Các đề luyện năng cao 3

Từ mùa xuân của thiên nhiên đất trời, tác giả đã chuyển cảm nhận về mùa xuân của cuộc sống, nhân dân và đất nước.. Sức sống của “mùa xuân đất nước” còn được cảm nhận qua nhịp điệu hối hả

c Phân tích tác dụng của ẩn dụ chuyển đổi cảm giác đợc sử dụng trong đoạn.

d Viết đoạn diễn dịch phân tích đoạn thơ để thấy cảm xúc của Thanh H ải trớc mùa xuân của đất nớc

Đề 2: Đọc đoạn thơ và trả lời câu hỏi :

Mùa xuân ngời cầm súng

Cứ đi lên phía trớc…

(Thanh Hải - Mùa xuân nho nhỏ)

a Những BPTT nào đã đợc sử dụng trong đoạn thơ trên?Nêu tác dụng?

b Từ “lộc” “mùa xuân” có ý nghĩa gì?

c Đọc và nhận xét cách cảm thụ, phát hiện các lỗi câu của ngời viết trong đoạn văn sau:

“Lộc”, lá non chồi biếc, tinh túy của thiên nhiên, của mùa xuân đất trời Hình

ảnh “lộc giắt đầy quanh lng”, hình ảnh rất thật Trên đờng hành quân, để ngụy trang, thờng giắt cành lá quanh mình Nhng nếu Thanh Hải viết: “lá giắt đầy quanh lng” thì câu thơ sẽ mất đi bao ý nghĩa mà từ “ lộc” tạo nên

(Bài làm của học sinh)

d Có thể thay “xôn xao” bằng “lao xao” đợc không?

e.Viết đoạn tổng- phân- hợp khoảng 8 câu, phân tích dễ làm rõ giá trị của các điệp ngữ trong đoạn thơ trên

Đề 3 :

Trong bài thơ " Mựa xuõn nho nhỏ" của Thanh Hải cú cõu :

ô Ta làm con chim hút ằ

1.Chộp chớnh xỏc 7 cõu nối tiếp cõu thơ trờn

2.Nờu hoàn cảnh sỏng tỏc bài thơ.Hoàn cảnh đú cú ý nghĩa nh thế nào trong việc bày

tỏ cảm xỳc của nhà thơ ?

3 ở phần đầu của bài thơ, tỏc giả dựng đại từ"Tụi", nhung ở đoạn thơ vừa chộp lại

sử dụng đại từ "Ta".Vỡ sao vậy?

4.Mở đầu đoạn văn phõn tớch 8 cõu thơ trờn, một học sinh viết: Từ xỳc cảm trước mựa xuõn của thiờn nhiờn đất nuớc, Thanh hải đó bày tỏ khỏt vọng mónh liệt muốn dõng hiến cho cuộc đời Coi đõy là cõu mở đoạn, hóy hoàn chỉnh đoạn văn bằng cỏch viết tiếp phần thõn đoạn cú độ dài khoảng 10 cõu, trong đú cú lời dẫn trực tiếp

và kết đoạn là một cõu hỏi tu từ

Kiến thức trọng tâm

- Giới thiệu tác giả, tác phẩm, hoàn cảnh sáng tác

- Phân tích ý nghĩa của nhan đề bài thơ

- Một vài nội dung về thể thơ, mạch cảm xúc, dấu câu, hình ảnh thơ

- Phân tích bài thơ

Gợi ý:

Đề 1

b Cấu tạo ngữ pháp của hau câu thơ :

Mọc giữa dòng sông xanh // một bông hoa tím biếc

- Phân tích đợc giá trị của cách đặt câu đó

+ Gợi ấn tợng về sự xuất hiện của bông hoa tím - Sức sông m nh liệt của mùa xuân.ã+ Diễn tả cảm xúc ngạc nhiên, thú vị của nhà thơ trớc một hình ảnh của mùa xuân

d Về nội dung: Trình bày đợc những cảm nhận về bức tranh mùa xuân xứ Huế trong đoạn thơ Có thể nói đến các ý sau:

- Chỉ bằng vài nét, Thanh Hải đ phác hoạ bức tranh mùa xuân xứ Huế với không gianãcao rộng, màu sắc tơi thắm đặc trng của Huế (dẫn chứng)

- Bức tranh sống động với hình ảnh con chim chiền chiện và tiếng hót vang vọng, tơi vui

- Con ngời xuất hiện, hòa vào thiên nhiên, nâng niu trân trọng đa tay hứng từng giọt amm thanh của MX long lanh rơi xuống ( phân tích sự sáng tạo và cái đẹp của hai câu thơ

“Từng giọt long lanh rơi - Tôi đa tay tôi hứng” ) say sa, ngây ngất

Đề 2 :

e Về nội dung:

- Chỉ rõ các điệp ngữ trong đoạn: Mùa xuân, lộc, tất cả

- Vị trí điệp ngữ: đầu câu

- Cách điệp ngữ: Cách nhau và nối liền nhau?

- Tác dụng: Tạo nhịp điệu cho câu thơ, các điệp ngữ tạo nên điểm nhấn trong câu thơ nh nốt nhấn trong bản nhạc, góp phần gợi ý không khí sôi nổi, tấp nập của bức tranh đất nớc lao động, chiến đấu

Đề 3 :

3 Sự chuyển đổi từ tôi sang đại từ ta trong bài thơ Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải hoàn toàn không phải là sự ngẫu nhiên vô tình mà là dụng ý nghệ thuật tạo nên hiệu quả sâu sắc

Đó là sự chuyển từ cái tôi cá nhân nhỏ bé hòa với cái ta chung của cộng đồng nhân dân, đất nớc Trong cái ta chung vẫn còn cái tôi riêng, hạnh phúc là sự hòa hợp và cống hiến Thể hiện niềm tự hào, niềm vui chung của dân tộc trong thời đại mới (1.0 điểm).

4 Gợi ý nội dung phần thân

* Từ xúc cảm về mùa xuân thiên nhiên, mùa xuân đất nớc, nhà thơ có khát vọng thiết tha, làm "mùa xuân nho nhỏ" dâng cho đời

1 Đó là ớc nguyện đợc sống đẹp, có ích cho đời

Muốn làm chim hót, cành hoa, nốt trầm xao xuyến trong bản hoà ca - Phân tích các hình

ảnh này để thấy vẻ đẹp ớc nguyện của Thanh Hải

2 Ước nguyện ấy đợc thể hiện một cách chân thành, giản dị, khiêm nhờng

- Nguyện làm những nhân vật làm những nhân vật bình thờng nhng có ích cho đời

- ý thức về sự đóng góp của mình: dù nhỏ bé nhng cái tinh tuý, cao đẹp của tâm hồn mình góp cho đất nớc

- Hiểu mối quan hệ riêng chung sâu sắc: chỉ xin làm một nốt trầm khiêm nhờng trong hoà

- Ước nguyện hiến dâng ấy lặng lẽ, suốt đời, sống đẹp đẽ

* Khổ thơ thể hiện xúc động một vấn đề nhân sinh lớn lao

Đặt khổ thơ trong mối quan hệ với hoàn cảnh của Thanh Hải lúc ấy, ta càng hiểu hơn vẻ

đẹp tâm hồn nhà thơ

Bài tham khảo:

“Nếu là con chim, chiếc lỏ, Con chim phải hút, chiếc lỏ phải xanh

Lẽ nào vay mà khụng trả, Sống là cho, đõu chỉ nhận riờng mỡnh.”

