Thái độ : Yêu thích những câu tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất

II/ Chuẩn bị của thầy và trò :

- Thầy : Giáo án + SGK

- Trò: Chuẩn bị bài + SGK

III.Tổ chức các hoạt động dạy và học :

trong bài thành mấy nhóm ?

Tên của mỗi nhóm là gì ?

Câu tục ngữ này có bắt nguồn

từ một cơ sở khoa học nào

Đưa tập soạn cho gv kiểm

Nghe sự hướng dẫn đọc bài của GV để từ đó đọc cho đúng với nội dung bài học Đọc

Dựa vào chú thích trả lời

Tục ngữ về nhiên nhiên và tục ngữ về lao động sản xuất

1, 2, 3, 4

5, 6, 7, 8ĐọcNhịp ¾ - vần lưng Biện pháp nghiệ thuật : phép đối (đối xứng và đối lập) ; phóng đại

- Không – kinh nghiệm trên được rút ra từ sự quan sát

I Đọc – chú thích :

1 Đọc

2 Chú thích : sgk / 3,4Khái niệm : SGK/tr4

II Đọc – hiểu văn bản

A Những câu tục ngữ về thiên nhiên :

- Câu 1 : + NT : Phép đối

+ ND : Kinh nghiệm nhận biết thời gian trong năm để tính tóan sắp xếp công việc

Trang 2

G giải thích : khi trời sắp có

bão, lượng hơi nước trong

không khi tăng lên Lớp hơi

Ý nghĩa của câu tục ngữ 4 ?

Giá trị kinh nghiệm mà câu tục

ngữ 3, 4 thể hiện ?

G : nhìn màu mây, đoán biết

sắp có bão, sau bão là lụt

Những quy luật thường xảy

ra cho thấy tục ngữ đã đúc

kết phần nào cuộc sống vất

vả thiên nhiên khắc nghiệt ở

đết nước Việt Nam

Gọi H đọc

Ý nghĩa của câu tục ngữ 5 ?

Đây có phải là biện pháp so

sánh? Ngoài ra còn biện pháp

nghệ thuật nào nữa?

Câu tục ngữ được dùng trong

trước 1 hiện tượng được lặp đi, lặp lại

Sự thay đổi khoảng thời gian ngày và đêm của các tháng trong năm

Đọc Xem sao trên trời để dự đoán thời tiết

Dày, nhiều … Thưa, ít …

Giống : vần lưng, phép đối

Khác :Câu 1 : Đối xứng (về câu) Đối lập (từ)

Câu 2 : nhịp 4/4 – cấu trúc theo kiểu : điều kiện – giả thiết – kết quả

Cơ bản là thế nhưng không hoàn toàn

Đọc Những ráng mây màu vàng như mơ gà

Là một ẩn dụ

Dự đoán lũ lụt qua cách nhìn mây

H đọc câu tục ngữ 4Vào tháng 7 nhìn thấy kiến

bò lên cao là sắp có lụt

ĐọcĐất đai rất quý

Biện pháp nghệ thuật : so sánh, ẩn dụ, phóng đại

Phê phán hiện tượng lãng

- Câu 2 :+ NT : Phép đối+ ND : Kinh nghiệm nhìn sao để dự đoán thời tiết

- Câu 3, 4 :+ NT : Ẩn dụ+ ND : Dự đón thời tiết

từ việc quan sát những hiện tượng trong thiên nhiên để chủ động phòng vệ

B Những câu tục ngữ về lao động sản xuất :

- Câu 5 :+ NT : So sánh, ẩn dụ, phóng đại

+ ND : Đề cao vai trò, giá trị của đất nước đối

Trang 3

những trường hợp nào?

Gọi H đọc câu 6

Hãy nêu những nhận xét về

hình thức và nội dung của

câu này? (Hình thức : câu

này được nói bằng từ Hán –

Việt hay thuần Việt)

Kinh nghiệm này có hoàn

toàn đúng không?

Gọi H đọc câu 7

Kinh nghiệm gì được tuyên

truyền, phổ biến trong câu này?

? Khái quát nội dung và nghệ

thuật của văn bản ?

phí đất đai – Đề cao giá trị của đất

Đọc câu tục ngữ 6Khác với câu trên về hình thức : nói bằng từ Hán – Việt

Lợi ích của các công việc làm ăn được sắp xếp theo thứ tự

Không phải nơi nào cũng đúng

Đọc câu tục ngữ 7Tầm quan trọng của từng yếu tố trong công việc nhà nông

Giàu hình ảnh

Nước : Một lượt tát, một bát cơm

Phân : Người đẹp tốt vì phân

Đọc câu tục ngữ 8Nói lên tầm quan trọng của thời vụ và đất đai

Ngắn gọn, dùng từ Hán – Việt, có vần, các vế đối xứng, giàu hình ảnh

Nội dung : đúc kết kinh nghiệm sống của nhân dân

+ ND : Kinh nghiệm giúp con người biết khai thác tốt điều kiện thiên nhiên để tạo ra của cải vật chất

- Câu 7 :+ NT : Dùng từ giàu hình ảnh

+ ND : Vai trò của từng yếu tố trong công việc nhà nông

- Câu 8 :+ NT : Dùng từ Hán - Việt

+ ND : Khẳng định tầm quan trọng của thời vụ

và đất đai

3 Ý nghĩa văn bản : Các câu tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất là những bài học quý giá cảu nhân dân ta.III Ghi nhớ : SGK/tr05

IV Củng cố - hướng dẫn học sinh tự học ở nhà

Trang 4

- Chuẩn bị : " Tục ngữ ca dao Long An " Trả lời 5 câu hỏi phần đọc hiểu.

ND : 5.1.11 Tuần 20 Tiết 78

TỤC NGỮ - CA DAO LONG AN

- Hiểu được nội dung, ý nghĩa những cau tục ngữ , ca dao địa phương Long An

- Thấy được vẻ đẹp của từ ngữ , hình ảnh, sắc thái địa phương thể hiện qua các câu tục ngữ

ca dao này

1 Kiến thức : Nội dung tư tưởng, ý nghĩa triết lí và hình thức nghệ thuật của những câu tục ngữ trong bài học

2 Kĩ năng :

- Đọc hiểu , phân tích các lớp nghĩa, của tục ngữ - ca dao Long An

- Vận dụng được ở mức độ nhất định một số câu tục ngữ - ca dao xuất vào đời sống

3 Thái độ : Yêu thích những câu tục ngữ ca dao của quê hương Long An

với các câu còn lại ?

Câu 1 thể hiện nội dung gì ?

Nội dung của câu hai là gì ?

Câu là bài ca dao ca ngợi điều

gì ?

Tình cảm mà bài ca dao 4, 5

muốn diễn tả là tình cảm gì ?

Chỉ ra cái hay của hình ảnh, âm

Nhớ lại kiến thức cũ trả lời

ĐọcGiải thích từ

Ngắn gọn

Một vật khi được mọi người mua nhiều thì trở nên quý giá, còn khi không được mọi người chú ý thì quý giá cũng trở thành không giá trị

Muốn học giỏi thì phải siêng, muốn giàu thì không ngại việc, không lười

Địa danh và con người

Tình cảm gia đình Dùng ngôn ngữ bình dị, hình ảnh quen thuộc hàng ngày

I/ Đọc - chú thích

1 Đọc

2 Chú thích : SĐP/ 39, 40II/ Đọc hiểu văn bản

- Câu 1 : Một vật khi được mọi người mua nhiều thì trở nên quý giá, còn khi không được mọi người chú ý thì quý giá cũng trở thành không giá trị

- Câu 2 : Trong học tập mà lười thì học ngu, trong công việc mà lười thì không giàu được

- Câu 3 : Ca ngợi địa danh, con người nơi đây

- Câu 4, 5 : Tình cảm của con đối với mẹ

Ngôn ngữ, hình ảnh bình

Trang 5

điệu, ngôn ngữ của hai bài này

Bài ca dao 10 là lời của ai nói

với ai ? Mang sắc thái gì ?

Tình yêu đôi lứa

Không gian sông Vàm Cỏ, thời gian theo vòng tuần hoàn của con nướcLuôn một lòng thương yêu không bao giờ thay đổi

Lời của người dân nói nói cho tất cả mọi người VN

Mang sắc thái tự hào, ca ngợi

Dựa vào nội dung bài học trả lời

Tìm những câu tục ngữ về kinh nghiệm sinh hoạt, ứng xử

dị

- Câu 6,7,8,9 : Thể hiện tình cảm lứa đôi

- Câu 10 : Ca dao lịch sử ca ngợi chiến công chống giặc ngoại xâm Sự thất bại thảm hại của giặc và chiến thắng hào hùng của dân ta

III/ Ghi nhớ : Tài liệu tập huấn / 41

IV Luyện tập :

1 Tìm những câu tục ngữ nói về kinh nghiệm sinh hoạt ứng xử

Trang 6

- Sự hồn nhiên của cô giáo nhỏ.

