sang kien kinh nghiem

Sáng kiến kinh nghiệm mầm non phát triển thể chất ĐẶT VẤN ĐỀ Đất nước Việt Nam tiến tới năm 2020 với sự thay đổi của nền kinh tế, xã hội và công nghệ cùng với nó là hình ảnh người công dân Việt Nam mới với trình độ học vấn cao, năng động, sáng tạo, có khả năng xử lý thông tin cao, có khả năng tự lựa chọn và giải quyết các vấn đề đặt ra trong cuộc sống, thích ứng với sự biến đổi không ngừng của xã hội. Trách nhiệm này đặt trên vai ngành giáo dục mầm non đòi hỏi ngành phải có những nội dung, chương trình phù hợp, đổi mới phương pháp dạy và học một cách tích cực. Giáo dục không chỉ hoàn thành việc đào tạo những con người thích ứng với xã hội mà còn đào tạo ra những con người đủ phẩm chất và trí tuệ, thể lực để đón đầu sự phát triển của xã hội. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: Trẻ em như búp trên cành Biết ăn ngủ biết học hành là ngoan

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH BẮC GIANGPHÒNG GIÁO DỤC HUYỆN HIỆP HÒA

TRƯỜNG MẦM NON ĐỒNG TÂN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Đề tài: Tìm hiểu một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn làm quen với tác phẩm

văn học ở trong trường mầm non

Họ tên giáo sinh: Nguyễn Thị Mai

Lớp: K3A (07) – Hiệp Hòa

TTSP tại Trường Mầm non Đồng Tân

Thời gian: Ngày 03/03/2015 đến ngày 02/05/2015

Bắc Giang, tháng 5 năm 2015

LỜI NÓI ĐẦU

Bác Hồ kính yêu của chúng ta khi còn sống Bác rất quan tâm đến mọi , nhất là cáccháu thiếu niên nhi đồng Bác chú trọng từ bữa ăn, giấc ngủ và sự tiến bộ của cáccháu Bởi trẻ em là những thế hệ chủ nhân tương lai của đất nước Cả cuộc đời Bácmuốn giành tình cảm yêu thương, chăm sóc cho trẻ thơ với mong muốn thế hệ trẻ cósức khẻo tốt để học tập để trở thành nhân tài của đất nước

Bác nói: “Trẻ thơ như búp trên cành

Biết ăn, biết ngủ, biết học hành là ngoan”

Đúng như vậy, trẻ ở tuổi mầm non thật đáng yêu, tâm hồn trẻ thơ ngây, hồn nhiênnhư tờ giấy trắng Mọi hoạt động học tập và vui chơi trong quá trình chăm sóc giáodục trẻ ở trường mầm non đều đem lại cho trẻ những điều kỳ lạ, thần tiên

Giáo dục có tầm quan trọng rất lớn đối với đời sống con người nhất là tuổi mầmnon Mỗi chúng ta đều được lớn lên từ những tiếng du dịu ngọt của ông bà, cha mẹ,ngay từ lúc chào đời những tiếng du êm dịu của bà, của mẹ lại cất lên “Cháu ơi cháu ởvới bà” hoặc “con cò lặn lội bờ sông”… đã tan biến vào hồn ta và cùng ta lớn dậy.Lớn lên chút nữa ta lại được bay bổng trong thế giới cổ tích như được vui chơi nhữngtrò chơi gắn với những câu ca dao, đồng dao “chi chi chành chành” hay “Nu na nunống”

Làm quen với văn học là bước đầu hình thành cho trẻ những hành vi văn hóa,phẩm chất đạo đực cao đẹp của người Việt Nam, nó giúp trẻ có một số thói quen vềchuẩn mực và mẫu hành vi đơn giản, biết phân biệt cái thiện và điều ác Văn học làmphong phú thêm vốn từ cho trẻ, giúp cho ngôn ngữ của trẻ phát triển một cách thuậnlợi Đặc biệt là sự giao tiếp của trẻ với bản thân và những người xung quanh, với giađình và xã hội

Chính vì lẽ đó, việc tổ chức cho trẻ mầm non làm quen với các tác phẩm văn học

là hết sức quan trọng và cần thiết, bởi vì: Thông qua văn học giúp cho trẻ nhận biếtđược thế giới xung quanh, mở rộng vốn hiểu biết của trẻ đối với thiên nhiên và cuộc

sống xung quanh, thông qua đó mà trẻ tích lũy được những kinh nghiệm sống Nhận

thức được tầm quan trọng của văn học đối với trẻ thơ tôi manh dạn chọn đề tài: Tìm

hiểu một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn làm quen với tác phẩm văn học ở trong trường mầm non Từ đó đề xuất phương pháp tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với

tác phẩm văn học ở trường mầm non hiện nay Với mục đích giúp trẻ cảm nhận ngônngữ, nghệ thuật của thơ, truyện và biết thể hiện nó bằng chính ngôn ngữ, hành độngcủa mình

từ tượng hình, từ tượng thanh giúp trẻ phát triển trí tưởng tượng, óc quan sát, khảnăng tư duy độc lập trong suy nghĩ

