Kiến thức Giúp HS hiểu : - Tình hình chung về kinh tế, văn hoá nớc ta dới triều Nguyễn, trớc khi thực dân Pháp xâm lợc - Những chính sách của nhà Nguyễn đã không đa đất nớc ta bớc sang
Trang 1ơng IV : việt nam nữa đầu thế kỷ XIX
Tiết 31 Bài 25:: tình hình chính trị, kinh tế, văn hoá
dới triều nguyễn ( Nữa đầu thế kỷ XIX )
I- Mục tiêu bài học
1
Kiến thức
Giúp HS hiểu :
- Tình hình chung về kinh tế, văn hoá nớc ta dới triều Nguyễn, trớc khi thực dân Pháp xâm lợc
- Những chính sách của nhà Nguyễn đã không đa đất nớc ta bớc sang giai đoạn phát triễn mới, phù hợp với hoàn cảnh chung của thế giới
2
T t ởng, tình cảm, thái độ
- Bồi dỡng ý thức đổi mới, vơn lên trong học tập
- Giáo dục ý thức quan tâm đến cuộc sống của nhân dân, đất nớc
3
Kỹ năng
- Rèn luyện kỷ năng phân tích, so sánh , gắn sự kiện với thực tế cụ thể
- Khai thác tranh ảnh lịch sử văn hoá
II- Các b ớc lên lớp
1
ổ n định lớp - kiểm tra bài cũ
+ Hỏi : Kể tên các loại hình nghệ thuật tiêu biểu của nớc ta trong các thế kỷ XVI-XVIII, nhận xét về đời sống tinh thần của nhân dân ta thời kỳ đó ?
2 Giới thiệu bài :
- Sau khi đánh bại vơng triều Tây Sơn, Nguyễn ánh lên ngôi vua lập nên nhà Nguyễn Trong 50 năm đầu thống trị đất nớc ở nữa đầu thế kỷ XIX, tình hình
n-ớc ta đã thay đổi nh thế nào ? chúng ta cùng tìm hiểu bài 25
3 Tổ chức dạy học
Hoạt động của GV và HS Trọng tâm kiến thức cần nắm
Hoạt động 1: Cá nhân tập thể
- Trớc hết GV nhấn mạnh yêu cầu
củng cố quyền thống trị đối với triều
Nguyễn, do hoàn cảnh đặt ra để HS
nắm đợc
- GV làm cho HS nắm đợc những
kiến thức cơ bản sau:
+ Xây dựng chính quyền thời Gia
Long : ở TƯ và địa phơng ( tạm giữ 3
vùng ) quyền thống trị ổn định Minh
Mạng thực hiện cuộc cải cách hành
chính địa phơng (thống nhất hệ thống
đơn vị hành chính trong cả nớc, làm
cơ sở cho việc phân chia tỉnh huyện
ngày nay )
-GV đặt câu hỏi : Cuộc cải cách của
Minh Mạng có ý nghĩa gì?
+ Luật pháp, quân đội, và bộ máy
quan lại : luật Gia Long không còn
giữ đợc những điểm có tính dân tộc
của luật Hồng Đức, quan lại thì sa
1.Xây dựng và củng cố bộ máy nhà n
ớc, chính sách ngoại giao
- Năm 1802 Nguyễn ánh lên ngôi vua( Gia Long) lập nên nhà Nguyễn,
đóng dô ở Phú Xuân -Huế
* Bộ máy nhà nớc :
- Chính quyền TƯ tổ chức theo mô hình nhà Lê
- Chính quyền ở địa phơng + Thời Gia Long chia cả nớc thành 3 trấn : Bắc thành; Gia Định thành và trực doanh do triều đình quản lý=>
ảnh hởng không tốt đến sự lãnh đạo thống nhất và quyền lực nhà vua + Năm 1831-1832 Minh Mạng cải cách chia cả nớc thành 30 Tĩnh
- Tuyễn chọn quan lại : thông qua giáo dục khoa cử
- Luật pháp : ban hành Hoàng Việt luật lệ với >400 điều hà khắc
- Quân đội : Tổ chức qui củ, trang bị
Trang 2đoạ tham nhũng
+ Về ngoại giao : Nhà Nguyễn thần
phục nhà Thanh, xem nhà Thanh là
chỗ dựa là mẫu mực, trong khi đó lại
đóng cửa với các nớc phơng Tây
- GV nêu câu hỏi : Đánh giá chính
sách ngoại giao của nhà Nguyễn ?
