Phân môn tập đọc lớp 1 không chỉ rèn cho học sinh 4 kĩ năng: nghe, nói, đọc, viết mà còn hình thành ở các em những kĩ năng sống ban đầu.. Để làm tốt được những nhiệm vụ nêu trên, chúng
Trang 1An Thạnh 2, ngày 19 tháng
Trang 2Trong suốt quá trình học tâp, môn Tiếng Việt là môn học mang tầm quan trọng và được khởi đầu ngay từ lớp 1 Môn tiếng việt nói chung, phân môn tập đọc nói riêng, trọng tâm là rèn cho học sinh các kĩ năng: nghe, nói, đọc, viết Ở lớp 1 môn tập đọc là môn học có
sự ảnh hưởng và quyết định đến tất cả các môn học trong toàn cấp học Phân môn tập đọc lớp 1 không chỉ rèn cho học sinh 4 kĩ năng: nghe, nói, đọc, viết mà còn hình thành ở các em những kĩ năng sống ban
đầu Những kĩ năng này phải trải qua suốt quá trình không ngừng rèn luyện Từ đó giúp các em hoàn thiện kiến thức và vốn ngôn ngữ Tiếng việt Làm thế nào để môn tập đọc là môn học đặc thù mang lại ý nghĩa
I/ ĐẶT VẤN ĐỀ:
Trang 3II/ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
1/ Cơ sở lí luận
Tập đọc là phân môn thực hành vì vậy nhiệm vụ của nó là hình thành kĩ năng đọc cho học sinh Kĩ năng đọc có nhiều mức độ: đọc đúng, đọc nhanh Dạy đọc là giáo dục lòng ham đọc sách cho học sinh giúp cho các em thấy được đây chính là con đường đặc biệt để tạo cho mình một cuộc sống trí tuệ phát triển Tập đọc góp phần làm giàu vốn kiến thức ngôn ngữ, bồi dưỡng cho học sinh lòng yêu cái thiện
và quý cái đẹp và giúp cho học sinh cách tư duy có hình ảnh
Đặc điểm của môn tập đọc lớp 1 chính là bước chuyển tiếp từ dạy “học vần” sang dạy “tập đọc” Dạy tập đọc ở lớp 1 vận dụng cả hai phương pháp dạy:
phương pháp dạy học vần và phương pháp dạy tập đọc Yêu cầu của tiết tập đọc lớp 1 là củng cố hệ thống âm vần đã đọc (nhất là các vần khó) đọc đúng tiếng, đọc trơn câu, đoạn, bài Bước đầu biết cách ngắt hơi ở các dấu câu, biết lên giọng và hạ giọng Để làm tốt được những nhiệm vụ nêu trên, chúng tôi đưa ra một số biện
pháp để giúp học sinh đọc thông được văn bản và đọc đúng ngữ điệu nói chung, ngắt giọng đúng nói riêng nhằm nâng cao chất lượng của 1 giờ dạy tập đọc ở lớp 1 Đảm bảo theo chuẩn kiến thức kĩ năng học sinh cần đạt
Trang 42/ Thực trạng:
Đối với cách dạy trước đây đa phần giáo viên chỉ tập trung vào quá trình luyện đọc Giáo viên chủ yếu hướng dẫn các em đọc thuộc hết bài tập đọc, không chú trọng cách hiểu và cách luyện nói cho các em trong quá trình học.
Trong cách dạy đó giáo viên chưa vận dụng được cái mới mà bản thân người học cần hướng tới Cho nên việc dạy học tập đọc ở lớp 1, học sinh còn mang tính thụ động nên dẫn đến hiệu quả tiết dạy đạt chưa cao.
Trang 63 Một số giải pháp
3.1 Xác định kiến thức và đối tượng học sinh
Như trên đã nói, đọc là một hoạt động trí tuệ phức tạp mà cơ sở
là việc tiếp nhận thông tin bằng chữ viết dựa vào các hoạt động của
cơ quan thị giác
Đọc bao gồm những yếu tố như tiếp nhận bằng mắt hoạt động của các cơ quan phát âm, các cơ quan thính giác và thông hiểu
những gì được đọc Càng ngày những yếu tố này càng gần nhau hơn, tác động đến nhau nhiều hơn.
