tập huấn học sinh giỏi

Ví dụ: Đá Thạch anh có dạng khối lăng trụ sáu mặt, hai đầu là hình chóp… ⇒ Kết cấu rắn có dạng hình học xác định của muối ăn được gọi là cấu trúc tinh thể... Cấu trúc tinh thể Cấu t

BÀI 34

CHƯƠNG VII CHẤT RẮN VÀ CHẤT LỎNG SỰ CHUYỂN THỂ

CHẤT RẮN KẾT TINH

I

§34: CHẤT RẮN KẾT TINH CHẤT RẮN VÔ ĐỊNH HÌNH

CHẤT RẮN VÔ ĐỊNH HÌNH

II

CHẤT RẮN KẾT TINH

I

§34: CHẤT RẮN KẾT TINH CHẤT RẮN VÔ ĐỊNH HÌNH

Quan sát hạt muối ăn tinh khiết và nêu nhận xét

về hình dạng của nó? Nếu đập hạt muối thành

nhiều mảnh nhỏ khác nhau thì chúng có hình

dạng như thế nào?

Các hạt muối ăn có dạng khối lập phương

hoặc khối hình hộp Các mảnh nhỏ có kích

thước khác nhau cũng có dạng khối lập

phương hoặc khối hình hộp.

Ví dụ: Đá Thạch anh có dạng khối lăng

trụ sáu mặt, hai đầu là hình chóp…

⇒ Kết cấu rắn có dạng hình học xác

định của muối ăn được gọi là cấu trúc

tinh thể.

CHẤT RẮN KẾT TINH

I

Vậy tinh thể có cấu trúc như thế nào?

*Quan sát và phân tích cấu trúc tinh thể của muối ăn:

 Tinh thể Muối ăn có dạng hình lập phương được cấu trúc bởi các ion Cl -

và Na + Mỗi ion luôn dao động nhiệt quanh một vị trí cân bằng trùng với mỗi đỉnh của khối lập phương.

Na+

Cl

-1 Cấu trúc tinh thể

Cấu trúc tinh thể hay tinh

thể là cấu trúc tạo bởi các hạt

( nguyên tử, phân tử, ion )

liên kết chặt chẽ với nhau

bằng những lực tương tác và

sắp xếp theo một trật tự hình

học không gian xác định gọi

là mạng tinh thể, trong đó

mỗi hạt luôn dao động nhiệt

quanh vị trí cân bằng của nó.

Chất rắn có cấu trúc tinh

thể được gọi là chất rắn kết

tinh ( hay chất rắn tinh thể )

CHẤT RẮN KẾT TINH

I

1 Cấu trúc tinh thể

Cấu trúc tinh thể hay tinh

thể là cấu trúc tạo ởi các hạt (

nguyên tử, phân tử, ion ) liên

kết chặt chẽ với nhau bằng

những lực tương tác và sắp

xếp theo một trình tự hìh học

không gian xác định gọi là

mạng tinh thể, trong đó mỗi

hạt luôn dao động nhiệt

quanh vị trí cân bằng của nó.

Chất rắn có cấu trúc tinh

thể được gọi là chất rắn kết

tinh ( hay chất rắn tinh thể )

 Các tinh thể của cùng một chất thì có chung một dạng hình học nhưng có thể

có kích thước khác nhau phụ thuộc vào quá trình hình thành tinh thể diễn biến nhanh hay chậm: tốc độ kết tinh càng nhỏ tinh thể có kích thước càng lớn.

 Tinh thể của một chất được hình thành trong quá trình đông đặc của chất đó.

?

Vậy tinh thể của một chất được hình thành trong quá trình nóng chảy hay đông đặc của chất đó?

