VĂN ĐỊNH - CHUYEN DE GDDDHS

Một trong hai mặt giáo dục vô cùng quan trọng đối với học sinh là rèn thói quen chăm chỉ trong học tập và không ngừng tu dưỡng đạo đức, nhân cách tốt đẹp trong mỗi con người.. Lồng ghép

TRƯƠNG VĂN ĐỊNH TRƯỜNG PTDTNT LẠC DƯƠNG

KÍNH CHÀO QUÝ THẦY CÔ GIÁO

VỀ DỰ GIỜ CHUYÊN ĐỀ

TỔ VĂN

 A ĐẶT VẤN ĐỀ:

 I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

 Nghị quyết TW Đảng toàn quốc khóa VIII lần thứ II đã chỉ rõ “ Giáo dục là quốc sách hàng

đầu, là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân ta.”

 Luật giáo dục qui định : Mục tiêu GD là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc chủ nghĩa

xã hội, hình thành và phát triền nhân cách, phẩm chất và năng lực công dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc

 Đúng vậy, một con người có ích phải là một con người toàn diện cả về tri thức lẫn đạo đức, một

con người có tài mà không có đức sẽ là người vô dụng

 Hiện nay vấn đề về đạo đức học sinh đang có chiều hướng đi xuống, số học sinh chưa ngoan ngày càng tăng, nhất là tình trạng vô lễ, không

tôn trọng, không vâng lời thầy cô

 Còn ở gia đình các em không vâng lời cha mẹ

và có thái độ phản kháng , chống đối lại cha mẹ khi bị la rầy, chê trách

 Đứng trước vấn đề này đòi hỏi ngành giáo

dục chúng ta phải tìm ra biện pháp giáo dục phù hợp nhất nhằm giáo dục đạo đức học sinh vì

ngoài dạy chữ cho các em chúng ta con phải dạy người, dạy cho các em nên người, thành một

người vừa có tài vừa có đức, tức là một con

Một trong hai mặt giáo dục vô cùng quan trọng đối với học sinh là rèn thói quen chăm chỉ trong

học tập và không ngừng tu dưỡng đạo đức, nhân cách tốt đẹp trong mỗi con người Vấn đề đặt ra ở đây là chủ yếu đi sâu vào việc rèn luyện hạnh

kiểm cho học sinh thông qua một số tác phẩm

 Tình yêu thương đối với cuộc đời và con

người (những suy ngẫm mang tính cống

hiến cho đời, những triết lí đơn giản mà thấm

thía về cuộc sống và con người )

 Tình yêu thiên nhiên đất nước Để từ đó,

học sinh từng bước có ý thức một cách sâu sắc thấm thía trong mỗi bài học, bài học làm người, biết yêu thương, trân trọng và gìn giữ

II NGUYÊN NHÂN CHÍNH CỦA TÌNH TRẠNG HỌC

SINH SA SÚT ĐẠO ĐỨC.

 Do ý thức học tập chưa cao: Những học sinh không ngoan thường là những học sinh có học lực yếu, do các em bị hổng kiến thức từ những lớp dưới vì thế không tiếp thu được bài nên dẫn đến tình trạng các em chán học và quấy rối

trong giờ học

 Do ảnh hưởng bạn bè : Một số học sinh cá biệt

rủ rê , lôi kéo những học sinh khác cúp tiết, trốn học tụ tập thành băng nhóm

 Do ảnh hưởng gia đình : Một số gia đình ít

quan tâm đến con cái, vì lo phát triển kinh tế,

không có thời gian chú ý đến sự thay đổi của

con mình Bên cạnh đó có những em được sống trong gia đình khá giả, được cưng chiều quá

 Do nhận thức sai lệch : Các em chưa nhận thức rõ đâu là tốt, đâu là xấu, đâu đúng, đâu sai.