(Tố Hữu)

Tố Hữu – nhà thơ cựng quờ hương xứ Huế với Thanh Hải – đó viết trong bài

“Một khỳc ca xuõn” những lời tõm niệm thật chõn thành, giản dị và tha thiết

Đú là “lặng lẽ dõng cho đời” Cũn Thanh Hải khi viết bài thơ “Mựa xuõn nho nhỏ” trước lỳc ra đi, khụng những đó giải bày những suy ngẫm mà cũn

mong ước được dõng hiến một mựa xuõn nho nhỏ của mỡnh cho mựa xuõn

vĩ đại của đất nước Việt Nam

Sinh ra, lớn lờn, hoạt động cỏch mạng và tham gia cụng tỏc văn nghệ suốt hai thời khỏng chiến chống thực dõn Phỏp và đế quốc Mỹ ngay chớnh trờn

quờ hương ruột thịt của mỡnh Ở địa diểm nào, hoàn cảnh nào ụng cũng thể hiện được lẽ sống của mỡnh Đú là sự giản dị, chõn thành, yờu người và khỏt vọng dõng hiến sức mạnh cho đời như chớnh cuộc sống và tõm hồn ụng Chỳng ta cú thể coi bài thơ “Mựa xuõn nho nhỏ” là mún quà cuối cựng

mà Thanh Hải dõng tặng cho đời trước lỳc về cừi vĩnh hằng Chớnh vỡ vậy nú bõng khuõng, tha thiết và sõu lắng hơn tất cả để cuối cựng thể hiện một Thanh Hải yờu người, yờu cuộc sống, yờu quờ hương đất nước và cũn là một Thanh Hải sống cho thơ và sống cho đời

I Thõn bài

1 Giới thiệu chung

Trước lỳc vĩnh viễn ra đi ụng cũng để lại cho đời những vần thơ thật nhõn hậu, thiết tha và thanh thản, khụng hề gợn một nột u buồn nào của một cuộc đời sắp tắt Khi cuộc đời mỡnh đó bước vào cuối đụng, nhà thơ vẫn nghĩ đến một mựa xuõn bất diệt, muụn thuở và nguyện dõng hiến cho đời

Một nột đặc trưng nơi xứ Huế là hỡnh ảnh màu tớm Một màu tớm thật gợn nhẹ như màu tớm hoa sim mọc giữa con sụng xanh biếc hay như những tà

ỏo dài với màu tớm thật nhẹ nhàng của những cụ gỏi Huế Cảm xỳc về mựa xuõn mở ra thật ngỡ ngàng, bất ngờ, khụng gian như tươi tắn hơn, trẻ trung hơn, thỏnh thoỏt hơn:

“Ơi con chim chiền chiệnHút cho mà vang trời,Từng giọt long lanh rơi,Tụi đưa tay tụi hứng”

Trong khụng gian vang vang vui tươi của tiếng chim càng đậm đà chất Huế hơn nhờ dựng đỳng chỗ những ngụn từ đặc trưng xứ Huế Một từ “Ơi” đặt ở đầu cõu, một từ “chi” đứng sau động từ “hỏt” đó đưa cỏch núi ngọt ngào, thõn thương của Huế vào nhạc điệu của thơ Từ “giọt” được hiểu theo rất nhiều nghĩa: cú thể là “giọt nắng bờn thềm”, giọt mưa xuõn, giọt sương sớm nhng hay hơn cả thì đó là tiếng hút của những chỳ chim chiền chiện Nhưng đối với khung sắc trời xuõn thỡ giọt xuõn càng làm tăng thờm vẻ đẹp và sự quyến rũ của nú Một từ “hứng” cũng đủ diễn tả sự trõn trọng của nhà thơ đối với vẻ đẹp của trời, của sụng, của chim muụng hoa lỏ; đồng thời cũng thể hiện cảm xỳc trọn vẹn của Thanh Hải trước mựa xuõn của thiờn nhiờn đất trời

