4đ 4.3 Giảng bài mới: Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung bài học Hoạt động 1: Vào bài: Trên đường đi học về, An nĩi với Bình: - Cậu cho tớ mượn quyển sách X được khơng?. 5 Quan
Trang 1Tiết: 107. HỘI THOẠI
Tuần: 25
Ngày dạy:
1 Mục tiêu:
a Kiến thức:
Vai xã hội trong hội thoại
b Kỹ năng:
Xác định được các vai xã hội trong cuộc thoại
c Thái độ:
Rèn kĩ năng sống: ra quyết định: Lựa chọn sử dụng hành động nĩi, vai xã hội và sự luận phiên lượt lời để giao tiếp đạt hiệu quả
2 Trọng tâm:
Cách dùng các kiểu câu để thực hiện hành động nĩi
Sử dụng các kiểu câu để thực hiện hành động nĩi phù hợp
3 Chuẩn bị:
3.1 Giáo viên: Đồ dùng + Phiếu A, B, C, D.
3.2 Học sinh: Bảng nhĩm.
4 Tiến trình dạy học:
4.1.Ổn định tổ chức và kiểm diện: kiểm tra sĩ số.
4.2.Kiểm tra miệng:
Thế nào là hành động nĩi? Liệt kê các kiểu hành động nĩi?
Hành động nĩi là hành động được thực hiện bằng lời nĩi nhằm mục đích nhất định
Một số kiểu hành động nĩi thường gặp: hỏi, điều khiển, hứa hẹn, trình bày, bộc lộ cảm xúc,
…
Câu 2 : Cĩ những cách thực hiện hành động nĩi nào? (4đ)
4.3 Giảng bài mới:
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung bài học
Hoạt động 1: Vào bài:
Trên đường đi học về, An nĩi với Bình:
- Cậu cho tớ mượn quyển sách X được
khơng? Nghe nĩi quyển đĩ hay lắm
- Cũng bình thường thơi Tớ đọc rồi
5 Đọc mẫu hội thoại trên ta thấy giữa An và
Bình quan hệ gì? Thân thiết (xưng hơ thân
mật cậu- tớ) Vào bài
Hoạt động 2: Học sinh tìm hiểu hội thoại là
gi?
5 Theo em hiểu, hội thoại là gì?
Hội thoại là sử dụng một ngơn ngữ để trao
đổi thơng tin cho nhau.
Hoạt động 3: Hướng dẫn tìm hiểu khái
Trang 2Gọi HS đọc đoạn trích, sgk/92-93
5 Trong đoạn trích trên có mấy nhân vật?
5 Quan hệ giữa các nhân vật tham gia hội
thoại là quan hệ gì? Ai ở vai trên, ai ở vai
dưới?
5 Cách xử sự của người cô có gì đáng chê
trách? (Thảo luận nhóm và cử đại diện trả
lời)
5 Tìm những chi tiết cho thấy nhân vật chú
bé Hồng đã cố gắng kìm nén sự bất bình của
mình để giữ được thái độ lễ phép (HS xác
định, GV đánh dấu )
5 Giải thích vì sao Hồng lại phải làm như
vậy
5 Đọc lại và giải thích rõ hơn nội dung ghi
nhớ cũng như xác định các vai trong hội
thoại
5 Đọc mẫu hội thoại trên ta thấy giữa An và
Bình quan hệ với nhau như thế nào?
Hoạt động 4: Luyện tập:
Giáo viên cho học sinh thảo luận nhóm.
Nhóm 1,3,5: bài tập 1.
Nhóm 2,4,6: bài tập 2.
a Xét về địa vị xã hội, ông giáo có địa vị cao
hơn 1 nông dân nghèo như Lão Hạc
- Xét về tuổi tác : Lão Hạc lại có vị trí cao
- Có 2 nhân vật: Hồng và bà cô
- Quan hệ giữa hai nhân vật trên là quan hệ gia tộc, trong đó người cô của Hồng là vai trên, còn Hồng là vai dưới
- Với quan hệ gia tộc, người cô đã xử sự không đúng với thái độ chân thành, thiện chí của tình cảm ruột thịt cần phải có
- Với tư cách là người lớn tuổi, vai bề trên, người cô đã không có thái độ đúng mực của người lớn đối với trẻ em
- Những chi tiết cho thấy nhân vật chú bé Hồng
đã cố gắng kìm nén sự bất bình của mình để giữ
được thái độ lễ phép: …tôi cúi đầu không
đáp…Tôi lại im lặng cúi đầu xuống đất…cổ họng tôi đã nghẹn ứ khóc không ra tiếng…
- Chú bé Hồng cố gắng kìm nén vì biết rằng mình là bề dưới, phải tôn trọng bề trên
Ghi nhớ:
- Vai xã hội: vị trí của người tham gia hội thoại với người khác trong cuộc thoại
- Vai xã hội được xác định bằng các quan hệ xã hội:
+ Quan hệ trên - dưới hay ngang hàng (theo tuổi tác, thứ bậc trong gia đình và xã hội); + Quan hệ thân – sơ
- Quan hệ xã hội rất đa dạng, nhiều chiều Do
đó, khi tham gia hội thoại cần xác định đúng vai để chọn cách nói phù hợp
II Luyện tập:
Bài tập 1:
Các chi tiết thể hiện sự:
- Nghiêm khắc: Nay các ngươi nhìn chủ nhục
mà không biết lo, thấy nước nhục mà không biết thẹn…
- Khoan dung: Nếu các ngươi biết chuyên tập sách này, theo lời dạy bảo của ta, thì mới phải đạo thần chủ…Ta viết ra ra bài hịch này để các ngươi biết bụng ta.