 Do ảnh hưởng mặt trái của cơ chế thị trường :

Xã hội ngày càng phát triển, các dịch vụ vui chơi giải trí ngày càng phong phú, phim ảnh tràn lan đủ các thể loại, các em học thói đua đòi, ăn chơi

 Chính những nguyên nhân trên mà dẫn đến tình trạng xuống cấp đạo đức như hiện nay Đối với những học sinh này, khi đến trường, đến lớp rất khó có thể chấp hành theo đúng nội qui của

trường, của lớp Với tính cách như thế, khi vi

phạm bị thầy cô phê bình, nhắc nhở thì các em

có thái độ phản kháng, chống đối thậm chí có

thái độ vô lễ, xúc phạm đến thầy cô

III NHỮNG GIẢI PHÁP ĐỂ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC

HỌC SINH:

 1 Tuyên truyền giáo dục :

 Tuổi học sinh THCS là tuổi con bồng bột, suy

nghĩ con nông cạn chính vì thế nhà trường cần

thông qua buổi sinh hoạt dưới cờ, hoạt động

ngoài giờ, giờ sinh hoạt lớp, thông qua các hoạt động Đoàn - Đội để giáo dục đạo đức học sinh

 2 Phương pháp nêu gương :

 Lập danh sách những học sinh cá biệt, tìm cách dần dần đưa các em vào nề nếp, theo dõi, động viên Nếu phát hiện các em có biểu hiện tích cực thì kịp thời khen ngợi việc làm đó trước sân cờ,

3 Lồng ghép giáo dục đạo đức học sinh

trong từng môn học :

 Đối với các giờ lên lớp ở các môn như : Văn,

GDCD, lịch sử… chúng ta có thể vừa dạy vừa giáo dục đạo đức học sinh thông qua những câu chuyện cổ tích, câu chuyện ngụ ngôn… có trong bài học, giúp học sinh phân biệt được thiện ác, tốt xấu, đúng sai và rút ra được bài học gì qua mỗi câu chuyện Và thông qua những bài học

về đạo đức có thể liên hệ thực tế bằng những

tình huống trong đời sống hàng ngày, nêu rõ

những việc không được làm, không nên làm để

từ đó học sinh nhận thức được và chuyển đổi

hành vi, ứng xử của mình

4 Phối hợp với các bộ phận giáo dục trong và ngoài nhà trường :

 - GVCN là người thay mặt nhà trường nhắc nhở, động viên học sinh chấp hành tốt nội qui, là người gắn bó thường xuyên và gần gũi nhất với học sinh GVCN phải hiểu hết cá tính, tính tình của từng học sinh của mình, học sinh nào ngoan, học sinh nào chưa ngoan và phải liên hệ với gia đình để tìm

hiểu kỹ hoàn cảnh của từng học sinh, tìm hiểu tâm

tư nguyện vọng của các em để có những biện

pháp, cách thức riêng nhằm giúp đỡ các em bằng tất cả tình thương và trách nhiệm GVCN phải liên

hệ chặt chẽ̃ với gia đình, kịp thời thông báo với gia đình về những biểu hiện không tốt của học sinh ở

 GVBM thông qua GVCN để nắm thông tin về đặc điểm cá tính của những học sinh cá biệt này

từ đó tìm ra biện pháp thích hợp để quản lý tốt học sinh trong giờ dạy của mình

 Đoàn – Đội là môi trường hoạt động của thanh thiếu niên, tại môi trường này HS có cơ hội tham gia các hoạt động phong trào, có cơ hội làm việc

và khẳng định mình Chúng ta phải xem vai trò của Đoàn – Đội là hết sức quan trọng trong việc giáo dục đạo đức học sinh, thông qua những

hoạt động của Đoàn- Đội như: người tốt việc tốt, giúp bạn vượt khó, thi đua tiết học tốt, vòng tay

bè bạn, tổ chức về nguồn, thăm Bà mẹ Việt

Nam anh hùng nhằm giúp HS có ý thức về việc tốt, biết giúp đỡ người khác, biết cội nguồn, yêu thương và kính trọng mọi người

 c Sự cộng tác của cha mẹ học sinh :

 Cha mẹ học sinh giữ một vai trò tích cực trong công tác giáo dục đạo đức HS Tại các cuộc họp PHHS, nhà trường phải chỉ rõ tầm quan trọng

của việc giáo dục đạo đức HS và mối nguy hại của việc sa sút về đạo đức để gia đình phối hợp tích cực trong việc giáo dục con mình

 Trên đây là một số giải pháp nhằm giáo dục đạo đức học sinh, nhưng cuộc sống trong xã hội lúc nào cũng muôn màu muôn vẽ, con người thì tồn tại có kẻ xấu, người tốt Đó là qui luật của

XH Điều quan trọng là chúng phải thưc hiện

bằng hết lương tâm và trách nhiệm của mình

B GIAI PHA PLÔ NG GHE P ̉ ́ ̀ ́

GIA O DUC ĐAO Đ ́ ̣ ̣ Ư ́ C HOC SINH ̣

VA O VIÊC GIANG DAY ̀ ̣ ̉ ̣

CA C TA C PHÂM VĂN HOC 9 ́ ́ ̉ ̣

I VỀ VĂN HỌC TRUNG ĐẠI:

Văn bản “ Chuyện người con gái Nam Xương”

của Nguyễn Dữ

* Khi dạy các tác phẩm văn học Trung đại,

những tư tưởng, tình cảm, nhân cách sống

trong sạch, cao thượng, ngay thẳng của

người phụ nữ như Vũ Nương, nỗi trăn trở về

số phận con người, khát vọng hạnh phúc và

tự do, khát vọng công lí giáo viên có thể

dẫn dắt học sinh:

* Vũ Nương có những phẩm chất nào đáng

quý ? (Độ lượng, thủy chung, ân nghĩa, tha

thiết với hạnh phúc gia đình)

* Sau khi học sinh trả lời, giáo viên chốt vấn đề khắc sâu bài học giáo dục đạo đức cho các em:

- “Hãy quan tâm đến thân phận người phụ nữ, đến

số phận của con người

- Hãy tôn vinh hạnh phúc và đừng làm bất cứ điều

gì có thể làm hủy hoại hạnh phúc đôi lứa và gia

đình

- Điều quan trọng hơn cả để có được hạnh phúc là phải thực sự hiểu được nhau, tôn trọng lẫn nhau

và tránh xa những ngộ nhận đáng tiếc

- Có được hạnh phúc đã là một điều khó khăn,

nhưng giữ hạnh phúc cho được lâu bền lại càng là một điều khó khăn hơn

ền thờ Vũ Nương

II VỀ VĂN HỌC HIỆN ĐẠI :

1 Văn bản “Phong cách Hồ Chí Minh”

của Lê Anh Trà

* Giáo viên cần phân tích cho học sinh hiểu từ

“phong cách” Phong cách Hồ Chí Minh ở đây dùng với nghĩa là lối sống, cách sinh hoạt, làm việc, ứng xử tạo nên cái riêng của một người

hay một tầng lớp người nào đó

* Vậy thì vẻ đẹp của phong cách Hồ Chí Minh là

sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống văn hóa

dân tộc với tinh hoa văn hóa nhân loại Là sự kết hợp giữa vĩ đại và bình dị, giữa truyền thống và hiện đại

 Ví dụ: Trong cuộc đời hoạt động cách

mạng đầy gian nan, vất vả, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đi qua nhiều nơi, tiếp xúc với nhiều nền văn hóa từ phương Đông tới phương Tây Người có hiểu biết sâu rộng nền văn hóa các nước châu Á, châu Âu, châu Phi, châu Mỹ Người nói và viết thạo nhiều thứ

tiếng nước ngoài như Pháp, Anh, Hoa,

Nga Người học hỏi tìm hiểu sâu sắc các

nền văn hóa của các nước mình đã đi qua Điều quan trọng là Người đã tiếp thu một

cách có chọn lọc tinh hoa văn hóa nước

ngoài

 Người tiếp thu cái hay, cái đẹp đồng thời

phê phán những hạn chế, tiêu cực trên

nền tảng văn hóa dân tộc mà tiếp thu

những ảnh hưởng quốc tế, những ảnh

hưởng quốc tế đó đã nhào nặn với cái gốc văn hóa dân tộc không gì lay chuyển được

Điều đó đã tạo nên “Một nhân cách rất

Việt Nam, một lối sống rất bình dị, rất

Việt Nam, rất phương Đông nhưng cũng đồng thời rất mới, rất hiện đại”.

