GV chốt lại kiến thức - Hình ảnh Mtao Mxây trong trận giao đấu đợc sử thi miêu tả thế nào?. - Mtao Mxây trong cảnh múa khiên: + Bị Đăm Săn khích, thách múa khiên trớc hắn quá tự tin vào
Trang 1Chiến thắng MTAO MXÂy
Ngày soạn: 18/8/2010 Ngày dạy: 17/8; 23/8/2010 Tiết 8, 9
A.Mục tiêu bài học
Giúp học sinh:
- Nắm đợc đặc điểm của sử thi anh hùng trong việc xây dựng kiểu nhân vật anh hùng
sử thi, về nghệ thuật miêu tả và sử dụng ngôn từ
- Biết phân tích 1 tác phẩm sử thi anh hùng, thấy đợc giá trị nội dung và nghệ thuật ,
đặc biệt là cách sử thi mợn việc mô tả chiến tranh để khẳng định lí tởng về một cuộc sống hài hoà hạnh phúc
- Nhận thức đợc lẽ sống cao đẹp của mỗi cá nhân là phấn đấu hi sinh vì danh dự, hạnh phúc của cộng đồng
B.Chuẩn bị:
- Thầy: giáo án, SGK
- Trò: Soạn bài theo hớng dẫn của SGK
C Tiến trình dạy học
I ổn định lớp
II.Kiểm tra bài cũ
Hãy kể tên các thể loại tự sự dân gian; Nêu nội dung của 1 loại tiêu biểu mà em
thích
III Bài dạy
Tiết 8
Hoạt động 1: Hớng dẫn tìm
hiểu chung
GV yêu cầu HS đọc phần
tiểu dẫn SGK, trình bày nét
cơ bản về sử thi
HS trình bày:
GV chốt ý:
- GV yêu cầu HS tóm tắt sử
thi Đăm Săn dựa theo phần
tóm tắt SGK
- GV nhận xét và nhấn
I.Tìm hiểu chung
1 Giới thiệu chung về thể loại sử thi và sử thi Đăm săn
a.Sử thi
-Tác phẩm tự sự dân gian có qui mô lớn dài hàng nghìn hàng vạn câu Ngôn ngữ có vần có nhịp; hình t-ợng nghệ thuật hào hùng, hoành tráng; thờng kể về những biến cố lớn diễn ra trong cộng đồng thời cổ đại
- Phân loại:Sử thi thần thoại, sử thi anh hùng
- Hình thức: diễn xớng, 1 ngời kể và hát bên bếp lửa nhà rông
b.Nội dung sử thi Đăm Săn
-Tóm tắt:SGK(30)
- Giá trị:
+Tác phẩm tiêu biểu cho sử thi anh hùng Tây Nguyên
+Từ cuộc đời cá nhân giúp nhận ra cuộc sống cộng
Trang 2mạnh giá trị sử thi.
GV hớng dẫn Hs đọc đoạn
trích phân vai; Gọi HS đọc
đoạn trích theo các nhân
vật
Em hãy tóm tắt và nêu bố
cục đoạn trích?
Hoạt động 2 : Hớng dẫn
đọc hiểu văn bản
Hãy tóm tắt diễn biến trận
đánh giữa Đăm Săn và Mtao
Mxây ?
HS trình bày
GV chốt lại kiến thức
- Hình ảnh Mtao Mxây
trong trận giao đấu đợc sử
thi miêu tả thế nào?
- Qua những chi tiết đó em
thấy Mtao Mxây là ngời ra
sao?
đồng ngời Êđê trong một giai đoạn lịch sử đầy biến
động
+Chiiến tranh là đề tài têu biểu của sử thi anh hùng
2 Hớng dẫn đọc tác phẩm
- Đọc đúng giọng điệu các nhân vật; chú ý ngữ điệu
sử thi khi đọc tác phẩm
3.Bố cục-Tóm tắt đoạn trích
- Bố cục:
+Cảnh nhà Mtao-Mxây
+Trân chiến giữa Đắm Săn và Mtao-Mxây
+Đắm Săn dẫn tôi tớ về, đánh chiêng ăn mừng chiến thắng
+Hình ảnh dũng mãnh, oai hùng của tù trởng giàu mạnh Đăm Săn
II.Đọc - hiểu văn bản 1.Hình ảnh Đăm Săn và Mtao Mxây trong trận
đánh
a Diễn biến trận chiến giữa hai tù trởng:
+ Đăm Săn khiêu chiến, Mtao Mxây đáp lại
+ Hai tù trởng múa khiên
+ Hai tù trởng đuổi nhau , Đăm Săn không đâm thủng
đợc đùi Mtao-Mxây vì hắn có giáp sắt che chở
+Nhờ ông trời mách kế Đăm Săn giết đợc Mtao-Mxây
b.Hình ảnh Đăm Săn và Mtao Mxây trong trận
đánh
*Hình ảnh Mtao Mxây
- Nhà Mtao Mxây rộng rãi, giàu có(đầu sàn hiên .không sợ chật)
- Khi bị Đăm Săn khiêu khích dụ ra khỏi nhà đánh nhau, Mtao Mxây ở thế bị động, rụt rè, sợ hãi không dám xuống thang nhng vẫn dùng lời khiêu khích Đăm Săn
- Tuy sợ bị đánh bất ngờ , nhng khi đợc Đăm Săn đảm bảo Mtao Mxây đã buộc phải xuống sàn
- Hình ảnh hắn đợc miêu tả :Khiên hắn dữ tợn nh một vị thần-> dữ tợn, hung hãn.