- Sự độc đáo bất ngờ của bài vè

2 Kĩ năng :

- Sơ giản về tác giả Võ Thanh phong

- Đọc hiểu hai văn bản

3 Thái độ : Yêu thích thơ cho thiếu nhi cũng như thể loại vè

- Trò: Chuẩn bị bài

Giới thiệu bài mới

Hoạt động 2 : Bài Bé dạy

học

Gọi hs đọc văn bản

Giới thiệu những nét chính

về tác giả Võ Thanh Phong

Cô bé đang ở độ tuổi nào ?

Cô bé độ lên baBắt chước cô giáo về công việc dạy họcMang giày cao gót, cầm roi mây

Tổ chức giống lớp học nhưng hoạt động thì lộn xộn

BÉ DẠY HỌC

1 Đọc2.Chú thích : Tài liệu / 43

- Võ Thanh Phong sinh 1958

- Quê huyện Cần Đước

Sáng tác nhiều thơ văn đăng trên các báo trung ương và địa phương

- Đạt giải nhất cuộc thi sáng tác Văn học thiếu nhi của Hội văn học nghệ thuật tỉnh Long An năm 2003

II/ Đọc hiểu văn bản

- Cô bé lên ba bắt chước cô giáo về công việc dạy học

- Cô bé mang giày cao gót, tay cầm roi mây và tổ chức giống như lớp học nhưng hoạt đông thì không như

ý cô giáo lúng túng không biết giải quyết thế nào

- Thể hiện cái nhìn chân thật, hồn

Trang 7

Tác giả đã thể hiện cái nhìn

của mình như thế nào về thế

giới trẻ thơ ?

Gọi hs đọc bài vè

Gọi hs gải thích từ khó

Trong bài vè tác giả đã nhắc

đến bao nhiêu loài cá ?

Qua đây tác giả cho chúng

ta biết điều gì ?

Phương thức chủ yếu mà

tác giả dùng để gọi tên,

đồng thời tạo nên sự thú vị

từ tên các lào cá trong bài là

gì ?

Cái nhìn chân thật, hồn nhiên về thế gới trẻ thơ

ĐọcGiải thích

41 lào cá khác nhau

Sự phong phú đa dạng của các loài cá

Phương thức tự sự có

sự liên tưởng giữa tên các loài cá và từ ngữ dùng để gọi tên

nhiên về thế gới trẻ thơ của tác giả

VÈ CÁC THỨ CÁ

1 Đọc

2 Chú thích : Tài liệu / 44II/ Đọc hiểu văn bản :

- Bài vè kể tên rất nhiều loài cá khác nhau

- Tác gia dân gian đã dùng phương thức tự sự có sự liên tưởng giữa tên các loài cá và từ ngữ dùng để gọi tên

- Về học bài , học thuộc lòng bài thơ Bé dạy học

- Chuẩn bị " Tục ngữ xã hội" : Trả lời 4 câu hỏi đọc hiểu

ND : 7.1.11 Tuần 20 Tiết 80

TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN NGHỊ LUẬN

I/ Mục tiêu cần đạt :

- Hiểu được nhu cầu nghị luận trong đời sống và đặc điểm chung của văn bản nghị luận

- Bước đầu biết cách vận dụng những kiến thức về văn nghị luận vào đọc hiểu văn bản

1 Kiến thức :

- Khái niệm văn bản nghị luận

- Nhu cầu nghị luận trong đời sống

- Những đặc điểm chung của văn bản nghị luận

2 Kĩ năng : Nhận biết văn bản nghị luận khi đọc sách báo , chuẩn bị tiếp tục tìm hiểu sâu, kĩ hơn về kiểu văn bản quan trọng này

II Chuẩn bị của thầy và trò :

- Thầy : Giáo án + SGK + STK

- Trò: bài soạn

III Tổ chức các hoạt động dạy và học :

Họat động 1 : - KTCBHS

Hoạt động 2 :Tìm hiểu nhu

Trang 8

G nêu những câu hỏi như ở

SGK a

Gặp các vấn đề và câu hỏi

loại đó , em có thể trae lời

bằng các kiểu văn bản đã học

như kể chuyện, miêu tả, biểu

cảm được không ? Vì sao ?

? Để trả lời những câu hỏi

như thế, hầ ng ngày trên báo

chí, qua đài phát thanh,

Bác viết cho ai? Ai thực hiện

Văn bản nói cái gì? (Trả lời

cho câu hỏi này chính là luận

điểm : Vì chúng mang quan

điểm của tác giả.)

Câu có luận điểm có đặc

chuyện, miêu tả hay biểu cảm

được không ? Vì sao ?

Từ sự phân tích ví dụ , em

hãy cho biết thế nào là văn

nghị luận ?

? Những tư tưởng , tình cảm

trong văn bản nghị luận phải

môn : Anh văn … (Toán,

Sử …)

- Nếp sống văn minh là gì?

Không Vì để trả lời những câu hỏi đó, người viết cần phải vận dụng vốn kiến thức, vốn sống của mình, lại phải biết cách lập luận, lí lẽ, nêu những dẫn chứng xác thực khiến người đọc, người nghe hiểu rõ, đồng tình và tin tưởng

Trên các báo : Văn nghệ, giáo dục, … thời sự trên vô tuyến truyền hình, bình luận thể thao, phát biểu ý kiến, …

ĐọcChống nạn thất học

Toàn thể nhân dân Việt Nam

‘’Một trong những công việc

… dân trí’’ và ‘’Mọi người Việt Nam … chữ Quốc ngữ’’

Khẳng định một ý kiến, một

tư tưởng

+Tình trạng thất học, lạc hậu trước cách mạng tháng 8

+Những điều kiện cần phải có

để người dân tham gia xây dựng nước nhà

+ Những khả năng thực tế trong công việc chống nạn thất học

Không Vì để thuyết phục người khác phải cần lí lẽ và dẫn chứng,

Phát biểu theo cách hiểu của mình

Hướng tới giải quyết những vấn đề đạt ra trong đời sống

1.Nhu cầu nghị luận

a Ví dụ : sgk / 7

b Ghi nhớ : sgk / 9 (ý 1)

2 Thế nào là văn bản nghị luận?

a Ví dụ : sgk / 7, 8

b Ghi nhớ : SGK/tr9.(ý 2,3)

Trang 9

hướng tới điều gì ?

Tìm bố cục và cho biết nội dung chính

II.Luyện tập

BT 1 :

a Đây là văn bản nghị luận Vì :

- Vấn đề nêu ra thuộc về lối sống đạo đức

- Tác giả dùng nhiều lý lẽ, lập luận và dẫn chứng để trình bày

b Ý kiến đề xuất : Cần phân biệt thói quen tốt và thói quen xấu ; Cần tạo thói quen tốt và khắc phục thói quen xấu trong đời sống hàng ngày từ những việc rất nhỏ

-Những câu biểu hiện ý kiến + Có thói quen tốt và thói quen xấu

+ Có người biết phân biệt

… khó bỏ

+ Thói quen thành tệ nạn + Tạo được thói quen tốt rất khó

+ Nhiễm thói quen … xem lại mình

- Dẫn chứng :+ Thói quen tốt : dậy sớm, đúng hẹn, giữ lời hứa, luôn đọc sách

+ Thói quen xấu : hút thuốc lá, hay cáu giận, mất trật tự, gạt tàn bừa bãi, vứt rác ra nơi công cộng …

- Thân bài : (3 đoạn tiếp) Trình bày những thới quen xấu cần loại bỏ

- Kết bài : (Đoạn còn lại) Đề

Trang 10

ra hướng phần đấu của mỗi người và mỗi gia đình.

- Chuẩn bị " Đặc điểm của văn bản nghị luận" :

+ Đọc và trả lời các câu hỏi ở phần I

- Nội dung của tục ngữ về con người và xã hội

- Đặc điểm hình thức của tục ngữ về con người và xã hội

2 Kĩ năng :

- Củng cố, bổ sung thêm những hiểu biết về tục ngữ

- Đọc hiểu, phân tích các lớp nghĩa của tục ngữ về con người và xã hội

- Vận dụng ở một mức độ nhất định tục ngữ về con người xã hội trong đời sống

3 Thái độ: Yêu thích những câu tục ngữ Đặc biệt là những câu tục ngữ về con người

và xã hội

- Thầy : SGK + Giáo án

- Trò: bài soạn

Hoạt động 1 : - Kiểm tra bài cũ :

Đọc những câu tục ngữ, ca dao Long

An ? Phân tích bài 1 và bài 10 ?

