Bách khoa tri thức chăm sóc con trẻ toàn diện (tập 1)

cần phải tăng cường bảo vệ sức khoẻ trong thời kỳ thai nhi, bà mẹ mang thai cần phải chú ý vệ sinh và chế độ dinh dưỡng của mình; định kỳ kiểm tra theo chỉdẫn của thầy thuốc, sớm phát hi

Lời nói đầu

Hiện nay, trên thị trường đã và đang lưu hành rất nhiều đầu sách liên quan đến chủ đề chăm sóccon trẻ, cuốn nào cũng giới thiệu các cách chăm sóc đặc biệt

Tuy nhiên, bạn sẽ thấy cuốn “Bách khoa tri thức chăm sóc con trẻ toàn diện” này khác hẳn vớinhững cuốn sách khác bạn đã được đọc Vì tác giả viết cuốn sách này đã từng hoạt động trong lĩnhvực dân số, chăm sóc bà mẹ và trẻ sơ sinh nên có rất nhiều kinh nghiệm

Cuốn sách đã miêu tả toàn diện từ lúc mới bắt đầu mang thai đến khi sinh trẻ ra và đến lúc trẻbước vào tuổi dậy thì Sách trình bày rất rõ về quá trình nuôi dạy con trẻ cùng các lời khuyên, chỉdẫn thiết thực và các giải pháp hiệu quả, tối ưu mà chúng ta hay gặp phải Ngoài ra còn trình bàyrất kỹ lưỡng và đầy đủ các phương pháp nuôi dưỡng và giáo dục con theo khoa học ngay từ khi cònnhỏ, cùng các cách chẩn đoán, chữa trị kịp thời và hiệu quả cho các loại bệnh mà con trẻ thườnggặp phải Trong quá trình nuôi dạy trẻ nếu gặp phải một số căn bệnh hay triệu chứng gì đó thì bạn

sẽ biết cách xử lý đúng theo như cuốn sách đã hướng dẫn

Đây thực sự là cuốn cẩm nang hữu ích cho các bậc cha mẹ và cho mọi gia đình

Chương I: Quá trình thai nghén

1 Những vấn đề liên quan đến sinh con tốt, nuôi con khoẻ và dạy con ngoan

Sinh con tốt đó là sinh ra một đứa trẻ thông minh, mạnh khoẻ, tránh không sinh ra những đứa trẻ bị

dị dạng bẩm sinh và bị bệnh di truyền Các biện pháp cần phải thực hiện là không kết hôn có cùnghuyết thống, những người mắc bệnh di truyền không nên kết hôn, những gia đình có bệnh di truyềncần phải tư vấn; đặc biệt là phải kiểm tra sức khoẻ trước khi kết hôn Khi đã có thai cần phải tránhtiếp xúc với những nhân tố có hại ảnh hưởng đến thai như các chất độc công nghiệp, những khí cóhại, tia phóng xạ, uống thuốc bừa bãi ) cần phải tăng cường bảo vệ sức khoẻ trong thời kỳ thai nhi,

bà mẹ mang thai cần phải chú ý vệ sinh và chế độ dinh dưỡng của mình; định kỳ kiểm tra theo chỉdẫn của thầy thuốc, sớm phát hiện ra những đứa trẻ bị dị dạng bẩm sinh để kịp thời xử lý Sau khi đứa trẻ ra đời để cho đứa trẻ được phát triển bình thường, khoẻ mạnh hoạt bát, chúng ta cầnphải tiến hành một số biện pháp nuôi dưỡng tốt: cho bú sữa mẹ; bảo đảm trẻ hấp thụ dinh dưỡngtốt, chú ý bổ sung thêm thức ăn phụ, cho ăn hợp lý; định kỳ tiến hành kiểm tra sức khoẻ của trẻ sơsinh (chiều dài, cân nặng ); tiến hành tiêm phòng theo kế hoạch (lao, ho gà, uốn ván, sởi, não ) đểphòng chống truyền nhiễm; đồng thời cũng để ngăn chặn các căn bệnh thiếu máu, gù lưng, suy dinh

Tất nhiên, khi đã có được hàng loạt những biện pháp sinh con tốt, dậy con ngoan chúng ta còn cầnphải tăng cường giáo dục sớm ngay từ lúc còn sơ sinh, không những làm cho thể trạng của trẻ sơsinh mạnh khoẻ, mà còn có được đứa con thông minh, lanh lợi Tốt nhất là nên tiến hành dậy trẻngay từ lúc trẻ còn trong bụng mẹ, đó gọi là dậy trẻ từ trong bụng; khi trẻ ra đời cần phải quan sát

kỹ càng sự phát triển trí tuệ của trẻ sơ sinh có bình thường hay không (bao gồm phát triển vận độngmạnh và những vận động nhỏ bé, khả năng thích ứng với xã hội và ngôn ngữ ); đồng thời cũngcần phải rèn cho trẻ có cá tính tốt và tăng cường giáo dục các phẩm chất đạo đức tốt, bố mẹ hãy

Sinh con, nuôi con khoẻ và dạy con ngoan đó đều là những vấn đề được các bậc phụ huynh và cả

xã hội quan tâm Làm tốt được 3 việc ấy thì đó cũng là mục đích đào tạo ra những lớp người kế cận

Tế bào của những người bình thường có 23 cặp (46) nhiễm sắc thể, trong đó có 22 cặp là nhiễm sắcthể thường và 1 cặp là nhiễm sắc thể tính, nữ giới là XX và nam giới là XY Ở mỗi một cặp nhiễmsắc thể đều có rất nhiều gen, vị trí của mỗi một gen chiếm trong nhiễm sắc thể được gọi là hàng.Gen được cấu tạo bởi DNA, khi cấu tạo của DNA bị biến dạng (tức là gen bị bệnh) thì về lâm sàng

Rất nhiều thai nhi bị chết lưu, bị đẻ non, bị sẩy một phần là do có các căn bệnh di truyền nặngkhông thể tiếp tục sống được ở trong bào thai Một số thai nhi dù có sống sót thì một số căn bệnh ditruyền sẽ xuất hiện những triệu chứng bệnh rõ rệt nhưng một hệ thống, cơ quan trên cơ thể bịkhiếm khuyết, dị dạng, trí não phát triển chậm khi lớn lên những đứa trẻ này không thể tự lo liệuđược cho bản thân, hoặc mất đi khả năng lao động đòi hỏi phải có người chăm sóc, như vậy sẽ tạogánh nặng cho gia đình và xã hội Nhưng cũng có một số căn bệnh mang tính di truyền về bề ngoàithì rất bình thường nhưng trong quá trình cha truyền con nối sẽ có những ảnh hưởng xấu, ẩn giấunhững tố chất có hại ảnh hưởng đến cả dân tộc.Những căn bệnh di truyền được phân thành 3 loại: (a) Căn bệnh nhiễm sắc thể: Chủ yếu là do cấu tạo hoặc là số lượng của nhiễm sắc thể có sự thay

- Những căn bệnh nhiễm sắc thể thường Như tổng hợp ba thể 21-;

- Bệnh về nhiễm sắc thể tính Như vòi trứng phát triển không tốt, tức là nhiễm sắc thể của nữ giới là

XX, nhưng ở căn bệnh này lại là XO, thiếu hẳn một nhiễm sắc thể X

- Bệnh di truyền tính ẩn của nhiễm sắc thể thường;

- Bệnh di truyền tính trội của nhiễm sắc thể thường;

(c) Bệnh gen di truyền kép Do một cặp hoặc hai cặp gen bệnh trở lên tác động nên được gọi làbệnh gen di truyền kép Tuy tác dụng gen gây bệnh của mỗi cặp không lớn nhưng khi các cặp genbệnh đó tích luỹ lại thì tác động lại không nhỏ chút nào Bệnh di truyền của gen kép này cũng bịảnh hưởng của các nhân tố di truyền và môi trường xấu Các căn bệnh di truyền gen kép như hở

d Mối nguy hại của những cuộc hôn nhân cùng huyết thống: Tại một số vùng hẻo lánh vẫn còn tồntại tập tục cổ hủ là người trong gia tộc kết hôn với nhau, họ cho rằng như vậy thì mối quan hệ sẽcàng thân thiết hơn Thực ra những cuộc hôn nhân này gây ra một mối nguy hại rất lớn, chủ yếu làtăng cơ hội để các căn bệnh di truyền phát triển cho các thế hệ sau

Có thể có rất nhiều người mang trong mình những gen của mầm bệnh di truyền nhưng không thểhiện ra, đó là những người mang bệnh di truyền tính ẩn; nếu như họ lấy người có cùng huyết thống,người mang họ hàng mang gen bệnh di truyền thì con cái của họ sẽ thể hiện rõ những bệnh ditruyền mang tính ẩn của bố mẹ, về lâm sàng thì đó là bệnh tật Như vậy thì cơ hội bệnh di truyền sẽ

bị tăng rất cao; nếu họ lấy người không cùng huyết thống (cơ hội để cùng mang gen bệnh di truyềnrất hiếm), vậy thì con cái họ cũng sẽ hiếm bị mắc bệnh di truyền Theo thống kê, tỷ lệ tử vong củatrẻ ở những người có cùng huyết thống lấy nhau cao hơn 3 lần so với những người không cùnghuyết thống, tỷ lệ phát bệnh có tính gen di truyền của con cháu những người kết hôn cùng huyếtthống sẽ cao gấp 150 lần so với con cháu của những người không cùng huyết thống lấy nhau Vậy thì thế nào là kết hôn có cùng huyết thống? Có cùng huyết thống tức là có cùng chung mộtdòng máu trực hệ (bố mẹ và con cái, ông bà nội với cháu nội, ông bà ngoại với cháu ngoại) vàchung một dòng máu liên quan trong ba đời (anh chị em ruột, anh chị em họ, cô, dì, chú, bác ) Nếu đã lấy nhau rồi thì cũng cần phải tư vấn về gen trước khi có thai Những đứa trẻ đã được sinh

ra thì cần phải tăng cường kiểm tra định kỳ Đứa con đầu đã mắc bệnh có tính gen di truyền thì cần

phải đi khám bác sỹ xem có nên sinh đứa thứ hai hay không Nếu như ôm mộng cầu may mà mạohiểm sinh thêm đứa nữa thì phải nói rằng tỷ lệ phát bệnh về gen di truyền chắc chắn bao giờ cũngcao hơn những người bình thường rất nhiều Bạn cũng đã thấy một số trường hợp cố sinh đã tự tạocho mình gánh nặng như có cặp vợ chồng là anh chị em họ sinh được 3 đứa con, đứa nào đầu cũng

bị dị dạng rất nhỏ, quanh năm chỉ biết nằm trên giường Cần phải tránh kết hôn có cùng huyết thống như vậy mới ngăn chặn được tỷ lệ phát bệnh gen ditruyền, đồng thời như vậy sẽ nâng cao được chất lượng dân số của cả nước Hiện nay trong luật hônnhân cũng đã quy định "Những người có chung huyết thống và chung dòng máu trong ba đời không

3 Thai nhi thứ nhất bị bệnh di truyền, dự tính thai nhi thứ hai:

Thai nhi thứ nhất đã mắc bệnh di truyền, vậy muốn có thai lần thứ hai kết quả cần phải dự tính nhưthế nào? Đó là vấn đề mà các trung tâm tư vấn di truyền thường gặp phải Trước hết cần phải tìm hiểu xem đó là bệnh mang tính di truyền loại nào; thứ hai tìm hiểu tình

(a) Bệnh di truyền tính trội của nhiễm sắc thể thường gặp Nếu bố hoặc mẹ có hợp tử hỗn tạp (trong một cặp gen chỉ có một gen mang tính bệnh lý) thì tỷ lệcon cái có khả năng mắc bệnh là 50% Cả bố và mẹ đều mang hợp tử hỗn tạp thì tỷ lệ con cái cókhả năng mắc bệnh là 75% Bố hoặc mẹ có hợp tử thuần nhất (trong một cặp gen đều có gen mangtính bệnh lý) thì tỷ lệ con cái mắc bệnh là 100% (b) Bệnh di truyền tính ẩn của nhiễm sắc thể thường gặp

Bố mẹ đều có hợp tử hỗn tạp thì tỷ lệ con cái có khả năng mắc bệnh là 25% Bố hoặc mẹ là hợp tửhỗn tạp thì tỷ lệ con cái có khả năng mắc bệnh là 0, nhưng 100% đều mang mầm bệnh di truyền

Bố có hợp tử hỗn tạp và mẹ có hợp tử thuần nhất (hoặc ngược lại) thì trong số con cái sẽ có 50% làmắc bệnh và 50% là người có mang mầm bệnh di truyền Nếu như bố mẹ đều mắc phải bệnh ditruyền thì tỷ lệ con gái mắc bệnh là 100% và con trai là 50% (c) Bệnh di truyền tính ẩn dây chuyền về giới tính X Nếu mẹ là người mang mầm bệnh di truyền, bố là người bình thường thì tỷ lệ con trai có khả năngmắc bệnh là 50%, tỷ lệ con gái có khả năng mắc bệnh là 50% Nếu bố là người mang mầm bệnh ditruyền, mẹ là người bình thường thì con gái sẽ là người mang mầm bệnh còn con trai là nhữngngười bình thường Nếu bố là người mắc bệnh, mẹ là người mang mầm bệnh thì con gái mắc bệnh50%, 50% mang mầm bệnh; con trai mắc bệnh 50% và 50% là người bình thường

Thường thì tỷ lệ tái mắc bệnh của con cái cũng giống như những người bình thường Nhưng có một

số căn bệnh nhiễm sắc thể do bản thân bố mẹ có những căn bệnh nhiễm sắc thể lạ nên cần phải suyđoán căn cứ vào tình hình nhiễm sắc thể của bố mẹ

Cần phải tính toán theo độ di truyền và tỷ lệ mắc bệnh của từng căn bệnh trong quần thể Phần trên đã đề cập đến tỷ lệ con cái có khả năng mắc bệnh là 25%, 50% và 75%; đó là "chỉnh thể".Như tỷ lệ mắc bệnh trong con cái của một căn bệnh là 25% thì thai thi thứ nhất là người mắc bệnhnhưng không có nghĩa là thai nhi thứ hai có thể bảo đảm là người bình thường, mà vấn đề ở đây là

tỷ lệ khả năng mắc bệnh của thai nhi thứ hai vẫn là 25% Cho dù là căn bệnh di truyền nào thì con cái của những người có cùng huyết thống sẽ bị mắc bệnhmang tính di truyền nhiều hơn so với những người bình thường hàng trăm lần Do vậy cần phảisống theo pháp luật, thực hiện tốt “Luật hôn nhân và gia đình”

Chúng ta hay thấy trong một gia đình thì có đứa con giống bố, có đứa thì giống mẹ, cũng có con cái

của hai chị em gái (chị em họ) có đôi mắt rất giống nhau, mũi hoặc là mồm của hai anh em rấtgiống nhau, đó là di truyền Gen di truyền của bố mẹ sẽ được truyền cho đời sau nhiều gen ditruyền đặc trưng, để cho thế hệ sau đều có những đặc trưng di truyền của bố mẹ Đó chỉ là di truyền

về diện mạo vậy còn trí thông minh có được di truyền lại hay không hay là do hoàn cảnh sau nàytác động lên? Đây là một vấn đề được rất nhiều người quan tâm Trong một gia đình, bố hoặc mẹ có trí thông minh kém thì tỷ lệ con cái họ sinh ra có trí thông minhkém cao hơn những đứa con của những bố mẹ của trí thông minh tương đương nhau; cũng như vậy,

bố mẹ đều là người có trí thông minh kém thì tỷ lệ con cái có trí thông minh kém còn cao hơnnhiều Điều này cho thấy mối quan hệ giữa trí thông minh và di truyền Tuy nhiên chúng ta cũng thấy rằng chỉ di truyền không cũng chưa đủ mà ngoài gen di truyền racũng cần đến sự giáo dục của bố mẹ, rèn luyện của bản thân, chăm chỉ thì mới thành tài được.Chúng ta cũng thấy con cái trong cùng gia đình, đứa thì học rộng tài cao còn đứa thì rất bìnhthường Điều đó cho thấy tuy di truyền có là bẩm sinh nhưng những nhân tố sau này và sự giáo dụccủa gia đình, hành vi của bố mẹ đều có ảnh hưởng tới con cái, ngay cả mức độ chăm chỉ, thực tiễn,học tập đều là những nhân tố quan trọng để tạo nên những người có trí thông minh khác nhau

Chọn lựa thời gian mang thai tốt nhất để đảm bảo cho đứa trẻ được mạnh khoẻ Có một số ngườivừa kết hôn xong đã lập tức có thai, điều đó chưa hẳn đã là chuyện vui Trước khi cưới cần phải vất

vả chuẩn bị cho lễ cưới nên đôi vợ chồng trẻ thường rất mệt mỏi; thêm vào đó họ còn uống khánhiều rượu trong tiệc cưới Do vậy quá mệt mỏi và có nhiều chất cồn thì tế bào sinh thực sẽ bị ảnhhưởng nhất định, nếu nặng thì nhiễm sắc thể còn bị biến dạng lạ thường Thường thì thời gian tinhtrùng của đàn ông từ khi được sinh ra đến khi chín muồi cần 80 đến 90 ngày, trứng của phụ nữ làcần 14 đến 16 ngày Do vậy, hai vợ chồng uống nhiều rượu thì cần phải phân 2-3 tuần và 3 thángmới quan hệ chăn gối với nhau nên có ý định sinh con Sau khi cưới một năm cả hai vợ chồng đều hiểu rõ về nhau và có khoảng thời gian thích ứng vớinhau, để chuẩn bị có con bạn còn cần phải tìm hiểu qua những sách báo nuôi dạy con cái, có cơ sởkinh tế vững chắc, như vậy mới nên có thai và đứa trẻ sinh ra cũng có chất lượng cao Một số cặp vợ chồng trẻ mới cưới chưa muốn có con ngay nên đã áp dụng một số biện pháp tránhthai như uống thuốc tránh thai, tính theo chu kỳ kinh nguyệt của phụ nữ, nhưng vẫn có một sốtrường hợp vẫn mang thai Điều này có thể là uống thuốc không đều, hoặc thuốc có vấn đề Do đónhững biện pháp tránh thai hiện nay không phải là an toàn 100% Trong thời gian uống thuốc tránhthai hoặc ngừng sử dụng thuốc tránh thai không lâu mà có thai thì có nên giữ lại thai nhi haykhông? Đó cũng là một vấn đề rất thực tế Có người cho rằng, những đứa trẻ này được sinh ra có tỷ

lệ dị dạng về cột sống, hậu môn, tim, khí quản, thực quản, gan, thận và tứ chi rất cao, vì hiện nayhàm lượng kích tố (hocmon) trong thuốc tránh thai tuy không nhiều, hậu quả không đến nỗi nguyhiểm như vậy nhưng những bé gái được sinh ra do bà mẹ uống thuốc có chứa hocmon nam giớitrong thời gian mang thai lớn lên rất hay mắc bệnh ung thư âm đạo Ngoài ra, còn làm cho thai nhigái có những nam tính hoá Vậy thì ngừng uống thuốc tránh thai bao lâu thì nên có thai? Thường thìcần một khoảng thời gian khá dài để thuốc tránh thai bài tiết hết ra, ít nhất là sau 3 tháng, còn tốt

Ngoài thuốc tránh thai còn rất nhiều loại thuốc (như thuốc chống động kinh, chống ung thư, miễndịch ), các chất độc (thuốc hoá học, khí thải công nghiệp), tia phóng xạ (như tia X) đều có hại cho

tế bào sinh thực nên trong thời gian sử dụng những loại này không nên có thai Nếu có thai thì nênđến bác sỹ khám và quyết định có giữ lại thai nhi hay không

6 Một số vấn đề cần chú ý trong thời gian mới mang thai:

Từ khi trứng được thụ tinh đến đủ tháng và sinh ra thì thời gian 9 tháng 10 ngày tuy không phải là

nhiều nhưng thai nhi sẽ gặp không ít những nguy hiểm Đặc biệt là trong thời kỳ mới mang thai(thường là 3 tháng đầu), đó là giai đoạn yếu nhất trong cả chu kỳ mang thai Trong thời gian nàychỉ cần sơ ý một chút cũng sẽ xẩy ra những việc đáng tiếc suốt đời Vì vậy các cặp vợ chồng trẻ cần

Tại sao trong thời gian mới mang thai cần phải chú ý đặc biệt? Đó là vì đế cuống rốn vẫn chưa pháttriển hoàn toàn, không thể chống lại được các tác động có hại và nguyên thể của các loại bệnh,những tác động và vi khuẩn mang mầm mống bệnh này sẽ đi qua đế cuống rốn và ảnh hưởng trựctiếp đến cơ thể của thai nhi Nếu bà mẹ bị mắc bệnh truyền nhiễm thì căn bệnh này sẽ đến đượctuần hoàn của thai nhi và chóng sinh sôi trong tế bào phôi thai phá hoại tế bào hoặc làm giảm tốc

độ phát triển của thai nhi Khi bà mẹ uống thuốc thì thuốc cũng thông qua đế cuống rốn vào thai nhi

Đến 3 tháng mang thai đầu, thai nhi dài khoảng 10cm và nặng khoảng 50g, khi ấy hình dạng các cơquan cơ bản đã hình thành, nếu như trước đó bị ảnh hưởng của những nhân tố có hại như truyềnnhiễm, trúng độc, tia phóng xạ thì rất dễ bị sẩy thai; hơn nữa, do ảnh hưởng đến sự hình thành củacác cơ quan nên rất dễ gây dị dạng Qua điều tra cho thấy, nếu trong tuần mang thai đầu tiên bịbệnh cảm cúm (một loại bệnh có tính truyền nhiễm mạnh) thì 100% thai nhi ra đời đều bị dị dạng,nếu mang thai được 4 tuần thì tỷ lệ dị dạng là 75%; mang thai tuần thứ 8 thì tỷ lệ dị dạng là 40%;tuần thứ 12 là 10%; nếu mang thai từ tháng thứ 4 đến tháng thứ 9 sản phụ bị cảm cúm thì tỷ lệ trẻ

Trong thời kỳ mới mang thai, tốc độ tế bào phân chia của thai nhi rất nhanh, vì vậy cần rất nhiềucác chất dinh dưỡng, nếu cơ thể mẹ thiếu kẽm thì sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển não của thai nhi;nếu thiếu iốt thì sẽ làm cho não của thai nhi phát triển không hoàn thiện và bị điếc tai Phụ nữ cóthai thiếu protein tuy không làm cho thai nhi bị dị dạng nhưng cũng làm cho tốc độ phân tách của tếbào bị chậm làm cho thai nhi bị thiếu cân, tỷ lệ tử vong cao Khi tế bào phân chia cần có một lượngoxy đầy đủ, nếu như thai nhi tuần hoàn không tốt như dây rốn bị xoắn, dây rốn quá nhỏ thì sẽ làmcho thai nhi thiếu oxy và dẫn đến thai nhi bị nhẹ cân và ảnh hưởng đến các chức năng của não

Vì vậy, ngay từ thời kỳ mới mang thai các bạn cần phải chú ý bổ sung nhiều chất dinh dưỡngkhông nên ăn kiêng; cố gắng không đến những nơi công cộng, tránh tiếp xúc với những người bịcúm hoặc là những bệnh nhân bị mắc bệnh truyền nhiễm, tránh lạm dụng các loại thuốc và tránh sửdụng các tia phóng xạ, một khi âm đạo bị chảy máu thì cần đi khám bác sỹ ngay, như vậy mới đảm

Dạy thai nhi tức là ngay từ khi mới mang thai đã cố gắng kiềm chế những nhân tố bên trong và bênngoài cơ thể sản phụ, kích thích có ý thức với thai nhi, ngăn chặn những nhân tố xấu ảnh hưởng tớithai nhi để thai nhi có những tố chất bẩm sinh tốt nhất, tạo nền tảng sức khoẻ lành mạnh sau khi rađời Do thai nhi dần lớn lên trong bụng mẹ nên trạng thái, chức năng của tử cung đã tạo thành môitrường của thai nhi, vì vậy mà những thay đổi như vui buồn, khổ đau cũng như là chất dinh dưỡng,nội tiết đều có ảnh hưởng lớn tới sự phát triển, sinh trưởng của thai nhi Qua nghiên cứu cho thấy, ghi lại nhịp tim đập của người mẹ sau đó khi đứa trẻ mới sinh ra luônmồm khóc thì chỉ cần mở băng này thì đến 87,6% trẻ sơ sinh sẽ nhanh chóng yên lặng, như vậy trẻcon đã quen và nhớ âm thanh và tần số này vì vậy mà nhịp tim đập đã phát huy được tác dụng an

ủi Qua máy siêu âm có thể nhìn thấy khi ánh sáng của đèn pin chiếu vào thai nhi thì sẽ làm chothai nhi có những phản ứng như chớp mắt, chân tay khua khoắng, điều này đã chứng minh đượcrằng thai nhi cũng tiếp nhận và có những phản ứng tương ứng với những kích thích của môi trường