Từ mùa xuân của thiên nhiên đất trời, tác giả đã chuyển cảm nhận về mùa xuân của cuộc sống, nhân dân và đất nước Với hình ảnh “người cầm súng” và “người ra đồng”, biểu tượng của hai nhiệm vụ: chiến đấu bảo vệ tổ quốc và lao động tăng gia để xây dựng đất nước với những câu thơ giàu hình ảnh và mang tính gợi cảm:

“Mùa xuân người cầm súng,Lộc giắt đầy trên lưng

Mùa xuân người ra đồng,Lộc trãi dài nương mạ

Tất cả như hối hả,Tất cả như xôn xao…”

Hình ảnh mùa xuân của đất trời đọng lại trong lộc non đã theo người cầm súng và người ra đồng, hay chính họ đã đem mùa xuân đến cho mọi miền của tổ quốc thân yêu

Tác giả đã sử dụng biện pháp điệp từ, điệp ngữ như nhấn mạnh và kết thúc một khổ thơ bằng dấu ba chấm Phải chăng dấu ba chấm như còn muốn thể hiện rằng: đất nước sẽ còn đi lên, sẽ phát triển, sẽ đến với một tầm cao mới

mà không có sự dừng chân ngơi nghỉ

Sức sống của “mùa xuân đất nước” còn được cảm nhận qua nhịp điệu hối

hả, những âm thanh xôn xao của đất nước bốn ngàn năm, trải qua biết bao vất vả và gian lao để vươn lên phía trước và mãi khi mùa xuân về lại được tiếp thêm sức sống để bừng dậy, được hình dung qua hình ảnh so sánh rất đẹp:

“Đất nước bốn ngàn nămVất và vào gian laoĐất nước như vì sao

Cứ đi lên phía trước”

Đó chính là lòng tự hào, lạc quan, tin yêu của Thanh Hải đối với đất nước, dân tộc Những giọng thơ ấy rất giàu sức suy tưởng và làm say đắm lòng người

Từ cảm xúc của thiên nhiên, đất nước, mạch thơ đã chuyển một cách

tự nhiên sang bày tỏ suy ngẫm và tâm niệm của nhà thơ trước mùa xuân của đất nước Mùa xuân của thiên nhiên, đất nước thường gợi lên ở mỗi con người niềm khát khao và hi vọng; với Thanh Hải cũng thế, đây chính là thời điểm mà ông nhìn lại cuộc đời và bộc bạch tâm niệm thiết tha của một nhà cách mạng, một nhà thơ đã gắn bó trọn đời với đất nước, quê hương với một khát vọng cân thành và tha thiết:

“Ta làm con chim hót,

Khát vọng của ông là được làm con chim hót, một cành hoa để hoà nhập vào “mùa xuân lớn” của đất nước, góp một nốt trầm vào bản hoà ca bất tận của cuộc đời Hiến dâng “mùa xuân nho nhỏ” nghĩa là tất cả những gì tốt đẹp nhất, dù nhỏ bé của mỗi người cho cuộc đời chung cho đất nước Điều tâm niệm đó thật chân thành, giản dị và tha thiết – xin được làm một nốt trầm trong bản hoà ca của cuộc đời nhưng là “một nốt trầm xao xuyến”.

Điều tâm niệm của tác giả: “lặng lẽ dâng cho đời” chính là khát vọng chung của mọi người, ở mọi lứa tuổi, chứ đâu phải của riêng ai Thanh Hải đã thể hiện hết mình vì lòng tin yêu cuộc sống và khiêm tốn hiến dâng cho đất

nước, cho cuộc đời, bởi vậy, xuất phát từ tiếng lòng thiết tha, nhỏ nhẹ, chân thành của tác giả nên lời thơ dễ dàng được mọi người tiếp nhận và chia sẻ cho nhau:

“Một mùa xuân nho nhỏLặng lẽ dâng cho đời

Dù là tuổi hai mươi

Dù là khi tóc bạc”