Hoạt động 3 : Đọc – hiểu văn bản

Câu 1 đề cao cái gì? Bằng cách

nào? (1 hơn hay bằng 10?)

Nhớ lại kiến thức cũ trả lời câu hỏi

Đọc

Đề cao giá trị con người – bằng cách so sánh – 1 〉 〈 10

Trang 11

Câu tục ngữ này được sử dụng

trong những trường hợp nào?

Câu tục ngữ 2 nêu nội dung gì ?

‘’Góc con người’’ được hiểu như thế

Em hiểu thế nào về từ ‘’sạch, thơm,

gói, mở’’? Nghĩa đen? Nghĩa bóng?

Về hình thức có gì đáng lưu ý ?

Câu tục ngữ 3 giáo dục con người

điều gì ?

Đọc câu tục ngữ 3 và diễn xuôi theo

hình thức 1 luận điểm của văn nghị

G diễn giảng từng vế (theo cặp)

Ăn là văn hoá – văn hoá ẩm

Là cội rễ

Hình thức thể hiện nhân cách của con người (bao gồm cả sức khoẻ)

Câu 1 : so sánh ngang bằng

Câu 2 : có tính khẳng định (là)

Khuyên nhủ, nhắc nhở mỗi người cần giữ vẻ đẹp hình thức

Đọc

Dù đói vẫn giữ sạch sẽ, thơm tho trong ăn, mặc

Dù nghèo vẫn sống trong sạch không làm điều bậy, điều xấu

Kết cấu đẳng lập bổ sung ý nghĩa cho nhau

Có 4 vế, vừa đẳng lập vừa

bổ sung cho nhau

Vừa nhấn mạnh, vừa mở ra những điều con người cần phải học

lập

+ Nội dung : Đề cao giá trị con người, khuyên con người biết cách giữ gìn chăm sóc vẻ đẹp hình thức

- Câu 3 và 4 :+ Nghệ thuật : Điệp

từ, liệt kê, quan hệ đẳng lập

+ Nội dung : khuyên con người giữ gìn nhân cách trước mọi hoàn cảnh và cần phải học hỏi nhiều điều để rèn luyện nhân cách

- Câu 5 và 6 :

Trang 12

Hai câu này có mâu thuẫn với

nhau không? Tại sao?

Hai câu tục ngữ nói gì về phẩm chất

của con người?

Biện pháp nghệ thuật nào được sử

dụng ở đây? Có tác dụng gì?

Ý nghĩa của câu tục ngữ 8 được sử

dụng trong những trường hợp nào?

Gọi hs đọc câu 9

‘’Một cây’’ – ‘’Ba cây’’ có ý nghĩa

gì về mặt số lượng như thế nào ?

Hiểu thế nào về từ ‘’non’’ – ‘’núi

non’’?

Biện pháp nghệ thuật gì được sử

dụng ? Có ý nghĩa như thế nào?

Câu tục ngữ truyền lại kinh nghiệm

gì?

Tìm những câu tục ngữ có ý nghĩa

tương tự ?

Những câu tục ngữ về con người và

xã hội thể hiện ý nghĩa gì ? Qua

nhưng câu tục ngữ này em học được

những gì ?

Hoạt động 4 : Ghi nhớ

Khái quát nghệ thuật và nội dung

tiêu biểu của văn bản ?

H đọc câu 5 – 6 Không hạ thấp việc học ở thầy mà nhấn mạnh con người cần phải học hỏi, mở rộng phạm vi và cách học

Lập luận theo quan hệ điều kiện – kết quả ; so sánh không ngang bằng

Muốn sang yêu lấy thầy

Nhất tự vi sư, bán tự vi sư

H đọc câu 7 – 8

Lòng nhân ái

Ẩn dụ Nhấn mạnh đối tượng đồng cảm

Biết ơn cha mẹ, thầy cô, ông bà, anh hùng liệt sĩ …

H đọc câu 9

Số ít và số nhiều

Nêu cách hiểu của mình

Ẩn dụ – So sánh – Mang ý nghĩa tượng trưng : số ít không làm được việc lớn, sức mạnh tập thể làm nên

Tự liên hệ

Thực hiện theo yêu cầu

+ Nghệ thuật : Nói quá và so sánh.+ Nội dung : Khẳng định vai trò của người thầy và đề cao việc học hỏi ở bạn

- Câu 7 và 8 :+ Nghệ thuật : ẩn dụ.+ Nội dung : Ca ngợi lòng nhân ái và lòng biết ơn người

đã gầy dựng

- Câu 9 :+ Nghệ thuật : ẩn dụ.+ Nội dung : Khẳng định sức mạnh của

sự đoàn kết

3 Ý nghĩa : Là những kinh nghiệm quý báo của nhân dân về cách ssoongs, cách đối nhân

Trang 13

ND : 12.1.2011 Tuần 20 Tiết 82

RÚT GỌN CÂU

I Mục tiêu cần đạt :

- Hiểu được thế nào là rút gọn câu, tác dụng của việc rút gọn câu

- Nhận biết được rút gọn câu trong văn bản

- Biết cách sử dụng câu rút gọn trong nói và viết

1 Kiến thức :

- Khái niệm câu rút gọn

- Tác dụng của việc rút gọn câu

- Cách dùng câu rút gọn

2 Kĩ năng :

- Nhận biết và phân tích câu rút gọn

- Rút gọn câu phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp

3 Thái độ : Thích dùng câu rút gon trong giao tiếp

- Trò: SGK + Chuẩn bị bài

Hoạt động 1 : KT sự chuẩn bị HS

Hoạt động 2 : Tìm hiều khái niệm

riêng không hay nó đúc rút những

kinh nghiệm chung, đưa ra những

lời khuyên chung?

Theo em vì sao chủ ngữ trong câu

(a) được lược bỏ?

phần nào của câu được lược bỏ?

Đưa tập soạn cho gv kiểm

Vì đây là một câu tục ngữ đưa ra một lời khuyên chung cho mọi người

Trang 14

Hãy thêm từ ngữ thích hợp để

chúng được đầy đủ nghĩa?

Sau khi được thêm em hãy so sánh

với câu ban đầu? (Về hình thức,

ngữ có thể thêm vào những câu in

đậm? Những từ ngữ ấy giữ vai trò

gì trong câu?

Em nhận xét gì về việc rút gọn

câu ở ví dụ 1? (Có nên rút gọn như

vậy không? Vì sao?)

Ở ví dụ (2) cách trả lời của người

con đã hoàn thiện về sắc thái biểu

1 Tìm câu rút gọn, cho biết thành

phần nào được lược bỏ, Rút gọn

như vây để làm gì ?

… mình đi Hà Nội

Câu thêm dài hơn

Lượng thông tin như ban đầu

Làm cho câu gọn hơn, lượng thông tin được nhanh hơn, và tránh lặp những từ ngữ đã xuất hiện trong câu đứng trước

H rút ra ghi nhớ SGK/tr15

Tìm câu rút gọn, cho biết thành phần rút gọn và giải thích vì sao có thể rút gọn như vậy

ĐọcHọc sinhChủ ngữ của câu

Không nên rút gọn như vậy : người đọc hiểu không đầy đủ nội dung

Chưa Vì không lễ phép

… mẹ ạ !Thưa mẹ, … ạ !Không biến câu nói cộc lốc;

khiếm nhã

Suy nghĩ trả lờiLàm BT 1

2 Ghi nhớ : SGK / 15.Bài 1 :

b Rút gọn CN

c Rút gọn CN

→ làm cho câu gọn hơn

vì đây là những câu tục ngữ ngụ ý hành động, đặc điểm nói đến trong câu là của chung mọi người

II.Cách dùng câu rút gọn

1 Ví dụ :SGK/ 15

2 Ghi nhớ : SGK/ 16

III.Luyện tập :Bài 2

a.Tôi bước tới đèo ngang

Tôi dừng chân

b.Người ta đồn …Vua ban khen …Quan đáng giặc …Quan trở về …

Vì thơ ca có lời diễn đạt

Trang 15

2 Tìm câu rút gọn và khôi phục

những thành phần câu được rút

gọn và cho biết vì sao trong thơ ca

lại có nhiều câu rút gọn

3.Vì sao cậu bé và người khách

trong câu chuyện hiểu lầm nhau ?

Qua câu chuyện này,em rút ra

được bài học gì về cách nói năng ?

4.Trong truyện chi tiết nào gây

cười và phê phán điều gì ?

Tìm câu rút gọn và khôi phục những thành phần câu được rút gọn

Nêu cách giải thích của mình khi đọc xong câu chuyện trên

Cười vì dùng câu rút gọn của anh chàng tham ăn Phê phán thói tham ăn

súc tích, số chữ trong dòng rất hạn chế

Bài 3 :

- Vì đã dùng câu rút gọn

- Phải cẩn thận khi dùng câu rút gọn

Bài 4 : Cười vì dùng câu rút gọn của anh chàng tham ăn Phê phán thói phàm ăn tục uống của anh ta

IV Củng cố và hướng dẫn học sinh tự học ở nhà

1 Củng cố :

Tìm câu rút gọn trong các câu sau và cho biết thành phần nào được rút gọn

a) Chết vinh hơn sống nhục

b) Uống nước nhớ nguồn

c) Quạ tắm thì ráo, sáo tắm thì mưa

d) Miệng ăn núi lở

e) Thương người như thể thương thân

- Nhận biết rõ các yếu tố cơ bản của bài nghị luận và mối quan hệ của chúng với nhau

- Biết cách vận dụng những kiến thức về văn nghị luận vào đọc hiểu văn bản

1 Kiến thức : Đặc điểm của văn nghị luận với các yếu tố luận điểm, luận cứ và lập luận gắn bó mật thiết với nhau

2 Kĩ năng :

- Biết xác định luận điểm , luận cứ và lập luận tronmg một văn bản nghị luận

- Bước đầu xác định luận điểm , xây dựng hệ thống luận điểm , luận cứ và lập luận cho một đề

cụ thể

3 Thái độ : Có cách nhìn đúng về văn nghị luận

- Thầy : SGK + Giáo án + STK

Hoạt động 1 : Kiểm tra bài cũ :

1 Trong đời sống, ta thường

Trang 16

gặp văn nghị luận dưới dạng

nào?

2 Để thuyết phục người đọc,

người nghe một bài văn nghị

luận cần phải đạt được những

d Cả 3 yêu cầu trên

Hoạt động 2 : Luận điểm, luận

cứ và lập luận

Tìm hiểu luận điểm

Yêu cầu H đọc văn bản

Luận điểm như xương sống ;

luận cứ như xương sườn, xương

các chi ; còn lập luận như da thịt,

mạch máu …

Tìm hiểu lập luận :

Luận điểm và luận cứ thường

được diễn đạt dưới hình thức

nào và có tính chất gì ?

Để bài viết thuyết phục thì lập

luận phải như thế nào ?

ĐọcDưới dạng nhan đề

Một trong những công …Mọi người VN phải biết …Dưới dạng khẳng định nhiệm vụ chung → Thể hiện tư tưởng của bài văn nghị luận ⇒ Luận điểm

Dùng dẫn chứng và lý lẽ để làm cơ sở triển khai

Rất quan trong để thuyết phục người đọc người nghe

Cách lập luận chính là cách lựa chọn, sắp xếp, trình bày luận cứ để làm cơ sở cho luận điểm

Lập luận phải chặt chẽ, hợp lý

Đọc lại và trả lời các yêu cầu của bài tập

I.Luận điểm, luận cứ và lập luận

- Luận điểm : Cần tạo ra thói quen tốt trong đời

Trang 17

hội " Và cho biết luận điểm ,

luận cứ và lập lập của văn bản

- Bài văn có sức thuyết phục cao đối với người đọc, người nghe

1 Củng cố :

1 Một bài văn nghị luận phải có yếu tố nào ?

a Luận điểm b Luận cứ c Lập luận d Cả a, b, c

2 Luận điểm là gì ? Luận cứ là gì ? Lập luận là gì ?

2 Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà

- Về nhà học bài, xem lại ví dụ, BT

- Chuẩn bị " Đề văn nghị luận" :

+ Trả lời các câu hỏi phần I, II

+ Làm luyện tập

Trang 18

ND : 14.1.2011 Tuần 21 Tiết 84

ĐỀ VĂN NGHỊ LUẬN VÀ VIỆC LẬP Ý CHO BÀI VĂN NGHỊ LUẬN

Giúp H làm quen với cá đề văn nghị luận, biết tìm hiểu đề, tìm ý, lập ý cho bài văn nghị luận

1 Kiến thức : Đặc điểm và cấu tạo của đề văn nghị luận , các bước tìm hiểu đề và lập ý cho bài văn nghị luận

2 Kĩ năng :

- Nhận biết luận điểm, biết cách tìm hiểu đề và cách lập ý cho bài văn nghị luận

- So sánh để tìm ra sự khác biệt của đề văn nghị luận với các đề tự sự, miêu tả , biểu cảm

3 Thái độ : Có cái nhìn khách quan và đúng đắn về văn nghị luận

1 Hãy nêu những đặc điểm của văn

nghị luận?

2 Luận điển trong bài văn nghị

luận là gì? Phải đạt yêu cầu gì?

Hoạt động 2 : Tìm hiểu đế văn nghị

đầu bài được không ? Làm đề của

một bài nghị luận được không ?

Người ra đề đặt ra những vấn đề ấy

nhằm mục đích gì ?

Những vấn đề ấy gọi là gì ?

G phân tích cụ thể cho H thấy : chỉ

có phân tích chứng minh mới giải

quyết được các vấn đề, một tư

tưởng một quan điểm thì H có thể

có hai thái độ : đồng tình hoặc

phản đối

Vậy thái độ, tình cảm của người

làm bài đối với từng đề có giống

nhau không ?

Vậy đề văn nghị luận có nội dung

và tính chất như thế nào ?

Nhớ lại kiến thức cũ và trả lời câu hỏi

ĐọcTất cả nêu những vấn đề khác nhau nhưng đều bắt nguồn từ cuộc sống, xã hội, con người

I Tìm hiểu đế văn nghị luận

 Nội dung và tính chất của bài văn nghị luận

b Ghi nhớ : sgk / 23 (Ý 1)

Trang 19

Tìm hiểu đề văn nghị luận

Phân tích cái xấu – Tác hại của thói tự phụ và khuyên mọi người không nên tự phụ

Phủ định

Giải thích rõ thế nào là tính

tự phụ, phân tích những biểu hiện và tác hại của nó, phải có thái độ phê phán thói tự phụ và khẳng định

sự khiêm tốn

Xác định đúng vấn đề, phạm

vi, tính chất của bài

- Bản thân không tự biết mình, không ý thức và không đánh giá đúng thực chất của mình

- Bản thân coi thường người khác nên bị khinh ghét, cô lập trong quan hệ với mọi người xung quanh

- Hoạt động thiếu hiệu quả

vì không có sự hợp tác

- Con người dễ rơi vào mặc cảm tự ti → Đây là mặt trái của thói tự phụ

 Tìm hiểu đề văn nghị luận

b Ghi nhớ : sgk / 23 (Ý 2)

II Lập ý cho bài văn nghị luận :

Đề bài ‘’Chớ nên tự phụ’

 Xác lập luận điểm :

- Tự phụ là một thói xấu của con người

- Mọi người nên từ bỏ thói tự phụ và rèn tính khiêm tốn

* Luận điểm phụ :

- Tự phụ khiến bản thân con người không

tự biết mình

- Tự phụ đi liền với thái

độ coi thường khinh

- Là thói xấu có những tác hại lớn

- Tự phụ có hại ra sao?

- Tự phụ có hại cho

 Cá nhân

 Những người có

Trang 20

Lập ý cho bài văn nghị luận là ta

làm những gì ?

Hoạt động 3 : Luyện tập

Tìm hiểu đề và lập ý cho đề " Sách là

người bạn lớn của con người"

Tìm hiểu đề và lập ý cho bài văn

quan hệ (d/c)

 Xây dựng lập luận :

* Ghi nhớ : SGK/tr23III Luyện tập :

Đề bài : Sách là người bạn lớn của con người

- Tìm hiểu đề : Đối tượng và phạm vi : bàn về lợi ích của sách và thuyết phục mọi người có thói quen đọc sách

- Lập ý :

1 Xác lập luận điểm : Lợi ích của sách

2 Tìm luận cứ :+ Thỏa mãn nhu cầu tinh thần, giải trí

+ Cung cấp tri thức cho con người

+ Giá trị của sách

3 Xây dựng lập luận :Khuynh hướng khẳng định

1 Củng cố :

- Đề văn nghị luận thường nêu lên vấn đề gì ?

- Hãy cho biết cách lập ý cho bài văn nghị luận ?

- Nét đẹp truyền thống của nhân dân ta

- Đặc điểm nghệ thuật văn bản nghị luận Hồ Chí Minh qua văn bản

2 Kĩ năng :

- Nhận biết văn bản nghị luận xã hội

- Đọc - hiểu văn bản nghị luận xã hội

- Chọn, trình bày dẫn chứng trong tạo lập văn bản nghị luận chứng minh

Trang 21

3 Thái độ : Nâng cao tinh dân yêu nước cho học sinh

- Trò: soạn bài

Đọc lại 9 câu tục ngữ về con

Hoạt động 3 : Đọc hiểu văn bản

Bài văn thuộc thể loại văn gì ?

Bài văn nghị luận về vấn đề gì ?

luận là vấn đề gì ? Được thể hiện

trong những đoạn văn nào ?

Tác giả nêu vấn đề bằng cách

nào: (Trực tiếp hay gián tiếp?)

Câu 3 trong đoạn văn này có gì

H đọc

Văn bản nghị luận

‘’Dân ta … Đó là dân tộc ta.’’ → Đó là câu chốt thâu tóm luận đề

Nêu bố cục cũng như khái quát nội dung

H đọc lại đoạn 1

Truyền thống yêu nước của nhân dân ta Thể hiện câu 1 và câu 2

Bằng cách trực tiếp

So sánh : ‘’Một làn sóng

vô cùng mạnh mẽ, to lớn’’ với ‘’Tinh thần yêu nước’’

Giúp người đọc hình dung cụ thể và sinh động về sức mạnh của tinh thần yêu nước

H đọc đoạn 2 và 3

Dẫn chứng được nêu một cách cụ thể, rõ ràng,

I Đọc – hiểu chú thích

1 Đọc

2 Chú thích : sgk / 25, 26 Xuất xứ : sgk / 25

II Đọc – hiểu văn bản

1 Thể loại : Nghị luận xã hội, chứng minh một vấn đề chính trị, xã hội

2 Bố cục :

a Đoạn 1 : Nêu vấn đề nghị luận

b Đoạn 2, 3 : Giải quyết vấn đề

c Đoạn 4 : Kết thức vấn đề

3 Phân tích a.Nêu vấn đề :Truyền thống yêu nước của nhân dân ta

- Tạo luận điểm chính cho bài văn

- Vấn đề được nêu trực tiếp, ngắn gọn, so sánh cụ thể

b.Giải quyết vấn đề :Chứng minh truyền thống yêu nước của

Trang 22

dẫn chứng như thế nào và sắp

xếp ra sao? (Theo trình tự nào?)

Trong đoạn 2 :

Câu 1 có ý nghĩa gì?

Câu 2 có nhiệm vụ gì? (biện

pháp nghệ thuật nào được sử

Mang tính chất giới thiệu và trình bày khái quát

Nêu dẫn chứng để chứng minh mang tính chất liệt kê

Nhắc nhở ghi nhớ công ơn

Khái quát cả đoạn, so sánh câu cân đối

Dùng cặp quan hệ từ :

‘’Từ … đến …’’ Kết hợp với thủ pháp liệt kê

cá tác dụg thể hiện tinh thần yêu nước của nhân dân vô cùng phong phú

đa dạng có mối quan hệ hợp lý được sắp xếp theo bình diện : lứa tuổi, tầng lớp gia cấp

H đọc đoạn 4

So sánh như : ‘’Các thứ của quý.’’

Làm cho mọi người dễ hiểu về giá trị của lòng yêu nước

Ở hai trạng thái :+ Bộc lộ mạnh mẽ ra bên ngoài

+ Tiềm tàng ẩn kín ở bên trong

→ Cả hai đều đáng quí

Xây dựng luận điểm súc tích, lập luận chặc chẽ, dẫn chứng toàn diện, tiêu biểu, chọn lọc theo các phương diện

Sử dụng từ ngữ gợi hình, câu văn nghị luận hiệu quả

dân tộc :

a Trong lịch sử : dẫn chứng theo mạch thời gian từ xưa đến nay

b Trong hiện tại : (Kháng chiến chống Pháp) dẫn chứng rành mạch, toàn diện

c Kết thúc vấn đề : Khẳng định nhiệm vụ của mọi người :

- Phát huy mạnh mẽ tinh thần yêu nước

- So sánh độc đáo

4 Nghệ thuật :

- Xây dựng luận điểm súc tích, lập luận chặc chẽ, dẫn chứng toàn diện, tiêu biểu, chọn lọc theo các phương diện :

+ Lúa tuổi + Nghề nghiệp+ Vùng miền

- Sử dụng từ ngữ gợi hình, câu văn nghị luận hiệu quả

Trang 23

Văn bản thể hiện ý nghĩa gì ?

: SGK/tr27

IV/ Củng cố hướng dẫn học sinh tự học ở nhà

1 Củng cố :

Luận điểm chính của bài văn là gì ?

Bài văn thể hiện ý nghĩa gì ?

2 Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà :

- Về nhà đọc lại văn bản, học bài và làm luyện tập

- Chuẩn bị " Sự giàu đẹp của tiếng Việt" : Trả lời bốn câu hỏi phần đọc hiểu từ câu 1 đến câu 4

ND : 19.1.2011 Tuần 22 Tiết 86

CÂU ĐẶC BIỆT

- Hiểu được khái niệm câu đặc biệt, tác dụng của câu đặc biệt

- Biết cách sử dụng câu đặc biệt trong những tình huống nói và viết

- Nhận biết được câu đặc biệt trong văn bản Phân biệt câu đặc biệt với câu rút gọn

1 Kiến thức :

- Khái niệm câu đặc biệt

- Tác dụng của câu đặc biệt trong văn bản

2 Kĩ năng :

- Nhận biết câu đặc biệt

- Phân tích tác dụng của câu đặc biệt trong văn bản

- Sử dụng câu đặc biệt phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp

3 Thái độ : Thích dùng câu rút gọn khi nói và viết

III/ Tổ chức của hoạt động dạy và học :

1 Thế nào là rút gọn câu ?

2 Khi dùng câu rút gọn ta cần

chú ý điều gì ?

Hoạt động 2 : Tìm hiểu khái

niệm câu đặc biệt

Nhớ lại kiến thức cũ và trả lời câu hỏi

I/ Thế nào là câu đặc biệt ?

1 Ví dụ : sgk / 27

Trang 24

Gọi hs đọc vd

Trong ví dụ trên có cấu tạo

gồm mấy câu ?

Câu đơn bình thường có kết

cấu như thế nào?

Hãy tìm những câu đơn bình

thường trong ví dụ?

Câu ‘’Ôi, em Thủy!’’ có phải

là câu rút gọn không? Vì sao?

Cấu tạo của câu này có theo

Hãy nêu những tác dụng của

câu đơn đặc biệt?

Cho hs thảo luận nhóm trong3'

Em tôi bước vào lớp

KhôngCâu không xác định được

trình bày ý kiến

Tiến hành thảo luận

Trình bày Nhận xét

Tìm câu đặc biệt và câu rút gọn và nêu tác dụng

a Câu rút gọn :

 ‘’Có khi … dễ thấy’’

 ‘’Nhưng cũng … trong hòm’’

 Nghĩa … kháng chiến’’. > Làm cho câu gọn hơn, tránh lặp lại những từ ngữ trong câu đứng trước

b Câu đặc biệt :

 Ba giây … Bốn giây … Năm giây > Xác định thời gian

 Lâu quá! > Bộc lộ cảm xúc

c) Câu đặc biệt : Một hồi còi. > Liệt kê, thông báo

về sự tồn tại của sự vật,

Trang 25

hiện tượng.

d) Câu đặc biệt : Lá rơi ! > Làm cho câu gọn hơn.Câu rút gọn : Hãy kể đi! > Tránh lặp lại những từ ngữ trong câu trước

Bình thường đâu Bài tập 3/29 G gợi ý – H trình bày

- Chuẩn bị " Thêm trạng ngữ cho câu "

+ Đọc và trả lời câu hỏi phần I

+ Làm LT

ND : 21.1.2011 Tuần 22 Tiết 87, 88

BỐ CỤC VÀ PHƯƠNG PHÁP LẬP LUẬN TRONG

BÀI VĂN NGHỊ LUẬN

- Biết cách lập bố cục và lập luận trong bài văn nghị luận

- Hiểu mối quan hệ giữa bố cục và phương pháp của bài văn nghị luận

3 Thái độ : Nhận thức đúng đắn về bố cục và phương pháp luận trong bài văn nghị luận

- Trò: Soạn bài

Hoạt động 1 : Kiểm tra bài

Trang 26

Hoạt động 2 : Mối quan hệ

giữa bố cục và lập luận :

Gọi hs đọc lại văn bản :

‘’Tinh của nhân dân ta’’

Bố cục của văn bản gồm

mấy phần?