=> Bảo thủ, không tạo điều kiện giao
lu với các nớc tiên tiên đơng thời, dẫn
đến tình trạng lạc hậu cô lập
Hoạt động 2: Làm việc tập thể
- GV hớng dẫn HS tìm hiểu SGK
theo các vấn đề sau :
+ Tình hình phát triễn của nông
nghiệp và thủ CN, thơng nghiệp
+ Những mặt tích cực và hạn chế
trong các chính sách của nhà nớc đối
với sự phát triễn giao lu và mở rộng
sản xuất
- Gv hỏi: Em hãy nêu các chính
sách phát triển kinh tế nông
nghiệp của nhà nguyễn? Nhận
xét về các chính sách đó? Bức
tranh chung của nền nông
nghiệp nớc ta thời bấy giờ
- Qua thành tựu tàu thuỷ và cách
làm tranh đông hồ , em hãy
nhận xét về ngời thợ thủ công
Vn?
- Tại sao Thủ công nghiệp nớc ta
không phát triển đợc dù rằng
thợ thủ công rất khéo, sáng
tạo?(chính sách nhà nớc)
Em hãy nêu tình hình nội thơng ?
Nguyên nhân nào làm cho nội thơng
không pjhats triển?
Ngoại thơng giảm sút vì sao?
Thủ công nghiệp không phát triển
do chính sách công tợng hà khắc,
do nhà nớc chỉ phát triển những
nghành theo nhu cầu, chính sách
đầy đủ song lạc hậu và thô sơ
* Ngoại giao
- Thần phục nhà Thanh
- Bắt Lào và Căm-pu- chia thần phục
- "Đóng cửa" với phơng Tây
2 Tình hình kinh tế và chính sách của nhà Nguyễn
* Nông nghiệp
- Thực hiện chính sách quân điền,
nh-ng đất cônh-ng ít, u tiên quan lại, binh lính nên tác dụng không cao
- Khuyến khích khai hoang bằng nhiều hình thức, nhà nớc và nhân dân cùng làm
- Nhà nớc bỏ tiền huy động nhân dân
tu sửa đê điều
=> Nhà nguyễn đã có nhiều biện pháp phát triễn nông nghiệp nhng các biện pháp truyền thống đã lạc hậu không
có hiệu quả, nông nghiệp Việt Nam vẫn là nền nông nghiệp phong kiến lạc hậu trong khi cá nớc nh Anh, Pháp đã cơ giới hoá sản xuất nông nghiệp
* Thủ CN:
- Thủ CN nhà nớc ( quan xởng ) đợc xây dựng quy mô lớn, thợ quan xởng
đã đóng đợc thuyền chạy bằng máy hơi nớc
- Nghề TC truyền thống phát triển
- Làng nghề đợc duy trì
- Xuất hiện nghề mới
* Thơng nghiệp :
- Phát triễn chậm chạp do chính sách thuế khoá nặng nề của nhà nớc, do chính sách đóng cửa và độc quyền về ngoại thơng => làm cho nớc ta không
có điêù kiện giao lu mở rộng sản xuất… các đô thị lụi tàn dần các đô thị lụi tàn dần
Trang 3hạn chế thơng nghiệp không tạo ra
thị trờng.
Hoạt động 3 : Cá nhân và tập thể
- GV hớng dẫn HS nắm đợc các ý
cơ bản sau thông qua việc lập
bảng thống kê kiên sthức theo
mẫu;
Nghệ Thuật
-+ Giáo dục : Nho học nh cũ, số ngời
đi học và đi thi giảm sút, so sánh với
thời Lê
-GV nêu câu hỏi cho HS nhận xét về
nội dung giáo dục thời Nguyễn khi
thế giới có nhiều đổi thay
+ Văn học nghệ thuật : Một số thành
tựu mới nh : Truyện Kiều, thơ nôm,
các công trình kiến trúc ở Huế, cột cờ
Hà Nội, GV cho HS quan sát các hình
ảnh trong SGK và nhận xét về cách
thể hiện và nội dung của tranh dân
gian Đông hồ để các em thấy rõ tính
dân gian của loại hìmh nghệ thuật
này
Nhận xét gì về văn hoá - giáo dục
thời Nguyễn
(Văn hoá - giáo dục thủ cựu nhng đạt
nhiều thành tựu mới Nhà Nguyễn đã
để lại một khối lợng thành tựu văn
hoá vật thể và phi vật thể)
3 Tình hình văn hoá và giáo dục
- Giáo dục: Nho giáo đợc củng cố song không bằng thời kỳ trớc
- Tôn giáo : độc tôn nho giáo, hạn chế Thiên chúa giáo
- Văn học : Văn học chữ nôm phát triễn rực rỡ với các tác giả tiêu biểu
nh : Nguyễn Du, Hồ Xuân Hơng
- Sử học : Khâm định Việt sử thông giám cơng mục
- Kiến trúc : Kinh thành huế, các lăng tẩm, cột cờ Hà Nội
- Nghệ thuật dân gian : Tiếp tục phát triễn
4.Củng cố - h ớng dẫn học bài
- Các chính sách của nhà nguyễn
- Đánh giá công lao và hạn chế của nhà Nguyễn
- Su tầm tranh ảnh, t liệu về nhà Nguyễn
- Học bài, làm các bài tập số 2 và số 4