Thông qua nội dung các tác phẩm có rút ra bài học giáo dục trẻ biết yêu quý ngườihiền lành, biết ơn và kính yêu ông bà, bố mẹ, anh chị, bạn bè, biết nhường nhịn emnhỏ

Xuất phát từ những vai trò cụ thể đó cho nên hoạt động dậy trẻ làm quen với vănhọc là môn học không thể thiếu trong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ Vì vậy,việc nâng cao chất lượng dậy trẻ làm quen với tác phẩm văn học là vấn đề quan trọngtrong đổi mới hình thức tổ chức giáo dục mầm non

Làm quen với tác phẩm văn học chỉ ra mức độ, giới hạn, yêu cầu của việc cho trẻtiếp xúc với tác phẩm văn học qua nghệ thuật đọc và kể chuyện của cô giáo hoạt độngnày nhằm dẫn dắt, hướng dẫn trẻ cảm nhận những giá trị nội dung, nghệ thuật phongphú trong tác phẩm, khơi gợi cho trẻ sự dung động, hứng thú đối với văn học, có ấn

tượng về những hình tượng nghệ thuật, cái hay cái đẹp của tác phẩm và thể hiện sựcẩm nhận đó qua các hoạt động mang tính chất văn học nghệ thuật như: đọc thơ, kểchuyện, chơi trò chơi đóng kịch Cao hơn là tiến tới sáng tạo ra những vần thơ, câutruyện theo tưởng tượng của mình góp phần hình thành và phát triển toàn diện nhâncách trẻ.

Trong mỗi tác phẩm văn học, thế giới mới của cuộc sống thực tại bao gồm thiênnhiên, xã hội, con người được diễn tả, biểu đạt, truyền đạt trong những hình thức đadạng độc đáo Văn học nói về thế giới loài vật, cỏ cây, hoa lá, mội hiện tượng thiênnhiên, vũ trụ mà trẻ nhìn thấy được, cũng nói về những gì gần gũi trong môi trườngsống của trẻ như làng quê, cánh đồng, dòng sông, phiên chợ, lớp học, khu phố…Quatác phẩm văn học trẻ bắt đầu nhận ra trong xã hội những mối quan hệ, những tình cảmgia đình, tình bạn, tình cô cháu…trẻ cũng dần nhận ra có một xã hội ràng buộc conngười với nhau trong lịch sử đấu tranh cách mạng, trong tình làng nghĩa xóm Vănhọc có thể đề cập đến những lực lượng siêu nhiên như thần linh, ông bụt, cô tiên, phùthủy, quỷ sứ và cả những phép màu còn tồn đọng trong tâm thức dân tộc Đây cũng làđối tượng miêu tả của văn học làm nên sự phong phú, hấp dẫn của đời sống tinh thần.Nhờ được nghe, tiếp xúc với một số lượng văn học, có những hiểu biết sơ đẳng vềvăn học, đó là khả năng mô tả về cuộc sống xung quanh phong phú hấp dẫn bằngnhững dạng thức khác nhau Bước đầu trẻ sẽ nhận biết được sự khác nhau về nội dung

và hình thức giữa các thể loại thơ, truyện Không những giúp trẻ cảm nhận được cáiđặc sắc của cách diễn đạt hình tượng, nhà sư phạm cần giúp trẻ phân biệt được hìnhtượng nghệ thuật với hiện thực,hình thành một số khái niệm văn học như: Thơ, truyện,nhân vật, hình ảnh…giúp trẻ trao đổi những điều đã được nghe và bộc lộ những suynghĩ của mình về tác phẩm, nhằm phát triển đời sống tinh thần của trẻ

Tác phẩm văn học là một chỉnh thể nghệ thuật, cần giúp trẻ nhận biết được các mốiquan hệ biểu hiện giữa hoàn cảnh, trạng thái, tình huống và nhân vật, giữa lời kể, lờithuật, lời bạch trữ tình và ngôn ngữ nhân vật Giữa không khí, âm sắc, giọng điệuchung của tác phẩm văn học và hành động văn học.Chưa yêu cầu trẻ phải nhớ hết mối

quan hệ phức tạp và chưa đòi hỏi trẻ phân biệt quan hệ chính, phụ trong truyện mà chỉnhằm giúp trẻ nhận ra tính liên tục của cốt truyện trong các mối liên quan đến nhânvật trung tâm của tác phẩm.