Bài tập 2:
a Địa vị xã hội: ông giáo cao hơn; nhưng về tuổi tác thì lão Hạc cao hơn
b Ông giáo thưa gởi lão Hạc bằng lời lẽ ôn tồn,
Trang 3b Cách xưng hô :
- Ông giáo : Lời lẽ ôn tồn, thân mật (nắm lấy
vai ông lão, mời thuốc, uống nước, ăn khoai)
Gọi lão Hạc là cụ, xưng hô gộp 2 người :
Ông con mình đó là thể hiện sự kkính trọng
người già, xưng tôi (quan hệ bình đẳng)
c Lão Hạc : Xưng hô : ông giáo, dùng từ
“dạy” thay cho từ “nói”, thể hiện sự tôn trọng,
xưng hô gộp 2 người là chúng mình, cách nói
xuề xoà (nói đùa thế) sự thân tình
è Qua đó ta thấy lão Hạc có một nỗi buồn,
một sự giữ khoảng cách phù hợp với tâm
trạng và tính khí của lão Hạc
(Lão Hạc có một nỗi buồn, một sự giữ
khoảng cách)
* Vai trò xã hội : Đa dạng, nhiều chiều
* Cần xác định đúng vai trò của mình để chọn
cách nói cho phù hợp
nhã nhặn, gọi cụ xưng con
c Lão Hạc gọi: ông, dạy, chúng mình…
Bài tập 3:
- Anh nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp …
- Được, chú cứ nói thẳng thừng ra nào
- Thôi, im cái điệu hát mưa dầm sùi sụt ấy đi
- Dế Choắt yếu đuối nên cầu khiến nhã nhặn, mềm mỏng, khiêm tốn:
- Dế Mèn ỷ thế là kẻ mạnh nên giọng điệu ra lệnh, ngạo mạn, hách dịch
Bài tập 4:
- Có thể dùng cả năm cách
- Hai cách b và e nhã nhặn và lịch sự hơn cả
Bài tập 5:
- Hành động a hơi kém lịch sự
- Hành động b hơi buồn cười
- Hành động c là hợp lí nhất
4.4 Củng cố và luyện tập.
Gọi học sinh đọc đoan văn:
Nhân sinh nhật của cô giáo chủ nhiệm, chúng tôi rủ nhau mua một bó hoa thật đẹp để đến chúc cô Khi đến cổng nhà cô giáo thì chúng tôi thấy trong nhà cô rất đông khách, cho nên tất cả đều dừng lại, phân vân… Giữa lúc ấy thì cô giáo bước ra tươi cười:
- Cô chào các em, sao không vào nhà mà lại đứng cả ở cổng thế này?
Tất cả đồng thanh:
- Thưa cô, nhân ngày sinh nhật của cô, chúng em kính tặng cco bó hoa ạ! Chúng em chúc
cô và gia đình mạnh khoẻ, hạnh phúc!
Cô giáo mỉm cười:
- Cảm ơn các em! Nhưng tặng hoa cho cô thì phải vào nhà chứ?
Cái Linh nhăn nhó:
- Trong nhà cô đông khách quá, chúng em lại ngại nói chuyện với người lạ nên…
Cô giáo nheo mắt:
- Trước lạ sau quen mà! Các em hãy vào cùng cô nào!
Khi chúng tôi đi vào đến cửa, cô giáo dừng lại, giới thiệu:
- Xin giới thiệu với các bạn, đây là các em học sinh trong lớp mình chủ nhiệm và cũng xin
giới thiệu với các em, đây là những người bạn học chung với cô ở trường sư phạm!
Chúng tôi liền đồng thanh;
- Chúng em chào các thầy cô ạ!
Những người bạn của cô giáo cũng gật đầu vui vẻ đáp lại lời chào của chúng tôi Một người đứng dậy, ra bắt tay từng đứa và tấm tắc:
- Các em ngoan lắm! Đúng là cco nào trò nấy…!
Trong đoạn hội thoại trên có bao nhiêu nhân vật?
Trang 4Đoạn hội thoại trên có nhiều nhân vật nhưng có thể gộp chung lại 3 nhóm sau:
- Cô giáo.
- Học sinh.
Bạn cô giáo.
Xác định vai giáo tiếp của các nhân vật đó!
- Cô giáo: Thực hiện 2 vai.
+ Bề trên (đối với học sinh)
+ Ngang hàng (đối với bạn học)
- Học sinh: Thực hiện một vai duy nhất đói với cô giáo và bạn của cô.
- Bạn cô giáo:
+ Bề trên (đối với học sinh)
+ Ngang hàng (đối vớioco giáo)
4.5 Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà.
- Đối với bài học ở tiết học này:
+ Xem lại các bài tập
+ Tìm một đoạn truyện trong đó nhà văn đã dựng được cuộc thoại, xác định các nhân vật
và xác định:
- Vai xã hội của các nhân vật tham gia hội thoại
- đặc điểm ngôn ngữ mà nhân vật đã lựa chọn để thực hiện vai giao tiếp của mình
- Đối với bài học ở tiết học tiếp theo:
Soạn bài “Hội thoại” (tt) Trả lời các câu hỏi SGK vào vở soạn
5 Rút kinh ngiệm:
Nội dung:
Phương pháp:
Sử dụng đồ dùng, thiết bị dạy học: