Chúng thẳng tay chém giết những người yêu nước thương nòi của ta.Chúng tắm các cuộc khởi nghĩa của ta trong những bể máu” Hồ Chí Minh, Tuyên ngôn độc lập Câu 3 : Viết một đoạn văn trìn
Trang 1Đề 22:
Câu 1- Trong hai câu thơ sau, từ hoa trong “thềm hoa”, “lệ hoa” được dùng theo nghĩa gốc hay nghĩa chuyển
? Có thể coi đây là hiện tượng chuyển nghĩa làm xuất hiện từ nhiều nghĩa không? Tại sao?
Nỗi mình thêm tức nỗi nhà Thềm hoa một bước lệ hoa mấy hàng
(Nguyễn Du, Truyện Kiều)
Câu 2- Vận dụng kiến thức về trường từ vựng để phân tích sự độc đáo trong cách dùng từ ở đoạn trích sau :
“Chúng lập ra nhà tù nhiều hơn trường học Chúng thẳng tay chém giết những người yêu nước thương nòi của ta.Chúng tắm các cuộc khởi nghĩa của ta trong những bể máu”
(Hồ Chí Minh, Tuyên ngôn độc lập) Câu 3 :
Viết một đoạn văn trình bày cách hiểu và cảm nghĩ của em về những câu thơ sau:
Dù ở gần con,
Dù ở xa con, Lên rừng xuống bể,
Cò sẽ tìm con.
Cò mãi yêu con Con dù lớn vẫn là con của mẹ,
Đi hết đời, lòng mẹ vẫn theo con.
( Con cò – Chế Lan Viên )
Câu
4:-Phân tích ý nghĩa biểu tượng của các hình ảnh và chi tiết trong truyên ngắn “Bến quê” của Nguyễn Minh Châu
Gợi ý bài làm Câu1:
-Từ “hoa” trong “thềm hoa”, “lệ hoa” được dùng theo nghĩa chuyển “ Hoa” trong các tổ hợp trên có nghĩa
là đẹp, sang trọng, tinh khiết đây là các nghĩa chỉ có trong câu thơ lục bát này, nếu tách “hoa” ra khỏi câu
thơ thì những nghĩa này không còn nữa; vì vậy người ta gọi chúng là nghĩa lâm thời
-Ta không thể coi đây là hiện tượng chuyển nghĩa làm xuất hiện từ nhiều nghĩa , vì nghĩa chuyển này của từ
“hoa” chỉ là nghĩa chuyển lâm thời, nó chưa làm thay đổi nghĩa của từ, chưa được chú giả trong từ điển.
Câu 2:
-Trường từ vựng:
Hai từ “tắm” và “bể” cùng nằm trong một trường từ vựng “nước nói chung” (“tắm” : công dụng của nước,
“bể” : nơi chứa nước)
-Tác dụng : Tác giả dùng hai từ “tắm” , và “bể” khiến cho câu văn có hình ảnh, sinh động và có giá trị tố cáo
mạnh mẽ hơn
Câu 3:
Bài thơ “Con cò” của Chế Lan Viên , hình ảnh con cò – cánh cò trắng làm nền xuyên suốt bài thơ, nối liền
các đoạn thơ Hình ảnh con cò trong đoạn thơ thứ 3 nghiêng về biểu tượng cho tấm lòng người mẹ, lúc nào cũng bên con cho đến suốt cuộc đời:
Dù ở gần con,
Dù ở xa con, Lên rừng xuống bể,
Cò sẽ tìm con.
Cò mãi yêu con Chữ “dù”, chữ “mãi” được điệp lại, ý thơ được khẳng định, tình mẫu tử bền chặt sắt son Dù lên rừng
xuống bể, tác giả khẳng định tấm lòng người mẹ theo sát đứa con Từ đó , nhà thơ suy ngẫm và khái quát một quy luật của tình mẹ ở hai câu sau:
Con dù lớn vẫn là con của mẹ,
Trang 2Đi hết đời, lịng mẹ vẫn theo con.