Để giờ tập đọc đạt kết quả tốt người giáo viên phải nắm được đặc điểm tâm sinh lý của học sinh mình, nắm được đặc điểm yêu cầu, bản chất kỹ năng cơ bản cần đạt được của tiết dạy tập đọc
Trên cơ sở đó lựa chọn sử dụng phương pháp cho phù hợp.
Trang 73 Một số giải pháp
3.2 Biện pháp khắc phục:
Việc đổi mới phương pháp dạy học và kết hợp hài hòa hình thức tổ chức dạy học là nhu cầu cấp bách quyết định kiến thức cho người học Vì thế chúng tôi đã chọn lọc ra nhiều hình thức để vận dụng phương pháp mới trong việc day học tâp đọc như sau :
-Trực quan : Cho học sinh quan sát được cái thực, từ cái thực đó các em đã một bước định hình kiến thức cho mình
-Tư duy : đây là phương pháp giúp các em suy luận vấn đề từ trực quan đã được quan sát
-Vấn đáp : là phương pháp trong bước trao đổi xoay quanh những vấn đề các
em được quan sát suy luận để giúp các em tự tìm tòi kiến thức
-Đàm thoại : là phương pháp được sử dụng tổng kết kiến thức mà các em đã
đi tìm
Trang 83 Một số giải pháp
3.2 Biện pháp khắc phục:
Chọn lọc những phương pháp cơ bản đó, áp dụng song song với việc tổ chức tiết học, bài học gồm những hình thức học tập như sau :
Trang 93 Một số giải pháp
3.2 Biện pháp khắc phục:
Môn Tập đọc ở trường tiểu học còn có nhiệm vụ hình thành năng lực hoạt động ngôn ngữ cho học sinh Năng lực hoạt động ngôn ngữ được thể hiện bốn dạng hoạt động, tương ứng với chúng
là bốn kỹ năng nghe, nói, đọc, viết Đọc là một dạng hoạt động
ngôn ngữ, là quá trình chuyển dạng hình thức chữ viết sang lời nói
có âm thanh và thông hiểu nó (ứng với hình thức đọc thành tiếng),
là quá trình chuyển trực tiếp từ hình thức chữ viết thành các đơn vị nghĩa không có âm thanh (ứng với đọc thầm)
Đọc một cách có ý thức cũng sẽ tác động tích cực tới trình độ ngôn ngữ cũng như tư duy của người đọc Qua văn bản đọc sẽ bồi dưỡng ở các em lòng yêu cái thiện và cái đẹp, dạy cho các em biết suy nghĩ một cách logic cũng như biết tư duy có hình ảnh Tóm lại đọc có một ý nghĩa to lớn vì nó bao gồm các nhiệm vụ giáo
dưỡng, giáo dục và phát triển.
Trang 103 Một số giải pháp
3.2 Biện pháp khắc phục:
Tập đọc là một phân môn thực hành nhiệm vụ quan trọng nhất của nó là hình thành năng lực đọc cho học sinh Năng lực đọc được tạo nên từ bốn kỹ năng cũng là bốn yêu cầu về chất lượng của
“đọc”: đọc đúng, đọc nhanh (đọc lưu loát, trôi chảy), đọc có ý thức
(thông hiểu được nội dung những điều mình đọc hay còn gọi là đọc hiểu) và đọc diễn cảm Bốn kỹ năng này được hình thành trong 2 hình thức đọc: đọc thành tiếng và đọc thầm, chúng được hỗ trợ lẫn nhau Sự hoàn thiện một trong những kỹ năng này sẽ có tác động tích cực đến những kỹ năng khác Đọc đúng là tiền đề để học sinh đọc nhanh từ đó học sinh thông hiểu nội dung văn bản Ngược lại, nếu đọc sai thì không hiểu được nội dung điều mình đang đọc thì không thể đọc nhanh và diễn cảm được.Vì vậy, trong dạy đọc không thể xem nhẹ yếu tố nào.
Trang 113 Một số giải pháp
3.2 Biện pháp khắc phục:
Nhiệm vụ thứ hai của dạy đọc là giáo dục lòng ham đọc sách, hình thành thói quen làm việc với văn bản, với sách cho học sinh Nói cách khác thông qua việc dạy đọc phải giúp học sinh thích đọc
và thấy được rằng khả năng đọc là có lợi ích cho các em trong suốt
cả cuộc đời, phải làm cho học sinh thấy đó là một trong những con đường đặc biệt để tạo cho mình một cuộc sống trí tuệ đầy đủ và
phát triển.
Ngoài ra việc đọc còn có những nhiệm vụ khác đó là làm giàu kiến thức về ngôn ngữ, đời sống và kiến thức văn hoá cho học sinh, phát triển ngôn ngữ và tư duy, giáo dục tư tưởng đạo đức, tình cảm, thị hiếu thẩm mỹ cho các em.
Trang 123 Một số giải pháp
* Một số vấn đề lưu ý khi tiến hành.
- Chuẩn bị cho việc đọc:
Giáo viên hướng dẫn học sinh chuẩn bị tâm thế để đọc Khi ngồi đọc cần phải ngồi ngay ngắn, khoảng cách từ mắt đến sách nên nằm trong khoảng 30-35
cm, cổ và đầu thẳng, phải hít sâu và thở ra chậm để lấy hơi Ở lớp, khi được giáo viên gọi đọc, học sinh phải bình tĩnh, tự tin, không hấp tấp đọc ngay
Khi nói về việc rèn đọc đúng, cần nói về tiêu chí cường độ và tư thế khi đọc, tức là rèn đọc vừa phải Trong hoạt động giao tiếp, khi đọc thành tiếng, người đọc một lúc đóng hai vai: vai thứ nhất là người tiếp nhận thông tin bằng chữ viết; vai thứ hai là người trung gian để truyền thông tin đưa văn bản viết đến người nghe Khi giữ vai thứ hai này, người đọc đã thực hiện việc tái văn bản Vì vậy, khi đọc thành tiếng, người đọc có thể đọc cho mình hoặc cho người khác hoặc cho cả hai Đọc cùng với phát biểu trong lớp là hai hình thức giao tiếp trước đám đông đầu tiên của trẻ em, nên giáo viên phải coi trọng khâu chuẩn bị để đảm bảo sự thành công, tạo cho các em sự tự tin cần thiết Giáo viên nên cho học sinh đứng trên bụt giảng trước lớp để đối diện với những người nghe Tư thế đứng đọc phải vừa
đàng hoàng, vừa thoải mái, sách phải được mở rộng và cầm bằng hai tay Cách đọc này còn rèn cho các em sự mạnh dạn phát biểu trước đông người
Trang 13từng âm, vần, tiếng Đọc đúng phải thể hiện đúng ngữ âm chuẩn, tức
là đọc đúng chính âm Nói cách khác là không đọc theo cách phát
âm địa phương lệch chuẩn Đọc đúng bao gồm việc đọc đúng các
âm thanh (đúng các âm vị) ngắt nghỉ hơi đúng chỗ (đọc đúng ngữ điệu) Giáo viên phải định hướng được những chỗ các em dễ đọc sai
để sửa kịp thời Từ đó giáo viên chọn nhiều hình thức sửa sai để
giúp các em khắc phục những chỗ sai và nhớ lâu những lỗi mình mắc phải.
Luyện đọc đúng còn rèn cho học sinh thể hiện chính xác các
âm vị tiếng Việt.
Trang 143 Một số giải pháp
* Một số vấn đề lưu ý khi tiến hành.
- Luyện đọc đúng:
Đọc đúng các phụ âm đầu:
VD: có ý thức phân biệt để không đọc: “khoẻ khoắn” mà đọc là ,“phẻ phắn”…
Giáo viên cần phân tích cấu tạo tiếng kh + oe + thanh hỏi = khoẻ
- Đọc đúng các âm chính:
VD: có ý thức phân biệt để không đọc “ ưu tiên” học sinh đọc thành "u tiên"
Giáo viên cần phân tích ư + u = ưu
- Đọc đúng các âm cuối:
VD có ý thức không đọc: “luông luông” mà phải đọc “luôn luôn”
Giáo viên cần phân tích cấu tạo l + uôn = luôn
Đó là những vấn đề giáo viên ít để tâm, nhưng đó lại là vấn đề ảnh hưởng suốt chiều dài về kĩ năng viết của học sinh Nên giáo viên tuyệt đối không được tùy tiện bỏ qua mọi vấn đề theo cảm nhận của mình, mà phải bám sát vào đối tượng học sinh.
