+ Truyền thống sản xuất, tập quán ăn uống của các dân tộc có ảnh hởng không nhỏ tới sự phân bố cây trồng, vật nuôi - Các quan hệ sở hữu ruộng đất: ảnh hởng tới con đờng phát triển nông n
Trang 1Sở Giáo dục-Đào tạo
hòa Bình Kỳ thi chọn học sinh giỏi lớp 12 THPT năm học 2010 - 2011
Đáp án - Hớng dẫn chấm Môn Địa lí
(Gồm 05 Trang)
Câu 1
4,0 điểm
a Gió đất, gió biển, gió phơn
- Gió đất: Ban đêm, đất liền tỏa nhiệt nhanh hơn, mát hơn nên hình thành vùng
áp cao ở đất liền; còn ở vùng nớc biển ven bờ tỏa nhiệt chậm hơn, hình thành áp
thấp Gió thổi từ áp cao (đất liền) tới áp thấp (ven biển) nên gọi là gió đất
- Gió biển: Ban ngày ở lục địa, ven bờ đất hấp thụ nhiệt mạnh, nóng hơn mặt
n-ớc ven biển nên ven bờ tren đất liền hình thành áp thấp; ở ven bờ trên mặt biển
mát hơn nên hình thành áp cao Gió thổi từ áp cao (ven biển) tới áp thấp (ven
đất liền) gọi là gió biển
- Gió phơn:
Khi gió mát và ẩm thổi tới sờn tây một dãy núi bị núi chặn lại và và đẩy lên
cao, nhiệt độ giảm theo tiêu chuẩn của khí ẩm, trung bình cứ lên cao 100m
giảm 0,6 oC Vì nhiệt độ hạ nên hơi nớc ngng tụ, mây hình thành và ma trên sờn
đoán gió Gió vợt sang sờn bên kia, hơi nớc đã giảm nhiều, nhiệt độ lại tăng
theo tiêu chuẩn của không khí khô khi suống núi, trung bình cứ 100m tăng 1oC
trở lên nên gió trở nên khô và rất nóng
2,0 0,5 0,5
1,0
b Nhiệt độ không khí tại đỉnh núi và chân sờn khuất gió:
- Nhiệt độ không khí tại đỉnh núi: 25 - (2100 : 100 x 0,6) = 12,4oC
- Nhiệt độ không khí tại chân sờn khuất gió là: 12,4 + (2100 : 100 x 1) = 33,4oC
0,5
c Tính khoảng cách từ điểm A đến điểm B:
Tỉ lệ bản đồ dân số trong Atlat địa lý Việt Nam là: 1:6.000.000
1cm trên bản đồ tơng ứng với 6.000.000cm trên thực địa = 60Km
12,5 cm x 60 = 750km
0,5
d Ngày lên thiên đỉnh tại các địa điểm 14oB và 36o30'N là:
- 14oB
+ Ngày lên thiên đỉnh lần 1: 16/5
+ Ngày lên thiên đỉnh lần 2: 29/7
- 36o30'N: Không có ngày mặt trời lên thiên đỉnh
(Đợc phép sai số 2 ngày)
1,0
Câu 2
(4,0 đ) a ảnh hởng của các nhân tố kinh tế - xã hội đến phát triển và phân bố nông nghiệp.
- Dân c và nguồn lao động:
+ Vừa là lực lợng sản xuất trực tiếp vừa là nguồn tiêu thụ nông sản
+ Các cây trồng, vật nuôi cần nhiều công chăm sóc đều phải phân bố ở nơi
đông dân, có nhiều lao động
+ Truyền thống sản xuất, tập quán ăn uống của các dân tộc có ảnh hởng không
nhỏ tới sự phân bố cây trồng, vật nuôi
- Các quan hệ sở hữu ruộng đất: ảnh hởng tới con đờng phát triển nông nghiệp
và các hình thức tổ chức sản xuất nông nghiệp
- Tiến bộ khoa học kỹ thuật:
+ Nhờ áp dụng rộng rãi các tiến bộ khoa học - kỹ thuật, con ngời hạn chế đợc
những ảnh hởng của điều kiện tự nhiên, chủ động hơn trong sản xuất nông
nghiệp, nang cao năng suất và sản lợng
2,0 0,75
0,25 0,5
Trang 2Câu Nội dung Điểm
- Thị trờng tiêu thụ:
+ Tác động mạnh đến sản xuất nông nghiệp và giá cả nông sản
+ Điều tiết đối với sự hình thành và phát triển các vùng chuyên môn hóa nông
nghiệp
- Đờng lối chính sách phát triển kinh tế: ảnh hởng đến quy mô, hớng phát triển
và sự phân bố sản xuất nông nghiệp
b Ngành dịch vụ phát triển mạnh có tác dụng thúc đẩy các ngành sản xuất vật chất
phát triển
- Trong cơ cấu ngành dịch vụ, các nhành dịch vụ sản xuất vật chất chiếm tỉ trọng
lớn Đây là ngành hỗ trợ đắc lực cho sự phát triển của các ngành sản xuất vật chất
+ Dịch vụ vận tải giúp cung ứng vật liệu, năng lợng, vật t kỹ thuật cho các cơ sở
sản xuất và đa sản phẩm đến thị trờng tiêu thụ, giúp quá trình sản xuất xã hội diễn
ra liên tục, bình thờng
+ Dịch vụ tài chính góp phần hỗ trợ, lu thông nguồn vốn cho quá trình sản xuất vật
chất,
+ Dịch vụ thông tin liên lạc không thể thiếu đợc trong quá trình sản xuất vật chất
của xã hội Trong nền kinh tế thị trờng, thông tin liên lạc góp phần cung câp thông
tin nhanh chóng, kịp thời, giúp cho các nhà kinh tế đa ra những quyết định đúng
đắn, mang lại hiệu quả tốt Hệ thống dịch vụ thông tin giúp cho các cơ sở sản xuất
giữ mối liên hệ chặt chễ với các cơ sở nguyên liệu, năng lợng, thị trờng tiêu thụ
- Nhóm dịch vụ tiêu dùng cũng hết sức quan trọng đối với các ngành sản xuất vật
chất, góp phần tái sản xuất xã hội,
0,25
0,25
2,0 1,5
0,5
Câu 3
(4,0 đ)
a Đặc điểm tự nhiên của miền Tây Bắc và Bắc Trung Bộ
* Vị trí địa lý và giới hạn:
- Bắc: Giáp cao nguyên Vân Quý (Trung Quốc)
- Tây: Giáp Thợng và Trung Lào
- Đông Bắc: Giáp miền Bắc và Đông Bắc Bắc Bộ Ranh giới là sờn Tây của
thung lũng sông Hồng và Tây Nam đồng bằng sông Hồng
- Nam: Giáp Nam Trung Bộ và Nam Bộ Ranh giới là dãy Bạch Mã
- Đông: Giáp Biển Đông
* Địa hình:
- Có nhiều dạng địa hình khác nhau: Núi cao, núi trung bình, núi thấp, đồi, cao
nguyên, thung lũng sâu, đồng bằng ven biển, cồn cát, đầm phá và các đảo ven
bờ
- Địa hình cao nhất Việt Nam Đồi núi chiếm tỉ lệ lớn và phân bố chủ yếu ở