- Mtao Mxây trong cảnh múa khiên:
+ Bị Đăm Săn khích, thách múa khiên trớc hắn quá tự tin vào bản thân
+Hắn múa kêu lạch xạch nh quả mớp khô
-> Quá tự tin vào bản thân, ngạo mạn; thực tiễn tài năng không có gì đáng kể
- Trong cảnh đuổi nhau:hắn chạy bớc thấp, bớc
Trang 3Tiết 9
Trong trận giao đấu với kẻ
thù Đăm Săn đợc miêu tả có
đặc điểm gì nổi bật ; tất cả
những đặc điểm đó cho thấy
chàng là ngời anh hùng có
vẻ đẹp nh thế nào?
GV yêu cầu HS đọc một số
đoạn minh họa
cao,vung dao chém Đăm Săn thì lại chém vào cái chão cột trâu Mtao Mxây phải vữa chạy vừa chống đỡ
- Tuy Đăm săn rất khoẻ nhng không thể nào đâm đợc vào đùi hắn vì hắn có áo giáp Nhng khi bị đâm vào chỗ hiểm, mất vũ khí tự vệ, hắn đã bỏ chạy cùng đờng cuối cùng ngã lăn ra đất
- Hắn cầu xin Đăm Săn tha mạng Nhng cuối cùng đã
bị tiêu diệt
-> Mtao Mxây là kẻ kém cỏi nhng quá tự tin , kiêu ngạo Trong giao chiến hắn tỏ ra kém cỏi về cả trí tuệ
và thể lực so với Đăm Săn
* Hình ảnh Đăm Săn trong trận giao đấu với Mtao Mxây
- Màn khiêu chiến:
+ Đăm Săn đến chân cầu thang nhà Mtao Mxây để khiêu chiến
+ Dùng lời khích dụ đối thủ ra khỏi nhà đấu tay đôi với mình( thách đọ dao, doạ phá nhà, coi khinh kẻ thù không bằng con trâu, con lợn, không thèm đánh trộm kẻ thù khi đang đi, đang xuống thang) ->sự tự tin
và đàng hoàng của Đăm Săn trong cuộc chiến đấu với
kẻ thù
+ Dụ đợc kẻ thù ra đánh nhau với mình
- Cảnh múa khiên:
+ Đăm Săn khích Mtao Mxây múa trớc-> trí tuệ của chàng, chàng muốn biết trớc khả năng của kẻ thù, để
từ đó có thể tự tin thể hiện tài nghệ của mình
+ Chàng múa khiên vừa khoẻ vừa đẹp (Đăm Săn rung khiên múa Một lần sốc tới chàng chạy vun vút qua phía đông, vun vút qua phía tây.)-> khả năng vợt trội
của ngời anh hùng
+ Nhai đợc miếng trầu của vợ sức khoẻ của chàng càng đợc tăng lên gấp bội, múa khiên càng nhanh, càng mạnh, càng đẹp ( Chàng múa trên cao gió nh bão Chàng múa dới thấp gió nh lốc ba đồi tranh bật
rễ bay tung).
+ Tuy có sức mạnh nhng chàng cha thể đánh bại kẻ thù, trong lúc thấm mệt chàng đợc ông trời giúp sức, chỉ ra điểm yếu của kẻ thù
+ Chàng lấy chày mòn ném vào vành tai kẻ thù, khiến hắn bị thơng Chàng đuổi M quanh chồng lợn, phá tan chuồng lợn, chuồng trâu, dồn hắn ngã lăn ra đất
+Hỏi tội, và giết chết Mtao Mây
Trang 4Đăm Săn gọi dân làng mấy
lần, các lần đó có giống
nhau không ?