Trang 15âm điệu, âm nhịp và âm sắc Dạy đọc đúng ngữ điệu là dạy cho học
sinh làm chủ những yếu tố này Đọc đúng ngữ điệu nói chung, ngắt
giọng đúng nói riêng vừa là mục đích của dạy đọc thành tiếng, vừa là phương tiện giúp học sinh chiếm lĩnh nội dung bài đọc Đọc diễn cảm ở lớp 1 giành cho học sinh khá giỏi, tuy nhiên để phát huy hết khả năng học tập của học sinh giáo viên không loại trừ trường hợp nào Trong tiết tập đọc giáo viên cần tạo điều kiện cho tất cả các em đều được
tham gia học tập, giúp các em nhận ra được những chỗ còn hạn chế của bản thân và động viên các em tiến bộ để theo kip chương trình
Như vậy đọc đúng đã bao gồm một số tiêu chuẩn của đọc diễn cảm.
Trang 163 Một số giải pháp
* Một số vấn đề lưu ý khi tiến hành.
- Luyện đọc nhanh:
- Đọc nhanh (còn gọi là đọc lưu loát, trôi chảy) là nói đến tính chất đọc về mặt tốc
độ, là việc đọc không ê a, không kéo dài Vấn đề tốc độ đọc chỉ đặt ra sau khi đã đọc đúng.
Mức độ thấp nhất của đọc nhanh là đọc trơn (nhiệm vụ này phần dạy đọc của phân môn học vần phải đảm nhận), đọc không ê a, ngắc ngứ, không vừa đọc vừa đánh vần Về sau tốc độ đọc phải đi song song với việc tiếp nhận có ý thức bài đọc Khi đọc cho người khác nghe thì người đọc phải xác định tốc độ đọc nhanh nhưng để cho người nghe hiểu kịp được Vì vậy, đọc nhanh không phải là đọc liến thoắng Tốc độ chấp nhận được của đọc nhanh khi đọc thành tiếng trùng với tốc độ của lời nói Khi đọc thầm thì tốc độ đọc sẽ
nhanh hơn nhiều.
- Biện pháp luyện đọc nhanh
Giáo viên hướng dẫn cho học sinh làm chủ tốc độ đọc bằng cách đọc mẫu để học sinh đọc theo tốc độ đã định Đơn vị để đọc nhanh là cụm từ, câu, đoạn, bài Giáo viên điều chỉnh tốc độ đọc bằng cách giữ nhịp đọc Ngoài ra, còn có biện pháp đọc nối tiếp trên lớp, đọc nhẩm có sự kiểm tra của giáo viên, của bạn để điều chỉnh tốc độ Giáo viên đo tốc độ đọc bằng cách chọn sẵn bài có số tiếng cho trước và dự tính sẽ đọc trong bao nhiêu phút Định tốc như thế nào còn phụ thuộc vào độ khó của bài đọc, và phù hợp từng học sinh.
Trang 174 Kết quả sau khi áp dụng các biện pháp mới.
- Môn Tiếng Việt ở trường tiểu học có tác dụng hình thành phát triển ngôn ngữ cho học sinh Tiếng Việt gồm nhiều phân môn: Tập đọc, từ ngữ, ngữ pháp, chính tả, tập làm văn Phân môn tập đọc có vị trí quan trọng Dạy tốt phân môn này đáp ứng một trong 4 kỹ năng sử dụng Tiếng Việt Kỹ năng đọc nhanh, chính xác, rõ ràng, rành mạch và diễn cảm nhờ đó học sinh có những hiểu biết văn học ngôn ngữ và ngược lại Vì vậy đọc đúng, đọc hiểu và đọc diễn cảm là quá trình
có liên quan mật thiết với nhau Qua việc đọc, học sinh chiếm lĩnh được những tri thức văn hoá của dân tộc và cũng từ đó giáo dục tình cảm đạo đức cao đẹp cho học sinh, đồng thời phát huy tính sáng tạo, khả năng tư duy cho các em
Đối với học sinh lớp 1, các em bắt đầu chuyển từ giai đoạn học vần sang tập đọc vì vậy giờ tập đọc ở lớp 1 vận dụng cả phương pháp học vần, cả phương pháp tập đọc Yêu cầu của giờ tập đọc lớp 1 là củng cố hệ thống âm vần đã học (nhất là các vần khó), đọc đúng và trơn tiếng, đọc liền từ, đọc cụm từ và câu: tập ngắt nghỉ (hơi) đúng chỗ trong câu Hiểu các từ thông thường, hiểu được ý diễn đạt đã đọc (độ dài câu khoảng 10 tiếng) Bên cạnh nhiệm vụ ôn vần cũ, học vần
Trang 184 Kết quả sau khi áp dụng các biện pháp mới.