phía Tây Bắc và phía Tây Dồng bằng chiếm tỉ lệ nhỏ và phân bố ở duyên hải
phía Đông
- Hớng nghiêng của địa hình từ Tây Bắc xuống Đông Nam (thể hiện ở lát cắt
CD)
- Có nhiều dãy núi chạy sông song với nhau theo hớng Tây Bắc Đông Nam:
(kể tên) Phần lớn các dãy núi này đều chạy từ phía cao nguyên Vân Quý
Th-ợng Lào Một số ăn lan ra sát biển nh Hoành Sơn, Bạch Mã,
- Có nhiều ngọn núi cao trên 2000m (kể tên) Chúng phân bố tập trung ở dãy
3,0 0,5
1,0
Trang 3Câu Nội dung Điểm
Hoàng Liên Sơn và biên giới Việt - Lào, Việt - Trung Đỉnh Phan Xi Păng cao
3143m đợc coi là nóc nhà Đông Dơng
- Có các cao nguyên: (kể tên) ở Bắc Trung Bộ có khối núi đá vôi Kẻ Bàng rộng
lớn, có hang động nổi tiếng
- Xen giữa các khối núi có các thung lũng sâu, có một số đèo (kể tên)
- Các đồng bằng đều tập trung ở duyên hải (kể tên)
- Bờ biển tơng đối bằng phẳng, có ít vũng vịnh, nhiều cửa sông, đầm phá (kể
tên)
* Sông ngòi:
- Mật độ dày đặc, có nhiều sông suối (kể tên)
- Hớng chảy chủ yếu: Tây Bắc - Đông Nam
- Phần lớn sông có độ dốc lớn, nhiều thác ghềnh không thuận lợi về giao thông
nhng có giá trị thủy điện lớn
* Đất:
- Có nhiều loại đất nhng chủ yếu lànhóm đất đất pheralit
+ Đất pheralit trên các loại đấ mẹ khác chiếm diện tích lớn nhất
+ Đất pheralit trên đá vôi, đá ba dan chiếm diện tích nhỏ
- Nhóm đất phù sa có diện tích nhỏ phân bố chủ yếu ở duyên hải Bắc Trung Bộ
(đáng kể nhất là đồng bằng Thanh Hóa và Nghệ An)
- Nhóm đất khác và núi đá tơng đối phổ biến, tập trung chủ yếu ở khu vực Tây
Bắc
* Thực vật và động vật:
- Thực vật: Thảm thực vật đa dạng rừng kín thờng xanh, rừng th, rừng tre nứa,
trảng cỏ cây bụi, rừng trên núi đá vôi, rừng ôn đới núi cao, rừng trồng,
- Động vật: Gồm nhiều loại động vật nh lợn rừng, sơn dơng, hơu, gấu, vợn,
voi,
- Có nhiều khu dự trữ sinh quyển và vờn quốc gia (kể tên)
0,5
0,5
0,5
b Sông ngòi của miền Tây Bắc đa số đều lớn và dài, sông ngòi của Bắc Trung
Bộ đa số đều nhỏ và ngắn vì:
- Diện tích lu vực của sông ngòi miền Tây Bắc lớn (gồm cả diện tích la vực ở
n-ớc ngoài), trong khi diện tích lu vực của Bắc Trung Bộ chủ yếu nhỏ vì lãnh thổ
hẹp ngang với dãy Trờng Sơn Bắc là đờng chia nớc
- Địa hình của miền Tây Bắc gồm nhiều dãy núi lớn và các cao nguyên, còn địa
hình của Bắc Trung Bộ gồm những dãy núi nhỏ song song và so le nhau có sờn
dốc đứng
1,0 0,5 0,5
Câu 4 a Những điểm tơng tự và khác nhau về địa hình vùng núi Trờng Sơn Bắc và
vùng núi Trờng Sơn Nam
* Điểm tơng tự:
- Cả hai vùng núi đều cao ở hai đầu và trũng thấp ở giữa và có và có những dãy
3,0 1,5
Trang 4núi đâm ngang ra biển:
+ Trờng Sơn Bắc:
• ở phía bắc (thuộc Tây Nghệ An, Hà Tĩnh) có nhiều đỉnh cao hơn 2000m
(kể tên)
• ở phía Nam (thuộc Tây Thừa Thiên - Huế) núi cũng cao từ 1000 đến
2000 m (kể tên)