Nội dung của từng phần là

gì?

G cho H thấy đây chính là

bố cục và lập luận của bài

văn nghị luận (Thông qua

việc G hướng dẫn tìm hiểu

các phương pháp lập luận

trong bài văn.)

Kết luận : Mối quan hệ giữa

- Câu 1 : nêu vấn đề trực tiếp

- Câu 2 : Khẳng định giá trị của vấn đề

- Câu 3 : So sánh mở rộng và biểu hiện nổi bật của vấn đề

B Giải quyết vấn đề :

- Trong quá khứ, lịch sử :+Câu 1 : Giới thiệu khái quát

Đoạn 1 : Quan hệ nhân – quả

Đoạn 2 : Quan hệ nhân – quả

Đoạn 3 : quan hệ tổng – phân – hợp

Đoạn 4 : Quan hệ suy đồng

TIẾT 2

-Tư tưởng : Phải biết học cơ bản

để thành tài Tìm luận điểm và

I Mối quan hệ giữa bố cục và lập luận :

1 Ví dụ : sgk / 30

2 Ghi nhớ : SGK/tr31.II/ Luyện tập :

- Tư tưởng : Phải biết học

cơ bản để thành tài.Thể

Trang 27

nào ? Câu nào chứa luận

hiện ở luận điểm : + Không phải ai cũng biết học cho thành tài (Ở

… tài.’’

+ Chỉ ai chịu học những điều cơ bản mới trở nên tài giỏi (Câu chuyện vẽ trứng

… tiền đồ’’

b) Mở bài : Phép lập luận : Suy luận đối lập

-Thân bài : Phép lập luận : Suy luận nhân – quả

-Kết bài : Phép lập luận : Suy luận cụ thể – khái quát

1 Củng cố : Bố cục của bài văn nghị luận có mấy phần ? Nội dung từng phần là gì ?

- Về nhà học bài, xem lại kĩ ví dục và bài tập

- Chuẩn bị " Luyện tập về phương pháp luận trong bài văn nghị luận" : Làm các câu hỏi và bài tập ở phần I, II

Trang 28

ND : 26.1.2011 Tuần 23 Tiết 89, 90

LUYỆN TẬP VỀ PHƯƠNG PHÁP LUẬN TRONG

BÀI VĂN NGHỊ LUẬN

I/Mục tiêu cần đạt :

- Hiểu sâu thêm về phương pháp lập luận

- Vận dụng được phương pháp luận để tạo lập văn bản nghị luận

1 Kiến thức :

- Đặc điểm của luận điểm trong bài văn nghị luận

- Cách lập luận trong bài văn nghị luận

2 Kiến thức :

- Nhận biết được luận điểm, luận cứ trong văn bản nghị luận

- Trình bày được luận điểm, luận cứ trong bài văn nghị luận

3 Thái độ : Thích kiểu bài văn nghị luận

KT 15'Giới thiệu bài mới

Hoạt động 2 : Xác định khái niệm

lập luận trong đời sống

Mối quan hệ của luận cứ đối với

kết luận là như thế nào?

Vị trí của luận cứ và kết luận có

thể thay đổi cho nhau không?

tư trưởng của mình

1 Mối quan hệ của luận cứ với kết luận là mối quan hệ nhân – quả ; Vị trí của chúng có thể thay đổi cho nhau

2 Gợi ý :

a Em em : + vì trường rất đẹp

+ Vì nơi đố cho em nhiều

kỉ niệm

c Nghỉ thôi :+ Học bài mệt quá+ Công việc mệt quá

Trang 29

G cho H thực hiện câu 3 trg (I) :

Viết tiếp các kết luận cho những luận

cứ đã cho

Hoạt động 3 : Xác định khái niệm lập

luận trong văm nghị luận :

Luận điểm là gì ?

Gọi hs đọc ví dụ

Những luận điểm này thường gặp ở

đâu? Có ý nghĩa như thế nào đối với

- Lập luận trong đời sống hằng ngày

được diễm đạt dưới hình thức 1 câu

Lập luận cho luận điểm "Sách là

người bạ lớn của con người." bằng

cách trả lời các câu hỏi sgk

Viết tiếp luận cứ

Tiết 2

Nêu ý kiến về luận điểm

Trong văn nghị luận Có ý nghĩa quan trọng

Giống nhau : Đều là những kết luận

Khác nhau : + Là lời nói trong giao tiếp, mang tính cá nhân

+ Là luận điểm trong văn nghị luận, mang tính khái quát

Là cơ sở để triển khai luận

cứ Là kết luận của lập luận

Mỗi luận cứ chỉ cho phép rút ra một kết luận

Lập luận cho luận điểm

"Sách là người bạ lớn của con người." bằng cách trả lời các câu hỏi sgk

> Một kết luận có thể có nhiều luận cứ (miễn là phù hợp)

3 Gợi ý :

a Ngồi lắm :+ Đi nghe nhạc thôi

+ Đi chơi thôi

Một luận cứ có thể có nhều kết luận (miễn là phù hợp)

II Lập luận trong văn nghị luận

1 Luận điểm trong văn nghị luận là những kết luận có tính khái quát và

có ý nghĩa phổ biến đối với xã hội

2 Hãy lập luận cho luận điểm ‘’Sách là người bạn lớn của con người’’

- Luận cứ :+ Sách là kết tinh của trí tuệ nhân loại, là kho tàng kiến thức phong phú vô tận

+Sách giúp mở mang tâm hồn và trí tuệ con người :1.Sách giúp khám phá mọi lĩnh vực của đời

Trang 30

Vì sao mà nêu ra luận điểm đó ?

Luận điểm đó có nội dung gì ? Luận

điểm đó có cơ sở thực tế không ?

Luận điểm đó sẽ có nội dung gì ?

Muốn trả lời các câu hỏi đó thì phải

lựa chọn luận cứ thích hợp , sắp xếp

chặt chẽ ?

Từ truyện " Thầy bói xem voi" và

" Ếch ngồi đấy giếng" Hãy rút ra

kết luận làm thành luận điểm của

em và lập luận cho luận điểm đó

Rút ra luận điểm

sống, không bị giới hạn bởi thời gian và không gian

2 Sách giúp con người nhận thức được những vấn đề lớn của xã hội ; nắm bắt quy luật của tự nhiên

3 Giúp con người hiểu chính mình

4 Dạy con người biết sống đúng, đẹp …

5 Đem lại sự thư giãn

…

- Bao thế hệ của nhân loại qua việc đọc sách

mà mở mang trí tuệ, làm giàu tâm hồn, phát triển nhân cách và năng lực đóng góp cho xã hội

- Tác dụng : nhắc nhở, động viên mọi người biết quý sách và ham đọc sách

3/ a Truyện ‘’Thầy bói xem voi’’ :Cần nhìn nhận

sự vật, sự việc một cách toàn diện thì nhận xét, đánh giá mới có giá trị

b Truyện ‘’Ếch ngồi đáy giếng’’ : Không nên kêu căng, ngạo mạn vì sẽ đem đến những tác hại khôn lường

- Về xem lại bài Đọc một truyện ngụ ngôn và rút ra kết luận làn thành luận điểm Sau đó trình bày lập luận làm sáng tỏ luận điểm đó

Trang 31

- Sơ giản về tác giả Đặng Thai Mai.

- Những đặc điểm của tiếng Việt

- Những đặc điểm nổi bật trong nghệt huật nghị luận của bài văn

2 Kĩ năng :

- Đọc hiểu văn bản nghị luận

- Nhận ra được hệ thống luận điểm và cách trình bày luận điểm trong văn bản

- Phân tích được lập luận thuyết phục của tác giả trong văn bản

3 Thái độ : Yêu quý tiếng Việt

III Tổ chức của hoạt động dạy và học :

Hoạt động 1 : - Kiểm tra bài cũ

Tinh thần yêu nước của nhân dân

ta được thể hiện như thế nào ?

Nghệ thuật nổi bât của bài văn

Tinh nhân dân ta là gì ?

Hoạt động 3 : Đọc hiểu văn bản

Luận điểm của văn bản là gì?