Bà mẹ mang thai đến tuần thứ 8 thì làn da của thai nhi đã có những cảm giác như đau, ngứa, khi

kích thích da của thai nhi thì sẽ thúc đẩy được não phát triển nhanh hơn Mang thai từ tháng thứ 4 trở đi thai nhi đã bắt đầu nghe thấy được tiếng của bên ngoài tử cung, khi

có những âm thanh lớn thì sẽ làm cho tim thai nhi đập nhanh và thai cựa mạnh Bắt đầu từ tháng thứ 5 thai nhi đã có trí nhớ nguyên thuỷ, khi ấy mở những bản nhạc du dươnghoặc mát xa thai nhi theo một trình tự nhất định thì sẽ làm thai nhi yên lặng Ngược lại, nếu thai nhinghe thấy những âm thanh ầm ĩ thì tim sẽ đập nhanh và có những phản ứng không vui Bắt đầu từ tháng thứ 7 (hoặc sớm hơn) thai nhi thường thích mút tay, khi thai bị kích thích như vịtrí của người mẹ thay đổi mạnh, tử cung bị tổn thương thì động tác mút tay này càng nhiều, vì vậy

Bắt đầu từ tháng thứ 8, thai nhi có thể cảm nhận và có những phản ứng khác nhau với những vuibuồn, khổ đau của người mẹ Khi tử cung bị co lại hoặc bị tổn thương thì thai nhi sẽ phản kháng

Dạy thai nhi là một trong những nội dung quan trọng để bảo vệ sức khoẻ trước khi sinh, bao gồmduy trì sức khoẻ của sản phụ, nâng cao trình độ về âm nhạc, ngôn ngữ, tình cảm, tư tưởng của hai

vợ chồng, tránh những kích thích xấu của môi trường bên ngoài và bảo đảm dinh dưỡng hợp lý

(a) Cố gắng tạo ra môi trường dễ chịu: Mầu sắc trong phòng cần phải hài hòa, giữ sạch sẽ, tốt nhấtnên đặt bồn hoa hay chậu cây cảnh, trên tường nên treo bức tranh những đứa trẻ sơ sinh xinh đẹp,đáng yêu, bụ bẫm, nên làm cho tinh thần của sản phụ vui vẻ, tránh xem những bộ phim hồi hộp Vìtình cảm trong thời gian mang thai rất dễ thay đổi, hoặc sợ hãi sẽ làm cho dịch trong tuyến thượngthận tiết nhiều hơn, giảm bớt lượng máu trong tử cung làm tổn thương đến thai nhi Tình cảm trầmuất hoặc tức giận lâu dài sẽ làm cho hocmon lớp màng tuyến thượng thận tăng nhiều, không nhữnglàm giảm bớt lượng protein trong cơ thể thai nhi mà còn làm cho thai nhi mắc những căn bệnh như

hở hàm ếch, sứt môi thậm chí còn làm cho nhau thai tách sớm và thai phụ bị băng huyết (b) Khi thai nhi 4 tháng đã có những khả năng về xúc, thị và thính giác có thể tiến hành dạy thainhi trong giai đoạn đầu: Âm thanh du dương không những làm cho sản phụ tiết ra những vật chất

có ích cải thiện lượng máu trong tử cung, qua đó thúc đẩy quá trình phát triển của thai nhi, hơn nữacòn làm cho thai nhi bình tĩnh Tiết tấu của âm nhạc sẽ kích thích não phát triển tốt, vì vậy ngay từtháng thứ 4 buổi sáng mỗi ngày bạn nên đặt tai nghe hoặc loa lên bụng thai phụ, độ kêu là 70-80db,

Thực tiễn đã chứng minh, khi ánh đèn pin chiếu vào thai nhi thì sẽ không ngừng tăng cường đượcmối quan hệ giữa não và mắt của thai nhi, rất có ích cho sự phát triển thị giác sau này Ngoài ra thường xuyên vuốt ve bụng cũng có ích để phát triển trí thông minh của thai nhi Hàngngày trước khi đi ngủ thai phụ nên nằm thẳng, toàn thân thả lỏng, hai tay mát xa từ trên xuống dưới

từ trái sang phải, sau đó ấn nhẹ lên mình thai nhi, khi ấy bạn sẽ thấy thai nhi chủ động đón nhận.Bạn có thể nhẹ nhàng vỗ về thai nhi, sau đó ấn nhẹ, mỗi ngày nên luyện tập kiên trì từ 5 đến 10phút Qua vuốt ve sẽ truyền kích thích xúc giác đến với đại não của thai nhi, thường xuyên kíchthích sẽ tăng cường được mối liên hệ giữa đại não và các cơ quan cảm nhận của thai nhi, từ đó tạo

ra được trí nhớ lâu Thực tiễn đã chứng minh, những đứa trẻ như vậy được ra đời luôn thông minh

Con cái là kết tinh của bố mẹ, vì vậy trong quá trình dạy thai nhi người bố cũng cần tích cực thamgia, sự vỗ về và phối hợp của bố cũng là nguồn an ủi và cổ vũ đối với người mẹ, người vợ sẽ cảmthấy vui vẻ vì sự quan tâm, săn sóc của chồng, từ đó tinh thần sẽ diễn biến tốt đẹp hơn Do vậy,chồng tích cực tham gia dạy thai nhi cũng là một nhân tố quan trọng để tiến tới thành công

9 Dinh dưỡng của thai phụ và sự phát triển của thai nhi

Chế độ dinh dưỡng của thai phụ rất quan trọng đối với thai nhi, trong cả quá trình mang thai thểtrọng của bà mẹ nên tăng khoảng 12kg, trong đó một nửa là cân nặng của thai nhi và các thànhphần khác (như rau, nước ối và tử cung ), còn một nửa là những chất dinh dưỡng cần thiết để chocon bú sau khi sinh Như protein khoảng 1kg, mỡ khoảng 4,5 kg Bà mẹ đầy đủ dinh dưỡng là nềntảng để thai nhi phát triển và sau khi sinh ra được mạnh khoẻ Nếu như bà mẹ không cung cấp đủdinh dưỡng hoặc cố ý kiềm chế ăn uống thì sẽ bị gầy và ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi.Nếu bà mẹ mang thai không đủ dinh dưỡng trong 3 tháng mang thai đầu (đây là thời kỳ não pháttriển nhanh nhất) thì sẽ làm cho thai nhi phát triển chậm, giảm bớt số tế bào trong não, sẽ ảnhhưởng đến sự phát triển trí thông minh của trẻ sau này; nếu như không đủ chất dinh dưỡng trongthời gian mang thai cuối tuy ảnh hưởng ít đến sự phát triển não của thai nhi nhưng cơ thể thiếu mỡ,đường gluco thì khi sinh sẽ làm cho tử cung dễ bị thu lại thiếu oxy và trẻ sinh ra dễ bị đường trongmáu ít, thở khó khăn, rất có hại cho thai nhi và trẻ sơ sinh Trong khi mang thai rất dễ thiếu các loại khoáng chất như pro- tein, vitamin vì vậy trong thời kỳmới mang thai nên ăn nhiều trứng gà, rau xanh, hoa quả và uống nhiều sữa bò Khi mới mang thai

sẽ có một số phản ứng thai nghén nên ăn những thức ăn nhạt, hợp khẩu vị Với tốc độ phát triển củathai nhi thì lượng thức ăn của người mẹ cũng cần được tăng lên, nên ăn chủ yếu các loại thức ănphụ như các loại sữa, thịt, cá, đậu và rau xanh, hàng ngày nên bổ sung nhiều hoa quả tươi, nhưngkhông nên dùng quá nhiều mỡ, cần phải tăng cường ăn các thức ăn có chứa canxi, lân, sắt, kẽm như canh xương, gan lợn, thịt các loại gia cầm, hải sản Không nên uống các nước uống có chứa

Đậu Hà Lan có chứa 40% chất protein, hơn nữa còn có 8 loại axit amin cần có cho cơ thể conngười Mỡ chỉ chiếm 20% trong đậu Hà Lan, trong đó có hơn nửa là các loại axit béo không bãohoà cần thiết cho chức năng sinh lý Ngoài ra đậu còn chứa nhiều nguyên tố như canxi, lân, lưuhuỳnh, sắt và kẽm vì vậy đậu nấu chín và các thực phẩm được chế biến từ đậu là những món ăn

Trong thời kỳ mang thai cũng không nên hấp thụ quá nhiều chất dinh dưỡng, nếu không trẻ sinh ra

sẽ quá to Thực tế cho thấy trẻ sinh ra quá to là do người mẹ bị bệnh đái đường Chỉ cần khoangchậu của người mẹ bình thường, đầu thai nhi có thể qua khỏi thì các bộ phận khác cũng có thể ra

10 Cơ thể bà mẹ thiếu kẽm ảnh hưởng tới trẻ sơ sinh như thế nào?

Các chất dinh dưỡng cung cấp cho thai nhi đều đến từ cơ thể người mẹ Bạn thử nghĩ xem, khimang thai được 8 tuần thai nhi chỉ nặng có 1 gram nhưng đến tuần thứ 40 thì nặng đến 3,2 kg, thainhi hấp thụ rất nhiều các chất dinh dưỡng trong cơ thể người mẹ Tác dụng sinh lý quan trọng nhấtcủa kẽm là thúc đẩy sự hợp thành của axit và protein trong cơ thể con người Do thai nhi phát triểnrất nhanh vì vậy người mẹ thiếu kẽm sẽ có ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển sau này của

Qua thí nghiệm trên chuột cho thấy, chuột mẹ thiếu nhiều kẽm sẽ thường bị sảy thai, đẻ non; dù cónuôi được trẻ thì chúng sẽ bị nhẹ cân, 90% bị dị dạng Vì trong thời kỳ phôi thai, não phát triển

sớm nhất nên não bộ dị dạng (như trẻ thường bị không não, rạn cột sống ), sau đó là xương vàphổi bị dị dạng Qua thí nghiệm trên khỉ cho thấy, cơ thể con khỉ mang thai bị thiếu kẽm trong thờigian ngắn cũng làm cho khỉ con sinh ra vận động phát triển có vấn đề, động tác chậm chạp, phản xạđiều kiện khó hình thành, giảm khả năng tránh kích thích

Cơ thể bà mẹ thiếu kẽm cũng ảnh hưởng nhiều đến sự phát triển não của thai nhi, như 3 phụ nữmang thai bị bệnh đường ruột thì người thứ nhất có thai 2 lần, lần đầu tiên bị sẩy, lần thứ hai đẻ ratrẻ không não Người thứ hai sau khi mang thai mới bổ sung kẽm thì sinh ra một đứa trẻ xương bị

dị dạng, sau đó thường xuyên bổ sung kẽm, 2 năm sau mang thai thì sinh ra một đứa trẻ bìnhthường Người thứ ba sau khi kết hôn thường xuyên bổ sung kẽm và đã đẻ ra một đứa trẻ hoàn toànbình thường Tỷ lệ trẻ sơ sinh không não ở khu vực Trung Đông lên đến 0,78% (cao gấp 5 lần sovới những nơi khác), mọi người cho rằng căn bệnh này có liên quan đến vấn đề ăn uống thiếu kẽmcủa dân vùng này (dân vùng này thường ăn chay, thức ăn chính thường chứa nhiều axit thực vật và

Thiếu kẽm có thể ảnh hưởng đến sự co giãn của bắp thịt, thai phụ thiếu kẽm sẽ rất khó đẻ, sau khisinh, tử cung khó co lại nên sẽ gây băng huyết, tỷ lệ băng huyết lên đến 74% (những người phụ nữbình thường thấp hơn 30%) Thực tiễn cho thấy thai phụ thiếu kẽm sẽ có những ảnh hưởng rất xấuđến thai nhi và bản thân người mẹ Hàm lượng kẽm trong nước ối của người mẹ cao hay thấp cóliên quan mật thiết với chiều cao cân nặng của trẻ khi sinh ra Nếu như trong nước ối chứa quánhiều kẽm thì trẻ sinh ra sẽ to và dài; ngược lại nếu hàm lượng kẽm trong nước ối ít thì trẻ sinh ra

sẽ thấp và nhẹ cân Trong thời gian mang thai có bổ sung kẽm cũng làm tăng hàm lượng kẽm trongnước ối Vì vậy tốt nhất trong khi có thai nên ăn nhiều thức ăn có chứa nhiều kẽm như thịt nạc, cá,

11 Khi mang thai cần bổ sung vừa và đủ canxi và dầu gan cá

Bệnh còi xương do thiếu vitamin D là một căn bệnh thường gặp, ảnh hưởng nhiều đến sức khoẻ củatrẻ Vì vậy mà cần phải ngăn chặn căn bệnh còi xương này ngay từ khi người mẹ mới mang thai.Vào giữa thời gian mang thai hàng ngày bổ sung thêm 400 đơn vị vitamin D, cuối thời gian mangthai hàng ngày bổ sung thêm 1000 đơn vị thì hàm lượng vitamin D, canxi trong máu, lân trong máucủa trẻ mới sinh sẽ hoàn toàn bình thường Nhưng sau khi có thai hàng ngày người mẹ bổ sungkhông đủ 400 đơn vị vitamin thì dù hàm lượng canxi trong máu và lân trong máu có thể giữ đượcbình thường nhưng hàm lượng vitamin D lại rất thấp Cần bổ sung đầy đủ vitamin D Theo nghiêncứu cho thấy từ lúc mới mang thai hàng ngày bà mẹ mang thai bổ sung trên 400 đơn vị vitamin D(dầu gan cá được bán trên thị trường mỗi giọt có 125 đến 150 đơn vị vitamin D, vitamin A 250-300) đến 3 tháng mang thai cuối mỗi ngày cần hấp thụ 1000 đơn vị vitamin D, như vậy sẽ chốngđược bệnh còi xương bẩm sinh của trẻ sơ sinh, điều này đặc biệt quan trọng với trẻ đẻ non Ngoài

ra, trong khi mang thai, trong khi cho con bú nên phơi nắng nhiều, bổ sung vừa đủ lượng canxi(mỗi ngày 1 đến 1,5 gr) Achrocylin có ảnh hưởng đến sức sống của vitamin D trong thận nên bà

Dầu gan cá ngoài vitamin D ra còn chứa vitamin A, nó duy trì chức năng bình thường của da vàniêm mạc, tránh mù màu, có ý nghĩa quan trọng để thúc đẩy phát triển toàn diện Bà mẹ mang thaicần hấp thụ vitamin A nhiều hơn người bình thường hơn 60% Một khi thiếu vitamin A thì sẽ bị đẻnon, chết lưu nhiều hơn những bà mẹ đủ vitamin từ 1,5 đến 3 lần, cơ hội bị bệnh truyền nhiễm cũngcao hơn những người bình thường Vì vậy, trong thời gian có thai nên bổ sung dầu gan cá Nhưng nếu sử dụng lâu dài và nhiều dầu gan cá sẽ dẫn đến một số hiện tượng trúng độc Nếu nhưvitamin A vượt quá 10 lần lượng cần thiết thì thận và hệ thống trung khu thần kinh dễ bị dị dạng;dùng quá nhiều vitamin D sẽ làm hẹp động mạch phổi và động mạnh chủ của thai nhi và ảnh hưởngđến sự phát triển trí thông minh sau khi sinh của trẻ Vì vậy dầu gan cá chưa hẳn đã là thuốc bổ

không nên lạm dụng hay sử dụng mù quáng

12 Bà mẹ mang thai mắc bệnh truyền nhiễm có ảnh hưởng gì đến thai nhi

Thai nhi nằm trong cổ tử cung được bảo vệ chắc chắn bởi bụng của người mẹ, vì vậy những nhân

tố gây bệnh của môi trường không ảnh hưởng trực tiếp được đến thai nhi Nếu người mẹ mắc bệnhcảm cúm và mầm bệnh sinh sôi trong cơ thể người mẹ thì sẽ nguy hiểm đến thai nhi Mức độ liênluỵ tới trẻ được quyết định bởi loại mầm bệnh, số lượng và mức độ độc hại sẽ ảnh hưởng đến quá

Vi rút dễ gây tổn thương và sẽ thông qua cuống rốn xâm nhập vào các tế bào chưa phát triển hoànthiện của thai nhi vì vậy đó là nguyên nhân gây bệnh nguy hiểm nhất Hiện nay, có khoảng 11 loạimầm bệnh dễ làm thai nhi phát triển dị dạng, trong đó có vi rút sởi, và tế bào khổng lồ là nguy hiểmnhất Trẻ em bị bệnh đục thuỷ tinh thể bẩm sinh thì có đến 90% là do người mẹ bị mắc bệnh mềđay trong khi mang thai Ngoài ra, căn bệnh này còn làm bà mẹ mang thai dễ bị sẩy thai hoặc thainhi chết lưu, còn lại đa số trẻ sinh ra đều bị dị dạng Do đó, trước khi mang thai phụ nữ buộc phảitiêm vắc xin phòng bệnh sởi Nhiễm vi rút tế bào khổng lồ, thai phụ thường có những triệu chứngnhư cảm cúm nhẹ, có trường hợp không cảm nhận được nhưng vi rút sẽ ăn vào trong đại não củathai nhi thông qua cuống rốn làm cho trẻ sinh ra dễ mắc bệnh tim bẩm sinh và tứ chi bị dị dạng Gia đình nuôi mèo, chim hoặc ăn thịt bò, lợn tái cũng dễ mắc một số loại vi rút truyền nhiễm làmtrẻ sinh ra hay bị dị dạng, não phát triển không hoàn thiện, đầu nhỏ hoặc bị tràn dịch màng nãothậm chí gây sẩy thai, đẻ non Trong phân của mèo luôn mang trong mình một số mầm mống vitrùng gây bệnh dễ truyền nhiễm đến phụ nữ mang thai Sau đó thì thông qua cuống rốn lây truyềnvào thai nhi khiến cho não của thai nhi phát triển không đầy đủ, đầu bị nhỏ, hoặc tràn dịch màngnão (não úng thuỷ), thậm chí còn gây sẩy thai, đẻ non Theo thống kê ở nước Mỹ thì 4-6% các bà

mẹ mang thai giàu có đã mắc phải căn bệnh này, trong đó có một người có thai nhi bị dị dạng;ngược lại, bà mẹ của những gia đình nghèo lại ít mắc căn bệnh này, vì những gia đình nghèo rất ít

Ngoài các căn bệnh nêu trên thì những căn bệnh như sởi, mụn nước, thuỷ đậu, cảm cúm, viêmtuyến nước bọt, viêm gan B… cũng ảnh hưởng đến thai nhi, nhưng tỷ lệ xẩy ra thấp Mức độ pháttriển toàn diện của phôi thai cũng được quyết định bởi một nhân tố quan trọng là mức độ chịu mệtmỏi Trong thời gian 3 tháng đầu mang thai do chức năng của cuống rốn vẫn chưa hoàn thiện, nênmột số cơ quan vẫn chưa hình thành xong, vì vậy hậu quả vô cùng nghiêm trọng Mang thai từtháng thứ 4 đến tháng thứ 6, các cơ quan đã hình thành cơ bản, vì vậy cơ hội lây nhiễm khiến bị dịdạng không nhiều, nhưng vẫn ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi Nhưng khả năng miễn dịchcủa thai nhi vẫn chưa được mạnh có một số mầm bệnh đã tiềm ẩn và sinh sôi trong cơ thể thai nhiđến ngày chúng ra đời, hoặc nhiều năm sau mới phát sinh khiến cho trẻ bị điếc tai, thị lực kém vàtrí thông minh giảm sút Hơn nữa những mầm bệnh này liên tục được bài tiết ra ngoài đe doạ đến

an toàn của người khác Vì vậy, thai phụ nên hạn chế đến những nơi công cộng, nếu mắc căn bệnhlây truyền nào thì cần phải khám bác sỹ ngay và đưa ra những biện pháp kịp thời, đồng thời cũngtiến hành đề phòng lâu dài sau khi đứa trẻ ra đời

Làm thế nào để giảm bớt các nhân tố nguy hiểm trong quá trình sinh nở? Bạn hãy lắng nghe ý kiến

a Độ tuổi sinh nở của phụ nữ không nên vượt quá 35 tuổi Nếu độ tuổi sinh nở, nhất là sinh con lầnđầu từ 35 tuổi trở lên thì thai nhi dễ mắc bệnh đần độn bẩm sinh Chúng tôi khuyên các bạn nên chú

b Phụ nữ đã từng có tiền sử sinh nở xấu: Đã từng sinh con bị dị dạng, không có não, đần độn bẩmsinh Cần phải thận trọng khi muốn sinh con tiếp theo

c Mẹ bị huyết áp cao, thần kinh, đái đường, tuyến giáp trạng, viêm nhiễm (thuỷ đậu, cảm cúm )hoặc trước khi mang thai hai tuần tiếp xúc quá nhiều với tia X quang thì thai nhi dễ bị dị dạng Tốt

d Không nên tuỳ tiện uống thuốc mà không có chỉ dẫn của bác sỹ khi có thai Tránh uống các liều

e Người mẹ cần có sức khoẻ, cơ thể lành mạnh Nếu bố mẹ mắc những căn bệnh di truyền thì concái cũng có khả năng mắc những căn bệnh đó Đồng thời cũng cần phải chú ý đến môi trường, vìmôi trường cũng là nguyên nhân kết hợp với gen di truyền gây ra những căn bệnh đần độn, dịdạng

Vì vậy, bạn cần theo dõi tình trạng sức khoẻ của thai để xem thai nhi có di truyền gì bẩm sinh đặc

- Phân tích nhiễm sắc thể: Lấy dịch nước ối để phân tích

- Phân tích gen: Chọc nước ối lấy dịch để xét nghiệm

14 Nên sử dụng thuốc an toàn, hợp lý trong thời gian mang thai

Đây là một vấn đề thực tế vô cùng quan trọng vì nó có liên quan đến sức khoẻ của cả hai mẹ con.Thuốc sẽ thông qua cuống rốn ảnh hưởng đến thai nhi

a Trước hết chúng ta phải nói đến thời gian dùng thuốc trong khi mang thai Khi mới có thai, chứcnăng của cuống rốn vẫn chưa phát triển hết nên các loại thuốc vẫn có thể phân tán vào trong cơ thểthai nhi Các cơ quan của thai nhi cũng có tính nhạy cảm với từng loại thuốc, hệ thống thần kinh dễ

bị ảnh hưởng khi phôi thai được 15 đến 25 ngày; tim bị ảnh hưởng khi mang thai từ ngày 20 đếnngày 40, mắt thì từ ngày 24 đến ngày 41, chân tay từ ngày 24 đến ngày 36 Nói chung là mang thai

từ tháng thứ tư trở đi thì cuống rốn có chức năng che chắn rất mạnh, các cơ quan về cơ bản cũng đãhình thành nên mức độ bị ảnh hưởng bởi thuốc cũng giảm đi

b Điều này cũng có liên quan đến bệnh tình của chính người phụ nữ mang thai Như phụ nữ bị rỉnước ối, chảy máu, khó thở, viêm nhiễm… đều làm giảm bớt tác dụng che chắn của cuống rốnkhiến cho thuốc dễ dàng xâm nhập ảnh hưởng đến thai nhi Hơn nữa, khi có thai phụ nữ rất dễ bị cảm cúm vì đường hô hấp kém, khả năng phòng dịch thấp.Khi bị cảm cúm phụ nữ có thai thường không muốn uống thuốc vì sợ ảnh hưởng đến thai nhi Dophụ nữ mới mang thai trong ba tháng đầu bị sốt cao không dám dùng thuốc nên đã làm cho tế bàonão của thai nhi phát triển không bình thường và đành phải phá bỏ cái thai Do vậy, khi bị cảm cúmbạn có thể sử dụng thuốc hợp lý với sự hướng dẫn của bác sỹ, khi mới bị cảm cúm bạn có thể ápdụng những biện pháp sau thay thế cho việc uống thuốc hoặc tiêm + Khi mới bị cảm cúm, họng vừa ngứa và đau thì hãy ngậm nước muối 10 phút 1 lần, ngậm khoảng

+ Ăn canh gà cũng sẽ làm cho bạn bớt bị tắc mũi, chẩy nước mũi khi cảm cúm, hơn nữa cũng cóhiệu quả tốt trong việc loại bỏ virut đường hô hấp Thường xuyên ăn canh gà sẽ tăng cường đượcsức đề kháng tự nhiên của cơ thể con người, ngăn ngừa được bệnh cảm cúm Bạn có thể cho thêmhạt tiêu, gừng tươi vào canh hoặc là nấu mì, miến với nước dùng gà + Đổ nước nóng 420C vào trong một chiếc cốc giữ nhiệt, sau đó hít hơi nóng bằng mũi và mồm,