Với truyện kể, ta hãy giúp trẻ nhận ra, nhớ được sắc thái cơ bản trong giọng kể, lờithuật, phân biệt ngữ điệu lời nói các loại nhân vật, giúp trẻ nhận ra ngôn ngữ đờithường (khẩu ngữ) và ngôn ngữ thơ giàu nhạc tính Qua tác phẩm văn học, trẻ quendần tính chất nhiều ý nghĩa và tinh luyện của ngôn ngữ văn hóa, dần dần tiến tới hiểuđược nghĩa thực đến nghĩa bóng, từ nghĩa văn cảnh đến ý tưởng nhà văn muốn truyềnđặt

Khi cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học góp phần mở rộng nhận thức, phát triểntrí tuệ, giáo dục đạo đức, giáo dục thẩm mĩ, phát triển ngôn ngữ, phát triển ở trẻ hứngthú “ đọc sách” kỹ năng đọc và kể tác phẩm

Sức mạnh của tác phẩm văn học rất là to lớn Trong quá trình cho trẻ tiếp xúc vớitác phẩm bằng tài năng sư phạm cùng với nghệ thuật đọc và kể truyện văn học, côgiáo ở trường mầm non sẽ hướng trẻ vào những vẻ đẹp nội dung và nghệ thuật tácphẩm, gây ấn tượng đầu tiên cho trẻ về hình tượng nghệ thuật được xây dựng bằngngôn ngữ dân tộc

Cần phải dạy trẻ biết lắng mình với tác phẩm văn học, hòa vào cõi mộng mơ, traudồi thói quen đón nhận được các hòa âm tinh tế thoáng qua, bất chợt đến từ các nguồnsống khác, nghĩa là dạy trẻ tập trung rung động, cái rung động của mình chứ khôngphải của người khác

Tác phẩm văn học thể hiện hiện thực cuộc sống bằng hình tượng nghệ thuật Bằngsức mạnh của tính hình tượng, sự biểu cảm của ngôn ngữ, những hình tượng conngười, con vật, bức tranh thiên nhiên được vẽ lên bằng ngôn ngữ đã tác động mạnh

mẽ đến trẻ em Ấn tượng trẻ thu nhận từ tác phẩm văn học khi nghe đọc, kể tác phẩmvào trình độ phát triển nhận thức thẩm mĩ của trẻ vào khả năng cảm nhận văn họctrong sự thống nhất giữa hình thức nội dung và nghệ thuật tác phẩm Chúng ta đềunhận thấy rằng, trẻ mẫu giáo có khả năng cảm nhận nghệ thuật trong thể hoàn chỉnh,

thống nhất giữa nội dung và hình thức tác phẩm bằng cách nghe người lớn đọc và kểtác phẩm.

Cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học nhà sư phạm cần hướng trẻ đến vẻ đẹpmang “bản chất người” của hình tượng văn học Vẻ đẹp của tính người trong cá nhânđơn nhất ở văn học trẻ em có thể nhận ra từ cách cư xử tế nhị, nhân hậu giũa đồng loại(Bác gấu đen và hai chú Thỏ) trong sự thành thực đối với bản thân và người khác,trong cử chỉ biết ơn…cần dạy trẻ nghệ thuật tự đặt mình vào chỗ đứng và tình thế củangười khác như hiểu được sự cực nhọc của mẹ, nỗi ưu tư của cha, hiểu sự cô đơnnghèo khó của bạn bè, nỗi bất hạnh của con người, rồi tận tình làm nhẹ vơi đi gánhnặng đó Từ những vẻ đẹp nhỏ nhặt từng ngày trong cư xử mang “tính người” ấy sẽnảy sinh ra hành động cao thượng, nhân ái vì con người

Làm quen với tác phẩm văn học còn bao hàm công việc cô giáo tổ chức để trẻhứng thú bước vào hoạt động văn học một cách tự nhiên như đọc thơ diễn cảm, kể lạitruyện một cách sáng tạo, hóa thân vào các vai diễn trong trò chơi đóng kịch… để trẻtrở thành một cách chủ thể hoạt động văn học nghệ thuật một cách tích cực sáng tạo.Việc cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học tuy mới chỉ là như vậy nhưng nó làviệc làm cao cả, có ý nghĩa lớn trong việc hình thành ở trẻ những phẩm chất cao quý,đẹp đẽ của con người, đặc biệt là tình yêu đối với ngôn ngữ nghệ thuật bản chất giàuxúc cảm và tình cảm là nét tâm lý nổi bật của trẻ thơ khiến trẻ nhanh chóng bộc lộcảm xúc, tình cảm khi nghe đọc và nhận thấy sự thể hiện của cô giáo Khả năng tựchủ, tự vệ của trẻ rất mong manh cho nên những hình tượng nghệ thuật tác động đếntrẻ vô cùng mạnh mẽ, tính rễ xúc cảm có thể làm nên một cảnh tượng thương tâm nào

đó Hay mọi hành động của nhân vật, hình ảnh, tiếng nói có tính hài hước đều gâyđược tính hứng khởi Chẳng hạn khi cô cho trẻ làm quen với truyện “Tấm cám”những chi tiết thể hiện tiếng khóc của tấm trong tác phẩm đều gây cho trẻ cảm xúcmạnh mẽ Đó là tiếng khóc “nức nở” khi bị cám lừa chút sạch giỏ cá, tôm Là tiếng

“òa” lên khóc khi bống , người bạn thân thiết khi bị mẹ con cám làm thịt, là tiếng òakhóc “tức tưởi” lúc nhặt thóc với gạo, là nỗi tủi thân, tủi phận “tấm bưng mặt khóc”

Trẻ thể hiện nỗi lo lắng, thương tâm với nhân vật Khi cô kể đến đoạn tấm thử hài,được về cung làm hoàng hậu trẻ vui mừng, thốt lên phấn khởi…

Tiếp nhận của trẻ là tiếp nhận ngây thơ, triệt để Trong tiếp nhận văn học trẻthường vận dụng kinh nghiệm trực tiếp và nguyên hợp, không phân biệt sự khác nhaugiữa chúng Trẻ em không đòi hỏi lí lẽ mà đòi hỏi sự hợp lí về tình cảm trong khuônkhổ hạn hẹp của mình Cho nên giáo viên khi giải thích cho trẻ cần nhất quán và tạodựng niềm tin Với niềm tin ngây thơ trẻ em có tôn giáo của mình Chúng luôn đứng

về cái thiện, chia sẻ, bênh vực những nhân vật tốt, dũng cảm và cao cả, những nhânvật nhỏ bé, yếu ớt cần được bảo vệ Chẳng hạn, khi cô giáo tổ chức cho trẻ chơi tròchơi đóng kịch tác phẩm “Chú dê đen” trẻ rất thích nhân vật chú dê đen và hứng thúghi nhớ Đó là bởi trẻ tiếp nhận ngây thơ, không phân biệt thế giới nghệ thuật trongtcá phẩm và hiện thực đời sống

Tiếp nhận văn học của trẻ em ít bị ràng buộc bởi lí trí và chứa đựng tưởng tượngmạnh mẽ Ở trẻ em , tưởng tượng về cái có thật Do vậy trẻ em rất dẽ bị cuốn hút bởinhững hình tượng hoang đường, kỳ vĩ, tác động mạnh vào trí tưởng tượng của các emnhư: Hình tượng cậu bé làng gióng vươn vai bỗng lớn thành một tráng sỹ, những chitiết về sự hoaá thân kỳ diệu của nhân vật, cô tấm, phép màu kỳ lạ của “Quả bầutiên”….Như vậy, trí tưởng tượng phát triển sớm ở trẻ mẫu giáo là một thứ của trời cho

có tính chất tự nhiên, là tiền đề để cô giáo thực hiện tốt hoạt động đọc và kể tác phẩm

2.Cơ sở thực tiễn:

Trường Mầm non Tân An là một trường nông thôn, với trình độ dân trí còn thấp,điều kiện kinh tế xã hội còn gặp nhiều khó khăn, việc đầu tư hỗ trợ xây dựng cơ sở vậtchất phục vụ cho các hoạt động còn hạn chế, đồ dùng, đồ chơi trang thiết bị phục vụcho môn học còn chưa đáp ứng đối với chương trình giáo dục mầm non mới hiện nay

Vì vậy đứng trước khó khăn trên, bằng vốn hiếu biết của mình tôi luôn tự học hỏi kinhnghiệm để tìm ra những sáng kiến hay để khắc phục những khó khăn đó

II Nhiệm vụ nghiên cứu:

Để hoàn thành đề tài trên tôi cần phải đi giải quyết các nhiệm vụ sau:

- Tìm hiểu thực trạng của việc tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩmvăn học ở trường mầm non.

- Đề xuất các biện pháp giúp trẻ làm quen với môn làm quen với tác phẩm văn học

III.Đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu:

1.Đối tượng nghiên cứu:

- Nội dung chương trình cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học

- Thực trạng của việc tổ chức các hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm vănhọc

3 Phương pháp nghiên cứu:

Trước hết phải nhận định tình hình chung của đối tượng nghiên cứu sau đó đọc –phân tích – tổng hợp tài liệu tham khảo, xây dựng kế hoạch giảng dậy cụ thể và đưa racác phương pháp giáo dục phù hợp

- Một số biện pháp: Để giải quyết nhiệm vụ trên tôi đã sử dụng các phương phápsau:

+ Phương pháp nghiên cứu lý thuyết (nghiên cứu tài liệu):

Sử dụng phương pháp này nhằm thu thập tài liệu lý luận giaỉ quyết nhiệm vụ thứnhất của đề tài Ví dụ như: Phương pháp làm quen văn học, giáo dục học mầm non…

+ Phương pháp quan sát:

Sử dụng phương pháp này nhằm thu thập tài liệu tthực tiễn giải quyết nhiệm vụ thứ

2 của đề tài, quan sát trẻ mẫu giáo khi tham gia hoạt động vui chơi, trò chơi dân gian.Quan sát trẻ mẫu giáo và cô giáo khi tổ chức hoạt động làm quen văn học ở trườngmầm non Tân An

+ Phương pháp điều tra:

Sử dụng phương pháp này nhằm thu thập tài liệu thực tiễn để giải quyết nhiệm vụthứ 2 của đề tài Tôi sử dụng hệ thống các câu hỏi điều tra giáo viên mầm non trườngmầm non Tân An

+Phương pháp đàm thoại: Đàm thoại với trẻ để thu thập thông tin về tổ chức các

hoạt động cho trẻ làm quen văn học tại trường

+ Phương pháp thực nghiệm:

Sử dụng phương pháp này nhằm để kiểm tra biết được kết quả thử nghiệm trên trẻ

có tốt hơn không và tốt hơn là bao nhiêu

PHẦN 2: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU CHƯƠNG I: THỰC TRẠNG CỦA VIỆC TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG CHO TRẺ LÀM QUEN VỚI TÁC PHẨM VĂN HỌC Ở TRƯỜNG MẦM NON

Trong đó: Ban giám hiệu 03 đồng chí

Ban giám hiệu là những đồng chí có trình độ chuyên môn vững vàng, có năng lựcquản lý tốt dầy dặn kinh nghiệm, luôn quan tâm sát sao đến phong trào của nhà trường

và đời sống của giáo viên

Giáo viên: Tổng số 13 đồng chí

Ngoài ra còn có: 01 nhân viên kế toán

Nhà trường có đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên trẻ - khỏe – nhiệt tình Có tinhthần trách nhiệm cao trong công việc, luôn có lòng yêu nghề mến trẻ, có trình độ sư

phạm chuyên môn vững vàng, năng động, linh hoạt trong giảng dạy, có nhiều giáoviên giỏi cấp huyện, tỉnh, chiến sỹ thi đua, nhiều năm liền trường đạt danh hiệutrường tiên tiến xuất sắc cấp huyện luôn có lòng yêu nghề mến trẻ.

Trường có tổng 200 học sinh, với 8 nhóm lớp

Nhà trường luôn xây dựng kế hoạch cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học theođúng chủ đề của chương trình giáo dục Mầm non mới Số tiết học/ tuần/ trẻ là: 1 tiết/

Chương trình “ Làm quen với văn học” ở mẫu giáo đã được đưa vào nhiều thể loại:

ca dao, đồng dao, truyện thần thoại, truyền thuyết, cổ tích, ngụ ngôn, truyện cười,truyện ngắn hiện đại, thơ Số lượng các tác phẩm văn học dân gian được tuyển chọnvào chương trình với một tỷ lệ thích hợp, nhằm dẫn dắt các em trở về với đời sốngvăn hóa vật chất và văn hóa tonh thần của cha ông và trở về với cuội nguồn của dântộc Một số tác phẩm văn học nước ngoài được dịch, được biên soạn lại cũng có trongchương trình Với những tác phẩm ấy, trẻ em ngay từ nhỏ đã có điều kiện tiếp xúc vớinhiều nền văn hóa của các nước trên thế giới

Nội dung chương trình “Làm quen với văn học” ở độ tuổi mẫu giáo đa dạng,phong phú hơn nhiều so với chương trình của nhà trẻ Ở độ tuổi này các em được tiếpxúc với những tác Sơn Tinh, Thủy Tinh, Thánh Gióng), về những sinh hoạt của chínhcác em ở trường và ở nhà (Ai ngoan hơn, Giúp mẹ), có những tác phẩm truyền đếncác em những tri thức khoa học như Cô Mây, Chú Đỗ Con

Văn học là một loại hình nghệ thuật mà trẻ thơ được tiếp xúc rất sớm Ngay từ tuổi

ấu thơ các em được làm quen với giai điệu nhẹ nhàng, tha thiết của lời hát ru Lớn hơn

một chút, các câu truyện dân gian, các tác phẩm thơ chuyện hiện đại đã gieo và lòngcác em sự mến yêu với thế giới xung quanh, giúp các em hiểu về truyền thống laođộng, chiến đấu bền bỉ nhưng vô cùng anh dũng của dân tộc.

*Văn học luôn đem đến cho các em những hình ảnh đẹp đẽ, tươi sáng, gợi mở cho các em những xúc cảm thẩm mỹ và hình thành thị hiếu thẩm mỹ Tiếp xúc với tác

phẩm văn học là các em được tiếp xúc với cả một thế giới bao la đầy âm thanh và màusắc với những hình ảnh đẹp đẽ, sinh động, muôn màu muôn vẻ của thiên nhiên vàcuộc sống

Ví dụ: Bài thơ “Hoa kết trái” của Mẫu giáo nhỡ, bằng cách miêu tả cụ thể nhữngbông hoa rực rỡ màu sắc, Thu Hà đã giúp các em cảm nhận được vẻ đẹp lộng lẫy, tươitốt của mảnh vườn với nhiều loài hoa đẹp:

*Văn học đối với việc giáo dục lòng nhân ái cho trẻ: Lòng nhân ái là một truyền

thống quý báu của người Việt Nam Đó là tình yêu thương những người thân yêu ruộtthịt:

Anh em như thể tay chân

Anh em hòa thuận, hai thân vui vầy…

Hay bài thơ ‘Giữa vòng gió thơm” – mẫu giáo 5- 6 tuổi, thể hiện tình cảm yêuthương và sự chăm sóc tận tình của người cháu đối với bà Giữa trời trưa nắng, không

có gió, cả khu vườn lặng im nhưng hương bưởi hương cau vẫn ngào ngạt lẩn vào tayquạt của bé để:

Cho bà nằm mát

Giữa vòng gió thơm…

Tình cảm với thầy cô, bạn bè và những người lao động, những người có công vớiđất nước cũng là một nội dung được nhắc nhiều trong văn học viết cho trẻ em lứa tuổiMầm non

Ví dụ bài “Hạt gạo làng ta” – mẫu giáo lớn của Trần Đăng Khoa giúp trẻ hiểu được

sự vất vả, lam lũ của người nông dân trong quá trình làm ra hạt gạo Hạt gạo khôngchỉ là kết tinh của những giá trị vật chất và những giá trị tinh thần mà còn là kết quảcủa những vật lộn của người nông dân để chống chọi với sự khắc nghiệt của thời tiết

và sự khốc liệt của chiến tranh vì thế mỗi hạt thóc, hạt gạo làm ra không chỉ mangnặng công ơn cô bác nông dân mà còn mang trong đó niềm vui, niềm tự hào của cảdân tộc vượt lên khó khăn để chiến thắng kẻ thù

Đó là tình làng nghĩa xóm “tối lửa tắt có nhau”, là tình cảm với muôn người trongcùng đất nước:

“Nhiễu điều phủ lấy giá gương

Người trong một nước phải thương nhau cùng”

*Văn học đối với việc mở rộng và nâng cao nhận thức cho trẻ em lứa tuổi Mầm non:

Văn học là một phương tiện hữu hiệu giúp trẻ mở rộng và nâng cao nhận thức vềthế giới xung quanh Giúp các em nhận biết về các hiện tượng tự nhiên như mây,mưa, sấm, chớp….

Ví dụ: Bài thơ “Mưa” được Trần Đăng Khoa thể hiện hết sức sống động:Lộp độp

Nghiêng nghiêng đôi má

Cười đón mưa rơi…

Văn học cũng cho các em những hiểu biết rất thú vị về thế giới cỏ cây, hoa lá

Ví dụ: Bài thơ “Hoa kết trái”, Thanh Hà giúp các em nhận biết rõ đặc điểm của cácloài hoa, quả:

Hoa đỗ xinh xinh…

Văn học còn giúp các em mở rộng sự nhận thức về thế giới loài vật

Ví dụ: Bài thơ “Đàn gà con” – mẫu giáo bé, Phạm Hổ đã giải thích cho các em vềquá trình sinh trưởng và phát triển của các con vật

*Văn học đối với việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ lứa tuổi Mầm non: Phát triển

ngôn ngữ là nhiệm vụ quan trọng trong giáo dục Mầm non, đặc biệt là giáo dục mẫugiáo Bởi lẽ, ngôn ngữ gắn liền với tư duy Nếu trẻ không được trang bị vốn ngôn ngữnhất định trẻ sẽ không thể đến trường phổ thông để lĩnh hội tri thức và nền văn hóacủa nhân loại Văn học giúp trẻ mở rộng vốn từ đặc biệt là từ ngữ nghệ thuật., giúp trẻphát triển lời nói mạch lạc, nâng cao khả năng biểu đạt Quá trình trẻ nghe kể chuyện,nghe đọc thơ đặc biệt là khi trẻ được trực tiếp kể lại truyện hoặc học thuộc lòng thơ,chính là quá trình trẻ tích lũy thêm được nhiều từ mới, đặc biệt là từ nghệ thuật và họcthêm được những cách diễn đạt giàu hình ảnh, giàu sức biểu cảm, ví dụ: Khi đọc câuthơ: Hoa lựu chói chang- Đỏ như đốm lửa, có cháu đã nhận xét: Cái áo của bạn Hà đỏnhư màu hoa phượng…

