TÁC GIẢ Câu hỏi : Dựa vào Tiểu dẫn SGK, hãy cho biết những đặc điểm nào trong cuộc đời của Hoàng Phủ Ngọc Tường đã giúp ông thành công khi viết Ai đã đặt tên cho dòng sông?. Sông Hương
Trang 1Tiết 49 : Ai đã đặt tên cho dòng sông?
Hoàng Phủ Ngọc Tường
Trang 2Ai đã đặt tên cho dòng sông?
(Hoàng Phủ Ngọc Tường)
I TèM HIỂU CHUNG
1 TÁC GIẢ
Câu hỏi : Dựa vào Tiểu dẫn SGK, hãy cho biết
những đặc điểm nào trong cuộc đời của Hoàng Phủ Ngọc Tường đã giúp ông thành công khi viết
Ai đã đặt tên cho dòng sông? ?
Nét tiêu biểu trong phong cách của HPNT?
Trang 3I TèM HIỂU CHUNG
- Cuộc đời gắn bó sâu sắc với xứ Huế
- Hiểu biết sâu rộng về lịch sử, địa lí, văn hoá Huế.
- Phong cách: Có sở trường ở thể bút kí với lối văn
mê đắm tài hoa và đặc biệt yêu thích thiên nhiên
Câu hỏi: Hoàng Phủ Ngọc Tường từng được coi là
thi sĩ của thiên nhiên Hãy nêu những tác
phẩm của ông mà ngay ở nhan đề đã thể hiện tình yêu thiên nhiên tha thiết?
Trang 4- Tác phẩm của ông lấp lánh tình yêu thiên nhiên
ngay từ nhan đề : Ngôi sao trên đỉnh Phu Văn Lâu; Bản di chúc cỏ lau; Ai đã đặt tên cho dòng sông?; Hoa trái quanh tôi; Thành phố và chim; Ngọn núi
ảo ảnh; Người hái phù dung (thơ) …
Trang 52 TÁC PHẨM “AI ĐÃ ĐẶT TấN CHO DềNG
Câu hỏi: Qua phần đọc, tìm hiểu ở nhà em hãy cho biết văn
bản ‘’Ai đã đặt tên cho dòng sông ? thuộc thể loại nào ? ’’
Hãy nêu những hiểu biết của em về thể loại đó ?
Trang 6C©u hái: Em h·y ph©n biÖt ®iÓm gièng vµ kh¸c nhau gi÷a tuú bót vµ bót kÝ ?
Trang 7c Bố cục :
Câu hỏi : Qua phần đọc và tìm hiểu ở nhà em
đặt tên cho dòng sông?”
Trang 8b Bố cục đoạn trích Ai đã đặt tên cho dòng sông ? “ ”
* Cách chia 1:
- Phần 1(từ đầu đến “… dưới chân núi Kim Phụng ): ” sông Hương nhìn từ cội nguồn
- Phần thứ 2 (tiếp đến “…quê hương xứ sở ) ” : Sông Hư
ơng nhìn trong quan hệ với Kinh thành Huế.
- Phần thứ 3 ( đoạn còn lại ): Sông Hương trong mối quan hệ với lịch sử dân tộc, với cuộc đời và thi ca
Trang 9* Cách chia 2:
- Phần đầu ( từ đầu đến quê hương xứ sở): “ Vẻ
đẹp của Sông Hương qua cảnh sắc thiên nhiên
- Phần sau: Sông Hương - dòng sông của lịch
sử, cuộc đời và thi ca.