+ Đánh đều một quả trứng với một ít đường trắng và gừng tươi, uống thứ này chiêu với nửa cốcnước đun sôi để nguội một ngày 2-3 lần thì sẽ ngừng ho Một số loại thuốc có những đặc tính như các loại thuốc chống ung thư, tác dụng chủ yếu là làmgiảm bớt quá trình lan rộng, phát triển của tế bào ung thư nên tỷ lệ khiến thai nhi bị dị dạng rất lớn.Các loại thuốc liên quan đến hocmon cũng dễ khiến cho bé gái dễ bị nam tính hoá hoặc dễ bị ung

thư âm đạo khi trưởng thành, do vậy không nên sử dụng các loại thuốc này Các loại thuốc chữabệnh đái đường cũng làm cho thai nhi bị dị dạng; các loại thuốc chữa bệnh động kinh sẽ làm chothai nhi bị sứt môi, hở hàm ếch Phần lớn các loại thuốc kháng sinh đều xâm nhập vào cơ thể thainhi bằng đường cuống rốn trong đó loại thuốc kháng sinh như glucozit (bao gồm streptomyxin,kanamyzin); các loại achromycin (bao gồm ampicilin, aureocirina, ge- omycin); các loạichlorocylina và các loại thuốc sunfanilic đều rất độc đối với thai phụ và thai nhi nên thường cấm sửdụng Các loại biristopen thường phát huy tác dụng thông qua phá hoại vách tế bào của vi khuẩn, tếbào trong cơ thể của con người chỉ có màng tế bào mà thiếu đi vách tế bào nên loại thuốc này đềuđược sử dụng khá an toàn đối với phụ nữ mang thai và thai nhi Nhưng một ngày không nên dùngquá 12 triệu đơn vị các loại thuốc biristopen, nếu không thì càng làm tăng thêm khả năng khôngđông máu ở thai nhi Các loại thuốc như cladinoza khó xâm nhập vào cuống rốn nên khá an toànđối với thai nhi, tuy nhiên vẫn phải cẩn thận trong khi sử dụng Nhiều người hiểu nhầm rằngvitamin là thuốc bổ nên uống càng nhiều càng tốt, nhưng họ đâu có biết rằng do vitamin có tácdụng làm tiêu mỡ và sẽ tích tụ trong cơ thể con người, nếu số lượng quá nhiều sẽ có hậu quả xấu.Thai phụ uống quá nhiều vitamin A sẽ khiến cho cân nặng của thai nhi bị giảm nhẹ, chân tay bị dịdạng, hở hàm ếch, mắt và não cũng bị dị dạng Nếu hấp thụ quá nhiều vitamin D thì sẽ khiến chotrẻ sinh ra có hàm lượng canxi trong máu quá cao, trí thông minh giảm sút, bị tim bẩm sinh, ănuống kém và hay bị táo bón Nếu phụ nữ mang thai hấp thụ nhiều vitamin E thì trẻ sinh ra dễ bị đau

Những loại thuốc dễ hoà tan vào mỡ thì dễ dàng xâm nhập vào trong cuống rốn Nhiều phụ nữ mang thai cho rằng uống thuốc có hại cho thai nhi thì cần gì phải đi khám bác sỹ đểlại phải uống thuốc Nhưng bạn đâu biết rằng chính cơ thể của bạn đã ảnh hưởng xấu đến sự pháttriển của thai nhi nếu cứ để mình ốm đau mãi Cũng có người cho rằng thuốc đông y có ít tác dụngphụ hơn nên uống thuốc đông y an toàn hơn Nhưng thực ra thì thuốc đông y hay tây y thì đềukhông có sự khác nhau về bản chất, đông y tác dụng phụ ít chẳng qua là chưa được nghiên cứu kỹcàng mà thôi Tóm lại, nếu thai phụ bị ốm thì cần đi khám bác sỹ ngay, và chữa trị, uống thuốc theo

sự chỉ dẫn của bác sỹ Cần tránh uống những loại thuốc gây ảnh hưởng đến thai nhi Nếu thai phụ

bị bệnh nặng thì cần phải bảo đảm sức khoẻ của người mẹ trước, chứ không nên quá suy nghĩ sẽ có

15 Tia phóng xạ ảnh hưởng đến bà mẹ và thai nhi như thế nào?

Trong đại chiến Thế giới lần thứ hai, Mỹ đã ném hai quả bom nguyên tử xuống Hyroshima vàNagasaki khiến cho những bà mẹ mang thai may mắn sống sót lại sinh ra những đứa trẻ đầu nhỏ, dịdạng, trong đó đều là những đứa trẻ bị mắc bệnh đao Điều đó cho thấy bà mẹ mang thai gặp phảinhững tia bức xạ điện ly thì sẽ có những ảnh hưởng xấu tới thai nhi Nói chung thì tế bào trong giaiđoạn phân chia rất nhạy cảm với tia phóng xạ, những tế bào chưa phát triển hẳn sẽ bị ảnh hưởngnặng nề hơn những tế bào đã phát triển hoàn thiện Tế bào sinh thực luôn là tế bào nằm trong giaiđoạn phân chia nên dễ bị tổn thương nhiều nhất Tế bào trong cơ thể bị ảnh hưởng của tia phóng xạnên có thể ảnh hưởng đến thế hệ sau, đó là những hiệu ứng di truyền Tia phóng xạ lớn sẽ giết chếttrứng ở trong buồng trứng khiến cho phụ nữ bị vô sinh, những tia phóng xạ nhỏ không giết chếtđược trứng nhưng lại làm thay đổi vật chất di truyền nên dễ dẫn đến sẩy thai hoặc thai nhi bị dịdạng

Ngoài số lượng tia bức xạ ra thì một nhân tố quan trọng khác là độ tuổi của thai nhi Trong 3 thángmang thai đầu, nhất là từ tuần thứ 3 đến tuần thứ 10 đây là giai đoạn rất nguy hiểm, vì lúc này hệthần kinh trung khu, mắt và hệ tuần hoàn máu bắt đầu phân chia, đây là thời kỳ quan trọng nhất của

sự phân hoá, nếu bị ảnh hưởng của tia phóng xạ thì thai nhi dễ bị dị dạng, đầu nhỏ, đục thuỷ tinhthể bẩm sinh, viêm võng mạc mù màu… Và tỷ lệ trẻ sinh ra mắc bệnh máu trắng rất cao Nếu như

mang thai từ tháng thứ 3 trở đi thì cũng bị ảnh hưởng của tia phóng xạ như vậy nhưng tỷ lệ dị dạng

ở thai nhi sẽ bị giảm, chủ yếu là ảnh hưởng đến sự phát triển của xương cốt, hệ thống tiết niệu

Vì vậy, nếu không có nhu cầu đặc biệt thì trong thời gian mang thai nên tránh chụp X quang khu ổbụng Nếu như những bộ phận khác trên cơ thể cần kiểm tra X quang thì phụ nữ mang thai cần phảibảo vệ tốt vùng bụng của mình Phụ nữ không có mang phải kiểm tra X quang thì nên kiểm tratrong vòng 10 ngày sau khi sạch kinh (tức là trước khi trứng rụng), nếu kiểm tra X quang sau khitrứng rụng thì cần phải áp dụng các biện pháp tránh thai để tránh những phiền toái sau này

16 Khói thuốc có hại như thế nào với thế hệ sau

Nghiên cứu của Tổ chức Y tế thế giới cho biết, trong các quốc gia công nghiệp hoá thì 20% sốngười tử vong là có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đối với hút thuốc, hàng năm số người hútthuốc bị chết cao gấp 3 lần so với số người bị tai nạn giao thông Do vậy, mọi người gọi hút thuốc

Thành phần của thuốc lá rất phức tạp, theo phân tích thì có hơn 20 loại độc tố mạnh, ngoài nicotinmọi người đều biết thì còn có pyridine, axit xyanhydric, cadimi, oxit cacbon… Sau khi châm thuốcthì trong mỗi ml khói thuốc có chứa 5 tỷ hạt andehit, những khói thuốc này có thể lắng đọng tại khíquản và phổi khiến cho thở khó khăn, phổi bị rỗ Vì vậy, người hút mỗi ngày 25 điếu trở lên thì tỷ

lệ mắc bệnh viêm phế quản cao hơn người không hút thuốc 20 lần Hơn nữa các chất độc có trongthuốc cũng là những tác nhân gây bệnh ung thư, đồng thời nó còn xâm nhập vào hệ sinh dục gâythay đổi vật chất di truyền có ảnh hưởng đến thế hệ sau Thống kê cho thấy phụ nữ mang thai cóchồng hàng ngày hút 10 điếu thuốc trở lên thì tỷ lệ con cái bị dị dạng bẩm sinh đạt 2,1%; với nhữngông chồng hút dưới 10 điếu một ngày thì tỷ lệ này chỉ còn 1,4%, còn những người chồng không hút

Những vật chất có hại trong thuốc lá sẽ thông qua đế cuống rốn ảnh hưởng xấu đến thai nhi, nênthai phụ hút thuốc lá càng gây nguy hiểm cho thai nhi nhiều hơn Phụ nữ hút thuốc khiến cho thainhi phát triển chậm chạp trong tử cung chiếm tỷ lệ 12%, cân nặng của các bé sơ sinh có mẹ hútthuốc nhẹ hơn 1,5 đến 2kg so với những đứa trẻ có mẹ không hút thuốc Kể cả trẻ lớn đến 7, 8 tuổithì vẫn không phát triển tốt như những đứa trẻ bình thường khác, trí thông minh kém, học dốt Cácchất có hại như nicotin còn có thể ảnh hưởng đến trẻ sơ sinh qua sữa mẹ, vì vậy thai phụ và sản phụ

Hút thuốc gây ô nhiễm môi trường, khiến cho người trong phòng lâm vào trạng thái "hút thuốc bịđộng", nghiên cứu khoa học gần đây cho thấy, nguy hiểm của hút thuốc bị động không kém gì hútthuốc chủ động Ví dụ như sau khi châm thuốc thì 55% nicotin sẽ vào trong không khí với khóithuốc như vậy sẽ sinh ra oxit cacbon, gây thiếu oxy làm con người khó thở Trong nhà có 1 ngườihút thuốc thì tỷ lệ trẻ mắc những căn bệnh nguy hiểm về máu cao hơn những người khác gấp 1 lần,trong nhà có 2 người hút thuốc thì tỷ lệ đó cao gấp 3 lần Tóm lại, hút thuốc chỉ có hại chứ không có lợi, bạn hãy quyết tâm cai thuốc vì hạnh phúc của gia

17 Bà mẹ mang thai uống rượu nhiều ảnh hưởng xấu đến thai nhi

Phụ nữ uống rượu thường gặp ở các nước phương Tây chứ ít gặp ở các nước phương Đông Nhưng

do đất nước thực hiện cải cách mở cửa nên vẫn có phụ nữ uống rượu Phụ nữ mang thai khôngđược uống rượu vì trong rượu có chứa thành phần rượu êtilíc (rượu cồn), thành phần này sẽ gâynguy hiểm cho tế bào sinh thực và nguy hiểm đến phôi thai và thai nhi Phụ nữ mang thai uống rượu thì trong máu sẽ chứa rượu êtilíc, thành phần này sẽ ảnh hưởng đếnthai nhi qua đế cuống rốn khiến cho thai nhi phát triển kém Mức độ thai nhi bị dị dạng nghiêmtrọng là có liên quan đến việc bà mẹ mang thai uống rượu bao nhiêu và trong thời gian nào Nếumỗi ngày uống 90ml thì thai nhi rất dễ mắc bệnh dị dạng thường là dị dạng về hệ thần kinh trung

khu như đầu nhỏ, não phát triển không hoàn thiện, thậm chí là không có não, cơ thể phát triểnkhông đầy đủ, cân nặng ít, tổ chức mỡ phân bố không đồng đều, nhân trung ngắn, mí mắt sụp… Ngoài ra, trong thời gian mang thai uống rượu nhiều thì trẻ sinh ra được 6-12 tiếng dễ bị co giật,thở gấp… Vì vậy, vì sức khoẻ của con cái bạn không nên uống rượu

18 Độ tuổi thai nhi, hình thành các cơ quan và dị dạng

Khi tinh trùng và trứng kết hợp với nhau sẽ hình thành một tế bào mới, được gọi là trứng thụ tinh.Trứng được thụ tinh xong thì không ngừng nhân tế bào và sẽ bước vào giai đoạn phôi thai sau khithụ tinh được 4 tuần Trứng thụ tinh phát triển đến thời kỳ phôi thai đã hình thành các cơ quan và tổ

19 Những điều quan trọng để ngăn ngừa các căn bệnh dị dạng ở trẻ sơ sinh

Những cặp vợ chồng mới cưới luôn khao khát sinh ra được đứa con mạnh khoẻ, lành lặn Gia đình

sẽ cảm thấy chán nản, đau buồn nếu sinh ra đứa trẻ bị dị dạng Qua nghiên cứu cho thấy số lượng dị dạng về hệ thần kinh, bộ phận đầu và mặt, tim, máu ở trẻ sơsinh chiếm tỷ lệ cao Những cơ quan này của thai nhi phát triển trong giai đoạn nào? Hệ thống thầnkinh của thai nhi phát triển nhanh chóng bắt đầu từ tuần thứ năm Phôi thai được ba tháng là đã có

cơ bản hệ thần kinh của người lớn Cũng khoảng tuần thứ tư thì phôi thai bắt đầu hình thànhkhoang miệng, bắt đầu từ tuần thứ sáu thì hình thành môi trên và môi dưới, đến tuần thứ chín thìhàm ếch trên bắt đầu hoàn thiện Tim thai nhi bắt đầu có từ tuần thứ hai và phát triển thành 4 ngănvào khoảng tuần thứ 4 đến tuần thứ 8 thì tim đã phát triển hoàn thiện Do đó, có thể thấy trongkhoảng 12 tuần mới mang thai, thai nhi dễ mắc những căn bệnh dị dạng nêu trên Nếu có nguyênnhân nào gây ảnh hưởng đến hệ thần kinh trong giai đoạn này thì rất nguy hiểm Cần phải ngănngừa thai nhi bị dị dạng trong 3 tháng đầu bà mẹ mới mang thai

Để làm được điều này, các thai phụ cần chú ý các vấn đề sau:

a Phòng chống viêm nhiễm Quan trọng là cần phải phòng chống các loại vi rút có tính lan truyền.Nếu như mới có thai bị mắc bệnh sởi thì đa số thai nhi sẽ bị bệnh tim bẩm sinh, não phát triển

b Chú trọng tăng cường dinh dưỡng Dinh dưỡng đối với thai phụ có liên quan chặt chẽ đến sựphát triển của thai nhi, nhất là dinh dưỡng trong thời gian mới mang thai sẽ có quan hệ chặt chẽ với

c Cẩn thận khi sử dụng thuốc Bà mẹ mang thai uống các loại thuốc như điều trị bệnh động kinh,chống ung thư sẽ làm ảnh hưởng nặng nề đến hệ thần kinh của thai nhi Một số loại thuốc chốngtriệu chứng thai nghén như nôn oẹ cũng khiến cho thai nhi bị dị dạng Những loại thuốc này hiệnnay đã bị cấm sử dụng, thai phụ khi đi khám bệnh cần phải nói với bác sỹ mình đã có thai và sử

d Tránh các dấu hiệu sẩy thai Sau khi có thai thấy âm đạo bị chảy máu thì đó là dấu hiệu sẩy thai.Dấu hiệu sẩy thai này cũng sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi Trong thời gian đầu mới cóthai, hai vợ chồng cần tránh quan hệ chăn gối và thai phụ cần phải nghỉ ngơi điều độ, đầy đủ

e Tránh tiếp xúc với các tia phóng xạ: Các tia X quang luôn phá hoại các tổ chức cơ thể của thai

nhi Bạn cần biết rằng chiếu chụp X quang bộ phận ngực cũng sẽ ảnh hưởng đến phần bụng Do đó

Phụ nữ uống rượu, hút thuốc, tinh thần ức chế, buồn chán… cũng sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển

20 Sự nguy hiểm khi nước ối quá nhiều hoặc quá ít

Lượng nước ối trong cơ thể phụ nữ sẽ dần tăng theo thời gian mang thai Khi thai được 16 tuần thìlượng nước ối là 250ml, đến gần khi sinh đạt khoảng 1 lít, nhưng từ 2-4 tuần cuối thì lại dần ít đi.Nước ối không ngừng trao đổi giữa người mẹ và thai nhi nhằm duy trì cân bằng động thái, mỗi giờlượng nước ối trao đổi khoảng 400ml Thai nhi nuốt, ngậm nước ối và thai nhi đi tiểu tiện có liênquan đến việc duy trì bình thường lượng nước ối Nếu lượng nước ối trao đổi mất đi cân bằng thì sẽdẫn đến hiện tượng nước ối quá nhiều hoặc quá ít Nước ối là môi trường để thai nhi hoạt động tự

do, có chức năng bảo vệ thai nhi như nó ngăn chặn sự tác động, va chạm đến từ bên ngoài khiếncho thai nhi không bị tổn thương Khi tử cung co lại thì sẽ khiến cho áp lực khỏi đè nén lên cơ thểthai nhi Nước ối cũng là nơi giúp cho thai nhi giữ được nhiệt độ và áp lực nhất định, đồng thờicũng khiến cho bà mẹ không bị tác động bởi những hoạt động của thai nhi Trong quá trình mang thai, nếu lượng nước ối vượt quá 2000ml thì đó là nước ối quá nhiều, nếunước ối ít hơn 300ml thì tức là nước ối quá ít Qua kiểm tra lâm sàng bằng siêu âm chúng ta có thểphán đoán được lượng nước ối trong cơ thể thai phụ Hiện tượng nước ối quá nhiều được chia thành hai loại đó là nước ối quá nhiều cấp tính và nước ốiquá nhiều mãn tính Nước ối quá nhiều cấp tính tức là lượng nước ối đột ngột nhiều trong vài ngàylàm tử cung dãn to khiến cho bụng bị trướng, đau bụng, buồn nôn, khó thở, không nằm ngửa được.Còn nước ối quá nhiều mãn tính thì tức là tốc độ nước ối tăng lên dần dần, bà mẹ mang thai có thể

Với hiện tượng nước ối quá nhiều thì tỷ lệ thai nhi bị dị dạng chiếm 25% chủ yếu là dị dạng ở hệtrung khu thần kinh (như không có não) và hệ thống đường tiêu hoá trên (như thực quản hoặc ruộtnon bị tắc)… Do đó bạn cần kiểm tra lượng nước ối bằng siêu âm hoặc là đo hàm lượng - FP Khi mới mang thai mà có hiện tượng nước ối nhiều thì dễ bị sẩy thai, nếu là sắp sinh thì dễ bị đẻnon, hoặc thai nhi bị chết trong tử cung do bị ngạt thở Nếu thai phụ có hiện tượng nước ối quá nhiều hoặc hiện tượng này không rõ rệt thì bạn cần phảichú ý nghỉ ngơi, ăn nhạt Nếu tình hình nghiêm trọng thì cần phải đi khám bác sỹ để có hướng dẫn

Nước ối quá ít sẽ khiến cho nhau thai bị dính chặt vào cơ thể thai nhi khiến cho thai nhi bị dị dạngnặng về xương, thậm chí là không có chân tay Nước ối ít là một trong những tín hiệu quan trọngnguy hiểm cho thai nhi Khi được chẩn đoán là nước ối quá ít thì không nên giữ thai nhi lại

21 Những nhân tố bất lợi đối với thai nhi già tháng

Nếu bà mẹ mang thai quá 42 tuần (294 ngày) thì gọi là chửa trâu, tức là thai nhi bị già tháng Tạisao đã đến lúc sinh mà bà mẹ mang thai vẫn chưa có động tĩnh gì? Đó là do đế cuống rốn bị lão hoákhiến cho lưu lượng máu giảm, chức năng đế cuống rốn ngày càng giảm sút Khi ấy thai nhi sốngmiễn cưỡng qua ngày trong môi trường thiếu ôxy, và chất dinh dưỡng Theo mức độ nặng nhẹ thì

a Giai đoạn thứ nhất: Da thai nhi bị tróc, lớp mỡ dưới da bị giảm hoặc tan hết, cân nặng giảm

nhanh chóng nhưng trông già hơn tuổi Giai đoạn này đế cuống rốn vẫn hoạt động nhưng kém nênchỉ ảnh hưởng đến dinh dưỡng của thai nhi, còn vẫn cung cấp oxy bình thường

b Giai đoạn thứ hai: Ngoài những biểu hiện của giai đoạn 1 thì thai nhi bị thiếu oxy, hậu môn của

thai nhi dãn ra và phân của thai nhi đã hoà lẫn vào nước ối làm cho nhau thai, thai nhi và rốn bị

viêm nhiễm Do thiếu oxy nên tim thai đập rất bất thường

c Giai đoạn thứ ba: Ngoài những biểu hiện của giai đoạn 1 và 2 thì do thai nhi sống quá lâu trong

nước ối bẩn nên móng tay và da đã biến thành màu vàng sẫm, rốn biến thành màu nâu vàng hoặcxanh vàng Do thiếu oxy quá mức nên thai nhi hít cả nước ối vào trong bụng và dẫn đến ngạt thở Thai nhi già tháng xương luôn cứng nên khi sinh khó biến dạng nên rất khó đẻ Theo điều tra chothấy tỷ lệ tử vong của trẻ già tháng sinh cao gấp 12 lần so với trẻ bị đẻ non Trẻ bị già tháng sinh ra

do dinh dưỡng không đủ từ trong bụng mẹ nên thể chất còn kém hơn cả trẻ bị đẻ non Cũng có một số ít thai phụ dù đã quá thời gian sinh nhưng do chức năng cuống rốn vẫn tốt nên thainhi vẫn phát triển bình thường trong bụng mẹ (khi sinh ra thường nặng trên 4 kg) Chỉ làm cho mẹkhó đẻ còn không ảnh hưởng gì đến trẻ Nói chung, nếu thấy có hiện tượng thai nhi bị già tháng thìnên cho kích thích để đẻ đúng thời gian

Thai nhi được ra đời từ lúc cắt rốn đến 28 ngày thì gọi là trẻ sơ sinh Những đứa trẻ sơ sinh không đứa nào giống đứa nào vì còn phụ thuộc vào tuổi thai (thời gian trong bụng mẹ), cân nặng Trẻ sơ sinh được phân loại như sau:

Giai đoạn trẻ sơ sinh rất ngắn, đó là khoảng thời gian từ lúc trẻ được sinh ra, cắt cuống rốn đến ngày thứ 28 Tuy ngắn ngủi nhưng với trẻ sơ sinh đó là một giai đoạn quá độ quan trọng mà con trẻrời xa môi trường trong tử cung của người mẹ

Thai nhi trong tử cung của người mẹ có môi trường hằng ôn với nhiệt độ thích hợp, tất cả oxy vàchất dinh dưỡng được truyền vào nhau thai qua máu của người mẹ, vật chất chuyển hoá ấy cũng sẽ qua nhau thai để loại bỏ ra ngoài cơ thể người mẹ, trẻ không cần hít thở mà cũng có được oxy Do

đó trong phổi không có không khí, cũng không cần đưa thức ăn vào trong đường tiêu hoá và cũng không cần hấp thụ tiêu hoá Nhưng khi đã sinh ra thì với tác dụng của các nhân tố khác nhau như sựthay đổi của nhiệt độ môi trường bên ngoài, trẻ phải thở lần đầu tiên, không khí đi vào trong phổi khiến phổi nở to Trẻ phải hấp thụ các chất dinh dưỡng qua đường tiêu hoá Nói cách khác là thay đổi môi trường khiến cho các cơ quan, hệ thống của trẻ sơ sinh phải tự hoạt động, chịu trách nhiệm

và vận hành bình thường để duy trì và thúc đẩy thích ứng với cuộc sống mới

Trẻ sơ sinh mới ra đời do lớp mỡ dưới da còn mỏng nên dễ bị toả nhiệt, trung khu điều tiết nhiệt

độ của trẻ phát triển chưa hoàn thiện, nếu quá nóng thì sẽ khiến cho nước trong cơ thể toả ra quá nhiều, nếu quá lạnh thì cơ thể bé không thể tự toả nhiệt đủ dẫn đến bị lạnh Do đó cần phải giữ ấm cho bé, như là chú ý mặc quần áo, duy trì nhiệt độ môi trường ổn định

Đường tiêu hoá của trẻ sơ sinh còn kém, sữa mẹ là nguồn thực phẩm lý tưởng trong 4 tháng đầu đối với trẻ Vì sữa mẹ dễ hấp thụ, tiêu hoá, nhiệt độ ổn định, vô khuẩn, và có hàm lượng dinh

dưỡng phong phú rất tốt cho hệ miễn dịch của trẻ Nên nuôi con bằng sữa mẹ Nếu sữa mẹ không

đủ thì có thể cho ăn bằng sữa bột có thành phần gần như sữa mẹ để cho hệ tiêu hoá của trẻ được thích ứng và cải thiện dần dần

Da trẻ mới sinh còn non, cần phải giữ cho da khô, sạch sẽ nhất là những chỗ như nách, bẹn, cổ…Thường xuyên tắm rửa, thay quần áo cho trẻ sơ sinh để tránh bị hăm

Trẻ mới sinh (từ khi sinh đến khi 28 ngày tuổi) ngay từ khi sinh ra chúng đã có khả năng nhận biết thế giới nhất định, chúng không chỉ biết ngủ, khóc và bú mẹ mà khi tỉnh chúng còn biết nhìn

đồ vật, biểu lộ tình cảm với người lớn bằng ánh mắt, chúng biết lắng nghe, có vị giác, xúc giác và khứu giác rất nhanh nhạy Chúng ta có thể tiến hành đánh giá hành vi kỳ diệu này của trẻ qua những phương diện sau đây:

Thai nhi có thể có hệ hô hấp yếu Sau khi sinh, ảnh hưởng của nhiệt độ bên ngoài và những thay đổi về trị số PH, CO2, O2 trong máu, kích thích lên trung khu hô hấp Ngoài ra, tính nhạy cảm của động mạch cổ trong quá trình sinh đẻ đột ngột tăng cao Điều này đều tác động đến đường hô hấp đầu tiên của trẻ mới sinh.