- Phong cách Hồ Chí Minh còn là sự kết

hợp hài hòa giữa giản dị và vĩ đại Ở

cương vị cao nhất của Đảng và Nhà nước

nhưng Chủ tịch Hồ Chí Minh có một lối

sống vô cùng giản dị

- - Nơi ở, nơi làm việc chỉ là chiếc nhà sàn nhỏ bằng gỗ bên cạnh chiếc ao như cảnh làng quê quen thuộc Chiếc nhà sàn cũng chỉ vẻn vẹn có vài phòng tiếp khách, là nơi họp Bộ chính trị, nơi làm việc

- - Trang phục hết sức giản dị Với bộ quần

áo bà ba nâu, chiếc áo trấn thủ, đôi dép lốp thô sơ

- Việc ăn uống của Người cũng rất đạm bạc với những món ăn dân tộc, không

chút cầu kỳ như cá kho, rau luộc, dưa

ghém, cà muối, cháo hoa Nhưng cuộc sống giản dị, đạm bạc của người lại vô cùng thanh cao, sang trọng Đây không phải là cách sống khắc khổ của những con người tự vui trong cảnh nghèo khó

 Đây cũng không phải là cách tự thần

thánh hóa, tự làm cho khác đời, hơn đời Đây là một cách sống có văn hóa đã trở

thành một quan niệm thẩm mỹ: Cái đẹp là

sự giản dị, tự nhiên Sự giản dị mà vĩ đại

ấy của Bác đã được nhà thơ Tố Hữu ca

ngợi trong hai câu thơ:

“Mong manh áo vải hồn muôn trượng

Hơn tượng đồng phơi những lối mòn”.

 Sau đó giáo viên đặt câu hỏi: Qua bài

văn em có suy nghĩ về bài học gì được rút ra từ vẻ đẹp trong phong cách Hồ Chí Minh? Từ đó, giáo viên giáo dục đạo

đức cho học sinh: Từ vẻ đẹp của phong cách Hồ Chí Minh có thể rút ra cho mình

bài học: Cần phải hòa nhập với khu vực

và quốc tế nhưng cũng cần phải bảo

vệ và phát huy bản sắc dân tộc

 Trong xu thế “Toàn cầu hóa” đang diễn

ra mạnh mẽ hiện nay, con người nên

tỉnh táo trước nguy cơ có thể bị biến

mất những giá trị tinh thần, vật chất

của bản thân mình Mỗi học sinh chúng

ta, tất cả chúng ta đều phải học tập và rèn luyện theo gương Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người

Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người

Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người

Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người

 2 Bài thơ “Viếng lăng Bác” của Viễn Phương.

 “Viếng lăng Bác” là bài thơ thể hiện niềm xúc

động thiêng liêng, tấm lòng tha thiết, thành kính của tác giả từ miền Nam vừa được giải phóng

ra viếng Bác Hồ Đó cũng là tình cảm của mọi người đối với vị cha già kính yêu Vì vậy, khi

dạy bài này cần phải phân tích cho học sinh

thấy rõ: Bài thơ là sự kết hợp miêu tả với

biểu cảm, trữ tình cho nên nhân vật trữ tình

trong bài thơ là “Con”, người con tự bộc lộ

cảm xúc của lòng mình Và nhân vật trữ tình

 Do đó, chúng ta thấy tâm trạng của nhân

vật xưng “con” đem lại cho người đọc một cảm giác yêu thương, gần gũi như tình cha

- con trong một mái ấm gia đình Vậy thì

cách xưng hô của tác giả mở đầu bài thơ

vừa bày tỏ tình cảm thương nhớ vừa thể

hiện lòng kính yêu Bác của nhà thơ Bởi thế

việc nhấn mạnh từ “con” ở bài thơ này là

rất quan trọng Nhấn mạnh từ “con” để giáo

dục nhân cách, để hình thành lời ăn tiếng

nói hằng ngày trong ứng xử, trong mọi tình huống giao tiếp đúng đắn.

 Tiếp đến giáo viên đưa ra câu hỏi: Cảm xúc

và suy nghĩ của tác giả khi đứng trước lăng Bác, trong lăng Bác và khi rời lăng Bác

được thể hiện như thế nào? Khổ thơ cuối diễn tả tâm trạng gì của nhà thơ? Sau khi

học sinh trả lời, giáo viên giảng bình: Sau bao năm mong mỏi từ chiến trường miền Nam ra thăm lăng Bác, hình ảnh đầu tiên tác giả thấy được và là ấn tượng đậm nét về cảnh quan

bên ngoài lăng Bác là hàng tre Hàng tre ấy đã gây xúc động và gợi nhiều suy nghĩ trong lòng nhà thơ Viễn Phương.

