MỤC TIÊU BÀI HỌC : Giúp HS: - Nắm được những nội dung cơ bản về hai thành phần nghĩa của câu - Nhận biết và phân tích được hai thành phần nghĩa của câu, diễn đạt được nội dung cần thiế
Trang 1Tuần: 19 Ngày soạn:
TIẾNG VIỆT: NGHĨA CỦA CÂU
A MỤC TIÊU BÀI HỌC : Giúp HS:
- Nắm được những nội dung cơ bản về hai thành phần nghĩa của câu
- Nhận biết và phân tích được hai thành phần nghĩa của câu, diễn đạt được nội dung cần thiết của câu phù hợp với ngữ cảnh
B PHƯƠNG PHÁP :
Phát vấn, gợi tìm, phân tích, trao đổi thảo luận nhóm.
C TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ: kiểm tra bài soạn của HS.
3 Bài mới:
Hoạt động 1 : Tìm hiểu chung về
nghĩa của câu.
- GV hướng dẫn HS tìm hiểu các ngữ
liệu trong SGK/6 theo câu hỏi gợi ý
bên dưới
( So sánh từng cặp câu tìm ra điểm
giống và khác trong diễn đạt nghĩa)
- Qua việc tìm hiểu ngữ liệu, yêu cầu
HS rút ra nhận xét chung về nghĩa của
câu?
GV gợi mở, uốn nắn, chốt vấn đề cơ
bản
Hoạt động 2: Tìm hiểu nghĩa sự việc
của câu.
GV hướng dẫn HS tìm hiểu ví dụ trong
SGK/7,8 theo 4 nhóm
Nội dung tìm hiểu:
- Phân tích nội dung nghĩa sự việc được
nêu trong từng ví dụ chia cho nhóm
- Xác định thành phần biểu hiện nghĩa
sự việc trong từng ví dụ
- Qua tìm hiểu ví dụ, yêu cầu HS rút ra
kết luận về nghĩa sự việc trong câu?
Chỉ ra các thành phần ngữ pháp thường
biểu hiện nghĩa sự việc trong câu?
GV uốn nắn, chốt nội dung chung
Hoạt động 3 : Tổng kết, luyện tập
- HS nhắc lại nội dung cơ bản của bài
học rút ra ghi nhớ
- HS thực hành bài tập 1/9 theo nhóm
I NGHĨA CỦA CÂU:
1/ Tìm hiểu ví dụ:
- Cặp câu a1 ,a2 đều đề cập cùng một sự việc : Chí Phèo từng có thời ao ước có một gia đình nho nhỏ Nhưng câu a2
còn hàm chứa sự đánh giá chưa chắc chắn về sự việc
- Cặp câu b1,b2 đều đề cập một sư việc : người ta cũng bằng lòng Nhưng câu b1 còn hàm chứa sự đánh giá chủ quan của người nói về kết quả sự việc
2/ Kết luận:
Nghĩa của câu thường bao gồm hai thành phần nghĩa:
- Đề cập đến sự việc -> gọi là nghĩa sự việc (nghĩa miêu tả)
- Bày tỏ thái độ, sự đánh giá của người nói đối với sự việc xảy ra -> gọi là nghĩa tình thái
II NGHĨA SỰ VIỆC:
1/ Tìm hiểu ví dụ: tìm hiểu nghĩa sự việc của các ví dụ trong SGK/7,8.
- Câu biểu hiện hành động
- Câu biểu hiện trạng thái, tính chất, đặc điểm
- Câu biểu hiện qúa trình
- Câu biểu hiện tư thế
- Câu biểu hiện sự tồn tại
- Câu biểu hiện quan hệ
2/ Kết luận:
- Câu có các nghĩa sự việc khác nhau.
- Các thành phần ngữ pháp thường biểu hiện nghĩa sự việc của câu là: chủ ngữ, vị ngữ, trạng ngữ, khởi ngữ và một số thành phần phụ khác
* GHI NHỚ: SGK/ 8.
* LUYỆN TẬP:
Bài 1/9: Phân tích nghĩa sự việc trong từng câu thơ ở bài thơ “ Câu cá mùa thu” của Nguyễn Khuyến.
Trang 2Đại diện nhóm trình bày kết quả thảo
luận trên bảng phụ
GV hướng dẫn HS nhận xét, bổ sung
kết quả bài làm cho hợp lý
GV gợi ý, hướng dẫn các bài tập còn lại
HS về nhà hoàn thành
Câu 1: biểu hiện trạng thái
Câu 2: biểu thị đặc điểm, tính chất
Câu 3: biểu hiện quá trình
Câu 4: biểu hiện quá trình
Câu 5: biểu hiện trạng thái, đặc điểm
Câu 6: biểu hiện đặc điểm, trạng thái
Câu 7: biểu hiện tư thế
Câu 8: biểu hiện hành động
4/ Củng cố: Nghĩa của câu, các biểu hiện của nghĩa sự việc.
5/ Dặn dò:
- Học bài, làm bài tập luyện tập SGK/9
- Đọc VB và trả lời câu hỏi hướng dẫn học bài phần “nghĩa của câu” tiết 2 trong SGK/18,19
D/ Rút kinh nghiệm.