Vai trò của văn học đối với việc giáo dục trẻ em lứa tuổi Mầm non là rất to lớn.Văn học góp phần giúp cho trẻ phát triển nhân cách toàn diện Sẽ là rất thiệt thòi chonhững đứa trẻ không thường xuyên được tiếp xúc với tác phẩm văn học Chính vì vậycần đưa văn học – nghệ thuật của ngôn từ đến với trẻ từ rất sớm, thậm chí ngay từ khitrẻ mới chào đời, bằng những lời ru, những câu chuyện Giáo viên Mầm non phải traudồi những kiến thức cơ bản để cảm thụ thật tốt các tác phẩm văn học thì mới có thểtruyền dạy cho trẻ được những cái hay, cái đẹp của tác phẩm Với sự hướng dẫn của

cô giáo, trẻ được nghe, được học các tác phẩm văn học, đó là những bài học làmngười đầu tiên và những bài học đó sẽ cùng trẻ lớn dần lên theo năm tháng, trong suốt

cả cuộc đời

2.Thuận lợi:

Trường mầm non Tân An được sự quan tâm của các cấp ủy Đảng, chính quyền địaphương nên cơ sở vật chất từng bước khang trang đảm bảo thực hiện nhiệm vụ chămsóc giáo dục trẻ Đội ngũ giáo viên nhiệt tình yêu nghề, mến trẻ, tâm huyết với nghềnghiệp với 100% giáo viên có trình độ đạt chuẩn trở lên

100% giáo viên đều tham gia các lớp bồi dưỡng chuyên đề do Phòng Giáo dục vàĐào tạo tổ chức, tích cực tự học, tự bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệpvụ

*Cơ sở vật chất:

Nhà trường có 8 lớp chia làm 4 khu, có các phòng chức năng phục vụ cho công tácchăm sóc, giáo dục trẻ 100% trẻ đến trường được ăn bán trú, thực hiện nghiêm túcquy trình chế biến món ăn cho trẻ theo quy tắc bếp ăn một chiều đảm bảo chăm sócnuôi dưỡng trẻ đạt kết quả tốt

Trang thiết bị dạy học như máy vi tính được kết nối mạng Internet, có ti vi, loađài…đồ dùng, đồ chơi thường được mua sắm tương đối đầy đủ, thuận lợi cho việc dạyhọc và vui chơi của trẻ, giúp trẻ học tập tốt các môn học khác nói chung và môn làmquen với văn học nói riêng

Ban giám hiệu trường luôn quan tâm sát sao đến chất lượng chuyên môn của giáoviên trong trường.

*Về sự phối kết hợp:

Hàng năm, nhà trường và chính quyền địa phương thường xuyên quan tâm đầu tưmuc sắm trang thiết bị, phương tiện dạy học Một số bậc phụ huynh, học sinh khôngnhững luôn quan tâm đến việc học của con cái mà còn mua sắm đồ dùng đồ chơi phục

vụ cho công tác chăm sóc, giáo dục được tốt hơn

3.Khó khăn:

Cơ sở vật chất tuy đã đầy đủ nhưng còn hạn chế về chất lượng, diện tích lớp họccòn chật trội, số học sinh so với số lớp luôn là quá tải gây khó khăn cho việc tổ chứccác hoạt động giáo dục và công tác chăm sóc giáo dục trẻ

Thời gian làm việc của giáo viên quá nhiều thường từ 10 đến 12 tiếng/ngày nênảnh hưởng rất lớn đến việc làm đồ dùng đồ chơi, học tập, trao đổi, nghiên cứu nângcao trình độ nghiệp vụ của giáo viên Trình độ chuyên môn chưa đồng đều, hạn chếnăng khiếu như hát, múa, kế truyện….nên chưa thực sự thu hút được trẻ Do trẻ trongtrường đều là nhà nông nên khả năng nhận thức còn hạn chế

Một số giáo viên vận dụng đổi mới hình thức, phương pháp dạy học chưa linhhoạt, chưa phù hợp với yêu cầu Đặc biệt qua quá trình tìm hiểu môn Làm quen vănhọc ở trường Mầm non Tân An em thấy nguyên nhân giáo viên ngại dạy môn văn học

là do một số giáo viên chưa hiểu rõ tầm quan trọng, mục đích, ý nghĩa của môn vănhọc đối với trẻ Mầm non, một số giáo viên còn nói ngọng, giọng kể chưa diễn cảm,chưa lôi cuốn trẻ, một số giáo viên chưa nắm vững được phương pháp dạy văn họcnên chất lượng cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học trong trường mầm non còn hạnchế

Nhân dân địa phương phần lớn là làm nông nghiệp, rất bận rộn với công việc củamình nên chưa quan tâm chăm sóc đúng mức tới con em của mình hay cũng có một sốbậc phụ huynh chưa thực sự hiểu về trách nhiệm của gia đình trong việc chăm sóc,

giáo dục trẻ cũng như chương trình chăm sóc trẻ ở lứa tuổi mầm non Do vậy, chưa cóbiện pháp phối hợp, kết hợp giữa cha mẹ và cô giáo để đạt hiệu quả giáo dục tốt nhất.

