bài giảng nghĩa của câu

A/ HAI THÀNH PHẦN NGHĨA CỦA CÂUI... II.Nhận xét:- Nghĩa của câu chính là nội dung mà câu biểu thị.. - Mỗi câu thường có hai thành phần nghĩa : + Nghĩa sự việc nghĩa biểu thị thông tin

NGHĨA CỦA CÂU

Tiết 74 – Tiếng Việt

A/ HAI THÀNH PHẦN NGHĨA CỦA CÂU

I Tìm hiểu ngữ liệu :

- Câu a 1: : Hình như có một thời hắn đã ao ước có một gia đình nho nhỏ.

- Câu a 2 : Có một thời hắn ao ước có một gia đình nho nhỏ.

- Câu b 1 : Nếu tôi nói thì chắc người ta cũng bằng lòng…

Câu b 2 : Nếu tôi nói thì người ta cũng bằng lòng.

A/ HAI THÀNH PHẦN NGHĨA CỦA CÂU

I Tìm hiểu ngữ liệu :

a.Cặp câu “a 1 ” và “a 2 ” :

- Giống nhau: : Cả 2 câu đều đề cập đến cùng một sự việc “Có một thời hắn đã ao ước

có nột gia đình nho nhỏ”.

- Khác nhau :

+ Câu “a 1 ” kèm theo sự đánh giá chưa chắc chắn về sự việc ( bởi từ “hình như ”).

+ Câu “a 2 ” đề cập đến sự việc như nó đã xảy ra.

b.Cặp câu “b1” và “b2”:

- Gíông nhau : Cùng đề cập đến sự việc

“ Nếu tôi nói thì người ta cũng bằng

lòng ”.

- Khác nhau :

việc như nó xảy ra.

II.Nhận xét:

- Nghĩa của câu chính là nội dung mà câu biểu

thị.

- Mỗi câu thường có hai thành phần nghĩa :

+ Nghĩa sự việc ( nghĩa biểu thị thông tin ) : là

nghĩa đề cập đến một sự việc ( hay nhiều sự việc).

+ Nghĩa tình thái ( nghĩa biểu thị tình cảm ) : là

đối với sự việc đó.

Ví dụ:

(Tố Hữu, Tiếng hát sang xuân)

già của hắn, đói rét và ốm đau, và cô độc, cái này còn đáng sợ hơn đói rét và ốm đau.

(Nam Cao, Chí Phèo)

* Chú ý: SGK, trang 7.

1.Nghĩa sự việc:

a Khái niệm : là thành phần nghĩa ứng với sự việc mà câu

đề cập đến.

b Một số loại sự việc phổ biến tạo nên nghĩa của câu:

+ Sự việc biểu hiện hành động: Chạy, nhảy, sắp xếp, cắt

đặt, đánh, đá…

+ Sự việc biểu hiện trạng thái (buồn, vui, giận, yêu,

ghét…), tính chất (tốt, xấu, tích cực, tiêu cực…) , đặc điểm(cao, mập, lùn, đen trắng…),tư thế (lom khom, ngất ngưỡng,

chênh vênh, …), tồn tại (còn, hết, …), quá trình.

+ Sự việc biểu hiện quan hệ.

* Lưu ý :

- Ở sự việc tồn tại , có thể câu chỉ có 2 bộ phận :

+ Động từ tồn tại ( có, còn , mất, hết ).

+ Sự vật tồn tại ( khách, tiền, gạo, đệ tử, ông , tôi…)

+ Có thể thêm bộ phận thứ 3 : nơi chốn hay thời gian tồn tại ( Trong nhà có khách ) + Ởvị trí động từ tồn tại, có thể là động từ hay tính từ miêu tả cách thức tồn tại ( Ngoài

song thỏ thẻ oanh vàng)

- Ở sự việc quan hệ thì có nhiều loại quan hệ như đồng nhất, sở hữu, so sánh ( tương

đồng hay tương phản ), nguyên nhân, mục đích …

c.Thành phần tồn tại của nghĩa sự

việc : Nghĩa sự việc thường được biểu hiện nhờ các từ ngữ đóng vai trò chủ ngữ, vị ngữ, trạng ngữ,

khởi ngữ và một số thành phần

phụ khác

* Một câu có thể biểu hiện một sự

việc, cũng có thể biểu hiện một số

sự việc.

B/ LUYỆN TẬP

- Các tổ làm bài theo nhóm: + Bài 1 : Tổ 1,4

+ Bài 2 : Tổ 2.

+ Bài 3 : Tổ 3

1/ Bài 1 : Phân tích nghĩa sự việc ở từng câu trong bài thơ.

-Câu 1: diễn tả 2 sự việc ( ao thu lạnh, nước trong )

- Câu 2: một sự việc ( thuyền bé )  đặc điểm.

-Câu 3: một sự việc ( sóng gợn) quá trình.

- Câu 4: một sự việc( lá đưa nhanh )  quá trình

- Câu5 : hai sự việc ( tầng mây lơ lửng ) trạng thái ; ( trời

xanh ngắt ) đặc điểm

-Câu 6 :hai sự việc ( ngõ trúc quanh co )  đặc điểm ;

( khách vắng ) trạng thái

-Câu 7: Hai sự việc( tựa gối, buông cần )  tư thế

- Câu 8 : Một sự việc ( cá đớp )  hành động

2 Bài 2 : Tách nghĩa tình thái và nghĩa sự việc trong

các câu:

- Câu a:

+ Nghĩa sự việc : “ Có một ông rễ quý như Xuân cũng danh giá

+ Nghĩa tình thái : sự công nhận sự danh giá là có thực ( thể

(kể); còn ở phương diện khác chỉ mức độ đáng sợ qua từ

- Câu b :

+ Nghĩa sự việc: “hắn cũng như mình, chọn nhầm nghề”.

+ Nghĩa tình thái thể hiện một phỏng đoán chỉ mới là khả năng,

chứ chưa hoàn toàn chắc chắn về việc việc chọn nhầm nghề

- Câu c :

Câu này có hai sự việc và hai tình thái:

mình”.

gái mình có hư hay là không”

như…).

+ Nhĩa tình thái thứ hai:  người nói nhấn

mạnh bằng 3 từ tình thái “ đến chính ngay

1/Bài 3: từ “ hẳn ”.