Sự phát triển của trung khu hô hấp ở trẻ mới sinh chưa hoàn thiện, vận động hô hấp chủ yếu dựa vào sự lên xuống của cơ màng, thường biểu hiện là đường hô hấp thấp, nhịp thở không đều tức là nhanh chậm đột ngột 2 tuần đầu mới sinh trẻ thở rất nhanh, 40 nhịp/phút, cá biệt có trường hợp lênđến 80 nhịp/phút Đặc biệt khi ngủ, nhịp thở và độ sâu khi thở thường thay đổi có tính chu kỳ, không theo 1 quy tắc nào, thậm chí có thể xuất hiện hiện tượng ngừng thở (tắc thở) đồng thời kèm theo nó là nhịp tim chậm, sau đó là thở gấp nhiều lần, nhịp tim tăng nhanh Đây là một hiện tượng bình thường

Ở những trẻ đẻ non, ngoài việc xuất hiện thở nhanh và nông không đều ra, thường xuất hiện hiệntượng tắc thở (thở 1 - 15 giây thì ngừng 6 - 7 giây), khóc ngặt, phổi bị hạn chế độ căng và dễ

xuất hiện chứng tái xanh Điều này là do lượng Cacbonic Anhydrat trong tế bào ít, lượng CO2 đượcphân giải từ H2CO3 ít, kích thích lên trung khu hô hấp yếu, nhỏ Ngoài ra, túi phổi ở trẻ đẻ non ít,

tế bào da trên niêm mạc đường hô hấp có hình lập phương dẹt, khoảng cách giữa huyết quản mao mạch và màng phổi khá lớn vì vậy khả năng trao đổi khí kém Do sự phát triển của cơ đường hô hấp chưa hoàn thiện nên mức độ cử động của xương sườn kém, khó thở, lượng khí thấp, vì vậy dễ phát sinh chứng sưng phổi

Trẻ mới sinh bị viêm phổi hoặc xuất huyết trong não do có tiền sử đẻ khó gây ra sẽ có thể xuất hiện hiện tượng bất thường trong hô hấp Ví dụ: thở gấp, cánh mũi phập phồng, ngừng thở nhiều lần Lúc này cần đưa bé đến bệnh viện ngay

Thai nhi sau khi được sinh ra sẽ bước vào giai đoạn của một đứa trẻ, từ khi cắt rốn, do bị ngừng cung cấp các chất dinh dưỡng trong máu của mẹ nên đứa trẻ cần phải tự mình lấy các thức ăn để duy trì sự sống Chỉ khi nào nắm vững các đặc điểm về chức năng tiêu hoá của trẻ mới sinh mới có thể cung cấp chất dinh dưỡng hợp lý

Niêm mạc trong khoang miệng ở trẻ mới sinh rất non, máu được cung cấp đủ nhưng tuyến nước bọt chưa phát triển hoàn thiện, dịch bài tiết khi ngủ rất ít, thường biểu hiện là trung tính, trong dịch khi ngủ có chứa 10% nguyên tố niêm dịch, có tác dụng bảo vệ thể dính, có thể phòng tắc sữa, có lợicho tiêu hoá Trong dịch khi ngủ của trẻ ở thời kỳ mới sinh tác dụng phân giải đường của men giảmlực rất yếu, sau 4 - 5 tháng, lượng dịch bài tiết khi ngủ mới tăng rõ rệt Hơn nữa tác dụng của nó dần tăng lên Vì vậy sau khi trẻ sinh được 4 tháng nuôi trẻ ăn các loại bột mới thúc đẩy việc tiết dịch những men này

Men có tác dụng rất quan trọng trong quá trình tiêu hoá, có rất nhiều loại men trong đường tiêu hoá và có những tính năng chuyên biệt Men tiêu hoá mà đường tiêu hoá của trẻ mới sinh ra đủ, trong đó men váng sữa có tác dụng rất lớn trong việc tiêu hoá Protein Trong dịch vị có men phân giải Lipid (men tiêu Lipid) nhưng không đủ Mật được gan tiết ra ở trẻ mới sinh tiết ra rất ít, đều cóthể ảnh hưởng tới sự kết tủa của Lipid Trong sữa mẹ có men tiêu Lipid Nó có tác dụng chủ yếu đối với việc tiêu hoá Lipid, vì vậy 85 - 90% Lipid ở đứa trẻ được nuôi bằng sữa mẹ có thể được hấpthụ Điều này đủ cho thấy ích lợi của việc nuôi con bằng sữa mẹ Còn những đứa trẻ được nuôi bằng sữa bò, do trong sữa bò thiếu nhiều men tiêu Lipid nên nếu nuôi con không hợp lý sẽ dẫn đến hiện tượng ỉa chảy ở trẻ

Đường ruột của trẻ mới sinh khá dài, thành ruột mỏng, nhiều mạch máu, diện tích tiêu hoá và hô hấp của ruột non khá lớn điều này có lợi cho tiêu hoá và hô hấp Sau khi Protein phân giải thành axít amin, Lipid phân giải thành glixerol axít stearic và đường phân giải thành đường Fructoza, tất

cả những sản phẩm này đều được hấp thụ ở ruột non còn ruột già chỉ hấp thụ một lượng nước nhỏ

và một phần trong đó

Tất nhiên, cả quá trình tiêu hoá hô hấp đều phải bắt đầu từ hệ trung khu thần kinh Ngoài ra, tình hình ăn uống, thời gian ăn, thể chất và bệnh tật của trẻ đều có thể ảnh hưởng đến chức năng tiêu hoá

Có người thắc mắc liệu trẻ mới sinh có tồn tại khả năng thính giác, thị giác và vị giác, xúc giác hay không? Từ sự phân tích cụ thể dưới đây có thể giúp chúng ta giải thích được điều này

Bình thường thai nhi có thể nghe được Ví dụ: trẻ mới sinh khóc, khi nghe được giọng mẹ vỗ về chúng liền nín ngay, bởi trẻ đã quá quen với tiếng mẹ khi còn nằm trong bụng mẹ Khi cho trẻ bú ngay sau khi sinh, 1 bên tai của trẻ áp sát vào ngực mẹ hơn nữa lại được nghe nhịp tim quen thuộc của mẹ chúng sẽ nằm yên bú

Xúc giác và cảm giác đau là cảm giác ở da của con người Đây là những cảm giác không thể thiếu được để con người tiếp xúc với thế giới bên ngoài và duy trì sự sống

Ngay từ khi mới sinh, trẻ đã có xúc giác rất nhạy cảm Vị trí nhạy cảm nhất và xúc giác của trẻ mới sinh là môi, má, bàn tay, bàn chân, trán và mắt còn bắp chân, vai trước, thân người thì khá chậm chạp Sẽ xuất hiện của một vài phản xạ ở cơ thể người có liên quan đến sự mẫn cảm, nhanh nhạy của xúc giác, nếu một phần nào đó trên cơ thể bị kích thích thì có thể sẽ xuất hiện những phảnứng khác nhau Chẳng hạn, nếu chúng ta sờ vào một bên má của đứa trẻ, có thể thấy phần đầu của đứa trẻ sẽ chuyển hướng một cách có phản xạ theo hướng tiếp xúc, nếu sờ nhẹ lên phần môi của trẻ thì môi của chúng sẽ co vào, và hai dạng phản xạ trên sẽ mất đi sau khi sinh được 3 tháng Khi lấy ngón tay cù vào bàn chân có thể thấy ngón chân của chúng tách ra, ngón chân cái cong lên

Ngoài những phản xạ sau khi tiếp xúc trên, một số đứa trẻ thường khóc dù không đói, khi người

mẹ ôm chúng, xoa đầu thì chúng liền nín ngay Đây là một nhu cầu bẩm sinh đặc biệt của con người và những động vật máu nóng Chúng luôn cần được vỗ về khi đứa trẻ mới sinh được bố mẹ

vỗ về, âu yếm thì về yếu tố tâm lý chúng sẽ có những phản ứng tốt Sự hưng phấn và ức chế ở não

sẽ thay đổi rất tự nhiên

So với xúc giác của trẻ mới sinh thì tính nhạy cảm với cảm giác đau của chúng thấp hơn một chút, nhất là ở vùng thân, mắt, sau khi kích thích làm cho đau thì ở chúng sẽ xuất hiện hiện tượng yếu đi Như một số trẻ sinh vào mùa đông, do sợ trẻ bị lạnh bố mẹ đã dùng không đúng cách túi nước nóng để giữ ấm cho chúng nên đã gây cho trẻ cảm giác đau rát Trẻ mới sinh thường có phản ứng rất mạnh dẫn đến diện tích bề mặt bị bỏng lớn, một vài chỗ rộp lên người lớn mới phát hiện được Càng lớn thì tính nhạy cảm với cảm giác đau này ở trẻ càng tăng lên

Theo quy luật thông thường, việc tăng cân ở trẻ sẽ tăng theo tuổi tác Tuổi càng nhỏ thì quá trìnhtăng thể trọng (tăng cân) càng nhanh Giảm cân thường được coi là hiện tượng không bình thường Song thể trạng của trẻ sau khi sinh 2, 3 ngày - 10 ngày giảm thì thường là sự giảm cân có "tính sinhlý"

Sau khi sinh được từ 2 - 3 ngày tuổi, do khả năng hấp thụ của lượng mỡ trên làn da, sự bài tiết trong cơ thể và do môi trường khô hanh nên làm cho da bị mất đi một lượng nước rất lớn, thêm vào

đó trẻ mới sinh đang ở giai đoạn điều chỉnh sinh lý lớn, khả năng hấp thụ yếu, uống sữa ít, thể trọngkhông những không tăng mà còn có thể xuất hiện sự giảm cân, thậm chí thể trọng còn thấp hơn khi mới sinh, về mặt lâm sàng gọi là "giảm cân có tính sinh lý" Từ 3 - 5 ngày sau khi sinh, thể trọng cóthể giảm từ 6 - 9% thể trọng lúc mới sinh Nếu thể trọng lúc mới sinh là 3,5kg, đến ngày thứ 3 - 5 thì thể trọng giảm đi 210g - 315g, thể trọng lúc này còn: 3,2 kg - 3,185kg Sau này, ở trẻ có sự điều chỉnh dần để thích ứng với môi trường, lượng sữa bú cũng nhiều lên thì cân nặng của trẻ sẽ dần tăng Sau khi sinh khoảng 10 ngày thì cân nặng (thể trọng) sẽ hồi phục bằng lúc mới sinh Nếu mức

độ giảm của thể trọng vượt quá 10% thể trọng lúc mới sinh hoặc đến ngày thứ 10 sau khi sinh mà trẻ vẫn chưa tăng lên bằng thể trọng lúc sinh, đó không phải là "giảm thể trọng có tính sinh lý" nữa,lúc này nên tìm nguyên nhân Ví dụ: do chăm bẵm bé không hợp lý, lượng sữa không đủ hoặc là trẻ

bị bệnh Điều này cũng lý giải tại sao các bác sỹ khi đến thăm đều phải kiểm tra cân nặng của trẻ Song sự hồi phục thể trọng của trẻ thông thường cũng có sự khác biệt, sự hồi phục ở trẻ được nuôi bằng sữa mẹ chậm hơn nuôi bằng sữa công nghiệp, ở trẻ đẻ non chậm hơn ở trẻ đẻ đủ tháng Trẻ khi sinh cân nặng nhẹ hơn 2kg thì phải cần 2 - 3 tuần trẻ mới hồi phục lại như thể trọng lúc mới sinh

Có đứa trẻ khi ngủ thường cảm thấy ngột ngạt, ấm ức, thậm chí mặt chúng đỏ dần lên hoặc thở khò khè Một lúc sau, yên tĩnh lại, chúng mới thở đều, cơ tứ chi mới lỏng ra Đây là một hiện tượngbình thường Trẻ mới sinh khi ngủ nếu bị khó thở trong một thời gian dài, môi và mặt tái đi thì đây chính là hiện tượng bệnh lý, cần đưa trẻ nhanh chóng đến bệnh viện

Sự phát triển vỏ đại não ở trẻ chưa được hoàn thiện nhưng về chức năng của trung khu thần kinh vận động chính dưới vỏ đại não thì đã đạt đến mức khá hoàn thiện Do đó, trẻ thường có một vài cửđộng là chịu sự chi phối của trung khu thần kinh dưới vỏ đại não, chứ không chịu sự khống chế của

vỏ đại não Vì vậy khi bị lạnh, thay quần áo hoặc tắm thì chân tay của trẻ thường run (co duỗi) có tính không mục đích, không tự chủ Đây là một hiện tượng bình thường, không ảnh hưởng gì đến trí lực và đại não của trẻ Nhưng nếu xuất hiện hiện tượng chân tay co giật hoặc kèm theo co giật miệng, mắt nhìn chằm chằm trong một thời gian ngắn thì là hiện tượng khác thường, ngay lập tức cần phải đưa trẻ đến viện khám

Sau khi sinh nên cho trẻ bú vào lúc nào? Trước đây người ta thường nhấn mạnh rằng sau khi sinh nên để mẹ và bé nghỉ và thường yêu cầu sau khi sinh 6 - 12 giờ mới cho bú Nghiên cứu gần đây chỉ ra rằng, trẻ sau khi sinh có thời kỳ mẫn cảm, 10 - 30 phút sau khi sinh, phản xạ bú rất mạnh, nếu lúc này không có sự thể nghiệm bú sẽ ảnh hưởng đến khả năng bú sau này Bú sữa còn

có thể làm cho tuyến sữa của sản phụ giải phóng hoocmon kích đẻ và hoocmon kích sữa Hoocmonkích đẻ làm tăng độ co thắt của tử cung, giúp cho sản phụ dễ đẻ Hoocmon kích sữa kích thích tuyến sữa, khiến bầu sữa của mẹ luôn đầy, điều này có thể kéo dài thời gian nuôi con bằng sữa mẹ Ngoài ra, ở trẻ mới sinh thời gian gần mẹ càng sớm, càng dài thì càng tăng thêm tình mẫu tử, tâm

lý của trẻ sẽ phát triển tốt Vì vậy chủ trương trẻ sinh đủ tháng, sau khi sinh khoảng 30 phút nên đặttrẻ nằm với mẹ để mẹ cho bé bú, nên tăng sự tiếp xúc giữa mẹ và bé

Thực tiễn đã chứng minh, trẻ được gần mẹ, được bú sớm có thể thúc đẩy sữa, nâng cao hiệu quả nuôi con bằng sữa mẹ, kéo dài thời gian nuôi con bằng sữa mẹ, nâng cao khả năng miễn dịch của trẻ Điều này có ích cho việc hồi phục của mẹ và sự phát triển của bé

Nuôi trẻ đẻ non bằng sữa mẹ là tốt nhất - Lượng sữa của sản phụ đẻ non khá ít nhưng có chứa chất thúc đẩy sự phát triển hoàn thiện ở trẻ đẻ non và phù hợp với chức năng tiêu hoá kém ở trẻ đẻ non Do vậy chỉ cần trẻ có khả năng bú thì đều nên nuôi trẻ bằng sữa mẹ Nếu khả năng bú của trẻ

quá kém thì có thể cho trẻ bú sữa mẹ qua bình, nuôi trẻ bằng sữa bột hoặc sữa bò pha loãng theo tỉ

lệ 2:1 hoặc 3:1 (tức là 2 phần hoặc 3 phần sữa bột với 1 phần nước) Khi cho trẻ bú bằng bình cần đưa bình sữa từ mép bé vào lưỡi, đợi cho đến khi bé nuốt mới nhỏ tiếp, mỗi lần nhiều nhất khoảng 20ml, 2 giờ/lần, giữa hai lần có thể cho bé bú 20ml nước đường 5% Nếu khả năng nuốt ở trẻ sơ sinh cũng kém thì bắt buộc phải đưa trẻ vào bệnh viện để nuôi bé bằng cách truyền qua mũi

Sữa chỉ là sữa mà sản phụ tiết trong thời gian 7 ngày sau khi đẻ Do có chứa một lượng Caroten nên sữa thời gian này thường có màu vàng, lượng sữa ít, có chứa một ít Lipit và rất nhiều chất trắng Trong sữa còn chứa một lượng lớn chúng có thể dự phòng những bệnh nhiễm trùng và thúc đẩy chức năng miễn dịch của trẻ Vậy sữa là sản phẩm tự nhiên lý tưởng nhất đối với trẻ mới sinh Còn một số người bố, mẹ nghe những người già khuyên nên bỏ sữa thì điều này là không đúng.Trước đây cho rằng sữa mẹ được tiêu hoá hết trong dạ dày của trẻ mới sinh là 2 - 3 giờ do đó sau

2 - 3 giờ lại cho con bú Y học hiện đại cho rằng phải căn cứ vào nhu cầu của trẻ để cho bú tức là

cứ khi nào trẻ đòi bú là cho bú Bởi trẻ mới sinh được vài ngày lượng sữa tiết ra ít, tăng số lần bú một mặt có thể đáp ứng nhu cầu sinh lý của trẻ, mặt khác thông qua kích thích bú của trẻ, điều này

sẽ giúp cho việc tiết hoocmon tiết sữa, làm cho lượng sữa được tiết ra nhiều hơn Do vậy để nâng cao việc cho trẻ bú theo nhu cầu của trẻ khi nuôi trẻ mới sinh thì không nên quá nhấn mạnh việc cho bú theo giờ Trẻ càng lớn thì tự cơ thể chúng sẽ điều chỉnh, chúng sẽ tạo cho mình thói quen vềkhoảng cách giữa các lần bú, thường thì 2 - 3giờ/lần

Mẹ và bé ở cùng một phòng là chỉ khi trẻ mới sinh ra phải được đặt nằm cạnh mẹ Mẹ và bé phảinằm cạnh nhau 24/24 giờ để lúc nào cũng ôm bé và tiện cho bé bú, đồng thời bệnh viện sẽ dạy mẹ cách chăm sóc cho bé như thế nào cho đúng Đặt mẹ và bé cùng một phòng có những ưu điểm sau:Cho trẻ bú ngay sau khi sinh, giúp người mẹ tiết sữa trong nửa giờ sau khi sinh, khuyến khích cho trẻ bú theo nhu cầu

Nếu khi trẻ bú mà luôn có động tác nuốt và nghe thấy tiếng ực ực, thời gian bú thường là khoảng

20 phút thì sau khi bú bé sẽ ngoan ngoãn ngủ hoặc tự chơi, đại tiểu tiện bình thường, cân nặng tăng bình thường, hoặc bầu sữa mẹ căng, nhiều sữa trước khi bú có cảm giác căng, sau khi bú vú mềm

đi, điều này cho thấy sữa người mẹ đủ Còn nếu thời gian bé bú dài, lúc bú lúc dừng, sau khi bú vẫnquấy, cân nặng không tăng như ý muốn, bầu sữa không căng thì cho thấy sữa mẹ không đủ, cần nuôi bé bằng các sản phẩm hỗn hợp khác

Cuống rốn là con đường mà khi ở trong cơ thể người mẹ thai nhi hấp thụ chất dinh dưỡng từ người mẹ bài tiết ra Sau khi sinh, cắt rốn và băng lại trong điều kiện vô trùng Sau 24h vùng rốn sẽkhô, trước khi phần cuống rốn còn lại rụng, thường dùng miếng gạc vô trùng để băng bó lại Trẻ mới sinh bình thường thường chỉ sau 1 tuần là cuống rốn rụng

Vùng rốn ở trẻ mới sinh thường là con đường chính gây nhiễm trùng ở trẻ Do vậy trước và sau khi cuống rốn rụng phải luông giữ cho nó khô ráo, sạch sẽ, đặc biệt là khi thay tã và rửa ráy cho trẻ không được để nước bẩn dính vào vùng rốn Nếu vùng rốn ướt và có một ít dịch vàng nhạt trước tiên có thể lấy nước cồn Iốt 2% để rửa Nếu vùng rốn bé chảy nước vàng, dính hoặc da xung

quanh vùng rốn sưng đỏ lên điều này cho thấy bé đã bị viêm vùng rốn, cần đưa bé đến bệnh viện khám

Da và võng mạc vàng thường được y học gọi là chứng vàng da Sau thời kỳ mới sinh, nếu ở trẻ trên 1 tuổi và người lớn xuất hiện hiện tượng vàng da thì đó là biểu hiện của bệnh, tức là bệnh vàng

da có tính bệnh lý, còn trẻ mới sinh đặc biệt là trẻ được 1 - 14 ngày tuổi mà có biểu hiện này thì có

thể coi là hiện tượng bình thường, tức là vàng da có tính sinh lý, cũng có thể là hiện tượng bình thường tức là bị bệnh vàng da có tính bệnh lý.

Vàng da có tính sinh lý hoàn toàn do đặc điểm chuyển hoá của Bilirulin ở trẻ mới sinh tạo nên, còn bệnh vàng da không do một nhân tố bệnh nào khác dẫn đến Thường xuất hiện 2 - 3 ngày sau khi sinh, biểu hiện rõ nhất khi bé khoảng một tuần tuổi Sau đó dần dần biến mất, khoảng 10 - 14 ngày thì mất hoàn toàn, thông thường phần da vàng thường xuất hiện ở vùng mặt, thân người; còn việc tiêu hoá, bài tiết, khóc đều bình thường

Nếu có một trong những trường hợp sau đây thì bạn cần phải nghĩ ngay đến hiện tượng vàng da

có tính sinh lý:

Điều nguy hiểm nhất khi có hiện tượng vàng da ở trẻ mới sinh là Bilirubin trong huyết thanh sẽ

đi vào vùng não gây tổn hại hệ thần kinh, dẫn đến vàng da nổi hạch hoặc để lại di chứng sau này, gây ra trí lực kém, liệt não, điếc và nhãn cầu cử động kém ở trẻ

Do đó bố mẹ không được coi nhẹ hiện tượng vàng da khi xuất hiện ở trẻ mới sinh Cần kịp thời

đi khám để bác sĩ nhi khoa xác định vàng da do sinh lý hay bệnh lý

Bệnh vàng da hay còn gọi là bệnh não Bilirubin là chỉ bệnh do nồng độ Bilirubin gián tiếp tự do trong huyết thanh tăng cao rõ rệt, xuyên qua lá chắn huyết não đi vào thực chất não làm cho thần kinh não viêm, từ đó sinh ra hàng loạt triệu chứng rối loạn chức năng não

Bệnh vàng da ở trẻ mới sinh được biểu hiện thành 4 thời kỳ, kỳ đầu tiên là thời kỳ cảnh giác, trẻ quá phấn khích, thời gian thức dài, hay giật mình, khóc to hoặc thích ngủ, không ăn, không khóc, không hoạt động gì Kéo dài chừng 12-14h thì bước vào thời kỳ thứ hai, tức là thời kì co giật Ở trẻ xuất hiện hiện tượng động kinh, thần trí đờ đẫn, hai mắt mở to, tứ chi co cứng, chảy nước dãi, môi thâm tím Một số đứa trẻ còn thấy có triệu chứng sốt, nặng thì có thể dẫn đến tắc thở, tử vong Thời

kỳ này thường kéo dài 24 - 48h Thời kỳ thứ ba là thời kỳ hồi phục Số lần động kinh ở trẻ giảm đi, thần trí hồi phục, xuất hiện di chứng vào 2 - 4 tháng sau khi sinh Thời kỳ thứ tư là thời kỳ di

chứng Trẻ yếu, não bị liệt, chậm chạp, nhãn cầu khó di chuyển

Một khi bệnh phát sinh, tuyệt đại đa số đều để lại di chứng sau này Hiện nay chưa có cách chữa trị Do vậy việc phòng bệnh này là rất quan trọng Vậy trong gia đình làm thế nào để đề phòng phát sinh bệnh này?