Do vậy, vấn đề đặt ra với tôi là làm thế nào để nâng cao chất lượng giáo dục dạymôn văn học cho trẻ mầm non

Từ những thực trạng trên thúc đẩy em nghiên cứu đề tài này để tìm ra những biệnpháp tốt nhất nhằm giúp trẻ làm quen với văn học để nâng cao hiệu quả giảng dạy bộmôn văn học

CHƯƠNG II : ĐỀ XUẤT MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ HỌC TỐT

MÔN LÀM QUEN VỚI TÁC PHẨM VĂN HỌC

Để thực hiện tốt các hoạt động “Cho trẻ làm quen với văn học trong trường mầm

non hiện nay” em sử dụng một số phương pháp sau:

Phương pháp cho trẻ làm quen với văn học từ lâu được nói đến trong giáo dụcmầm non Tuy nhiên phải thấy rằng nội dung cụ thể của nó không đơn giản chỉ là việc

kể chuyện hay đọc thơ theo kiểu dânh gian như ông bà, bố mẹ vẫn làm với con trẻ.Ngày nay, giáo dục mầm non đang càng được coi trọng, việc chăm sóc, giáo dục thực

sự đã trở thành một khoa học đòi hỏi người giáo viên phải có nghiệp vụ sư phạm cầnthiết

Các nhà nghiên cứu đã nhận thức rõ sự tác động to lớn của các ngôn từ văn học khiđược đọc, kể một cách nghệ thuật Khi dạy có sử dụng các đồ dùng trực quan minhhọa hoặc bằng việc đàm thoại, giảng giải nội dung, bằng việc tập cho trẻ kể lại hoặcchuyển đổi tác phẩm thành kịch bản cho trẻ đóng vai

I Cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học bằng phương pháp đọc kể diễn cảm:

Đây là yếu tố quan trọng nhất tạo nên sự thành công của tác phẩm:

Có nhiều định nghĩa về vấn đề này, song hiểu một cách đơn giản có thể quan niệmviệc đọc, kể tác phẩm văn học một cách diễn cảm hay còn gọi là đọc kể nghệ thuật là

người đọc, người kể, sử dụng mọi sắc thái của giọng để trình bày tác phẩm, giúpngười nghe có thể nhìn thấy những cái đã được nghe và khơi gọi lên những dungđộng, những cảm xúc ở họ Muốn thực hiện tốt việc đọc kể diễn cảm tác phẩm vănhọc trước hết cô giáo phải rèn luyuên để đọc đũng tác phẩm.

Để thực hiện tốt được hoạt động nghệ thuật này thì giáo viên Mầm non đọc, kểphải tập luyện nhiều để có kỹ năng, kỹ xảo và phải nắm được các thủ thuật cơ bản củaviệc đọc, kể diễn cảm như: giọng điệu, ngữ điệu, nhịp điệu, cách ngắt giọng, cường độ

âm thanh phù hợp với tác phẩm

1 Xác định giọng điệu:

Việc xác định giọng điệu cơ bản giúp cho người nghe cảm nhận được giá trị nộidung, nghệ thuật của tác phẩm và nó phụ thuộc vào thể loại, nội dung và phong tácngôn ngữ Ví dụ như truyện cười thường kể bằng giọng điệu dí dỏm, hài hước, truyệnngụ ngôn thường có các nhân vật rõ ràng nên giọng điệu phải thể hiện được tính cáchtừng nhân vật, câu kết của truyện là đúc rút kinh nghiệm thường kể giọng triết lý, hómhỉnh, truyện cổ tích kể với giọng thủ thỉ, tâm tình…

Ví dụ: Truyện “Mèo lại hoàn mèo” (lớp mẫu giáo nhỡ)

-Đoạn đầu, dẫn dắt truyện: Kể với giọng điệu chậm rãi, nhấn mạnh vào chi tiết chủnhà đặt tên cho con mèo là trời

-Phần nội dung chính của truyện: chú ý thay đổi giọng điệu và ngắt giọng sau mốicâu để trẻ phân biệt lời đối thoại của hai nhân vật và tính chất hài hước của câuchuyện Giọng của người bạn thể hiện sự ngạc nhiên, hóm hỉnh (có ý nghĩa châmbiếng), cường độ giọng hơn cao hơn bình thường Giọng của chủ nhà nhỏ nhẹ, chậmrãi, biểu hiện sự lúng túng vì bị khách căn vặn

-Đoạn kết: từ chỗ “người bạn vỗ tay cười ”: Kể bằng giọng vui, dí dỏm, nhấn vàochi tiết “mèo lại hoàn mèo”

Ví dụ: Truyện Cáo, Thỏ, gà trống (lớp mẫu giáo 4 – 5 tuổi)

-Giọng Thỏ buồn rầu

-Giọng Cáo phần đầu thì quát nạt, phần cuối truyện thì hoảng sợ