Sau khi áp dụng những kinh nghiệm mới trong dạy học môn tập
đọc ở lớp 1, giai đoạn GHK2 năm học 2010 – 2011 kết quả học tập như sau :
- Như vậy phần luyện đọc có vai trò quan trọng, học sinh đọc tốt sẽ giúp các
em hoàn thành được năng lực giao tiếp bằng ngôn ngữ của chính bản thân mình Đọc tốt giúp các em hiểu biết được nhiều điều hay của thế giới xung quanh chúng
ta, bồi dưỡng tình cảm, phát triển tư duy của các em ngày càng phong phú
Trang 194 Kết quả sau khi áp dụng các biện pháp mới.
Trong quá trình rèn đọc giáo viên cần rèn luyện một cách linh hoạt các phương pháp khác nhau để phù hợ với đặc trưng của phân môn và phù hợp với nội dung của bài dạy Quá trình hướng dẫn học sinh rèn đọc trước hết giáo viên phải sử dụng phương pháp làm
mẫu Nghĩa là giáo viên làm mẫu cho học sinh nghe, yêu cầu giọng đọc của giáo viên phẩi chuẩn, diễn cảm thể hiện đúng nội dung, ý nghĩa của bài học để học sinh bắt trước đọc theo Sau đó giáo viên phải kết hợp phương pháp luyện đọc theo mẫu, luyện đọc đúng,
đọc chính xác các phụ âm đầu, âm chính, âm cuối, dấu thanh Đọc đúng tiết tấu, ngắt hơi nghỉ hơi đúng chỗ, đúng ngữ điệu câu Từ đó hướng dẫn học sinh đọc diễn cảm để biểu đạt đúng ý nghĩa và tình
Trang 204 Kết quả sau khi áp dụng các biện pháp mới.
- Trong quá trình hướng dẫn học sinh rèn đọc, giáo viên cần đổi mới phương pháp giảng dạy, luôn lấy học sinh làm trung tâm, giáo viên chỉ là người hướng dẫn tổ chức, học sinh tự tìm hiểu, tự phát hiện và luyện đọc đạt kết quả tốt.
- Ngoài ra để phần rèn đọc đạt kết quả tốt thì cần phải có các yếu tố khác như cơ sở vật chất đầy đủ, đồ dùng học tập Bên cạnh
đó giáo viên phải luôn tích cực tự học, tự rèn luyện để nâng cao trình độ năng lực Nếu phối hợp các yếu tố trên sẽ giúp học sinh đọc đúng, diễn cảm tốt Từ đó thể hiện được nội dung của bài học, thấy được cái hay, cái đẹp của cuộc sống qua từng bài học.
Trang 214 Kết quả sau khi áp dụng các biện pháp mới.
- Bên cạnh các yếu tố trên trong giảng dạy phân môn tập đọc giáo viên còn phải chú ý đến một số nguyên tắc sau:
+ Nguyên tắc phát triển lời nói (nguyên tắc thực hành) Chúng
ta ai cũng biết trẻ em không thể lĩnh hội được lời nói nếu chúng không nắm được lời miệng Do vậy khi giảng dạy cần phải bảo đảm nguyên tắc này Điều này được thể hiện rõ hơn ở phần luyện đọc, ở phần này học sinh được rèn luyện về cách phát âm, cách nghĩ hơi đúng chỗ, cách đọc đúng ngữ điệu.
+ Để giờ tập đọc đạt kết quả cao thì phải bảo đảm nguyên tắc phát triển tư duy, phát huy tính tích cực, chủ đạo của học sinh Do vậy phần luyện đọc giáo viên cần gọi mở, hướng dẫn học sinh tự phát hiện những chỗ cần ngắt giọng hạ, hạ giọng ở những câu thơ, những câu văn trong bài từ đó tìm ra cách đọc hay hơn.