Trước tiên khi phát hiện da của trẻ vàng từng chỗ thì phải đưa bé đi khám ngay Sau đó phải theodõi sát sao những biến đổi của chứng bệnh vàng da ở trẻ mới sinh, đặc biệt chú ý cần phải theo dõi dưới ánh sáng Điều đáng chú ý là trong phòng ngủ của trẻ không nên treo riđô sẫm màu, điều này

là để tránh quan sát phán đoán sai chứng vàng da ở trẻ

Chứng vàng da do sữa mẹ là chỉ chứng vàng da xuất hiện rất sớm ở những đứa trẻ sau khi được nuôi bằng sữa mẹ Nguyên nhân phát sinh chứng này hiện nay chưa xác định rõ, chủ yếu nó có liên quan tới việc tăng tuần hoàn gan ruột chuyển hoá Bilirubin, sau khi ruột non hấp thụ sẽ đi vào tuần hoàn gan ruột, gây nên tăng Biliru- bin gián tiếp trong máu, dẫn đến bệnh vàng da

Chứng vàng da do sữa mẹ phân thành hai dạng: Dạng phát sớm và dạng phát muộn Thời gian xuất hiện bệnh vàng da phát sớm và thời gian nặng nhất của bệnh vàng da đều giống chứng vàng da

do sinh lý Dạng phát muộn thường xuất hiện hoặc tái phát nặng hơn sau khi chứng vàng da do sinh

lý giảm nhẹ hoặc biến mất, thời điểm nặng nhất là 2 - 3 tuần sau khi sinh, kéo dài khoảng 6 - 12 tuần

Chứng vàng da so sữa mẹ, sau 3 - 5 ngày ngừng nuôi bé bằng sữa mẹ thì hiện tượng vàng da sẽ giảm rõ rệt hoặc biến mất, sau khi bú lại thì hiện tượng này lại xuất hiện hoặc nặng thêm Chứng vàng da do sữa mẹ không ảnh hưởng tới sự phát triển của trẻ, chưa phát hiện được trường hợp nào

bị chứng vàng da do sữa mẹ dẫn đến Vì vậy, thường không cần ngừng cho bé bú Khi chứng vàng

da rõ rệt có thể ngừng cho bé bú từ 3 - 5 ngày, sau đó lại có thể bắt đầu cho bé bú

Nhiệt độ cơ thể ở trẻ mới sinh bình thường từ 36,5 - 37,50C (khi đo nhiệt độ dưới hậu môn); nhiệt độ ở nách thấp hơn một chút, khoảng 36-370C Bố mẹ có thể phát hiện nhiệt độ cơ thể của trẻmới sinh rất dễ dao động Điều này là thế nào? Trước tiên từ đặc điểm điều tiết thân nhiệt (nhiệt độ

cơ thể) của trẻ sơ sinh mà nói, thai nhi nằm trong tử cung của mẹ, xung quanh bao bọc là nước ối,

có thể nói sống trong môi trường nhiệt độ ổn định như vậy, thân nhiệt của thai nhi sẽ rất ổn định, sau khi sinh, do sự biến đổi rất lớn của nhiệt độ môi trường, trẻ mới sinh tất yếu sẽ điều chỉnh thân nhiệt của mình theo môi trường, duy trì sự ổn định của thân nhiệt để bảo đảm sự vận hành bình thường của chức năng các cơ quan, hệ thống trong cơ thể

Lớp mỡ dưới da của trẻ mới sinh (trẻ sơ sinh) đặc biệt là trẻ sinh non rất mỏng nên rất dễ tản nhiệt, ngoài ra trong môi trường lạnh, người lớn có thể thông qua sự vận động của các cơ để tăng nhiệt độ lên còn các cơ của trẻ sơ sinh yếu, không có phản ứng co gập để sinh nhiệt Vì vậy trẻ sơ sinh đặc biệt là trẻ đẻ non khi trời lạnh (như gió mùa Đông Bắc) hoặc khi lượng hấp thụ không đủ, nếu không kịp thời giữ ấm sẽ xuất hiện thân nhiệt giảm hoặc thân nhiệt không tăng, thậm chí xuất hiện chứng nổi cục ở trẻ sơ sinh Ngược lại khi môi trường quá nóng hoặc quấn quá kín, do trung khu điều tiết thân nhiệt chưa hoàn thiện nên chức năng điều tiết kém lúc này không thể tán nhiệt kịp thời vì thế sẽ xuất hiện hiện tượng thân nhiệt tăng cao hoặc sốt Do đó nhiệt độ trong phòng củatrẻ sơ sinh nên giữ ổn định, mùa đông cần chú ý giữ ấm, mùa hè cần chú ý cho trẻ uống nhiều nước,không được quấn quá kín

Khi nhiệt độ dưới nách của trẻ cao hơn 370C hoặc nhiệt độ ở hậu môn cao hơn 37.50C có nghĩa

là trẻ đang bị sốt, sau khi bố mẹ phát hiện thấy trẻ bị sốt thì cần nhanh chóng đưa trẻ đến bác sỹ để khám và chắc chắn bác sỹ sẽ chẩn đoán tình trạng của trẻ là bị thoát nhiệt Lúc này, bố mẹ nên nhẹ nhàng cởi bỏ chăn quấn của trẻ, cho trẻ uống nước hoặc truyền tĩnh mạch cho bé, làm như vậy nhiệt độ cơ thể của bé sẽ nhanh chóng được phục hồi trở lại trạng thái bình thường Vậy sốt mất nhiệt ở trẻ là gì? Xuất phát từ cơ sở lý luận về tản nhiệt của cơ thể người, chúng ta có thể nhận thấy rằng cơ thể con người duy trì thân nhiệt bình thường dựa theo sự cân bằng giữa quá trình sinh nhiệt

và tản nhiệt điều tiết ở trung khu điều tiết thân nhiệt, trong quá trình tản nhiệt phải dựa vào lượng nước đầy đủ và chức năng tuần hoàn bình thường, từ đó đưa nhiệt vào cơ thể, thông qua quá trình bốc hơi, bức xạ, đối lưu để tản nhiệt ra ngoài Nếu sau khi sinh, lượng nước trong cơ thể mất quá nhiều mà chúng ta không bổ sung kịp thời hoặc nhiệt độ môi trường bên ngoài quá cao, quần áo của trẻ quá chật thì có thể sẽ làm cho trẻ bị sốt Lúc này trẻ có thể cảm thấy khó chịu, gào khóc, da

và môi khô, đỏ hồng

Cần lưu ý rằng trẻ bị sốt có thể là do nhiều loại bệnh gây ra, đặc biệt là do viêm nhiễm đường hôhấp, thiếu máu, Vì vậy, khi trẻ sốt cần đưa trẻ đến bệnh viện để kiểm tra và xử lý theo chỉ dẫn củabác sỹ

Dù là bé trai hay bé gái, sau khi sinh được 1 tuần tuổi đều có thể xảy ra hiện tượng đầu vú sưng

to, thậm chí còn tiết ra một ít sữa, đây là hiện tượng bình thường, do đế nhau thai của thai nhi chịu ảnh hưởng của kích tố thai và kích sữa trong cơ thể người mẹ mang lại Thông thường, hiện tượng này sẽ tự mất đi sau 1 - 2 tuần tuổi Hiện tượng đầu vú sưng to không hề có ảnh hưởng gì đối với

trẻ sơ sinh, nên không nhất thiết phải tìm cách xử lý, tuyệt đối không được làm theo những kinh nghiệm dân gian thiếu khoa học mà bóp nặn đầu vú của trẻ Nếu thường xuyên sờ nắn, bóp nặn, vô tình có thể bạn sẽ dẫn vi khuẩn vào trong vú của trẻ, gây ra hiện tượng viêm tuyến vú, làm cho vú của trẻ sưng đỏ, sốt đau, chán ăn, Trường hợp nặng có thể làm cho vú và khu vực quanh vú của trẻ sưng mủ.

Vài tuần sau khi sinh (thường khoảng 5 - 7 ngày) ở âm đạo bé gái thường xuất hiện dịch có kèm theo một ít máu, thường gọi là giả kinh nguyệt Điều này là do bé bị ảnh hưởng của hoocmon nữ trong cơ thể người mẹ Thông thường, hiện tượng này sẽ tự biến mất sau vài ngày Hiện tượng giả kinh nguyệt không ảnh hưởng gì tới trẻ sơ sinh, không cần phải chữa trị mà chỉ cần chịu khó thay tãlót cho bé, giữ cho vùng kín luôn sạch sẽ, khô ráo

Sau khi sinh, do không được tắm ngay nên những vết là các chất mà tuyến dưới da đầu tiết ra tích tụ lại hình thành nên các đám màu đen, gọi là cứt trâu

Làm thế nào để rửa sạch những đám "cứt trâu" này? Trước tiên phải lấy dầu thực vật đã được lọcsạch để rửa, lấy bông thấm dầu xoa đều lên chỗ có "cứt trâu" Sau 24h, đám cứt trâu sẽ mềm và bong ra Cuối cùng phải dùng nước ấm sạch để rửa Khi rửa phải nhẹ nhàng, không được dùng vật cứng để cậy hoặc dùng tay để cậy Như thế sẽ làm xước da đầu dẫn đến nhiễm trùng

Sau khi sinh trên da của trẻ sơ sinh có một lớp nhầy màu trắng, dây chính là do mỡ da của tuyến

mỡ da bài tiết ra và lớp mỡ biểu bì long ra tạo thành Chúng có tác dụng bảo vệ da trẻ sơ sinh Sau vài ngày chúng tự tan hoặc bong ra sau khi tắm, chúng sẽ làm biến mất không cần phải lau kỹ

Da của trẻ sơ sinh còn non, sau khi có những kích thích như ánh sáng và không khí có thể sẽ xuất hiện những vết ban đỏ thẫm, tán đều ở vùng đầu, ngực và tứ chi, gọi là "ban đỏ ở trẻ sơ sinh" Những vết ban đỏ này thường xuất hiện sau khi sinh từ 2 - 3 ngày Sau 1 - 2 ngày chúng sẽ biến mất, không cần phải chữa

Ở một vài đứa trẻ sơ sinh, ở vùng lưng bụng, mông xuất hiện những vết màu xanh, thường gọi là

"vết bớt", "ban Mông Cổ" Chúng là do tế bào hoặc sắc tố đặc biệt lắng (chìm xuống) gây ra Đám ban này thường là những hình tròn, riêng lẻ hoặc hình tròn, không nổi trên da, thường biến mất khi trẻ được 2 - 3 tuần tuổi, không cần phải chữa trị

Những vết màu xanh hoặc màu nâu xuất hiện ở những mí mắt trên, dưới, vùng thái dương và vùng má của trẻ sơ sinh thường có dạng lưới Tên này được đặt lần đầu tiên do một người Nhật tên

là Thái Điền Hiện chưa xác định rõ nguyên nhân gây bệnh, có thể do tế bào sắc tố đen ở trên cơ thểnằm trong tổ chức thần kinh vùng mặt nổi lên, dẫn đến tăng màu sắc tố da ở một số vùng

Vị trí xuất hiện những vết sắc tố vùng mặt này chính là vùng phân bố thần kinh tam giác vùng mặt Vết sạm Thái Điền không tự nhiên biến mất được mà phải được bác sỹ chuyên khoa da liễu chữa trị

Da của trẻ sơ sinh còn non, lớp chất sừng trên bề mặt da chưa hoàn thiện, do vậy khi thời tiết oi bức những đứa trẻ mập do da luôn phải có ma sát, tích tụ mồ hôi và các chất bài tiết, ở những vùng

có nếp gấp như vùng co khớp tứ chi, nách, háng, cổ, đáy chậu sẽ xuất hiện những vết nứt, xây xát

đỏ ở da, thường kéo theo đó là nhiễm trùng Khi chạm vào những chỗ đó, trẻ thường khóc vì đau rát Vậy làm thế nào để phòng chữa chứng này?

Trước tiên phải chú ý thông gió trong phòng của trẻ nhưng không được để gió thổi trực tiếp vào trẻ

Sau đó là phải luôn giữ sạch sẽ cho trẻ, thay quần áo cho trẻ, sau khi tắm phải lau khô những chỗ

mà nước có thể đọng lại ở da của trẻ, bôi thêm cho trẻ một ít phấn rôm để giữ cho trẻ luôn khô ráo.Nếu đã bị "nhăn da" có thể dùng axit boric để bôi lên chỗ đau Thường chỉ sau một tuần là chữa khỏi Nếu những chỗ đó bị loét nhiễm trùng thì phải dùng thuốc kháng sinh hoặc thuốc tím 2% để bôi

Da ở mông bị sung huyết đỏ tấy lên gọi là chứng đỏ mông, y học còn gọi là chứng viêm da do tã,ngứa do tã hoặc ban đỏ vùng mông Đây là một dạng bệnh về da thường thấy ở trẻ dưới một tuổi Những biểu hiện chủ yếu là những vết đỏ tươi, nổi lên ở những vùng tiếp xúc với tã, thường phân

bố thành từng mảng, trường hợp nặng trên da xuất hiện những mụn nước, toét ra Những kích thích khi đi tiểu tiện hoặc thay tã sẽ gây đau cho trẻ, lúc này chúng sẽ khóc ngặt Bệnh đỏ vùng mông là

do trẻ bị đi ngoài hoặc do đi tiểu không thay tã kịp thời hoặc dùng tã có nhiều vinilông làm cho vùng mông trẻ lúc nào cũng ẩm ướt, vi khuẩn sẽ từ trong nước tiểu và phân chui vào da dẫn đến đỏ mông

Phòng ngừa bệnh này chủ yếu là giữ cho vùng mông luôn sạch sẽ, khô ráo Phải chọn những chất liệu mềm, dai, hút nước làm tã cho bé, phải lau sạch nước tiểu Sau khi trẻ đi đại tiểu tiện phải dùng nước ấm rửa sạch đít và vùng ngoài sau đó phải dùng khăn mềm lau cho khô

Về bệnh ngạt thở ở trẻ em nên coi trọng việc phòng ngừa Vậy làm thế nào mới có thể phòng ngừa được chứng này? Trước tiên phải bắt đầu từ những nguyên nhân dẫn đến bệnh ngạt thở ở trẻ

sơ sinh Nguyên nhân thì rất nhiều Về cơ bản gồm những nguyên nhân sau:

Nhân tố từ mẹ: Mẹ bị mắc các chứng tổng hợp cao huyết áp, thiếu máu trầm trọng, chức năng tim không tốt khi mang thai

Nhân tố nhau thai và cuống rốn: Nhau thai hồ hoá, nhau thai lệch về phía trước, cắt nhau thai sớm, cuống rốn quấn cổ, kết hạch hoặc thoát thừng

Nhân tố khi đẻ: Thời gian đẻ dài, vị trí thai nhi khác thường, mổ đẻ, dùng thuốc gây mê khi đẻ.Nhân tố thai nhi và trẻ sơ sinh: Đẻ non, đẻ già, sự phát triển của thai nhi trong tử cung chậm, bị

dị dạng bẩm sinh

Để đề phòng chứng tắc thở cần phải làm những việc sau:

Bệnh thiếu máu, thiếu ôxy ở trẻ thường xuất hiện ở thời kỳ chỉ vi, đặc biệt là vào thời gian trước sau khi trẻ phân miễn (từ y học) Những bệnh liên quan đến não ở trẻ có thể là do trẻ được sinh ra trong những căn phòng kín thiếu ôxy; đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến hiện tượng khiếm tật bẩm sinh ở trẻ, có thể gây ra những di chứng như bị đần độn và nhiều biến chứng xấu khác

Căn cứ vào những biểu hiện lâm sàng thấy rằng, bệnh thiếu máu, thiếu ôxy ở trẻ có thể chia thành ba mức độ: nhẹ, trung bình và nặng Mức độ nhẹ được biểu hiện: quá hưng phấn, dễ bị kích thích, sự phản ứng quá mạnh, thông thường thì sau khi sinh 24 tiếng thì chứng bệnh này sẽ giảm dần Ở mức độ trung bình, trẻ thường có biểu hiện: có những phản xạ ban đầu yếu ớt như chậm chạp, khoảng sau 01 tuần là sẽ tự mất đi những triệu chứng này, ít có những di chứng về sau Ở mức độ nặng được biểu hiện: khi trẻ sinh ra bị hôn mê, hô hấp không đều, thần sắc không rõ, nhữngtrường hợp bị bệnh nặng có thể sẽ gây ra tử vong trong vòng một tuần sau khi sinh, còn với những

trường hợp khác thì cũng sẽ để lại những đi biến chứng về sau Để đề phòng trẻ có thể xuất hiện những biểu hiện tình trạng bệnh lý kể trên, đặc biệt cần chú ý đến vấn đề môi trường xung quanh.Trong khoang miệng ở một số trẻ sơ sinh có thể xuất hiện những chấm trắng nhỏ hoặc những hạtmỏng trắng, trong Đông y người ta gọi hiện tượng này là triệu chứng "huyết khẩu", nguyên nhân là

do một loại bạch cầu khuẩn màu trắng gây ra Triệu chứng này thường xuất hiện ở những trẻ có khảnăng kháng thể kém hoặc ở các bé mà chế độ dinh dưỡng không đầy đủ Hiện tượng tưa lưỡi rất khó lau sạch Khi trẻ mắc triệu chứng tưa lưỡi thường dẫn đến hiện tượng chán ăn, chảy nước dãi

và cơ thể khó chịu

Khi trẻ bị tưa lưỡi mỗi lần sau khi bú, có thể dùng màu tím của cây long đởm bôi lên chỗ viêm, mỗi ngày bôi từ 3 đến 4 lần Sau khoảng 2- 3 ngày chỗ viêm sẽ khỏi Nên nhớ tuyệt đối không được dùng khăn bông hay khăn tay lau vào chỗ viêm, vì nếu làm như vậy không những không làm lành chỗ viêm mà ngược lại nó còn làm cho niêm mạc bị tổn thương và chảy máu, từ đó thêm nhiễm khuẩn

Khi trẻ sinh ra, có rất nhiều trường hợp bị lệch cổ bẩm sinh Đối với trẻ xuất hiện hiện tượng này, thông thường rất khó phát hiện, bởi vì trẻ vẫn hoạt động bình thường, ngay cả khi chụp X quang xương cổ cũng khó phát hiện ra được Mà chỉ có thể phát hiện khi thấy xương mặt của trẻ có hiện tượng lệch, không cân đối Với những trường hợp nhẹ, có thế áp dụng phương pháp xoa bóp

bề ngoài để trẻ dần hình thành sự cân đối ở những đốt xương cổ này Nếu sau một tuổi mà tình trạng dị tật này vẫn không có biến chuyển tốt thì cần phải đi điều trị kịp thời

Trẻ sinh ra xuất hiện hiện tượng chân tay lật trong và lật ngoài là điều bình thường, không nên lolắng Thông thường sau khoảng 1 tuần thì tay chân của trẻ sẽ trở lại bình thường, trong khoảng thờigian này cũng không cần đòi hỏi phải có những tác động gì đối với trẻ Tuy nhiên cũng có trường hợp mà hiện tượng trên lại không trở về trạng thái bình thường, thì nhất thiết phải đi khám, có thể

sẽ phải làm phẫu thuật thì mới có thể khắc phục được

Khi nằm trong bụng mẹ, toàn bộ cơ thể của thai nhi sẽ ở dạng cuộn tròn, hai cẳng chân gập, hai bàn chân chịu lực ép nên có thể chúng sẽ ở vị trí lật trong và lật ngoài Sau khi sinh ra, rất có thể đứa trẻ vẫn tiếp tục ở trong tình trạng một chân lật trong và một chân lật ngoài, nhưng đó là hiện tượng hết sức bình thường Thông thường, chỉ sau vài ngày hoặc vài tuần tuổi đứa trẻ sẽ dần dần trở lại trạng thái bình thường, chúng ta không cần thiết phải quá lo lắng tìm cách giải quyết

Cần biết cách phân biệt hiện tượng chân lật trong và chân bị dị tật chân lật bẩm sinh, hiện tượng

dị tật chân lật bẩm sinh thường có biểu hiện phần mềm phía trong bàn chân tương đối căng, mu bàn chân cong Dị tật này phải cần đến phẫu thuật y học mới có thể nắn chỉnh được bàn chân trở lạitrạng thái ban đầu

Có nhiều trẻ sinh ra đã thấy xuất hiện hiện tượng thở rít, hiện tượng này có thể là do Amidan chưa phát triển hết hoặc do quá trình mềm hoá Amidan tạo ra Nhưng có nhiều trường hợp xuất hiện hiện tượng trên lại là do bẩm sinh, do sự cấu tạo khác biệt của một số bộ phận của đường hô hấp

Nếu gặp phải trường hợp kể trên, bố mẹ cần đưa trẻ đi khám ở các chuyên khoa để phát hiện và

xử lý sớm, không để gây ra hiện tượng thở rít sau này của trẻ Đối với những trẻ xuất hiện hiện tượng thở rít như trên cần chú ý không để viêm nhiễm đường hô hấp, cần hết sức cẩn thận trong khicho trẻ uống sữa

Do khoang mũi của trẻ tương đối hẹp, niêm mạc mũi mềm, huyết quản nhiều nên niêm mạc mũi của trẻ em thường bị xung huyết, sưng tấy và cũng dễ dẫn đến tắc mũi hơn so với người lớn Mặt khác, do trẻ chưa biết thở bằng miệng nên khi bị tắc mũi trẻ thường tỏ ra bức bối, khó chịu, kêu khóc, đặc biệt là khi bú do mũi và miệng đều không thể thở được nên trẻ không bú được hoặc bú được rất ít nhưng vì đói nên trẻ lại đòi bú, do đó dễ sinh ra tình trạng bứt rứt khó chịu trong người, mếu máo kêu khóc Đối với người lớn chúng ta thì tắc mũi chẳng có gì đáng phải bàn luận nhiều nhưng với bé đó thực sự lại là vấn đề nghiêm trọng Nguyên nhân thường thấy để gây ra hiện tượngtắc mũi ở trẻ là do cảm cúm hoặc do dử mũi đọng lại trong khoang mũi của bé quá nhiều, vậy phải

xử lý vấn đề này như thế nào?