Việc dân làng một lòng theo
Đăm Săn cho thấy thái độ
của cộng đồng với ngời anh
hùng nh thế nào?
Cuối đoạn trích miêu tả
cảnh gì; Cảnh đó diễn ra nh
thế nào?
Qua cảnh miêu tả này nghệ
nhân có dụng ý gì ?
Hình ảnh ngời anh hùng đợc
miêu tả trong bức tranh ăn
mừng chiến thắng nh thế
nào ?
Em thấy ngời anh hùng có
vai trò nh thế nào trong sự
-> Đăm Săn hiện lên trong trận chiến với kẻ thù là
ng-ời anh hùng tài năng, trí tuệ có sức khoẻ phi thờng Tất cả phẩm chất đó đã giúp Đăm Săn trở thành ngời anh hùng bách chiến bách thắng, vị tù trởng giàu mạnh bậc nhất
2 Thái độ của cộng đồng với anh hùng Đăm Săn
- Cuộc đối thoại của chàng với dân làng( nô lệ ) của Mtao Mxây:
+ Đăm Săn đến nhà tôi tớ của Mtao Mxây kêu gọi mọi ngời đi theo mình 3 lần, mỗi lần khác nhau(1- một nhà; 2- tất cả; 3- mỗi nhà trong làng) ->sự lặp lại có biến đổi và phát triển Khẳng định sự trung thành của cộng đồng với ngời anh hùng Cuối cùng Đăm Săn đã kêu gọi mọi ngời về theo, đông nh ngày hội
+Việc dân làng theo Đăm Săn cho thấy: sự thống nhất giữa quyền lợi của cá nhân ngời anh hùng với cộng
đồng; lòng yêu mến khâm phục của cộng đồng với cá nhân anh hùng
-> Sử thi muốn nói ý chí thống nhất của cộng đồng
Êđê
3 Khát vọng về cuộc sống bình yên, phồn thịnh của cộng đồng
- Miêu tả cảnh ăn mừng chiến thắng: thể hiện bằng những trờng đoạn, kiểu câu cảm thán, so sánh trùng
điệp, liệt kê
-> Sự sung sớng, giàu có tấp nập, phồn thịnh của cộng
đồng
- Hình ảnh của anh hùng Đăm Săn trong bức tranh ăn mừng lễ chiến thắng:
+ Vóc dáng: đầu đội khăn nhiễu, vai mang nải hoa,
đánh đâu đập tan đó; Bắp chân thì to bằng cây xà ngang chàng nằm ngửa thì gáy xà dọc-> vẻ đẹp khoẻ
mạnh, phi thờng
+Tài năng và các chiến công của chàng : chàng đợc cả cộng đồng ghi nhận, khâm phục( đánh đâu đập tan
đó, vây đâu phá nát đó; cả vùng Êđê Êga ca ngợi
Đăm Săn là một dũng tớng chắc chết mời mơi cũng không lùi bớc).
- Hình ảnh Đăm Săn trở thành trung tâm của bức tranh buổi lễ ăn mừng chiến thắng, lớn lao về tầm vóc, hình thể, đặc biệt là các chiến công Chàng là ngời đem đến
sự phồn thịnh cho cộng đồng ngời Ê đê Hình ảnh
ng-ời anh hùng bao trùm lên lịch sử, tự nhiên, xã hội
Trang 5phát triển của cộng đồng ?
Những biện pháp nghệ thuật
nào đợc sử dụng tạo nên sự
thành công cho đoạn trích
nói riêng và cho sử thi nói
chung?
cộng đồng dân tộc
4 Nghệ thuật
- So sánh: tơng đồng,tăng cấp, tơng phản
- Miêu tả :Tả đối thủ trớc, ngời anh hùng sau( đòn bẩy)
- Các hình ảnh đem ra so sánh, miêu tả đều đợc lấy từ thế giới tự nhiên, vũ trụ, nghệ thuật phóng đại
IV.Củng cố
Giáo viên nhấn mạnh lại nội dung cơ bản:
- Đặc điểm sử thi anh hùng
- Hình tợng anh hùng Đăm Săn
V Hớng dẫn tự học
1 Đọc, kể theo các vai
2 Tìm trong đoạn trích những câu văn sử dụng biện pháp so sánh, phóng đại và phân tích để làm rõ hiệu quả nghệ thuật của chúng
3 Soạn bài: Văn bản
D.Rút kinh nghiệm