CHẤT RẮN KẾT TINH

I

1 Cấu trúc tinh thể

2 Các đặc tính của chất rắn kết tinh

§34: CHẤT RẮN KẾT TINH CHẤT RẮN VÔ ĐỊNH HÌNH

Kim cương

C

nguyên tử C liên kết theo mọi

hướng đều giống nhau

Mạng tinh thể than chì: mỗi nguyên tử

C nằm ở đỉnh của một hình lục giác đều Các hình này sắp xếp nối nhau tạo thành mạng phẳng Các mạng phẳng sắp xếp song song cách đều nhau

C

Than chì

CHẤT RẮN KẾT TINH

I

1 Cấu trúc tinh thể

2 Các đặc tính của chất rắn kết tinh

- Các chất rắn kết tinh được cấu tạo

cùng một loại hạt nhưng có cấu trúc

tinh thể không giống nhau thì tính

chất vật lí (dẫn điện, nhiệt nóng

chảy,…) của chúng cũng khác nhau.

- Mỗi chất rắn kết tinh nóng chảy

(hoặc đông đặc) ở một nhiệt độ

xác định không đổi ở áp suất cho

trước

- Nước đá nóng chảy ở 00C

- Thiếc nóng chảy ở 2320C

- Chất rắn kết tinh có thể là chất

đơn tinh thể hoặc đa tinh thể.

 Chất đơn tinh thể là chất được cấu tạo chỉ từ một tinh thể duy nhất, tức là tất cả các hạt được sắp xếp trong cùng một mạng tinh thể ( ví

chất đơn tinh thể có tính dị hướng

 Chất đa tinh thể là chất được cấu tạo từ vô số tinh thể rất nhỏ liên kết hỗn độn với nhau( ví dụ: như các kim loại sắt, đồng… ) ⇒ chất đa tinh thể

có tính đẳng hướng

+ Chất rắn đơn tinh thể có tính

dị hướng.

+ Chất rắn đa tinh thể có tính

đẳng hướng.

CHẤT RẮN KẾT TINH

I

1 Cấu trúc tinh thể

2 Các đặc tính của chất rắn kết tinh

3 Ứng dụng của các chất rắn kết

tinh

- Các chất đơn tinh thể: Silic, Gemani…làm linh kiện bán dẫn Kim cương rất cứng nên được dùng làm mũi khoan, dao cắt kính, đá mài…

- Các kim loại và hợp kim được dùng phổ biến trong công nghệ chế tạo máy,

? Nêu một số ứng dụng của chất rắn đơn tinh

thể và đa tinh thể?

CHẤT RẮN KẾT TINH

I

CHẤT RẮN VÔ ĐỊNH HÌNH

II ? Thế nào là chất rắn vô định hình? Cho ví dụ ?

- Chất rắn vô định hình là những

chất rắn không có cấu trúc tinh thể,

do đó không có dạng hình học xác

định.

Ví dụ: thủy tinh, nhựa đường, polime,…

?

Chất rắn vô định hình có tính

dị hướng không? Có nhiệt

độ nóng chảy xác định không? Tại sao?

- Chất rắn vô định hình có tính đẳng

hướng và không có nhiệt độ nóng

chảy (hoặc đông đặc) xác định.

Lưu ý: lưu huỳnh, đường, … có thể tồn tại ở dạng tinh thể hoặc

vô định hình.

? Nêu một số ứng dụng của chất rắn vô định hình?

Chất rắn vô định hình Chất rắn kết tinh

Chất rắn đơn tinh thể

Có tính dị hướng

• Có cấu trúc tinh thể

• Có nhiệt độ nóng chảy

xác định

Chất rắn đa tinh thể

Có tính đẳng hướng

• Không có cấu trúc tinh thể

• Không có nhiệt độ nóng

chảy xác định

Có tính đẳng hướng

Chất rắn

Củng cố

? Phân loại các chất rắn theo cách nào

dưới đây là đúng ?

A Chất rắn tinh thể và chất rắn vô định hình

B Chất rắn kết tinh và chất rắn vô định hình

C Chất rắn đa tinh thể và chất rắn vô định hình

D Chất rắn đơn tinh thể và chất rắn đa tinh thể