Câu 1, 2 nói lên điều gì?

Luận đề của văn bản thể hiện

trong câu nào?

Nhớ lại kiến thức và trả lời câu hỏi

ĐọcDựa vào chú thích trả lời

Khẳng định sự giàu đẹp của tiếng Việt

Mang tích chất gợi dẫn vào vấn đề

b Tác phẩm : Trích phần đầu bài tiểu luận : Tiếng Việt, một biểu hiện hùng hồn của sức sống dân tộc

II Đọc – hiểu văn bản :

1 Nội dung : :

- Khẳng định về phẩm chất của tiếng việt:

- Đặc sắc của tiếng

Việt : đẹp và hay

Trang 32

Luận đề thể hiện mấy luận

tiếng Việt, tác giả dựa trên

những đặc sắc nào trong cấu

Tác giả đã quan niệm như thế

nào về một thứ tiếng hay?

Dựa trên chứng cớ nào để xác

nhận khả năng hay của tiếng

Việt?

G khẳng định : Giữa cái đẹp

và cái hay có mối quan hệ gắn

bó Cái đẹp phản ánh cái hay

thể hiện sự phong phú, tinh tế

trong diễn đạt tức là thể hiện

sự chính xác và sâu sắc trong

tình cảm, tư tưởng con người

Ngược lại cái hay cũng tạo ra

được vẻ đẹp của ngôn ngữ

Tác giả có nhận ddiingj như thế

nào về sự phát triển của tiếng

Hai luận điểm : Tiếng Việt Đẹp và Hay

Mở rộng giải thích

‘’Nói thế có nghĩa là nói rằng’’

Ngắn gọn, rành mạch đi từ khái quát đền cụ thể

- Thỏa mãn nhu cầu trao đổi tình cảm giữa người với người

- Thỏa mãn yêu cầu đời sống văn hóa

- Dồi dào về cấu tạo từ ngữ

- Từ ngữ mới tăng nhanh để diễn tả những khái niệm mới, hình ảnh, cảm xúc mới Ví dụ : ma – ket – ting, com – pu – tơ, cổ phần hóa, chứng khoán …

+ Ngữ pháp uyển chuyển …

+ Việt hóa những từ mới

Mạng mẽ và sáng tạo

- Cách nêu vấn đề mạch lạc, khúc chiết

- Biểu hiện giàu đẹp của tiếng Việt

+ Tiếng việt đẹp : Giàu chất nhạc.Cấu tạo đặc biệt Giàu thanh điệu

+ Tiếng Việt hay :Thỏa mãn nhu cầu trao đổi tình cảm, đời sống văn hóa.Dồi dào về cấu tạo từ ngữ và hình thức diễn đạt Có sự phát triển

- Phát triển trường tồn

Trang 33

Việt ?

Sự phát triển của tiếng Việt sẽ

như thế nào với sự phát triển của

dân tộc?

Em có nhận xét gì về sự kết hợp

nghị luận giải thích và nghị luận

chứng minh trong bài văn ?

Tác giả dùng những gì để làm

sáng tỏ vấn đề nghị luận ?

Tác giả phân tích từ khái quát

đến cụ thể hay ngược lại ?

Em có nhận xét gì về ngôn ngữ

lập luận của tác giả ?

Bài văn thể hiện ý nghĩa gì ?

Hoạt động 4 : Ghi nhớ

Khái quát nội dung và nghệ thuật

văn bản ?

Phát triển trường tồn cùng dân tộc

Sự kết hợp khéo léo giữa lập luận giải thích và lập luận chứng minh

Dùng lí lẽ và dẫn chứng

Phân tích từ khái quát đến

cụ thể trên các phương diện Lựa chọn, sử dụng ngôn ngữ lập luận linh hoạt

Nêu ý nghĩa theo suy nghĩ của mình

của tiếng Việt chứng tỏ sức sống dồi dào của dân tộc

2 Nghệ thuât :

- Sự kết hợp khéo léo giữa lập luận giải thích và lập luận chứng minh bằng những lí lẽ và dẫn chứng, lập luận theo kiểu diễn dịch , phân tích từ khái quát đến cụ thể trên các phương diện

- Lựa chọn, sử dụng ngôn ngữ lập luận linh hoạt : cách sử dụng từ ngữ sắc sảo, cách đặt câu có tác dụng diễn đạt thấu đáo vấn

đề nghị luận

3 Ý nghĩa :

- Tiếng Việt mang trong nó những giá trị văn hóa rất đáng tự hào của người Vệt Nam

- Trách nhiệm giữ gìn, phát triển tiếng nói dân tộc của mỗi người dân

III Ghi nhớ : SGK/tr37

IV Củng cố - hướng dẫn học sinh tự học ở nhà :

1 Củng cố :

Tiếng Việt hay và đẹp như thế nào ?

Cho biết ý nghĩa của văn bản ?

2 Dặn dò :

- Về nhà học bài, đọc lại văn bản, làm luyện tập, đọc phần đọc thêm

- Chuẩn bị : " Đức tính giản dị của Bác Hồ " : Trả lời các câu hỏi đọc hiểu

Trang 34

- Nhận biết trạng ngữ trong câu.

- Phân biệt các loại trạng ngữ

3 Thái độ : Thích dùng câu có trạng ngữ trong giao tiếp

Cho biết nội dung mà trạng ngữ

bổ sung cho câu?

G nêu thêm một số ví dụ :



Là một phương tiện trao

đổi tình cảm, ý nghĩ giữa

người với người, một thứ

tiếng hay trước hết phải thỏa

mãn nhu cầu ấy của xã hội

 Chúng ta có thể khẳng

định rằng : cấu tạo của tiếng

Việt, với khả năng thích ứng

với hoàn cảnh lịch sử như

chúng ta vừa nói trên đây, là

một chứng cớ khá rõ về sức

sống của nó

 Người khác bảo bạn sai

chưa chắc bạn đã sai, vì tiêu

chuẩn đúng sai khác nhau

 Để đạt kết quả tốt hơn,

Nhớ lại kiến thức đã học để trả lời

ĐọcDưới bóng tre xanh, đã từ lâu đời ; đời đời, kiếp kiếp ;

từ nghìn đời nay

Địa điểm, thời gian

- Trạng ngữ chỉ phương tiện

- Trạng ngữ chỉ cách thức

- Trạng ngữ chỉ nguyên nhân

I Đặcđiểm của trạng ngữ :

1.Ví dụ :SGK/39

Trang 35

Nam đã thay đổi phương

pháp học tập

Về ý nghĩa TN có vai trò gì

trong câu?

Về hình thức, TN đứng ở vị

trí nào trong câu và thường

được nhận biết bằng dấu hiệu

“mùa xuân”.Hãy cho biết trong

câu nào cụm từ muà xuân là

Có thể ở đầu câu, giữa câu hoặc cuối câu và được nhận biết bằng day phẩy khi viết, một quãng ngắt hơi khi nói

Xác định theo yêu cầu

Gạch chân dưới các trạng ngữ trong đoạn trích

2 Ghi nhớ : SGK/tr39

II Luyện tập :

/tr39

a ‘’Mùa xuân’’ … : là CN ……’’mùa xuân … : là VN

- ‘’Với khả năng … trên đây’’

→ TN chỉ cách thức

IV Củng cố - hướng dẫn học tự học ở nhà :

1 Củng cố : Hãy cho biết ý nghĩa và hình thức của trạng ngữ ?

-Về nhà học bài, xem lại bài tập và làm BT 3

- Chuẩn bị " Thêm trạng câu (tt)"

+ Đọc phần I và trả lời câu hỏi

+ Làm LT

Trang 36

- Đặc điểm của phép lập luận chứng minh trong bài văn nghị luận.

- Yêu cầu cơ bản về luận điểm, luận cứ và phương pháp lập luận

2 Kĩ năng :

- Nhận biết phương pháp lập luận cứng minh trong văn nghị luận

- Phân tích phép lập luận chứng minh trong văn bản nghị luận

3 Thái độ : Có cách nhìn đúng đắn về phép lập luận chứng minh

Khi cần chứng minh cho ai đó tin

rằng lời nói của em là thật, em

phải làm thế nào?

G lấy dẫn chứng từ thực tế của H

Thế nào là chứng minh một

vấn đề

Trong văn bản nghị luận khi

người ta chỉ được sử dụng lời

văn thì làm thế nào để chứng

tỏ một ý kiến nào đó là đúng

sự thực và đáng tin cậy?