Câu hỏi: Trình bày cách hiểu của em về nhan
Trang 12a Sông Hương ở thượng nguồn
- Sông Hương - bản trường ca của rừng già“ ”
+ Dòng chảy :
+ Màu sắc:
Chói lọi của hoa đỗ quyên rừng
- Sông Hương - “ cô gái Di -gan phóng khoáng và man dại”
+Bản lĩnh gan dạ
+Tâm hồn tự do và trong sáng
- Biện pháp nghệ thuật so sánh, nhân hoá, liên tưởng độc đáo tài hoa
- > Sông Hương ở thượng nguồn mang vẻ đẹp lãng mạn với sức sống mãnh liệt
cũng có lúc hoang dại, có lúc dịu dàng say đắm
Trang 13b Sông Hương ở đồng bằng và ngoại vi thành phố Huế
* Sông Hương ở đồng bằng
- Hình ảnh :
+ “ người mẹ phù sa” -> sắc đẹp dịu dàng và trí tuệ
+ Người “ gái đẹp nằm ngủ mơ màng” mong đợi người tình đến đánh
thức
- -> Hành trình của Sông Hương tựa “một cuộc tìm kiếm có ý thức
của người con gái đẹp”
+ Sớm xanh trưa vàng chiều tím
-> Sông Hương trở nên lung linh và huyền ảo
Trang 14b Sông Hương ở đồng bằng và ngoại vi thành phố Huế
-> Thủ pháp nhân hoá và so sánh được sử dụng kết hợp hệ thống ngôn từ giàu cảm xúc và hình ảnh
* Sông Hương ở ngoại vi thành phố Huế
- Vẻ đẹp trầm mặc Chảy qua những rừng thông u tịch và niềm kiêu “
hãnh thượng lưu…
- Vẻ đẹp mang màu sắc triết lí, cổ thi khi đi trong âm hưởng ngâm nga
của tiếng chuông chùa Thiên Mụ
- -> Bằng bút pháp tả và kể , HPNT đã làm nổi bật một Sông Hương
đẹp bởi phối cảnh kì thú giữa nó với thiên nhiên xứ Huế phong phú hài hoà
Trang 15
CHÚC THẦY CÔ VÀ CÁC EM HỌC SINH VUI VẺ!
Trang 16c Sông Hương giữa lòng thành phố Huế :
• Câu hỏi :
- Sông Hương khi chảy qua thành phố có thêm những vẻ
đẹp mới độc đáo, hiếm thấy như thế nào so với các dòng sông khác trên thế giới ?
- Theo cách lí giải của nhà văn thì vì sao sông Hương khi
đi vào lòng thành phố lại chảy chậm rãi ?
Trang 17c Sông Hương giữa lòng thành phố Huế :
• Câu hỏi :
- Sông Hương khi chảy qua thành phố có thêm những vẻ
đẹp mới độc đáo, hiếm thấy như thế nào so với các dòng sông khác trên thế giới ?
- Theo cách lí giải của nhà văn thì vì sao sông Hương khi
đi vào lòng thành phố lại chảy chậm rãi ?
Trang 18c. Sông Hương giữa lòng thành phố Huế :
- SH mang vẻ đẹp dịu dàng có linh hồn “ vui tươi hẳn lên như tìm đúng đường về”, gắn bó tha thiết với
- Sông Hương – điệu slow tình cảm dành riêng cho Huế“ ” :
- + Lí giải bằng đặc điểm địa lý “những chi yên tĩnh ”
- -> Sông Hương như một giai điệu trữ tình chậm rãi dành riêng cho xứ Huế.
- Sông Hương - “người tài nữ đánh đàn lúc đêm khuya :” Đây
là vẻ đẹp của sông Hương từ góc nhìn âm nhạc
- Sông Hương - người tình dịu dàng và chung thuỷ:
- + so sánh như nàng Kiều trong đêm tình với Kim Trọng
Trước khi rời kinh thành , sông Hương còn có khúc ngoặt đi qua một góc của thành phố Huế - đó như là biểu hiện của
thuỷ chung và chí tình
Trang 19* Tóm lược:Vẻ đẹp Hương giang theo thuỷ trình
- Sông Hương ở thượng lưu :
> Sông Hương - “ bản trường ca của rừng già”
> Sông Hương - “ cô gái Di-gan phóng khoáng và man dại”
Sông Hương - “ người mẹ phù sa của một vùng văn hoá xứ sở”
- Sông Hương ở ngoại vi thành phố Huế
Sông Hương – ‘‘Người gái đẹp” bừng tỉnh sau một giấc ngủ dài > Sông Hương -“ vẻ đẹp trầm mặc”, “như triết lí, như cổ thi”
- Sông Hương giữa lòng thành phố
> Sông Hương - “người tài nữ đánh đàn lúc đêm khuya”
> Sông Hương- người tình dịu dàng và thuỷ chung
Trang 20* ý nghĩa của thuỷ trình Hương giang :
Câu hỏi : Cốt lõi của việc tác giả thể hiện thuỷ trình Hương giang là gì ?
