VĂN ĐỊNH - TỪ TRÁI NGHĨA

I- Thế nào là từ trái nghĩa ?Ví dụ 1 Đầu gi ờng ánh trăng rọi, Ngỡ mặt đất phủ s ơng.. Ngẩng đầu ngắm trăng sáng, Cúi đầu nhớ cố h ơng.. Lí Bạch Trái nghĩa nhau về h ớng chuyển động của

Thứ 7 ngày 16 tháng 10 năm 2010.

KÍNH CHÀO QUÝ THẦY CÔ GIÁO

VÀ CÁC EM HỌC SINH THAN GIA TIẾT HOC

Tõ tr¸i nghÜa

(Ngữ văn 7)Người thực hiện : Tr ươ ng V n nh ă Đị

I- Thế nào là từ trái nghĩa ?

Ví dụ 1 Đầu gi ờng ánh trăng rọi, Ngỡ mặt đất phủ s ơng.

Ngẩng đầu ngắm trăng sáng, Cúi đầu nhớ cố h ơng.

(Lí Bạch)

Trái nghĩa nhau về h ớng chuyển động của đầu (lên-xuống)

Cúi Ngẩng

Trẻ đi, già trở lại nhà,

Giọng quê không đổi, s ơng pha mái đầu Gặp nhau mà chẳng biết nhau,

Trẻ c ời hỏi : Khách từ đâu đến làng ?

(Hạ Tri Ch ơng)

Già Trẻ

Tr¸i nghÜa dùa trªn c¬ së vÒ sù tù di chuyÓn khái n¬i xuÊt ph¸t hay quay trë l¹i n¬i xuÊt ph¸t.

Trë l¹i

§i

Kết luận 1

 Các từ trái nghĩa là các từ có nghĩa trái ng ợc nhau dựa trên một cơ sở chung nào đó.

Bài tập

Xác định từ trái nghĩa trong đoạn thơ và câu

ca dao sau :

1 Thiếu tất cả ta rất giàu dũng khí,

Sống, chẳng cúi đầu.Chết vẫn ung dung.

Giặc muốn nô lệ, ta lại hoá anh hùng, Sức nhân nghĩa mạnh hơn c ờng bạo.

(Tố Hữu)

2 Chị em nh chuối nhiều tàu

Tấm lành che tấm rách, đừng nói nhau nhiều lời.

(Ca dao)

VÝ dô 2:

TÝnh ¸c B¸t vì

H·y t×m c¸c tõ tr¸i nghÜa víi tõ lµnh

trong c¸c tr êng hîp sau:

KÕt luËn 2

• Mét tõ nhiÒu nghÜa cã thÓ

thuéc nhiÒu cÆp tõ tr¸i nghÜa kh¸c nhau.

Đầu gi ờng ánh trăng rọi, Ngỡ mặt đất phủ s ơng.

Ngẩng đầu ngắm trăng sáng,

Cúi đầu nhớ cố h ơng.

(Lí Bạch)

Trẻ đi, già trở lại nhà,

Giọng quê không đổi, s ơng pha mái đầu Gặp nhau mà chẳng biết nhau,

Trẻ c ời hỏi : Khách từ đâu đến làng ?

(Hạ Tri Ch ơng) II- Cách sử dụng từ trái nghĩa :

Ngẩng Cúi

Tác dụng:Khắc hoạ hai hành động trái ng

ợc nhau thể hiện tình yêu quê h ơng th ờng

trực sâu nặng trong tâm hồn nhà thơ.

H·y chØ ra tõ tr¸i nghÜa trong c©u ca dao sau vµ cho biÕt t¸c dông cña viÖc sö dông tõ tr¸i nghÜa?

N íc non lËn ®Ën mét m×nh, Th©n cß lªn th¸c xuèng ghÒnh

bÊy nay.

Ai lµm cho bÓ kia ®Çy,

Cho ao kia c¹n, cho gÇy cß con?

(Ca dao)

Con kiến mà leo cành đa,

Leo phải cành cộc, leo ra leo vào.

Con kiến mà leo cành đào,

Leo phải cành cộc, leo vào leo ra.

(Ca dao)

Bài tập: Phân tích tác dụng của việc sử dụng

từ trái nghĩa trong câu ca dao sau:

Cái áo này giá cao.

Cái áo này giá hạ.

Anh ấy có trình độ cao.

Anh ấy có trình độ hạ. (thấp)

Kết luận 3

• Từ trái nghĩa sử dụng trong các thể đối.

• Từ trái nghĩa có tác dụng tạo các hình ảnh t ơng

Bài 1: Tìm những từ trái nghĩa trong các câu ca dao , tục ngữ sau đây:

- Chị em nh chuối nhiều tàu, Tấm lành che tấm rách, đừng nói nhau nhiều lời

- Số cô chẳng giàu thì nghèo ,

Ngày ba m ơi Tết thịt treo trong nhà

Bµi 2 : T×m c¸c tõ tr¸i nghÜa víi nh÷ng tõ in ®Ëm trong c¸c côm rõ sau ®©y:

Bài 3 : Điền các từ trái nghĩa thích hợp vào các thành ngữ sau:

- Chân cứng đá mềm - Vô th ởng vô phạt

- Có đi có lại - Bên trọng bên khinh

- Gần nhà xa ngõ - Buổi đực buổi cái

- Mắt nhắm mắt mở -B ớc thấp b ớc cao

- Chạy sấp chạy ngửa - Chân ớt chân ráo

Bài 3 : Điền các từ trái nghĩa thích hợp vào các thành ngữ sau:

• XIN KÍNH CHÀO QUÝ THẦY

CÔ GIÁO VÀ CÁC EM HỌC SINH LỚP 9!

4 5 6 7 8

10 9