Gọi hs đọc: "Đừng ngã’’

Luận điểm chính của bài văn này

là gì? Hãy tìm những câu mang

đó là sự thật

Đưa ra những bằng chứng

để thuyết phục Bằng chứng ấy có thể là : nhân chứng, vật chứng, số liệu,

sự việc …

Là đưa ra những bằng chứng để làm sáng tỏ, để chứng tỏ sự đúng đắn của vấn đề

Thì người ta dùng lí lẽ, lời văn, lập luận để làm sáng tỏ

H đọc văn bản ở SGK

Nhan đề là luận điểm Là

tư tưởng cơ bản của bài văn nghị luận Luận điểm còn được nhắc lại ở câu kết

Chứng minh cho chân lý :

‘’Đừng sợ vấp ngã’’

 Đã bao lần vấp ngã

I.Mục đích và phương pháp chứng minh :

1 Ví dụ : sgk / 41, 42

Văn bản ‘’Đừng sợ vấp ngã’’

Trang 37

sợ vấp ngã’’ bài văn đã lập

luận như thế nào?

→ ‘’Vấp ngã’’ trong cuộc

sống và thường tình và ai cũng

có kinh nghiệm để chứng minh

; Những người nổi tiếng cũng

vấp ngã nhưng vấp ngã không

gay trở ngại cho họ trở thành

nổi tiếng Bài viết kể 5 danh

- Bài văn nêu luận điểm gì?

- Hãy xác định luận điểm của

văn bản?

Những luận cứ này có tính

chất gì?

Cách lập luận của bài văn này có

gì khác so với cách lập luận của

bài ‘’Đừng sợ vấp ngã’’

 Chớ lo sợ sự vấp ngã

 Điều đáng sợ … hết mình

Dẫn chứng toàn sự thật, từ gần đến xa, từ bản thân đến người khác Lập luận rất chặt chẽ

Làm cho người đọc tin được luận điểm mà mình

sẽ nêu ra

H đọc văn bản

Không sợ sai lầm

Là những luận cứ hiển nhiên, thực tế có sức thuyết phục cao

- Luận điểm : Không sợ sai lầm

- Luận cứ :

 Sống suốt đời không phạm sai lầm là ảo tưởng, hèn nhát

 Sai lầm đem đến tổn thất nhưng cũng đem đến bài học cho đời

 Thất bại là mẹ của thành công

 Không sợ sai lầm mới là người làm chủ số phận của mình

- Chứng minh bằng cách dùng lý lẽ và phân tích các lý lẽ để chứng minh cho luận điểm

IV Củng cố - hướng dẫn học sinh tự học ở nhà :

1 Củng cố : Các lí lẽ, bằng chứng dùng trong phép lập luận chứng minh phải đạt yêu cầu gì?

Trang 38

ND: 11.2.2011 Tuần 24 Tiết 95

THÊM TRẠNG NGỮ CHO CÂU (tt)

- Biết mở rộng câu bằng cách thêm vào thành phần trạng ngữ phù hợp

- Biết biến đổi câu bằng cách tách thành phần trạng ngữ trong câu thành câu riêng

III.Tổ chức của hoạt động dạy và học :

Hoạt động 1 : KTBC

Hãy cho biết trạng ngữ có đặc

điểm gì ?

Hoạt động 2 : Tìm hiểu công

việc được nêu ra trong câu còn

có nhiệm vụ nối kết các câu

trong đoạn văn, trong bài làm

cho văn bản mạch lạc hơn

TN ở ví dụ (b) : nếu không có

thông tin bổ sung ở TN, nội dung

Nhớ lại kiến thức để trả lời câu hỏi

H đọc kỹ mục (I) SGK

a Câu 2 : Thường thường > TNTG

Câu 3 : Sáng dậy > TNTG

Câu 4 :Trên giàn hoa lí > TNNC

Câu 5 : Chỉ độ tám chín giờ sáng > TNTG

trên nề trời trong trong > TNNC

* b.Về mùa đông > TNTG

Không Vì TN bổ sung cho câu những thông tin cần thiết, làm cho câu miêu tả nội dung đầy đủ, thực tế và khách quan hơn

I Công dụng của trạng ngữ :

1.Ví dụ : SGK/tr45

Trang 39

các câu sẽ thiếu chính xác.

G khái quát nội dung như đã nêu

ở ghi nhớ

Hoạt động 3 : Tìm hiểu hiện

tượng tách TN thành câu riêng

Gọi H tìm hiểu mục II (SGK/46)

Hãy xác định trạng ngữ trong

câu 1?

TN ở câu 1 và câu 2 có quan hệ

như thế nào đối với bộ phận

chính của câu về mặt ý nghĩa?

Có thể ghép câu 2 vào câu 1

BT1:Nêu công dụng của trạng

ngữ trong những câu trong đoạn

Được, tạo thành một câu

có 2 trạng ngữ

TN thứ 2 được tách thành một câu riêng

2 Ghi nhớ : SGK/tr46

II.Tách trạng ngữ thành câu riêng

/tr47

a Năm 72 → Nhấn mạnh thời điểm hy sinh

b Trong lúc … bồn chồn

→ Nhấn mạnh tình huống đầy cảm xúc

1 Củng cố : Cho biết công dụng của trạng ngữ ? Việc tách trạng ngữ thành câu riêng nhằm mục đích gì ?

2 Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà:

- Về nhà học bài xem lại vd, BT làm tiếp BT 3 Tìm và xác định câu có thành phần trạng ngữ

- Chuẩn bị " Ôn tập TV" : Nắm lại nội dung của các bài tiếng Việt đã học từ học kì 2 đến nay

Trang 40

- Thêm trạng ngữ cho câu

2 Kĩ năng : Vận dụng những kiến thức vào giao tiếp

3 Thái độ : Tầm quan trọng của tiết ôn tập

II Chuẩn bị :

GV : Câu hỏi và bài tập

HS : Nắm vững kiến thức của các bài tiếng Việt đã học

III Tổ chức hoạt động dạy - học

Hoạt động 1 : KT BC

Trạng ngữ có công dụng gì ?

Việc tách trạng ngữ thành câu riêng nhằm mục đích gì ?

Hoạt động 2 : Ôn lí thuyết

1 Thế nào là rút gọn câu ? > sgk / 15

2 Khi rút gọn câu ta cần chú ý điều gì ? > sgk / 16

3 Thế nào là câu đặc biệt ? > sgk / 28

4 Câu đặc biệt có tác dụng gì ? > sgk / 29

5 Trạng ngữ có đặc điểm gì ? > sgk / 39

6 Trạng ngữ có công dụng gì ? > sgk / 46

7 Việc tách trạng ngữ thành câu riêng nhằm mục đích gì ? > sgk / 47

HS lần lượt trả lời các câu hỏi trên

GV : Nhận xét và sửa sai cho hs

Hoạt động 3 : Bài tập

1 Tìm trạng ngữ trong các ví dụ sau và phân loại các trạng ngữ tìm được?

a) Giữa mùa vàng lúa chín,hiện lên một cái chòi canh

(Nguyễn Trọng Tạo)

Đáp án : Giữa mùa vàng lúa chín là trạng ngữ chỉ nơi chốn

b)Trong bầu ánh sáng huyền ảo ấy ,hôm nay diễn ra buổi hội của một số loài chim

(Ngô Quân Miện )

Đáp án - Trong bầu ánh sáng huyền ảo ấytrạng ngữ chỉ nơi chốn

- Hôm nay…… là trạng ngữ chỉ thời gian

c) Mùa xuân,từng đôi công suốt ngày kiếm ăn ,suốt ngày múa vờn bên nhau.Chiếc ô màu sắc đẹp đến huyền ảo xập xòe uốn lượn dưới ánh nắng xuân ấm áp

Đáp án : (Vi Hồng –Hồ Thủy Giang)

- Mùa xuân… là trạng ngữ chỉ thời gian

- suốt ngày…

- dưới ánh nắng xuân ấm áp là trạng ngữ chỉ nơi chốn

d) Sớm sớm,từng đàn chim gáy sà xuống những thửa ruộng vừa gặt quang … Rồi tháng mười qua.Sớm Sớm,chỉ nghe tiếng đối đáp cúc cu cu……dịu dàng từ vườn xa vọng lại ……

(Tô Hoài )

Đáp án :

- Sớm sớm(2 lần ) là trạng ngữ chỉ thời gian

Định dạng
Số trang	100
Dung lượng	1,22 MB

Văn 7 hk2 (chuẩn kiến thức)

BỐ CỤC VÀ PHƯƠNG PHÁP LẬP LUẬN TRONG

CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN CHỨNG MINH