Trước hết, chúng ta phải quan sát xem trong khoang mũi của bé có nhiều dử mũi hay không, nếu

có thì hãy dùng một miếng bông nhỏ mỏng lau nhẹ nhàng trong khoang mũi, đến lúc nào lấy sạch thì thôi; nếu do cảm cúm mà làm cho niêm mạc mũi xung huyết sưng tấy dẫn đến tắc mũi thì trước khi cho bé bú hoặc trước khi cho bé ngủ 10 phút bạn có thể nhỏ một giọt Ephedrin vào hai bên khoang mũi của bé, loại thuốc Ephedrin này sẽ giúp cho mạch máu của niêm mạc mũi co lại,

khoang mũi giãn thoáng hơn và bé sẽ hô hấp dễ dàng hơn Nên lưu ý số lần sử dụng thuốc không được quá nhiều, mỗi ngày chỉ nên nhỏ thuốc từ 3 - 4 lần bởi nếu lượng thuốc Ephedrin vào trong cơthể bé quá nhiều sẽ làm cho nhịp tim của bé tăng nhanh và co thắt mạch máu,…

Khi đứa trẻ sinh ra qua ống sản, các vi khuẩn gây bệnh trong ống sản sẽ làm cho mắt của bé bị nhiểm bẩn hoặc do trong gia đình bé thường xuyên sử dụng khăn tay hoặc tay trần thiếu vệ sinh để rửa mặt cho bé cũng có thể làm cho mắt bé nhiễm bẩn, từ đó mắt bé sẽ phản ứng lại với vi khuẩn vàbài tiết ra nhiều dử mắt, dẫn đến tình trạng kết mạc sưng đỏ, trong y học người ta gọi đó là bệnh viêm kết mạc Các loại vi khuẩn gây bệnh viêm kết mạc có thể là vi khuẩn hình chuỗi nho, vi khuẩn viêm phổi hoặc vi khuẩn móc xích,… Nếu người mẹ bị bệnh lậu hay các bệnh lây qua đườngtình dục khác thì đứa trẻ có khả năng mắc bệnh viêm kết mạc khuẩn lậu hoặc viêm kết mạc nguyên thể Những đứa trẻ bị viêm kết mạc, mắt có thể sưng mủ, trường hợp nặng có thể dẫn tới mù, các bậc phụ huynh tuyệt đối không được chủ quan, coi thường mà phải nhanh chóng đưa bé đến bệnh viện và chữa trị cho bé theo chỉ dẫn của bác sỹ

Co giật là một trong những triệu chứng thường gặp trong thời kỳ sơ sinh, nguyên nhân gây bệnh

có thể là lành tính, hậu quả không nghiêm trọng; nhưng cũng có thể là một dạng biểu hiện của tình trạng bệnh xấu, vì vậy cần phát hiện sớm và nhanh chóng đến bệnh viện để kiểm tra chữa trị

Do những biểu hiện của co giật ở trẻ sơ sinh hoàn toàn khác so với những đứa trẻ lớn hơn một chút, thường là co giật nhẹ và mang tính cục bộ nhiều hơn nên đôi lúc rất khó để phân biệt với các động tác bình thường, do đó các bậc làm cha làm mẹ phải học cách nhận biết biểu hiện co giật ở trẻ

để tìm cách phòng ngừa Trẻ bị co giật toàn thân hay co giật cơ cứng thường có biểu hiện là tứ chi căng cứng, đầu ngửa về sau, hai tay co về thân người, bàn tay co quắp, môi tím tái, nên rất dễ nhận biết; biểu hiện của trẻ bị co giật nhẹ thường là ở vị trí của nhãn cầu, mí mắt giật, xuất hiện nhiều các động tác chớp mắt, miệng nhai, nuốt,… Co giật cục bộ thường chỉ biểu hiện ở một số bộ phận trên cơ thể hoặc ở tứ chi, chẳng hạn như ngón tay, bàn tay, một bên thân người,… cần phải biết phân biệt với những vận động bình thường ở trẻ sơ sinh, khi co giật không kèm theo những biểu hiện dị thường của nhãn cầu và tình trạng co giật tương đối nhẹ, nếu dùng tay giữ chặt thân người thì sẽ hết co giật

Khả năng hoạt động tự chủ của trẻ sơ sinh rất kém, về cơ bản mọi sinh hoạt, hoạt động của chúng đều phải có sự giám sát của người lớn, nếu gặp những nhân tố nguy hại bất ngờ trẻ không

biết cách né tránh, do đó các bậc phụ huynh cần phải chăm sóc trẻ cẩn thận để tránh xảy ra những chấn thương đáng tiếc sau đây:

Trẻ em nên mặc bao nhiêu quần áo thì đủ? đây là điều mà cha mẹ phải quan tâm Thực ra, khôngphải cứ cho trẻ mặc càng nhiều quần áo thì mới là tốt, vì nó còn phụ thuộc vào tình trạng sức khoẻ của trẻ và những yếu tố khác, có thể tham khảo một số điều dưới đây:

Dưới đây là những kiến thức cần lưu ý về mối liên quan giữa việc mặc quần áo và vấn đề bị cảmmạo ở trẻ Do hoạt động bài tiết qua đường mồ hôi ở trẻ là rất lớn, trẻ lại thích được hoạt động, nếu mặc nhiều quần áo có thể sẽ làm cản trở việc ra mồ hôi, rất dễ gây cảm mạo Hơn nữa, đối với những trẻ thường hay mặc nhiều quần áo có khả năng chịu lạnh rất kém, do vậy việc cho trẻ mặc nhiều quần áo không có nghĩa là giúp trẻ tránh không bị cảm mạo

Đối với những gia đình có điều kiện kinh tế, có thể dùng hỗ trợ cả loại bỉm dùng một lần cho trẻ.Việc dùng này vừa đảm bảo tiện lợi, tiết kiệm thời gian vừa đảm bảo vệ sinh và sạch sẽ Tuy nhiên,nếu cho trẻ dùng loại bỉm một lần này cũng cần phải chú ý một số điều dưới đây:

Trình tự tắm cho bé: mắt-> mặt-> tai mũi-> toàn thân-> bộ phận sinh dục, cụ thể các bước tắm như sau:

+ Đổ nước nóng (400C) vào chậu rửa mặt, cởi quần áo của bé ra, dùng khăn tắm quấn quanh người bé, tay trái bế bé ngồi gần chậu, tay phải cầm khăn mặt đã vắt khô nước lau mắt cho bé từ trong hốc mắt ra ngoài, sau khi lau sạch một bên mắt thì lau tiếp mắt còn lại

+ Quấn khăn quanh tay, trước hết lau phần đầu, mặt và sau tai cho bé, sau đó dùng bốn góc khănlần lượt lau sạch lỗ mũi và tai cho bé

+ Bế một bên sườn của bé, dùng tay trái đỡ lưng bé để lau phần đầu cho bé nhưng nhớ dùng ngón tay cái và ngón tay út bịt kín lỗ tai cho bé, tránh để nước chảy vào tai

+ Gội đầu: Nhẹ nhàng lau phần đầu của bé bằng khăn bông, sau đó giặt sạch khăn Trong quá trình gội đầu, luôn luôn phải đỡ vào gáy và đầu của bé

+ Tắm người: trước hết phải giở khăn tắm ra, để phần đầu của bé lên cánh tay trái của người mẹ,bàn tay luồn xuống sát nách, giữ lấy cánh tay bé, dùng bàn tay kia giữ hai chân của bé, nhẹ nhàng thả vào nước Người mẹ có thể vảy nước vỗ nhẹ vào phần gáy và phần mông của bé để bé thích ứng dần với nhiệt độ của nước

+ Dùng khăn tắm thấm xà bông lau toàn thân bé từ trên xuống dưới Xung quanh cổ-> nách-> mông Khi tắm phần lưng, nên lật người của bé lại, mặt bé sẽ dựa vào cánh tay của mẹ, lau sạch từ trên xuống dưới

+ Trong quá trình tắm gội, đặc biệt chú ý không được để xà phòng tắm dây lên mặt của bé.+ Sau khi tắm, đặt bé ngồi lên một chiếc khăn tắm lớn, lau khô hai cánh tay, hai đùi và những phần kín trên cơ thể

+ Cho một ít dầu tắm ra tay, xoa nhẹ lên phần mông và phần dễ dàng khô ráo để bảo vệ làn da cho bé Vào mùa hè có thể thêm một chút phấn làm mát da

+ Cuối cùng phải lau sạch mắt, tai, mũi, lỗ rốn cho bé, cắt tỉa móng tay, chải tóc gọn gàng

+ Sau khi tắm có thể cho bé bú hoặc uống một chút nước lọc, nước hoa quả để bù vào lượng nước đã mất trong cơ thể khi tắm

Trong quá trình tắm, nên đặc biệt chú ý đến nhiệt độ nước tắm, không để nước quá nóng để tránh làm bé bị bỏng; phải bảo vệ tai và mắt cho bé, không được để nước bẩn vào mắt hoặc tai; trong giai đoạn trước khi trẻ rụng rốn cần đặc biệt chú ý bảo vệ rốn để tránh làm cho rốn bị ướt và nhiễm khuẩn.

- Việc tắm thường xuyên cho trẻ không chỉ có tác dụng thúc đẩy hoạt động trao đổi chất, giúp vệsinh thân thể ở trẻ, mà còn có tác dụng mát-xa, xoa bóp toàn thân đối với trẻ

- Ngoài ra, việc tắm thường xuyên cho trẻ còn có tác dụng thúc đẩy hoạt động của hệ tuần hoàn

và hoạt động tiêu hoá của cơ thể

- Giúp làm tăng thêm tình mẫu tử

Trong mùa đông thì mỗi ngày tắm cho trẻ một lần, trong mùa hè, mỗi ngày có thể tắm cho trẻ 2

-3 lần

Đây là một việc làm được tiến hành sau khi tắm cho trẻ

Trên cơ sở tình hình sức khoẻ của trẻ để tắm cho trẻ sơ sinh Nếu trẻ có bệnh thì phải dừng ngay việc tắm, bởi vì tắm sẽ làm tiêu hao thể lực, bệnh sẽ nặng thêm Nếu chỉ là mũi hơi bị nghẹt, hơi

ho, nhưng tinh thần tốt, thì có thể tắm cho trẻ, tắm nước nóng làm nóng cơ thể, lại có lợi cho việc phục hồi sức khỏe cho trẻ Nếu như trẻ có bệnh không thể tắm, có thể dùng khăn mặt lau rửa cho trẻ trên giường, để bảo vệ cho da trẻ được sạch sẽ, khô ráo nên thường xuyên thay đồ lót bên trong của trẻ

Số lần và thời gian ngủ của trẻ là căn cứ trên cơ sở độ tuổi để sắp xếp Độ tuổi càng nhỏ số lần giấc ngủ cần phải càng nhiều, thời gian cũng phải dài Cùng với sự lớn lên của độ tuổi, số lần giấc ngủ giảm dần Thời gian ngủ của một ngày đêm cũng rút ngắn lại tương ứng

Trẻ sơ sinh thường ngủ không sâu, hay mộng mị, một ngày phải ngủ nhiều lần Tuần thứ hai sau khi sinh, một ngày phải lặp lại hơn 12 lần như vậy đến khoảng 4 tuần sau khi sinh thời gian ngủ và thức có kéo dài hơn trước, nhưng mỗi ngày cũng phải ngủ nhiều lần Lúc 16 tuần đến 4 tháng tuổi, buổi tối trẻ ngủ sâu, ban ngày chỉ ngủ khoảng hai lần Thời gian thức cũng trở nên dài ra, ban ngày

và ban đêm cũng được phân biệt rõ ràng Trong khoảng 1 năm tuổi, ban ngày trẻ ngủ một lần vào buổi sáng, một lần vào buổi chiều, trẻ sau

3 tuổi thậm chí còn không chịu ngủ trưa Đại thể theo bảng biểu đồ sau để sắp xếp

- Trong vòng 6 tháng: 3 - 4 lần, mỗi lần từ 1,5 - 2 tiếng (ban ngày) và 10 tiếng ban đêm, tổng cộng khoảng 15 - 18 tiếng

- Trong vòng 7 - 11 tháng: 2 - 3 lần, mỗi lần từ 2 - 2,5 tiếng (ban ngày) và 10 tiếng ban đêm, tổng cộng khoảng 14 - 15 tiếng

- Trong vòng 1- 3 tuổi: 1 - 2 lần, mỗi lần từ 1,5 - 2 tiếng (ban ngày) và 10 tiếng ban đêm, tổng cộng khoảng 12 - 13 tiếng

- Trong vòng 3 - 7 tuổi: 1 lần, mỗi lần từ 2 - 2,5 tiếng (ban ngày)

và 10 - 11 tiếng ban đêm, tổng cộng khoảng 12 - 13 tiếng

Mấy năm gần đây ở nước Mĩ số trẻ sơ sinh chết đột tử gia tăng Một số học giả cho rằng dạng chết đột tử này có thể có quan hệ với việc ngủ nằm sấp của trẻ Do vậy hiện người ta cho rằng trẻ trong

6 tháng tuổi chọn tư thế nằm ngửa và nằm nghiêng khi ngủ là tương đối an toàn Đợi tới lúc đầu trẻ có thể ngẩng được lên, có thể lật mình có thể nằm úp khi ngủ.

Tư thế nằm ngửa khi ngủ, cần phải chú ý nếu như trẻ thường xuyên có hiện tượng nôn hoặc trớ sữa cần cho trẻ nằm nghiêng tránh sữa bị hít ngược vào phổi gây nên viêm phổi, quan trọng hơn để phòng bị ngạt thở Trẻ sơ sinh thông thường sau khi bú sữa nên nằm nghiêng tránh nôn sữa, ngạt thở

Giấc ngủ đầy đủ là một trong những điều kiện đảm bảo sự phát triển về sức khoẻ của trẻ Kích tốsinh trưởng bên trong cơ thể chỉ có trong lúc giấc ngủ sâu nhất của trẻ mới có thể phát triển nhiều nhất Mới có thể thúc đẩy sự phát triển các tổ chức của toàn cơ thể đặc biệt là xương cốt Nếu ngủ không đủ, tinh thần của trẻ không được tỉnh táo, ăn uống kém, ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ.Giấc ngủ là quá trình xen kẽ giữa ức chế và hưng phấn của hệ thần kinh Nếu có thể tạo thành thói quen ngủ tốt thì bình thường trẻ khi đến giờ ngủ đều ngủ ngoan ngoãn, tự giác đi ngủ

Nhiệt độ cơ thể bình thường là vào khoảng 360C đến 370C (nhiệt độ dưới nách), ở hậu môn là 36,50C đến 37,50C Nhiệt độ bình thường trong một ngày đêm dao động trong phạm vi không quáPhương pháp đo thân nhiệt:

Ngược lại ăn đồ nguội, sau khi lau rửa có thể làm thân nhiệt hạ thấp Do vậy, sau khi thân nhiệt bình thường mỗi ngày cặp nhiệt độ hai lần là được

Phát sốt là biểu hiện lâm sàng của căn bệnh thường gặp nhất ở trẻ nhỏ Là một phản ứng phòng

vệ của cơ thể chống lại vi khuẩn gây bệnh Nhưng sốt cao liên tục sẽ khiến cho sự thay đổi cơ thể càng mạnh, lượng tiêu hao ôxy cao, dễ dẫn đến não thiếu ôxy thậm chí còn xảy ra sốt co giật Khi thân nhiệt của trẻ tăng đến một mức nhất định phải kịp thời tiến hành việc hạ thân nhiệt cho trẻ để tránh nhiệt độ cao dẫn đến các hậu quả không tốt Có rất nhiều biện pháp hạ nhiệt, nên căn cứ vào tình hình của trẻ để lựa chọn

Biện pháp hạ thân nhiệt vật lý cần phải chú ý: Trẻ bị sốt có khuynh hướng xuất huyết như bệnh bạch huyết (máu trắng), tiểu cầu giảm, ban xuất huyết… Cấm được lau rửa, hạ nhiệt phải phù hợp, thông thường thân nhiệt hạ đến khoảng 380C là được và phải chú ý quan sát bệnh tình một cách kỹ càng, đề phòng thân nhiệt hạ xuống quá nhanh, quá thấp dẫn đến kiệt sức, khi hạ thân nhiệt cần phải chú ý uống nhiều nước

Cho trẻ bú sữa là một công việc kỹ càng chu đáo Trẻ bị bệnh thường không chịu uống thuốc hoặc sau khi uống thì nôn do thuốc quá đắng, nếu như không nắm được cách cho trẻ uống thuốc chuẩn xác có thể ảnh hưởng đến hiệu quả trị liệu của thuốc

Cho dù nuôi trẻ bằng sữa mẹ hay bằng sữa ngoài, trẻ sau khi bú sữa đều phải chú ý chăm sóc, đặc biệt là đối với trẻ dễ bị trớ sữa, nếu như không chú ý sẽ dẫn đến hậu quả nghiêm trọng ngạt thở.Đồng thời với việc khi trẻ bú sữa sẽ không tránh khỏi hít vào một chút không khí, lượng không khí này tích tụ trong dạ dày làm cho dạ dày căng lên khiến trẻ cảm thấy khó chịu, dẫn đến xuất hiệnviệc trẻ ngủ không an giấc, khóc quấy, có một chút hoạt động là thường bị trớ sữa Như vậy, sau khi bú sữa xong phải chăm sóc trẻ như thế nào?

4:1 tức là 4 phần sữa 1 phần nước Sau khi đầy tháng có thể ăn hoàn toàn là sữa không pha Như vậy nồng độ sữa từ loãng đến đặc, có thể làm cho trẻ mới sinh dần dần thích uống Nếu trẻ mới sinh

có cân nặng 4kg thì mỗi ngày cần một lượng chất lỏng là 150 ml/kg thể trọng, như vậy mỗi ngày lượng chất lỏng cần cho cơ thể trẻ là

600 ml Nếu trẻ mới sinh trong 2 tuần tuổi, pha sữa theo tỷ lệ 3:1 như thế lượng sữa mỗi ngày là

450 ml pha thêm 150 ml nước tạo thành sữa cho trẻ sơ sinh Trẻ sơ sinh từ 2 đến 4 tuần tuổi pha sữa theo tỷ lệ 4:1, như vậy mỗi ngày cần 480 ml sữa pha thêm 120 ml nước trở thành sữa cho trẻ sơsinh Để thành phần đường trong sữa bò tương tự như sữa của mẹ có thể thêm đường vào sữa bò

Cứ 100 ml sữa pha dành cho trẻ sơ sinh (thêm nước pha loãng sữa) thêm từ 5g đến 8g đường Đem sữa đã được pha đun sôi là được

Nếu lấy sữa bột pha thành sữa có thể làm theo các mục pha sữa bột thành sữa nhưng sữa pha nhưvậy là sữa hoàn toàn cho trẻ mới sinh ăn là không phù hợp, cần phải dựa vào phương pháp nêu trên

để pha thêm nước vào sữa mới có thể cho trẻ sơ sinh ăn

Nuôi dưỡng cho trẻ thói quen đại tiểu tiện tốt phải bắt đầu từ khi trẻ đầy tháng, trước hết phải tậpcho trẻ thói quen không đi tiểu và ít đi tiểu vào ban đêm Trước khi ngủ hạn chế uống nước, cho bú

no sữa, trước khi đi ngủ cho trẻ đi tiểu, làm cho trẻ dần dần không đi tiểu hoặc ít đi tiểu vào ban đêm, như vậy người lớn và trẻ nhỏ đều có thể nghỉ ngơi, ngủ một giấc ngon Thói quen đi tiểu là một loại phản xạ điều kiện, bố mẹ trẻ phải quan sát tỉ mỉ thời gian đi tiểu của trẻ, căn cứ vào quy luật nhất định trước khi đi ngủ đi tiểu Khi cho trẻ đi tiểu, miệng bố mẹ phải huýt ra âm thanh "XuyXuy" lấy loại tín hiệu này làm điều kiện kích thích tạo ra phản xạ điều kiện Như vậy sau mỗi lần được làm đi làm lại, cứ khi bà mẹ vừa phát ra âm thanh này trẻ biết ngay phải đi tiểu Sau khi trẻ biết ngồi, có thể tập cho trẻ ngồi bô, và dùng ngôn ngữ làm điều kiện kích thích, tạo ra thói quen Một thói quen được hình thành cần phải dùng từ lâu dài, tập luyện dần dần, điều bố mẹ trẻ cần phải làm là cần phải nhẫn nại, không nên từ bỏ sau vài lần không thành công, hình thành được thói quen

đi tiểu đúng giờ ở trẻ sơ sinh có rất nhiều điểm tốt: một có thể ít phải giặt tã lót, hai có thể khiến cho trẻ không bị ngâm trong tã ướt, rất có lợi đối với việc bảo vệ da trẻ và giữ ấm vào mùa đông

Đa số trẻ đại tiện ngày một lần, nhưng phải 1 tuổi rưỡi đến 2 tuổi mới có ý thức khống chế việc đại tiểu tiện, do vậy không cần quá vội để luyện tập cho trẻ Nếu như trẻ thường sau bữa ăn sáng đi đại tiểu tiện thì mỗi ngày đến giờ có thể cho trẻ ngồi bô hoặc đưa trẻ vào nhà vệ sinh, nhưng nếu như trẻ quấy khóc quá 5 phút không chịu đại tiểu tiện thì cũng không nên ép trẻ Có một số trẻ cho

dù thành công nhưng đến khoảng 1 tuổi sau khi có ý thức manh nha ban đầu, có trẻ có thể mất thói quen đó Lúc đó phải nhẫn nại, kiên trì điều chỉnh cũng sẽ thành công

Số lần đại tiện nhiều hay ít có liên quan đến thức ăn và thể chất của trẻ Thông thường những trẻ

bú sữa mẹ số lần đại tiện ít hơn, mỗi ngày 3 - 4 lần, có một số trẻ số lần nhiều hơn một chút, chỉ cần đại tiện không có hiện tượng dị thường thì không cần lo lắng Trẻ ăn sữa bò do hàm lượng chất canxi cao, dễ khô, nên số lần ít hơn một chút, tập cho trẻ thói quen đại tiện giống tiểu tiện được hết phải nắm rõ quy luật đại tiện của trẻ, trước khi đại tiện trẻ có thể sẽ phát ra tiếng "không, không",

đỏ mặt, trợn mắt, tập trung tinh thần, nếu như phát hiện những hiện tượng này thì lập tức cho trẻ đạitiện Phương pháp giống như cho đi tiểu tiện, bà mẹ có thể phát ra âm thanh "âu âu", tốt nhất mỗi ngày có thể làm vào một thời gian cố định, như vậy dần dần hình thành phản xạ có điều kiện, đến khi tạo thành thói quen đại tiện thì đó là thói quen tốt, trẻ nhỏ khoảng 1 tuổi có thể bắt đầu ngồi bô,

bô không được quá lạnh nếu không sẽ kích thích khống chế việc đại tiểu tiện của trẻ, trẻ không được có thói quen vừa ngồi bô vừa ăn

Chương II: trẻ sơ sinh

22 Trẻ sơ sinh

Thai nhi được ra đời từ lúc cắt rốn đến 28 ngày thì gọi là trẻ sơ sinh Những đứa trẻ sơ sinh khôngđứa nào giống đứa nào vì còn phụ thuộc vào tuổi thai (thời gian trong bụng mẹ), cân nặng Trẻ sơ

sinh được phân loại như sau:

a Theo độ tuổi thai: Độ tuổi của thai nhi được tính bắt đầu từ ngày đầu tiên của thời gian sạch

kinh tháng trước đến khi sinh, thường là 40 tuần Thực ra phôi thai cũng đã hình thành trước đókhoảng 2 tuần Thai nhi được 37 tuần (khoảng 259 ngày) đến chưa đầy 42 tuần (khoảng 293 ngày)sinh ra thì được gọi là sinh đúng thời gian, cân nặng đa số từ 2,5 đến 4 kg, thường là 3,2 kg Vớinhững thai nhi được sinh ra chưa tròn 37 tuần dù cân nặng bao nhiêu thì đều gọi là trẻ bị đẻ non,

còn quá 42 tuần thì gọi là trẻ bị già tháng

b Theo cân nặng của trẻ sơ sinh: Nếu cân nặng của thai nhi chưa đến 2,5 kg thì gọi là trẻ bị nhẹ

cân, nếu còn nhẹ hơn 1,5 kg thì gọi là trẻ thiếu cân; trẻ sơ sinh trên 4 kg thì gọi là trẻ thừa cân

23 Giúp trẻ sơ sinh thích ứng với cuộc sống và môi trường mới

Giai đoạn trẻ sơ sinh rất ngắn, đó là khoảng thời gian từ lúc trẻ được sinh ra, cắt cuống rốn đếnngày thứ 28 Tuy ngắn ngủi nhưng với trẻ sơ sinh đó là một giai đoạn quá độ quan trọng mà con trẻ

rời xa môi trường trong tử cung của người mẹ

Thai nhi trong tử cung của người mẹ có môi trường hằng ôn với nhiệt độ thích hợp, tất cả oxy vàchất dinh dưỡng được truyền vào nhau thai qua máu của người mẹ, vật chất chuyển hoá ấy cũng sẽqua nhau thai để loại bỏ ra ngoài cơ thể người mẹ, trẻ không cần hít thở mà cũng có được oxy Do

đó trong phổi không có không khí, cũng không cần đưa thức ăn vào trong đường tiêu hoá và cũngkhông cần hấp thụ tiêu hoá Nhưng khi đã sinh ra thì với tác dụng của các nhân tố khác nhau như sựthay đổi của nhiệt độ môi trường bên ngoài, trẻ phải thở lần đầu tiên, không khí đi vào trong phổikhiến phổi nở to Trẻ phải hấp thụ các chất dinh dưỡng qua đường tiêu hoá Nói cách khác là thayđổi môi trường khiến cho các cơ quan, hệ thống của trẻ sơ sinh phải tự hoạt động, chịu trách nhiệm

và vận hành bình thường để duy trì và thúc đẩy thích ứng với cuộc sống mới

Trẻ sơ sinh mới ra đời do lớp mỡ dưới da còn mỏng nên dễ bị toả nhiệt, trung khu điều tiết nhiệt độcủa trẻ phát triển chưa hoàn thiện, nếu quá nóng thì sẽ khiến cho nước trong cơ thể toả ra quánhiều, nếu quá lạnh thì cơ thể bé không thể tự toả nhiệt đủ dẫn đến bị lạnh Do đó cần phải giữ ấm

cho bé, như là chú ý mặc quần áo, duy trì nhiệt độ môi trường ổn định

Đường tiêu hoá của trẻ sơ sinh còn kém, sữa mẹ là nguồn thực phẩm lý tưởng trong 4 tháng đầu đốivới trẻ Vì sữa mẹ dễ hấp thụ, tiêu hoá, nhiệt độ ổn định, vô khuẩn, và có hàm lượng dinh dưỡngphong phú rất tốt cho hệ miễn dịch của trẻ Nên nuôi con bằng sữa mẹ Nếu sữa mẹ không đủ thì cóthể cho ăn bằng sữa bột có thành phần gần như sữa mẹ để cho hệ tiêu hoá của trẻ được thích ứng và

cải thiện dần dần

Da trẻ mới sinh còn non, cần phải giữ cho da khô, sạch sẽ nhất là những chỗ như nách, bẹn, cổ…