 Một hình ảnh hết sức thân thuộc của làng quê, của đất nước Việt Nam, đã thành một biểu tượng của dân tộc: Cây tre tượng trưng cho sức sống bền bỉ kiên

cường của dân tộc, cho tinh thần bất khuất của con

người Việt Nam Đến thăm lăng Bác, Viễn Phương thấy cả dân tộc đứng quanh Người, vẫn tươi

nguyên một sắc xanh Việt Nam, và trong “bão táp mưa sa” vẫn giữ vững một tấm lòng sắt son với Bác Hình ảnh thực của rặng tre bên lăng Bác đã

được nhà thơ đẩy lên thành hình ảnh có ý nghĩa biểu tượng cho các dân tộc khiến câu thơ có chiều sâu suy

nghĩ cảm xúc tạo một không khí trang nghiêm,

thành kính

 Khi vào lăng viếng Bác Tiếp theo là một

số hình ảnh xuất hiện “mặt trời”, “vầng

trăng”, “trời xanh” đã cho ta cảm nhận

con người Bác với những biểu hiện sáng

chói về tư tưởng yêu nước và lòng nhân

ái mênh mông có sức tỏa sáng mãi mãi, cho dù Người đã qua đời Một loạt hình

ảnh ẩn dụ đó, giáo viên cần khai thác để

giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh

về tình cảm ngưỡng vọng, vốn có của tác giả đối với Bác và lòng quý trọng

sâu sắc của nhà thơ, của nhân dân ta

 Từ niềm xúc động thiêng liêng khi viếng lăng Bác, nhà thơ đã sáng tạo được nhiều hình ảnh ẩn dụ, biểu tượng đặc sắc, vừa có chiều sâu suy nghĩ, vừa có giá trị gợi cảm

“mặt trời trong lăng”, “tràng hoa”, “dòng người”, “vầng trăng”, “trời xanh” vừa

quen thuộc, gần gũi với hình ảnh thực, lại

mang tính khái quát, cô đúc, nhiều ý nghĩa: ngưỡng vọng - xót thương - ơn nghĩa tha

thiết, chân thành, lắng đọng đồng thời cũng vừa nói được tình cảm của nhiều người đối với Bác Hồ kính yêu

 Như vậy là học sinh sẽ ghi sâu, nhớ sâu qua lời bình của giáo viên để từ đó học

sinh, mỗi người chúng ta tự phấn đấu,

không ngừng rèn đức, luyện tài và học tập

tư tưởng về tấm gương đạo đức của Bác.

 Ví dụ: Để góp phần khắc họa hình ảnh Bác

Hồ vừa mang vẻ đẹp truyền thống, vừa gần gũi thân thiết, vừa lớn lao, cao cả, đồng thời thể hiện tình cảm yêu mến, thành kính đối

với Bác Hồ, giáo viên có thể nêu câu hỏi

không ngoài mục đích hình thành giáo dục

nhân cách cho các em: suy nghĩ của em

như thế nào sau khi học xong bài thơ

“Viếng lăng Bác” của Viễn Phương?

 Học sinh có thể trả lời bằng nhiều cách:

 Vừa học vừa hành

 Làm theo 5 điều Bác Hồ dạy

 Hoặc: “Xin nguyện cùng Người vươn tới mãi .” Hoặc làm cây tre trung hiếu, làm bông hoa đẹp, làm tiếng chim hay và làm muôn vàn

công việc tốt để dâng lên Người.

79

3 NHÌN TRANH ĐỌC THƠ

GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC

HỌC SINH

III VỀ VĂN HỌC NƯỚC NGOÀI :

Văn bản “Chó Sói và Cừu trong thơ ngụ

ngôn của La - Phông Ten”

 Văn bản “Chó Sói và Cừu trong thơ

ngụ ngôn của La - Phông Ten” ví dụ tiêu

biểu Văn bản có hai phần: Hình tượng Cừu

và Sói trong cái nhìn của Buy - Phông và

hình tượng Cừu, Sói trong cái nhìn của La - Phông – Ten.