• ở vùng giữa thuộc Quảng Bình, Quảng Trị chủ yếu thuộc núi thấp dới
1000m, nhng rất hiểm trơt với các loại núi đá vôi, có nhiều hang động
nổi tiếng(Phong Nha)
• Các dãy núi ăn lan ra biển (kê tên)
+ Trờng Sơn Nam:
• ở phía bắc là khối núi Kon Tum, có nhiều đỉnh núi cao hơn 2000m (kể
tên)
• Phía nam, núi và cao nguyên với những đỉnh núi hơn 2000m (kể tên),
các cao nguyên Lâm Viên cao 1500m, Di Linh cao 1000m
• ở giữa địa hình thấp xuống, núi chỉ còn cao khoảng 1000m nh Bình
Định; phía tây là các cao nguyên Ba dan (kể tên) ở phía nam của Đăk
Lawk có hồ Lắc
• Có một số nhánh núi đâm ngang ra biển
- Có sự bất đối xứng giữa sờn đông và sờn tây: Cả hai vùng đều có sờn đông đổ
dốc về phía đồng bằng và sờn tây thoải
* Khác nhau:
- Hớng núi:
+ Trờng Sơn Bắc có hớng núi Tây Bắc - Đông Nam, chạy dọc theo biên giới
Việt - Lào
+ Trờng Sơn Nam, nh một vòng cung núi trên bờ Biển Đông ôm láy những cao
nguyên xếp tầng ở Tây Nguyên; gồm những khối núi, dãy núi nối tiếp nhau có
hớng từ tây bắc - đông nam, rồi bắc - nam, sau đó là đông bắc - tây nam, kết
hợp lại thành dải vòng cung lớn
- Cấu trúc địa hình:
+ Vùng núi Trờng Sơn Bắc: Gồm các dãy núi song song và so le
+ Vùng núi Trờng Sơn Nam gồm các khối núi và cao nguyên xếp tầng (với các
độ cao 500 - 800 - 1000 - 1500m) đợc phủ ba dan
1,5
b Thành phố Nha Trang có nhiệt độ cao hơn và lợng ma nhỏ hơn Đà Lạt vì:
- Về nhiệt độ: Thành phố Đà lạt chịu ảnh hởng của quy luật đai cao trong khi
thành phố Nha Trang chịu ảnh hởng của gió phơn nên nhiệt độ của Đà Lạt thấp
hơn Nha Trang
- Về lợng ma: Thành phố Đà Lạt có địa hình chắn gió gây ma còn thành phố
Nha Trang gàm cực Nam Trung Bộ nơi có địa hình hớng núi song song với
h-ớng gió, lại chịu ảnh hởng của phơn nên Đà Lạt ma nhiều hơn Nha Trang
1,0 0,5
0,5
Trang 5Câu 5
(4,0 đ)
a Vẽ biểu đồ
* Xử lý số liệu: (Đơn vị:%)
* Tính bán kính:
R 1850 = 1
R 1999 = 2,17
R 2008 = 2,3
* Vẽ biểu đồ:
- Loại biểu đồ: Hình tròn (loại biểu đồ khác không cho điểm)
- Yêu cầu: Biểu đồ tơng đối chính xác, đẹp và có đầu đủ các thông tin cần thiết
3,0 1,0
2,0
b Nhận xét và giải thích:
- Dân số ngày càng tăng, quy mô dân số ngày càng lớn: Từ 1850 đến 2008 tăng
2,7 lần,
- Tỉ trọng dân số từ 1850 đến 2008 thay đổi
+ Tỉ trọng dân số châu Phi ngày càng tăng nhanh (số liệu) do gia tăng tự nhiên
cao (tỉ lệ sinh nhiều hơn tử)
+ Tỉ trọng dân số châu á ngày càng giảm (số liệu) do thực hiện các biện pháp
giảm tỉ lệ gia tăng tự nhiên
+ Tỉ trọng dân số châu Âu ngày càng giảm (số liệu) do tỉ lệ gia tăng tự nhiên
thấp và di c
+ Tỉ trọng dân số châu Mỹ tăng nhanh (số liệu), do gia tăng tự nhiên tăng, nhập
c
+ Tỉ trọng dân số châu Đại Dơng ngày càng tăng (số liệu), gia tăng tự nhiên
tăng, nhập c
+ Tỉ trọng dân số châu á cao nhất, châu Đại Dơng thấp nhất
1,0