Thường xuyên tắm rửa, thay quần áo cho trẻ sơ sinh để tránh bị hăm

24 Đánh giá hành vi của trẻ mới sinh

Trẻ mới sinh (từ khi sinh đến khi 28 ngày tuổi) ngay từ khi sinh ra chúng đã có khả năng nhận biếtthế giới nhất định, chúng không chỉ biết ngủ, khóc và bú mẹ mà khi tỉnh chúng còn biết nhìn đồvật, biểu lộ tình cảm với người lớn bằng ánh mắt, chúng biết lắng nghe, có vị giác, xúc giác vàkhứu giác rất nhanh nhạy Chúng ta có thể tiến hành đánh giá hành vi kỳ diệu này của trẻ qua

những phương diện sau đây:

a Trạng thái: Trẻ mới sinh ở trạng thái tỉnh yên tĩnh rất ít hoạt động, chúng chỉ tập trung nghe và

nhìn, nhưng thời gian kéo dài của trạng thái này rất ngắn, tuần đầu tiên sau khi sinh, trạng thái nàychiếm 10%/ngày Khi trẻ khóc quấy hoặc trước khi bú, chúng sẽ cử động nhiều hơn Cánh tay,chân, mặt và toàn thân chúng đều cử động và chúng ta gọi đó là trạng thái tĩnh hoạt động Khi đói,khi tã bị ướt hoặc khó chịu trẻ thường rơi vào trạng thái khóc ngặt, đây là một cách giao lưu với

người lớn Khi mệt chúng ở trạng thái ngủ

b Thị giác: Trẻ mới sinh rất thích nhìn khuôn mặt người khác, khi đó mắt chúng mở to, ánh mắt

sáng và có hồn Khi bạn nghiêng đầu về một bên thì chúng cũng nhìn theo hướng mà đầu bạn quay.Ngoài ra, chúng còn thích nhìn những đồ vật có màu sắc sặc sỡ như quả bóng bay màu hồng…Song tốt nhất để chúng nhìn ở khoảng cách 20cm Nếu bạn muốn tìm hiểu khả năng quan sát của

trẻ thì tốt nhất là nên theo dõi chúng ở trạng thái tỉnh yên tĩnh

c Thính giác: Trẻ vừa sinh ra đã có khả năng định hướng về âm thanh Nếu lấy 1 hộp nhựa nhỏ,

phía trong đựng một ít đậu, giơ lắc nhẹ cách tai khoảng 10-15 cm, đứa trẻ sẽ cảnh giác, nhìn theohướng phát ra tiếng động Trẻ mới sinh rất thích nghe những âm thanh có biên độ cao, chúng rất

quen thuộc với giọng nói của người mẹ

d Xúc giác, vị giác và khứu giác: Trẻ mới sinh có xúc giác rất nhanh nhạy 2/3 đứa trẻ mới sinh

khi khóc, chỉ cần dùng tay xoa nhẹ lên phần mông và giữ 2 cánh tay của chúng qua kích thích xúcgiác sẽ làm cho chúng nín Ngoài ra, vị giác của chúng cũng rất tốt Chúng rất thích uống đồ ngọtnhư nước đường và ghét loại nước có vị đắng, mặn và chua Khứu giác của trẻ cũng rất nhạy cảm,chúng có khả năng phân biệt nhiều mùi vị khác nhau, chẳng hạn trước khi cho bú nếu người mẹ cởi

nịt ngực ra ngay lập tức trẻ sẽ ngửi thấy mùi sữa và rúc đầu vào lòng mẹ

e Vận động Thời gian trẻ thức thường là từ 2 -3 giờ đồng hồ, lúc này nếu người lớn đùa nghịch

hoặc chuyện trò với chúng, trẻ sẽ xuất hiện những cử động mà bạn không ngờ tới, ví dụ như: nhíumày, giơ tay… Đây là dạng vận động chủ động toàn thân của trẻ với người lớn Ngoài ra, trẻ vừasinh ra đã có những phản xạ ban đầu bẩm sinh, điều này cho thấy cơ thể của bé có khoẻ mạnh haykhông, chức năng hệ thống thần kinh có bình thường hay không, ví dụ như: phản xạ ăn uống, phản

xạ cầm nắm, phản xạ ôm giữ…

25 Đặc trưng của hệ hô hấp ở những đứa trẻ mới sinh bình thường

Thai nhi có thể có hệ hô hấp yếu Sau khi sinh, ảnh hưởng của nhiệt độ bên ngoài và những thayđổi về trị số PH, CO2, O2 trong máu, kích thích lên trung khu hô hấp Ngoài ra, tính nhạy cảm củađộng mạch cổ trong quá trình sinh đẻ đột ngột tăng cao Điều này đều tác động đến đường hô hấp

đầu tiên của trẻ mới sinh

Sự phát triển của trung khu hô hấp ở trẻ mới sinh chưa hoàn thiện, vận động hô hấp chủ yếu dựavào sự lên xuống của cơ màng, thường biểu hiện là đường hô hấp thấp, nhịp thở không đều tức lànhanh chậm đột ngột 2 tuần đầu mới sinh trẻ thở rất nhanh, 40 nhịp/phút, cá biệt có trường hợp lênđến 80 nhịp/phút Đặc biệt khi ngủ, nhịp thở và độ sâu khi thở thường thay đổi có tính chu kỳ,không theo 1 quy tắc nào, thậm chí có thể xuất hiện hiện tượng ngừng thở (tắc thở) đồng thời kèmtheo nó là nhịp tim chậm, sau đó là thở gấp nhiều lần, nhịp tim tăng nhanh Đây là một hiện tượng

bình thường

Ở những trẻ đẻ non, ngoài việc xuất hiện thở nhanh và nông không đều ra, thường xuất hiện hiệntượng tắc thở (thở 1 - 15 giây thì ngừng 6 - 7 giây), khóc ngặt, phổi bị hạn chế độ căng và dễ xuấthiện chứng tái xanh Điều này là do lượng Cacbonic Anhydrat trong tế bào ít, lượng CO2 đượcphân giải từ H2CO3 ít, kích thích lên trung khu hô hấp yếu, nhỏ Ngoài ra, túi phổi ở trẻ đẻ non ít,

tế bào da trên niêm mạc đường hô hấp có hình lập phương dẹt, khoảng cách giữa huyết quản mao

mạch và màng phổi khá lớn vì vậy khả năng trao đổi khí kém Do sự phát triển của cơ đường hôhấp chưa hoàn thiện nên mức độ cử động của xương sườn kém, khó thở, lượng khí thấp, vì vậy dễ

phát sinh chứng sưng phổi

Trẻ mới sinh bị viêm phổi hoặc xuất huyết trong não do có tiền sử đẻ khó gây ra sẽ có thể xuất hiệnhiện tượng bất thường trong hô hấp Ví dụ: thở gấp, cánh mũi phập phồng, ngừng thở nhiều lần

Lúc này cần đưa bé đến bệnh viện ngay

26 Đặc điểm chức năng tiêu hóa ở trẻ mới sinh

Thai nhi sau khi được sinh ra sẽ bước vào giai đoạn của một đứa trẻ, từ khi cắt rốn, do bị ngừngcung cấp các chất dinh dưỡng trong máu của mẹ nên đứa trẻ cần phải tự mình lấy các thức ăn đểduy trì sự sống Chỉ khi nào nắm vững các đặc điểm về chức năng tiêu hoá của trẻ mới sinh mới có

thể cung cấp chất dinh dưỡng hợp lý

Niêm mạc trong khoang miệng ở trẻ mới sinh rất non, máu được cung cấp đủ nhưng tuyến nước bọtchưa phát triển hoàn thiện, dịch bài tiết khi ngủ rất ít, thường biểu hiện là trung tính, trong dịch khingủ có chứa 10% nguyên tố niêm dịch, có tác dụng bảo vệ thể dính, có thể phòng tắc sữa, có lợicho tiêu hoá Trong dịch khi ngủ của trẻ ở thời kỳ mới sinh tác dụng phân giải đường của men giảmlực rất yếu, sau 4 - 5 tháng, lượng dịch bài tiết khi ngủ mới tăng rõ rệt Hơn nữa tác dụng của nódần tăng lên Vì vậy sau khi trẻ sinh được 4 tháng nuôi trẻ ăn các loại bột mới thúc đẩy việc tiết

dịch những men này

Men có tác dụng rất quan trọng trong quá trình tiêu hoá, có rất nhiều loại men trong đường tiêu hoá

và có những tính năng chuyên biệt Men tiêu hoá mà đường tiêu hoá của trẻ mới sinh ra đủ, trong

đó men váng sữa có tác dụng rất lớn trong việc tiêu hoá Protein Trong dịch vị có men phân giảiLipid (men tiêu Lipid) nhưng không đủ Mật được gan tiết ra ở trẻ mới sinh tiết ra rất ít, đều có thểảnh hưởng tới sự kết tủa của Lipid Trong sữa mẹ có men tiêu Lipid Nó có tác dụng chủ yếu đốivới việc tiêu hoá Lipid, vì vậy 85 - 90% Lipid ở đứa trẻ được nuôi bằng sữa mẹ có thể được hấpthụ Điều này đủ cho thấy ích lợi của việc nuôi con bằng sữa mẹ Còn những đứa trẻ được nuôibằng sữa bò, do trong sữa bò thiếu nhiều men tiêu Lipid nên nếu nuôi con không hợp lý sẽ dẫn đến

hiện tượng ỉa chảy ở trẻ

Đường ruột của trẻ mới sinh khá dài, thành ruột mỏng, nhiều mạch máu, diện tích tiêu hoá và hôhấp của ruột non khá lớn điều này có lợi cho tiêu hoá và hô hấp Sau khi Protein phân giải thànhaxít amin, Lipid phân giải thành glixerol axít stearic và đường phân giải thành đường Fructoza, tất

cả những sản phẩm này đều được hấp thụ ở ruột non còn ruột già chỉ hấp thụ một lượng nước nhỏ

và một phần trong đó

Tất nhiên, cả quá trình tiêu hoá hô hấp đều phải bắt đầu từ hệ trung khu thần kinh Ngoài ra, tìnhhình ăn uống, thời gian ăn, thể chất và bệnh tật của trẻ đều có thể ảnh hưởng đến chức năng tiêu

hoá

27 Đặc điểm thính giác, thị giác và vị giác ở trẻ mới sinh

Có người thắc mắc liệu trẻ mới sinh có tồn tại khả năng thính giác, thị giác và vị giác, xúc giác haykhông? Từ sự phân tích cụ thể dưới đây có thể giúp chúng ta giải thích được điều này

a Thính giác: Ngay từ khi thai nhi nằm trong tử cung đã có thể nghe được những âm thanh đều

đặn đó là nhịp tim của mẹ Qua những ghi chép về nhịp tim của thai nhi, thai nhi được 6 tháng tuổikhi nghe những âm thanh ở bên ngoài thì nhịp tim của chúng tăng lên, điều này cho thấy lúc này cơ

quan thính giác đã hình thành

Bình thường thai nhi có thể nghe được Ví dụ: trẻ mới sinh khóc, khi nghe được giọng mẹ vỗ về

chúng liền nín ngay, bởi trẻ đã quá quen với tiếng mẹ khi còn nằm trong bụng mẹ Khi cho trẻ búngay sau khi sinh, 1 bên tai của trẻ áp sát vào ngực mẹ hơn nữa lại được nghe nhịp tim quen thuộc

của mẹ chúng sẽ nằm yên bú

b Thị giác: Trẻ mới sinh rất mẫn cảm với kích thích của ánh sáng Nếu dùng đèn pin dọi vào mắt

chúng, chúng sẽ có phản ứng chói mắt và đồng tử thu nhỏ Sau khi sinh được 2 - 4 tuần hai mắt củachúng có thể tập trung nhìn vào gốc ánh sáng Trẻ mới sinh đặc biệt thích quan sát khuôn mặt.Theo nghiên cứu, trẻ mới sinh được 2 tuần cũng có thể phân biệt được khuôn mặt của bố và mẹ

c Khứu giác: Khi mẹ bé mở cúc áo là đứa trẻ đã ngửi thấy mùi thơm của sữa mẹ và ngay lập tức

chúng sẽ tìm bú mẹ Nếu trong phòng có mùi lạ, bé sẽ chau mày

d Vị giác: Ở thai nhi được 7 tháng thần kinh vị giác đã phát triển hoàn chỉnh Vì vậy chẳng trách

mà trẻ mới sinh được 2 giờ đã rất thích nước đường có vị ngọt và với nước chanh có vị chua chúng

tỏ vẻ không thích Ở một vài phòng bệnh của trẻ sơ sinh thường có những sai sót, do nhân viên vô ý

đã cho nhầm muối vào sữa của trẻ, những đứa trẻ bị uống sữa đó đều bỏ ăn, chau mày tỏ vẻ khó

chịu, không thích, sau đó mới phát hiện được là do nhầm muối thành đường

28 Đặc điểm về cảm giác đau và xúc giác của trẻ mới sinh

Xúc giác và cảm giác đau là cảm giác ở da của con người Đây là những cảm giác không thể thiếu

được để con người tiếp xúc với thế giới bên ngoài và duy trì sự sống

Ngay từ khi mới sinh, trẻ đã có xúc giác rất nhạy cảm Vị trí nhạy cảm nhất và xúc giác của trẻ mớisinh là môi, má, bàn tay, bàn chân, trán và mắt còn bắp chân, vai trước, thân người thì khá chậmchạp Sẽ xuất hiện của một vài phản xạ ở cơ thể người có liên quan đến sự mẫn cảm, nhanh nhạycủa xúc giác, nếu một phần nào đó trên cơ thể bị kích thích thì có thể sẽ xuất hiện những phản ứngkhác nhau Chẳng hạn, nếu chúng ta sờ vào một bên má của đứa trẻ, có thể thấy phần đầu của đứatrẻ sẽ chuyển hướng một cách có phản xạ theo hướng tiếp xúc, nếu sờ nhẹ lên phần môi của trẻ thìmôi của chúng sẽ co vào, và hai dạng phản xạ trên sẽ mất đi sau khi sinh được 3 tháng Khi lấyngón tay cù vào bàn chân có thể thấy ngón chân của chúng tách ra, ngón chân cái cong lên Ngoài những phản xạ sau khi tiếp xúc trên, một số đứa trẻ thường khóc dù không đói, khi người mẹ

ôm chúng, xoa đầu thì chúng liền nín ngay Đây là một nhu cầu bẩm sinh đặc biệt của con người vànhững động vật máu nóng Chúng luôn cần được vỗ về khi đứa trẻ mới sinh được bố mẹ vỗ về, âuyếm thì về yếu tố tâm lý chúng sẽ có những phản ứng tốt Sự hưng phấn và ức chế ở não sẽ thay đổi

rất tự nhiên

So với xúc giác của trẻ mới sinh thì tính nhạy cảm với cảm giác đau của chúng thấp hơn một chút,nhất là ở vùng thân, mắt, sau khi kích thích làm cho đau thì ở chúng sẽ xuất hiện hiện tượng yếu đi.Như một số trẻ sinh vào mùa đông, do sợ trẻ bị lạnh bố mẹ đã dùng không đúng cách túi nước nóng

để giữ ấm cho chúng nên đã gây cho trẻ cảm giác đau rát Trẻ mới sinh thường có phản ứng rấtmạnh dẫn đến diện tích bề mặt bị bỏng lớn, một vài chỗ rộp lên người lớn mới phát hiện được

Càng lớn thì tính nhạy cảm với cảm giác đau này ở trẻ càng tăng lên

29 Thể trọng sinh lý ở trẻ sơ sinh giảm sút

Theo quy luật thông thường, việc tăng cân ở trẻ sẽ tăng theo tuổi tác Tuổi càng nhỏ thì quá trìnhtăng thể trọng (tăng cân) càng nhanh Giảm cân thường được coi là hiện tượng không bình thường.Song thể trạng của trẻ sau khi sinh 2, 3 ngày - 10 ngày giảm thì thường là sự giảm cân có "tính sinh

lý"

Sau khi sinh được từ 2 - 3 ngày tuổi, do khả năng hấp thụ của lượng mỡ trên làn da, sự bài tiếttrong cơ thể và do môi trường khô hanh nên làm cho da bị mất đi một lượng nước rất lớn, thêm vào

đó trẻ mới sinh đang ở giai đoạn điều chỉnh sinh lý lớn, khả năng hấp thụ yếu, uống sữa ít, thể trọngkhông những không tăng mà còn có thể xuất hiện sự giảm cân, thậm chí thể trọng còn thấp hơn khimới sinh, về mặt lâm sàng gọi là "giảm cân có tính sinh lý" Từ 3 - 5 ngày sau khi sinh, thể trọng cóthể giảm từ 6 - 9% thể trọng lúc mới sinh Nếu thể trọng lúc mới sinh là 3,5kg, đến ngày thứ 3 - 5thì thể trọng giảm đi 210g - 315g, thể trọng lúc này còn: 3,2 kg - 3,185kg Sau này, ở trẻ có sự điềuchỉnh dần để thích ứng với môi trường, lượng sữa bú cũng nhiều lên thì cân nặng của trẻ sẽ dầntăng Sau khi sinh khoảng 10 ngày thì cân nặng (thể trọng) sẽ hồi phục bằng lúc mới sinh Nếu mức

độ giảm của thể trọng vượt quá 10% thể trọng lúc mới sinh hoặc đến ngày thứ 10 sau khi sinh màtrẻ vẫn chưa tăng lên bằng thể trọng lúc sinh, đó không phải là "giảm thể trọng có tính sinh lý" nữa,lúc này nên tìm nguyên nhân Ví dụ: do chăm bẵm bé không hợp lý, lượng sữa không đủ hoặc là trẻ

bị bệnh Điều này cũng lý giải tại sao các bác sỹ khi đến thăm đều phải kiểm tra cân nặng của trẻ.Song sự hồi phục thể trọng của trẻ thông thường cũng có sự khác biệt, sự hồi phục ở trẻ được nuôibằng sữa mẹ chậm hơn nuôi bằng sữa công nghiệp, ở trẻ đẻ non chậm hơn ở trẻ đẻ đủ tháng Trẻkhi sinh cân nặng nhẹ hơn 2kg thì phải cần 2 - 3 tuần trẻ mới hồi phục lại như thể trọng lúc mới

sinh

30 Khi ngủ trẻ cảm thấy ngột ngạt, khó chịu điều này có bình thường hay không?

Có đứa trẻ khi ngủ thường cảm thấy ngột ngạt, ấm ức, thậm chí mặt chúng đỏ dần lên hoặc thở khòkhè Một lúc sau, yên tĩnh lại, chúng mới thở đều, cơ tứ chi mới lỏng ra Đây là một hiện tượngbình thường Trẻ mới sinh khi ngủ nếu bị khó thở trong một thời gian dài, môi và mặt tái đi thì đây

chính là hiện tượng bệnh lý, cần đưa trẻ nhanh chóng đến bệnh viện

31 Chân tay của trẻ mới sinh thường run, điều này có bình thường không?

Sự phát triển vỏ đại não ở trẻ chưa được hoàn thiện nhưng về chức năng của trung khu thần kinhvận động chính dưới vỏ đại não thì đã đạt đến mức khá hoàn thiện Do đó, trẻ thường có một vài cửđộng là chịu sự chi phối của trung khu thần kinh dưới vỏ đại não, chứ không chịu sự khống chế của

vỏ đại não Vì vậy khi bị lạnh, thay quần áo hoặc tắm thì chân tay của trẻ thường run (co duỗi) cótính không mục đích, không tự chủ Đây là một hiện tượng bình thường, không ảnh hưởng gì đếntrí lực và đại não của trẻ Nhưng nếu xuất hiện hiện tượng chân tay co giật hoặc kèm theo co giậtmiệng, mắt nhìn chằm chằm trong một thời gian ngắn thì là hiện tượng khác thường, ngay lập tức

cần phải đưa trẻ đến viện khám

32 Nên cho trẻ mới sinh bú vào lúc nào?

Sau khi sinh nên cho trẻ bú vào lúc nào? Trước đây người ta thường nhấn mạnh rằng sau khi sinhnên để mẹ và bé nghỉ và thường yêu cầu sau khi sinh 6 - 12 giờ mới cho bú Nghiên cứu gần đâychỉ ra rằng, trẻ sau khi sinh có thời kỳ mẫn cảm, 10 - 30 phút sau khi sinh, phản xạ bú rất mạnh,nếu lúc này không có sự thể nghiệm bú sẽ ảnh hưởng đến khả năng bú sau này Bú sữa còn có thểlàm cho tuyến sữa của sản phụ giải phóng hoocmon kích đẻ và hoocmon kích sữa Hoocmon kích

đẻ làm tăng độ co thắt của tử cung, giúp cho sản phụ dễ đẻ Hoocmon kích sữa kích thích tuyếnsữa, khiến bầu sữa của mẹ luôn đầy, điều này có thể kéo dài thời gian nuôi con bằng sữa mẹ Ngoài

ra, ở trẻ mới sinh thời gian gần mẹ càng sớm, càng dài thì càng tăng thêm tình mẫu tử, tâm lý củatrẻ sẽ phát triển tốt Vì vậy chủ trương trẻ sinh đủ tháng, sau khi sinh khoảng 30 phút nên đặt trẻ

nằm với mẹ để mẹ cho bé bú, nên tăng sự tiếp xúc giữa mẹ và bé

Thực tiễn đã chứng minh, trẻ được gần mẹ, được bú sớm có thể thúc đẩy sữa, nâng cao hiệu quảnuôi con bằng sữa mẹ, kéo dài thời gian nuôi con bằng sữa mẹ, nâng cao khả năng miễn dịch của

trẻ Điều này có ích cho việc hồi phục của mẹ và sự phát triển của bé

33 Nắm vững phương pháp nuôi con bằng sữa mẹ

1 Chuẩn bị trước khi cho con bú

a Trước tiên phải thay tã cho bé: trước khi cho bú phải kiểm tra tã của trẻ, nếu tã ướt phải thay

ngay cho bé để tránh làm cho bé không yên tâm khi bú mẹ

b Sau khi thay tã cho bé phải rửa tay: Sau khi rửa tay bằng xà phòng mới được bế trẻ

c Lau sạch đầu vú và vùng xung quanh Trước khi cho bé ngậm đầu vú phải dùng bông sạch nhẹ

nhàng lau sạch đầu vú, quầng vú và xung quanh miệng bé

d Lau xung quanh đầu vú sẽ làm cho nó mềm, bầu sữa căng lên sau đó đưa vào miệng bé Phải chú

ý cho bé ngậm cả bầu vú và quầng vú Như thế mới có thể làm cho hai bên mép trẻ không hở, tránhnuốt cả không khí vào, đồng thời còn có thể khiến cho động tác bú của trẻ có tác dụng ép chặt vào

tuyến sữa tập hợp có hiệu quả, làm cho sữa chảy vào miệng bé nhiều

2 Tư thế khi cho con bú

a Tư thế ngồi khi cho con bú: Người mẹ ngồi ngay ngắn trên giường hoặc trên ghế Vị trí ngồi nhưthế này chỉ thích hợp với thời gian cho bú ngắn, nếu kéo dài thời gian cho bú sẽ dễ mỏi Ngoài rađối với những sản phụ bị mổ khi sinh mà chưa khỏi thì càng mỏi, đau Tốt nhất là ngồi trên ghế, khicho bú đặt một chiếc ghế con trước mặt, gác chân lên ghế như thế sẽ làm cho đầu của đứa trẻ nâng

cao kề gần với bầu sữa mẹ

b Tư thế nằm nghiêng khi cho con bú Tư thế này không thích hợp với những bé dưới 3 tháng tuổi

và trẻ mới sinh

3 Các bước cho con bú

a Ôm bé trong tư thế ổn định, hơi nghiêng, người mẹ phải ngồi thẳng lưng, ôm nghiêng bé trong tư

thế ổn định để bé ngậm đầu vú mẹ

b Thời gian cho bú tổng cộng khoảng 20 phút là tốt nhất Thời gian cho trẻ mới sinh bú không hạnchế, chỉ cần trẻ muốn là cho bú Sau khi sinh được 2, 3 tháng thì cho trẻ bú 20 phút là thích hợp

nhất

c Nếu khi đang bú mà trẻ ngủ thì dùng tay ấn nhẹ vào má chúng cho đến khi chúng bú no thì thôi

d Sau khi bú no, miệng rời khỏi vú thì có nghĩa bé đã no Sau đó dùng bông sạch lau vết sữa ở

quanh miệng bé

e Ôm bé vào lòng

f Nếu ở vú còn sữa thừa sẽ ảnh hưởng đến việc tiết sữa, ấn cho đến khi vú không còn cục nữa thì

thôi, nhưng không được ấn vú xẹp hoàn toàn

34 Chăm sóc trẻ đẻ non như thế nào?

Nuôi trẻ đẻ non bằng sữa mẹ là tốt nhất - Lượng sữa của sản phụ đẻ non khá ít nhưng có chứa chấtthúc đẩy sự phát triển hoàn thiện ở trẻ đẻ non và phù hợp với chức năng tiêu hoá kém ở trẻ đẻ non

Do vậy chỉ cần trẻ có khả năng bú thì đều nên nuôi trẻ bằng sữa mẹ Nếu khả năng bú của trẻ quákém thì có thể cho trẻ bú sữa mẹ qua bình, nuôi trẻ bằng sữa bột hoặc sữa bò pha loãng theo tỉ lệ2:1 hoặc 3:1 (tức là 2 phần hoặc 3 phần sữa bột với 1 phần nước) Khi cho trẻ bú bằng bình cần đưabình sữa từ mép bé vào lưỡi, đợi cho đến khi bé nuốt mới nhỏ tiếp, mỗi lần nhiều nhất khoảng20ml, 2 giờ/lần, giữa hai lần có thể cho bé bú 20ml nước đường 5% Nếu khả năng nuốt ở trẻ sơsinh cũng kém thì bắt buộc phải đưa trẻ vào bệnh viện để nuôi bé bằng cách truyền qua mũi