Trang 21* ý nghĩa của thuỷ trình Hương giang :
- Hành trình của sông Hương từ thượng nguồn ra biển ẩn chứa vẻ đẹp tâm hồn Huế : vừa mãnh liệt vừa lắng sâu; vừa trữ tình thiết tha, vừa bình thản trí tuệ
- Thể hiện tình cảm yêu mến, tự hào, gắn bó tha thiết, và một thái độ trân trọng , gìn giữ của nhà văn đối với vẻ đẹp quê hương …
Trang 222 Dòng sông của lịch sử, cuộc đời và thi ca :
- Hương giang là dòng sông của lịch sử :
Câu hỏi : Trong lịch sử, sông Hương hiện lên với những vẻ đẹp như thế nào ?
Trang 232 Dòng sông của lịch sử, cuộc đời và thi ca :
- Trong lịch sử, sông Hương mang vẻ đẹp của bản hùng ca ghi dấu bao chiến công oanh liệt của dân tộc - l à dòng sông "của sử thi viết giữa màu cỏ lá xanh biếc" …
Sông Hương đã soi bóng lịch sử hào hùng, oanh liệt và bi tráng của xứ Huế - của đất nước qua chiều dài thời gian : là dòng sông biên thuỳ của đất nước các vua Hùng; là Linh
Giang chiến đấu oanh liệt bảo vệ biên giới tổ quốc Đại Việt qua những thế kỉ trung đại ; nó vẻ vang soi bóng Kinh thành Phú Xuân của người anh hùng Nguyễn Huệ ; nó sống hết lịch sử bi tráng đẫm máu của những cuộc khởi nghĩa suốt
thế kỉ mười chín ; nó đi vào thời đại Cách mạng tháng Tám với những chiến công rung chuyển
Trang 24- Hương giang trong đời thường :
Câu hỏi : Trong đời thường, sông Hương được tác giả cảm nhận ra sao ?
Trang 28- Hương giang trong đời thường :
Câu hỏi : Trong đời thường, sông Hương được tác giả cảm nhận ra sao ?
Trang 30- Trong đời thường, sông Hương mang một vẻ đẹp
giản dị của một người con gái dịu dàng
> Khi nghe lời gọi của Tổ quốc “ nó biết cách tự
hiến đời mình làm một chiến công” , nhưng khi “ trở về với cuộc sống bình thường” , sông Hương
tự nguyện “ làm một người con gái dịu dàng của
đất nước”
Trang 31- Hương giang – dòng sông của thi ca :
là nguồn cảm hứng bất tận của các nghệ sĩ xưa
nay , đặc biệt là các nhà thơ như Nguyễn Du, Cao Bá Quát; Bà Huyện Thanh Quan, Tản Đà, Tố Hữu
Câu hỏi : Hãy nêu chủ đề của bài kí ?
Trang 32• Chủ đề : Từ những cảm xúc sâu lắng được
tổng hợp bằng vốn kiến thức phong phú về địa
ngợi vẻ đẹp của sông Hương, kinh thành Huế
cũng là vẻ đẹp của quê hương, đất nước.
Câu hỏi : Đặc sắc nghệ thuật của bài kí " Ai đã đặt
tên cho dòng sông ?"
Trang 33• 5 Đặc sắc nghệ thuật của bài kí " Ai đã đặt tên cho
dòng sông ?
- Là những trang văn đẹp được dệt nên bởi một kho
từ vựng phong phú , uyển chuyển và rất giàu hình
ảnh
- Vận dụng cái nhìn, kiến thức của nhiều lĩnh vực để
khám phá vẻ đẹp của sông Hương …
- Nghệ thuật nhân hoá, so sánh phong phú, gợi cảm
- Có một lối văn phong rất giàu chất thơ
Trang 34III Tổng kết :
Câu hỏi :
- Một bài kí đặc sắc như trên chỉ có thể là kết quả, là tổng hoà của những tình cảm và phẩm chất nào ở Hoàng Phủ Ngọc Tường ?
- Qua bài kí , nêu nhận xét về phong cách nghệ thuật của kí Hoàng Phủ Ngọc Tường ?
Trang 35III Tổng kết :
- Bài kí là kết quả của :
+ Một tình yêu say đắm đối với dòng sông, với quê hương xứ sở
+ Một cây bút tài hoa : giàu trí tuệ , am hiểu sâu rộng về văn hoá, lịch sử, địa lí và văn chương ;
sức liên tưởng, tưởng tượng phong phú, độc đáo.
- Đoạn trích mang đậm phong cách kí của tác giả : phóng túng, tài hoa, giàu thông tin văn hoá, lịch sử
và giàu chất thơ trữ tình lãng mạn