Đối với người mẹ , con dù đã trưởng thành thì vẫn cịn nhỏ bé vẫn được mẹ chở che, nâng đỡ , lịng mẹ vẫn theo con suốt cuộc đời Từ thấu hiểu tấm lịng người mẹ , bài thơ đã khái quát lên một qui luậtvề tình
mẹ con bền vững, rộng lớn và sâu sắc
Từ xúc cảm mở ra những suy tưởng, khái quát thành triết lý, đĩ là cách thường gặp trong thơ Chế Lan Viên
Câu 4 :
Phân tích ý nghĩa biểu tượng của các hình ảnh và chi tiết trong truyên ngắn “Bến quê”
HƯỚNG DẪN LÀM BÀI Gợi ý Bài làm
Câu3:
I-MB:
-Giới thiêu truyện ngắn “Bến quê”
-Nét đặc sắc của truyện ( cĩ nhiều
hình ảnh mang ý nghĩa biểu tượng)
II- TB
-Nêu đặc điểm chung của các hình ảnh
trong truyện (2 nghĩa)
1- Hình ảnh bãi bồi và nhan đề của tác
phẩm cĩ quan hệ như thế nào?
2- Hình ảnh bãi bồi, bến sơng và tồn bộ
khung cảnh thiên nhiên được dựng lên
trong truyện thực ra cũng mang ý nghĩa
khái quát, biểu tượng như thế nào?
3-Cảnh vật thiên nhiên trong một buổi
sáng đầu thu, qua cái nhìn của nhân vật
Nhĩ cĩ ý nghĩa gì?
4- Những chùm hoa bằng lăng cuối mùa
thưa thớt nhưng lại đậm sắc hơn ;tiếng
những tảng đất lở ở bờ sơng bên này, khi
cơn lũ đầu nguồn dồn về, đổ ụp vào trong
giấc ngủ của Nhĩ lúc gần sáng Hai chi
tiết này gợi ra điều gì?
5- Điều khát khao nhưng vơ vọng của Nhĩ
lúc này là được đặt chân lên bãi bồi bên
kia sơng cĩ ý nghĩa gì?
6-Hình ảnh người con trai khơng hiểu ý
muốn của cha nên làm việc một cách
miễn cưỡng bị hút vào trị chơi hấp dẫn
Câu 3 : Phân tích những hình ảnh mang ý nghĩa biểu tượng trong truyện ngắn “Bến quê”
I – MB:
“Bến quê” là một truyện ngắn xuát sắc của Nguyễn Minh Châu ( trong tập truyện “Bến quê”, xuất bản 1985) , chứa đựng nghững chiêm nghiệm, triết lí về đời người cùng những cảm xúc tinh nhạy, được thể hiện bằng một lời văn tinh tế, cĩ nhiều hình ảnh mang ý nghĩa biểu tượng
II – TB:
*Trong truyện “Bến quê” hầu như mọi hình ảnh đều mang hai lớp nghĩa: nghĩa thực và nghĩa biểu tượng Hai lớp nghĩa này gắn bĩ thống nhất
1- Hình ảnh bãi bồi bên kia sơng trong truyện mật thiết với nhan đề tác phẩm “ Bến quê”
2-Hình ảnh bãi bồi, bến sơng và tồn bộ khung cảnh thiên nhiên được dựng lên trong truyện thực ra cũng mang ý nghĩa khái quát, biểu tượng Đĩ là vẻ đẹp của đời sống trong những cái gần gũi, bình dị , thân thuộc, như một bến sơng quê, một bãi bồi, rộng ra là quê hương ,xứ sở
3-Cảnh vật thiên nhiên trong một buổi sáng đầu thu, 4- Những chùm hoa bằng lăng cuối mùa thưa thớt nhưng lại đậm sắc hơn ;tiếng những tảng đất lở ở bờ sơng bên này, khi cơn lũ đầu nguồn dồn về, đổ ụp vào trong giấc ngủ của Nhĩ lúc gần sáng (gợi cho biết sự sống của nhân vật Nhĩ đã ở vào những ngày cuối cùng )
5- Điều khát khao nhưng vơ vọng của Nhĩ lúc này là được đặt chân lên bãi bồi bên kia sơng.(Thức tỉnh những giá trị bền vững, bình thường và sâu xa trong cuộc sống – những giá trj bình thường bị người ta bỏ qua- nhất là thời tuổi trẻ, khi con người cịn đang đắm đuối với những khát khao xa vời Nhưng khi ta đã già, đã từng trải, khi ta đã bệnh nặng, đã nằm liệt trên giường, thì khát khao lại bừng dậy; và lần này nĩ cịn chen vào những ân hận xĩt xa Ân hận xĩt xa lực bất tịng tâm , và
cĩ lẽ cịn hơn thế , như cĩ cái gì khơng phải với quê hương và tuổi trẻ của mình)
6-Giờ đây anh phải nhờ đứa con trai thay mình sang
bờ bên kia sơng đặt chân lên bãi phù sa màu mỡ ấy bỡi
Trang 3bên đường và cĩ thể lỡ chuyến đị ngang
duy nhất trong ngày đã giúp anh nhận ra
một qui luật gì của cuộc đời ?
7-Hành động cuối cùng của Nhĩ ở cuối
truyện khi anh thu hết tàn lực “giơ một
cánh tay gầy guộic ra ngồi cửa sổ khốt
khốt y như đang khẩn thiết ra hiệu cho
một người nào đĩ’ vừa cĩ ý nghĩa gì?
III- KL:
-Nêu lại các hình ảnh cĩ ý nghĩa biểu
tượng:
-Nêu điều cơ bản nhất mà nhà văn muốn
thức tỉnh mọi người?
anh khơng thể nào thực hiện được niềm khao khát ấy Hình ảnh người con trai khơng hiểu ý muốn của cha nên làm việc một cách miễn cưỡng bị hút vào trị chơi hấp dẫn bên đường và cĩ thể lỡ chuyến đị ngang duy nhất trong ngày đã giúp anh nhận ra một qui luật của cuộc đời (gợi ra sự chùng chình, vòng vèo mà trên đường đời người ta khó tránh khỏi)
7-Hành động cuối cùng của Nhĩ ở cuối truyện khi anh thu hết tàn lực “giơ một cánh tay gầy guộc ra ngồi cửa
sổ khốt khốt y như đang khẩn thiết ra hiệu cho một người nào đĩ’ Đĩ là một hành động cĩ vẻ kỳ quặc, nhưng ta cũng cĩ thể giải thích được: anh đang hối hả giục cậu con trai đang mãi xem cờ thế, nhanh chân cho kịp chuyến đị Thức tỉnh mọi người hãy sống khẩn trương , sống cĩ ích, đừng la cà, chùng chình, dềnh dàng
ở những cái vịng vèo vơ bổ mà chúng ta dễ sa đà, dứt
ra khỏi nĩ để hướng tới những giá trị đích thực, vốn rất giản dị, gần gũi và bền vững
III-KL:
“ Bến quê” quả thực là một tác phẩm đã sáng tạo được nhièu hình ảnh vừa cĩ ý nghĩa thực vừa cĩ ý nghĩa biểu tượng “Mặt sơng”, “vịm trời”, “bãi bồi” , là những hình ảnh cụ thể biểu tượng cho quê hương xứ sở Những bơng hoa bằng lăng cuối mùa, tiếng những tảng đất lở bên bờ sơng là biểu tượng cho sự sống của Nhĩ đang ở vào những ngày cuối cùng Đứa con trai của Nhĩ với sự
“chùng chình” của nĩ gợi cho ta hình ảnh của Nhĩ trước đây cũng luơn chùng chình và vịng vèo Đặt nhân vật vào những tình huống nghịch lí để khám phá, phát hiện
ra những điều cĩ tính qui luật trong cuộc đời, Nguyễn Minh Châu đã thức tỉnh mọi người: những giá trị và vẻ đẹp đích thực của đời sống chính là những cái gần gũi, bình dị quanh ta