35 Có thể cho trẻ bú sữa đầu tiên không?

Sữa chỉ là sữa mà sản phụ tiết trong thời gian 7 ngày sau khi đẻ Do có chứa một lượng Caroten nênsữa thời gian này thường có màu vàng, lượng sữa ít, có chứa một ít Lipit và rất nhiều chất trắng

Trong sữa còn chứa một lượng lớn chúng có thể dự phòng những bệnh nhiễm trùng và thúc đẩychức năng miễn dịch của trẻ Vậy sữa là sản phẩm tự nhiên lý tưởng nhất đối với trẻ mới sinh Cònmột số người bố, mẹ nghe những người già khuyên nên bỏ sữa thì điều này là không đúng

36 Tính khoa học của việc cho bú theo nhu cầu của trẻ

Trước đây cho rằng sữa mẹ được tiêu hoá hết trong dạ dày của trẻ mới sinh là 2 - 3 giờ do đó sau 2

- 3 giờ lại cho con bú Y học hiện đại cho rằng phải căn cứ vào nhu cầu của trẻ để cho bú tức là cứkhi nào trẻ đòi bú là cho bú Bởi trẻ mới sinh được vài ngày lượng sữa tiết ra ít, tăng số lần bú mộtmặt có thể đáp ứng nhu cầu sinh lý của trẻ, mặt khác thông qua kích thích bú của trẻ, điều này sẽgiúp cho việc tiết hoocmon tiết sữa, làm cho lượng sữa được tiết ra nhiều hơn Do vậy để nâng caoviệc cho trẻ bú theo nhu cầu của trẻ khi nuôi trẻ mới sinh thì không nên quá nhấn mạnh việc cho bútheo giờ Trẻ càng lớn thì tự cơ thể chúng sẽ điều chỉnh, chúng sẽ tạo cho mình thói quen về

khoảng cách giữa các lần bú, thường thì 2 - 3giờ/lần

37 Tại sao phải để mẹ và bé cưng một phòng?

Mẹ và bé ở cùng một phòng là chỉ khi trẻ mới sinh ra phải được đặt nằm cạnh mẹ Mẹ và bé phảinằm cạnh nhau 24/24 giờ để lúc nào cũng ôm bé và tiện cho bé bú, đồng thời bệnh viện sẽ dạy mẹcách chăm sóc cho bé như thế nào cho đúng Đặt mẹ và bé cùng một phòng có những ưu điểm sau:

1 Có lợi cho việc xây dựng và củng cố việc nuôi con bằng sữa mẹ

2 Có lợi cho việc gắn kết mật thiết mối quan hệ giữa mẹ và con Cho trẻ bú ngay sau khi sinh, giúp người mẹ tiết sữa trong nửa giờ sau khi sinh, khuyến khích cho

trẻ bú theo nhu cầu

38 Làm thế nào để biết được người mẹ có đủ sữa hay không?

Nếu khi trẻ bú mà luôn có động tác nuốt và nghe thấy tiếng ực ực, thời gian bú thường là khoảng

20 phút thì sau khi bú bé sẽ ngoan ngoãn ngủ hoặc tự chơi, đại tiểu tiện bình thường, cân nặng tăngbình thường, hoặc bầu sữa mẹ căng, nhiều sữa trước khi bú có cảm giác căng, sau khi bú vú mềm

đi, điều này cho thấy sữa người mẹ đủ Còn nếu thời gian bé bú dài, lúc bú lúc dừng, sau khi bú vẫnquấy, cân nặng không tăng như ý muốn, bầu sữa không căng thì cho thấy sữa mẹ không đủ, cần

nuôi bé bằng các sản phẩm hỗn hợp khác

39 Khi nào cuống rốn của trẻ mới rụng? Chăm sóc rụng rốn như thế nào?

Cuống rốn là con đường mà khi ở trong cơ thể người mẹ thai nhi hấp thụ chất dinh dưỡng từ người

mẹ bài tiết ra Sau khi sinh, cắt rốn và băng lại trong điều kiện vô trùng Sau 24h vùng rốn sẽ khô,trước khi phần cuống rốn còn lại rụng, thường dùng miếng gạc vô trùng để băng bó lại Trẻ mới

sinh bình thường thường chỉ sau 1 tuần là cuống rốn rụng

Vùng rốn ở trẻ mới sinh thường là con đường chính gây nhiễm trùng ở trẻ Do vậy trước và sau khicuống rốn rụng phải luông giữ cho nó khô ráo, sạch sẽ, đặc biệt là khi thay tã và rửa ráy cho trẻkhông được để nước bẩn dính vào vùng rốn Nếu vùng rốn ướt và có một ít dịch vàng nhạt trướctiên có thể lấy nước cồn Iốt 2% để rửa Nếu vùng rốn bé chảy nước vàng, dính hoặc da xung quanhvùng rốn sưng đỏ lên điều này cho thấy bé đã bị viêm vùng rốn, cần đưa bé đến bệnh viện khám

40 Da của trẻ mới sinh bị vàng có bình thường không?

Da và võng mạc vàng thường được y học gọi là chứng vàng da Sau thời kỳ mới sinh, nếu ở trẻ trên

1 tuổi và người lớn xuất hiện hiện tượng vàng da thì đó là biểu hiện của bệnh, tức là bệnh vàng da

có tính bệnh lý, còn trẻ mới sinh đặc biệt là trẻ được 1 - 14 ngày tuổi mà có biểu hiện này thì có thểcoi là hiện tượng bình thường, tức là vàng da có tính sinh lý, cũng có thể là hiện tượng bình thường

tức là bị bệnh vàng da có tính bệnh lý

Vàng da có tính sinh lý hoàn toàn do đặc điểm chuyển hoá của Bilirulin ở trẻ mới sinh tạo nên, cònbệnh vàng da không do một nhân tố bệnh nào khác dẫn đến Thường xuất hiện 2 - 3 ngày sau khisinh, biểu hiện rõ nhất khi bé khoảng một tuần tuổi Sau đó dần dần biến mất, khoảng 10 - 14 ngàythì mất hoàn toàn, thông thường phần da vàng thường xuất hiện ở vùng mặt, thân người; còn việc

tiêu hoá, bài tiết, khóc đều bình thường

Nếu có một trong những trường hợp sau đây thì bạn cần phải nghĩ ngay đến hiện tượng vàng da có

tính sinh lý:

a Vàng da xuất hiện sớm, trong vòng từ 24 - 48 giờ sau khi sinh

b Vàng da ở mức độ nặng, toàn thân của trẻ sơ sinh bị vàng, rõ nhất là vùng tay chân và phát triển

nhanh

c Thuyên giảm chậm, sau khi sinh 2 tuần vẫn chưa biến mất hoặc sau khi mất đi lại xuất hiện trở

lại và tái phát nặng hơn

d Kèm theo hiện tượng sốt, ăn uống kém, sức khoẻ suy sụp

Điều nguy hiểm nhất khi có hiện tượng vàng da ở trẻ mới sinh là Bilirubin trong huyết thanh sẽ đivào vùng não gây tổn hại hệ thần kinh, dẫn đến vàng da nổi hạch hoặc để lại di chứng sau này, gây

ra trí lực kém, liệt não, điếc và nhãn cầu cử động kém ở trẻ

Do đó bố mẹ không được coi nhẹ hiện tượng vàng da khi xuất hiện ở trẻ mới sinh Cần kịp thời đi

khám để bác sĩ nhi khoa xác định vàng da do sinh lý hay bệnh lý

41 Thế nào là bệnh vàng da? Cách phòng tránh

Bệnh vàng da hay còn gọi là bệnh não Bilirubin là chỉ bệnh do nồng độ Bilirubin gián tiếp tự dotrong huyết thanh tăng cao rõ rệt, xuyên qua lá chắn huyết não đi vào thực chất não làm cho thần

kinh não viêm, từ đó sinh ra hàng loạt triệu chứng rối loạn chức năng não

Bệnh vàng da ở trẻ mới sinh được biểu hiện thành 4 thời kỳ, kỳ đầu tiên là thời kỳ cảnh giác, trẻquá phấn khích, thời gian thức dài, hay giật mình, khóc to hoặc thích ngủ, không ăn, không khóc,không hoạt động gì Kéo dài chừng 12-14h thì bước vào thời kỳ thứ hai, tức là thời kì co giật Ở trẻxuất hiện hiện tượng động kinh, thần trí đờ đẫn, hai mắt mở to, tứ chi co cứng, chảy nước dãi, môithâm tím Một số đứa trẻ còn thấy có triệu chứng sốt, nặng thì có thể dẫn đến tắc thở, tử vong Thời

kỳ này thường kéo dài 24 - 48h Thời kỳ thứ ba là thời kỳ hồi phục Số lần động kinh ở trẻ giảm đi,thần trí hồi phục, xuất hiện di chứng vào 2 - 4 tháng sau khi sinh Thời kỳ thứ tư là thời kỳ di

chứng Trẻ yếu, não bị liệt, chậm chạp, nhãn cầu khó di chuyển

Một khi bệnh phát sinh, tuyệt đại đa số đều để lại di chứng sau này Hiện nay chưa có cách chữa trị

Do vậy việc phòng bệnh này là rất quan trọng Vậy trong gia đình làm thế nào để đề phòng phát

sinh bệnh này?

Trước tiên khi phát hiện da của trẻ vàng từng chỗ thì phải đưa bé đi khám ngay Sau đó phải theodõi sát sao những biến đổi của chứng bệnh vàng da ở trẻ mới sinh, đặc biệt chú ý cần phải theo dõidưới ánh sáng Điều đáng chú ý là trong phòng ngủ của trẻ không nên treo riđô sẫm màu, điều này

là để tránh quan sát phán đoán sai chứng vàng da ở trẻ

42 Thế nào là chứng vàng da do sữa mẹ?

Chứng vàng da do sữa mẹ là chỉ chứng vàng da xuất hiện rất sớm ở những đứa trẻ sau khi đượcnuôi bằng sữa mẹ Nguyên nhân phát sinh chứng này hiện nay chưa xác định rõ, chủ yếu nó có liênquan tới việc tăng tuần hoàn gan ruột chuyển hoá Bilirubin, sau khi ruột non hấp thụ sẽ đi vào tuần

hoàn gan ruột, gây nên tăng Biliru- bin gián tiếp trong máu, dẫn đến bệnh vàng da

Chứng vàng da do sữa mẹ phân thành hai dạng: Dạng phát sớm và dạng phát muộn Thời gian xuất

hiện bệnh vàng da phát sớm và thời gian nặng nhất của bệnh vàng da đều giống chứng vàng da dosinh lý Dạng phát muộn thường xuất hiện hoặc tái phát nặng hơn sau khi chứng vàng da do sinh lýgiảm nhẹ hoặc biến mất, thời điểm nặng nhất là 2 - 3 tuần sau khi sinh, kéo dài khoảng 6 - 12 tuần Chứng vàng da so sữa mẹ, sau 3 - 5 ngày ngừng nuôi bé bằng sữa mẹ thì hiện tượng vàng da sẽgiảm rõ rệt hoặc biến mất, sau khi bú lại thì hiện tượng này lại xuất hiện hoặc nặng thêm Chứngvàng da do sữa mẹ không ảnh hưởng tới sự phát triển của trẻ, chưa phát hiện được trường hợp nào

bị chứng vàng da do sữa mẹ dẫn đến Vì vậy, thường không cần ngừng cho bé bú Khi chứng vàng

da rõ rệt có thể ngừng cho bé bú từ 3 - 5 ngày, sau đó lại có thể bắt đầu cho bé bú

43 Tại sao nhiệt độ cơ thể trẻ mới sinh dễ dao động

Nhiệt độ cơ thể ở trẻ mới sinh bình thường từ 36,5 - 37,50C (khi đo nhiệt độ dưới hậu môn); nhiệt

độ ở nách thấp hơn một chút, khoảng 36-370C Bố mẹ có thể phát hiện nhiệt độ cơ thể của trẻ mớisinh rất dễ dao động Điều này là thế nào? Trước tiên từ đặc điểm điều tiết thân nhiệt (nhiệt độ cơthể) của trẻ sơ sinh mà nói, thai nhi nằm trong tử cung của mẹ, xung quanh bao bọc là nước ối, cóthể nói sống trong môi trường nhiệt độ ổn định như vậy, thân nhiệt của thai nhi sẽ rất ổn định, saukhi sinh, do sự biến đổi rất lớn của nhiệt độ môi trường, trẻ mới sinh tất yếu sẽ điều chỉnh thânnhiệt của mình theo môi trường, duy trì sự ổn định của thân nhiệt để bảo đảm sự vận hành bình

thường của chức năng các cơ quan, hệ thống trong cơ thể

Lớp mỡ dưới da của trẻ mới sinh (trẻ sơ sinh) đặc biệt là trẻ sinh non rất mỏng nên rất dễ tản nhiệt,ngoài ra trong môi trường lạnh, người lớn có thể thông qua sự vận động của các cơ để tăng nhiệt độlên còn các cơ của trẻ sơ sinh yếu, không có phản ứng co gập để sinh nhiệt Vì vậy trẻ sơ sinh đặcbiệt là trẻ đẻ non khi trời lạnh (như gió mùa Đông Bắc) hoặc khi lượng hấp thụ không đủ, nếukhông kịp thời giữ ấm sẽ xuất hiện thân nhiệt giảm hoặc thân nhiệt không tăng, thậm chí xuất hiệnchứng nổi cục ở trẻ sơ sinh Ngược lại khi môi trường quá nóng hoặc quấn quá kín, do trung khuđiều tiết thân nhiệt chưa hoàn thiện nên chức năng điều tiết kém lúc này không thể tán nhiệt kịpthời vì thế sẽ xuất hiện hiện tượng thân nhiệt tăng cao hoặc sốt Do đó nhiệt độ trong phòng của trẻ

sơ sinh nên giữ ổn định, mùa đông cần chú ý giữ ấm, mùa hè cần chú ý cho trẻ uống nhiều nước,

không được quấn quá kín

44 Thế nào là hiện tượng mất nhiệt ở trẻ sơ sinh?

Khi nhiệt độ dưới nách của trẻ cao hơn 370C hoặc nhiệt độ ở hậu môn cao hơn 37.50C có nghĩa làtrẻ đang bị sốt, sau khi bố mẹ phát hiện thấy trẻ bị sốt thì cần nhanh chóng đưa trẻ đến bác sỹ đểkhám và chắc chắn bác sỹ sẽ chẩn đoán tình trạng của trẻ là bị thoát nhiệt Lúc này, bố mẹ nên nhẹnhàng cởi bỏ chăn quấn của trẻ, cho trẻ uống nước hoặc truyền tĩnh mạch cho bé, làm như vậynhiệt độ cơ thể của bé sẽ nhanh chóng được phục hồi trở lại trạng thái bình thường Vậy sốt mấtnhiệt ở trẻ là gì? Xuất phát từ cơ sở lý luận về tản nhiệt của cơ thể người, chúng ta có thể nhận thấyrằng cơ thể con người duy trì thân nhiệt bình thường dựa theo sự cân bằng giữa quá trình sinh nhiệt

và tản nhiệt điều tiết ở trung khu điều tiết thân nhiệt, trong quá trình tản nhiệt phải dựa vào lượngnước đầy đủ và chức năng tuần hoàn bình thường, từ đó đưa nhiệt vào cơ thể, thông qua quá trìnhbốc hơi, bức xạ, đối lưu để tản nhiệt ra ngoài Nếu sau khi sinh, lượng nước trong cơ thể mất quánhiều mà chúng ta không bổ sung kịp thời hoặc nhiệt độ môi trường bên ngoài quá cao, quần áocủa trẻ quá chật thì có thể sẽ làm cho trẻ bị sốt Lúc này trẻ có thể cảm thấy khó chịu, gào khóc, da

và môi khô, đỏ hồng

Cần lưu ý rằng trẻ bị sốt có thể là do nhiều loại bệnh gây ra, đặc biệt là do viêm nhiễm đường hôhấp, thiếu máu, Vì vậy, khi trẻ sốt cần đưa trẻ đến bệnh viện để kiểm tra và xử lý theo chỉ dẫn của

bác sỹ

45 Đầu vú của trẻ sưng to, phải làm thế nào?

Dù là bé trai hay bé gái, sau khi sinh được 1 tuần tuổi đều có thể xảy ra hiện tượng đầu vú sưng to,thậm chí còn tiết ra một ít sữa, đây là hiện tượng bình thường, do đế nhau thai của thai nhi chịu ảnhhưởng của kích tố thai và kích sữa trong cơ thể người mẹ mang lại Thông thường, hiện tượng này

sẽ tự mất đi sau 1 - 2 tuần tuổi Hiện tượng đầu vú sưng to không hề có ảnh hưởng gì đối với trẻ sơsinh, nên không nhất thiết phải tìm cách xử lý, tuyệt đối không được làm theo những kinh nghiệmdân gian thiếu khoa học mà bóp nặn đầu vú của trẻ Nếu thường xuyên sờ nắn, bóp nặn, vô tình cóthể bạn sẽ dẫn vi khuẩn vào trong vú của trẻ, gây ra hiện tượng viêm tuyến vú, làm cho vú của trẻsưng đỏ, sốt đau, chán ăn, Trường hợp nặng có thể làm cho vú và khu vực quanh vú của trẻ sưng

mủ

46 Trẻ sơ sinh là bé gái bị chảy máu âm đạo (giả kinh nguyệt) là hiện tượng gì?

Vài tuần sau khi sinh (thường khoảng 5 - 7 ngày) ở âm đạo bé gái thường xuất hiện dịch có kèmtheo một ít máu, thường gọi là giả kinh nguyệt Điều này là do bé bị ảnh hưởng của hoocmon nữtrong cơ thể người mẹ Thông thường, hiện tượng này sẽ tự biến mất sau vài ngày Hiện tượng giảkinh nguyệt không ảnh hưởng gì tới trẻ sơ sinh, không cần phải chữa trị mà chỉ cần chịu khó thay tã

lót cho bé, giữ cho vùng kín luôn sạch sẽ, khô ráo

47 Làm thế nào để rửa sạch vết cứt trâu trên đầu trẻ sơ sinh?

Sau khi sinh, do không được tắm ngay nên những vết là các chất mà tuyến dưới da đầu tiết ra tích

tụ lại hình thành nên các đám màu đen, gọi là cứt trâu

Làm thế nào để rửa sạch những đám "cứt trâu" này? Trước tiên phải lấy dầu thực vật đã được lọcsạch để rửa, lấy bông thấm dầu xoa đều lên chỗ có "cứt trâu" Sau 24h, đám cứt trâu sẽ mềm vàbong ra Cuối cùng phải dùng nước ấm sạch để rửa Khi rửa phải nhẹ nhàng, không được dùng vật

cứng để cậy hoặc dùng tay để cậy Như thế sẽ làm xước da đầu dẫn đến nhiễm trùng

48 Có cần lau sạch trên da của trẻ sơ sinh hay không?

Sau khi sinh trên da của trẻ sơ sinh có một lớp nhầy màu trắng, dây chính là do mỡ da của tuyến

mỡ da bài tiết ra và lớp mỡ biểu bì long ra tạo thành Chúng có tác dụng bảo vệ da trẻ sơ sinh Sauvài ngày chúng tự tan hoặc bong ra sau khi tắm, chúng sẽ làm biến mất không cần phải lau kỹ

49 Tại sao da của trẻ sơ sinh xuất hiện những vết ban đỏ?

Da của trẻ sơ sinh còn non, sau khi có những kích thích như ánh sáng và không khí có thể sẽ xuấthiện những vết ban đỏ thẫm, tán đều ở vùng đầu, ngực và tứ chi, gọi là "ban đỏ ở trẻ sơ sinh".Những vết ban đỏ này thường xuất hiện sau khi sinh từ 2 - 3 ngày Sau 1 - 2 ngày chúng sẽ biến

mất, không cần phải chữa

50 Thế nào là vết bớt?

Ở một vài đứa trẻ sơ sinh, ở vùng lưng bụng, mông xuất hiện những vết màu xanh, thường gọi là

"vết bớt", "ban Mông Cổ" Chúng là do tế bào hoặc sắc tố đặc biệt lắng (chìm xuống) gây ra Đámban này thường là những hình tròn, riêng lẻ hoặc hình tròn, không nổi trên da, thường biến mất khi

trẻ được 2 - 3 tuần tuổi, không cần phải chữa trị

51 Thế nào là vết sạm?

Những vết màu xanh hoặc màu nâu xuất hiện ở những mí mắt trên, dưới, vùng thái dương và vùng

má của trẻ sơ sinh thường có dạng lưới Tên này được đặt lần đầu tiên do một người Nhật tên làThái Điền Hiện chưa xác định rõ nguyên nhân gây bệnh, có thể do tế bào sắc tố đen ở trên cơ thểnằm trong tổ chức thần kinh vùng mặt nổi lên, dẫn đến tăng màu sắc tố da ở một số vùng

Vị trí xuất hiện những vết sắc tố vùng mặt này chính là vùng phân bố thần kinh tam giác vùng mặt.Vết sạm Thái Điền không tự nhiên biến mất được mà phải được bác sỹ chuyên khoa da liễu chữa

trị

52 Làm thế nào để phòng chữa chứng nhăn ở trẻ sơ sinh?

Da của trẻ sơ sinh còn non, lớp chất sừng trên bề mặt da chưa hoàn thiện, do vậy khi thời tiết oi bứcnhững đứa trẻ mập do da luôn phải có ma sát, tích tụ mồ hôi và các chất bài tiết, ở những vùng cónếp gấp như vùng co khớp tứ chi, nách, háng, cổ, đáy chậu sẽ xuất hiện những vết nứt, xây xát đỏ

ở da, thường kéo theo đó là nhiễm trùng Khi chạm vào những chỗ đó, trẻ thường khóc vì đau rát

Vậy làm thế nào để phòng chữa chứng này?

Trước tiên phải chú ý thông gió trong phòng của trẻ nhưng không được để gió thổi trực tiếp vào

trẻ

Sau đó là phải luôn giữ sạch sẽ cho trẻ, thay quần áo cho trẻ, sau khi tắm phải lau khô những chỗ

mà nước có thể đọng lại ở da của trẻ, bôi thêm cho trẻ một ít phấn rôm để giữ cho trẻ luôn khô ráo Nếu đã bị "nhăn da" có thể dùng axit boric để bôi lên chỗ đau Thường chỉ sau một tuần là chữakhỏi Nếu những chỗ đó bị loét nhiễm trùng thì phải dùng thuốc kháng sinh hoặc thuốc tím 2% để

bôi

53 Làm thế nào để phòng chữa chứng mông bị đỏ ở trẻ sơ sinh?

Da ở mông bị sung huyết đỏ tấy lên gọi là chứng đỏ mông, y học còn gọi là chứng viêm da do tã,ngứa do tã hoặc ban đỏ vùng mông Đây là một dạng bệnh về da thường thấy ở trẻ dưới một tuổi.Những biểu hiện chủ yếu là những vết đỏ tươi, nổi lên ở những vùng tiếp xúc với tã, thường phân

bố thành từng mảng, trường hợp nặng trên da xuất hiện những mụn nước, toét ra Những kích thíchkhi đi tiểu tiện hoặc thay tã sẽ gây đau cho trẻ, lúc này chúng sẽ khóc ngặt Bệnh đỏ vùng mông là

do trẻ bị đi ngoài hoặc do đi tiểu không thay tã kịp thời hoặc dùng tã có nhiều vinilông làm chovùng mông trẻ lúc nào cũng ẩm ướt, vi khuẩn sẽ từ trong nước tiểu và phân chui vào da dẫn đến đỏ

sinh Nguyên nhân thì rất nhiều Về cơ bản gồm những nguyên nhân sau:

Nhân tố từ mẹ: Mẹ bị mắc các chứng tổng hợp cao huyết áp, thiếu máu trầm trọng, chức năng tim

không tốt khi mang thai Nhân tố nhau thai và cuống rốn: Nhau thai hồ hoá, nhau thai lệch về phía trước, cắt nhau thai sớm,

cuống rốn quấn cổ, kết hạch hoặc thoát thừng

Nhân tố khi đẻ: Thời gian đẻ dài, vị trí thai nhi khác thường, mổ đẻ, dùng thuốc gây mê khi đẻ Nhân tố thai nhi và trẻ sơ sinh: Đẻ non, đẻ già, sự phát triển của thai nhi trong tử cung chậm, bị dị

dạng bẩm sinh

Để đề phòng chứng tắc thở cần phải làm những việc sau:

1 Chú ý kiểm tra trước khi sinh, sớm phát hiện những biến chứng trong thời kỳ mang thai để kịp

thời chữa trị

2 Những trường hợp có những biến chứng như vị trí thai nhi không đúng cần phải đưa sản phụ đến