Đã gọi là cống hiến cho đời thì dù ở tuổi nào đi chăng nữa cũng phải luôn biết cố gắng hết tâm trí để phục vụ và hiến dâng cho quê hương, đất nước mến yêu của chính mình Già - cống hiến tuổi già, trẻ - cống hiến sức trẻ để không bao giờ thất vọng trước chính bản thân mình

Thật cảm động và kính phục biết bao khi đọc những vần thơ như lời tổng kết của cuộc đời “Dù là tuổi hai mươi” khi mới tham gia kháng chiến cho đến khi tóc bạc là thời điểm hiện thời vẫn lặng lẽ dâng hiến cho đời và bài thơ này là một trong những bài thơ cuối cùng “Một mùa xuân nho nhỏ” cuối cùng của Thanh Hải dâng tặng cho đời trước lúc ông bước vào thế giới cực lạc, chuẩn bị ra đi mãi mãi

Kết thúc bài thơ bằng một âm điệu xứ Huế: điệu Nam ai, Nam Bình mênh mang tha thiết, là lời ngợi ca đất nước, biểu hiện niềm tin yêu và gắn bó sâu nặng của tác giả với quê hương, đất nước, một câu chân tình thắm thiết

“Mùa xuân ta xin hátCâu Nam ai, Nam BìnhNước non ngàn dặm tìnhNước non ngàn dặm mìnhNhịp phách tiền đất Huế”

3 Đánh giá chung

Những lời tâm sự cuối cùng của người sắp mất luôn là những lời thực sự, luôn chứa chan tình cảm, ước nguyện sâu lắng nhất… và bài thơ này cũng chính là những điều đúc kết cả cuộc đời của ông Ông đã giải bày, tâm tình những điều sâu kín nhất trong lòng, và chính lúc đó Thanh Hải đã thả hồn vào thơ, cùng chung một nhịp đập với thơ để ông và thơ luôn được cùng nhau, hiểu nhau và giải bày cho nhau

II Kết bài

Tóm lại bài thơ đã sử dụng thể thơ năm chữ, mang âm hưởng dân ca nhẹ nhàng tha thiết, giàu hình ảnh, nhạc điệu, cất trúc thơ chặt chẽ, giọng điệu

đó thể hiện đỳng tõm trạng, cảm xỳc của tỏc giả Nột đặc sắc của bài thơ là

ở chỗ nú đề cập đến một vấn đề lớn và quan trọng “nhõn sinh”, vấn đề ý nghĩa cuộc sống của mỗi cỏ nhõn được Thanh Hải thể hiện một cỏch chõn thành, thiết tha, bằng giọng văn nhỏ nhẹ như một lời tõm sự, gửi gắm của mỡnh với cuộc đời Nhà thơ ước nguyện làm một “mựa xuõn” nghĩa là sống đẹp, sống với tất cả sức sống tươi trẻ của mỡnh nhưng rất khiờm nhường; là

“một mựa xuõn nho nhỏ” gúp vào “mựa xuõn lớn” của đất nước của cuộc đời chung và bài thơ cũng cú ý nghĩa hơn khi Thanh Hải núi về “mựa xuõn nho nhỏ” nhưng núi được tỡnh cảm lớn, những xỳc động của chớnh tỏc giả và của cả chỳng ta

Luyện đề :Viếng lăng Bác (Viễn Phơng)

Kiến thức trọng tâm

- Giới thiệu tác giả, tác phẩm, hoàn cảnh sáng tác

- Phân tích ý nghĩa của nhan đề bài thơ

- Một vài nội dung về thể thơ, mạch cảm xúc, dấu câu, hình ảnh thơ

- Phân tích bài thơ

Luyện đề

Đề 1.Mở đầu bài thơ Viếng lăng Bỏc, Viễn Phương viết:

Con ở miền Nam ra thăm lăng Bỏc

Đó thấy trong sương hàng tre bỏt ngỏt

ễi!Hàng tre xanh xanh Việt Nam

Bóo tỏp mưa sa đứng thẳng hàng

và ở cuối bài,nhà thơ bày tỏ nguyện ước: "Muốn làm cõy tre trung hiếu chốn này"

a Theo em, những hỡnh ảnh nào là ẩn dụ? Em cảm nhận được từ cỏc hỡnh ảnh ẩn dụ

đú ý nghĩa sõu xa như thế nào về tỡnh cảm thiờng liờng cao đẹp của nhõn dõn với Bỏc Hồ kớnh yờu

b.Cõy tre đó trở thành hỡnh ảnh trung tõm của nhiều tỏc phẩm văn học Việt Nam Hóy chộp lại hai cõu nối tiếp nhau của một bài thơ đó học mà trong đú,nhà thơ đó mượn hỡnh ảnh cõy tre để gợi liờn tưởng đến tỡnh yờu thương đoàn kết của người Việt Nam(Ghi rừ tờn tỏc giả,tỏc phẩm)

c Viết đoạn văn diễn dịch khoảng 8 câu phân tích hình ảnh hàng tre trong khổ thơ trên, trong

đoạn có câu văn dùng phần phụ chú (gạch chân phần phụ chú đó)

Đề 2

Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ.

(“Viếng lăng Bác” – Viễn Phơng)

a H y phân tích ý nghĩa hình ảnh ẩn dụ và nhân hoá.ã

b Chép hai câu thơ có hình ảnh ẩn dụ mặt trời trong một bài thơ mà em đ học (Ghi rõ tênã

và tác giả bài thơ)

c Viết 1 đoạn diễn dịch giới thiệu về bài thơ

Đề 3

Cuộc đời Chủ tịch Hồ Chớ Minh là nguồn cảm hứng vụ tận cho sỏng tạo nghệ thuật

Mở đầu tỏc phẩm của mỡnh, một nhà thơ viết:

"Con ở miền Nam ra thăm lăng Bỏc

Và sau đú, tỏc giả thấy:

Bỏc nằm trong giấc ngủ bỡnh yờn

Giữa một vầng trăng sỏng dịu hiền

Vẫn biết trời xanh là mói mói

Mà sao nghe nhúi ở trong tim! "

Cõu 1: Những cõu thơ trờn trớch trong tỏc phẩm nào? Nờu tờn tỏc giả và hoàn cảnh ra đời của bài thơ ấy

Cõu 2: Nêu ý nghĩa của hình ảnh vầng trăng, trời xanh Từ nhói có thể thay bằng các từ

“đau””đau đớn” đợc không?

Cõu 3 : Từ những cõu đó dẫn kết hợp với những hiểu biết của em về bài thơ, hóy cho biết cảm xỳc trong bài được biểu hiện theo trỡnh tự nào? Sự thật là Người đó ra đi nhưng vỡ sao nhà thơ vẫn dựng từ thăm và cụm từ giấc ngủ bỡnh yờn?

Cõu 4: Dựa vào khổ thơ trờn, hóy viết một đoạn văn khoảng 10 cõu theo phộp lập luận quy nạp (cú sử dụng phộp lặp và cú một cõu chứa thành phần phụ chỳ) để làm

rừ lũng kớnh yờu và niềm xút thương vụ hạn của tỏc giả đối với Bỏc khi vào trong lăng

Cõu 5: Trăng là hỡnh ảnh xuất hiện nhiều trong thi ca Hóy chộp chớnh xỏc một cõu thơ khỏc đó học cú hỡnh ảnh trăng và ghi rừ tờn tỏc giả, tỏc phẩm

Đề 4: Trong bài Mùa xuân nho nhỏ, Thanh Hải viết :

Ta làm con chim hót

Ta làm một cành hoa.

Kết thúc bài Viếng lăng Bác, Viễn Phơng có viết :

Mai về Miền Nam thơng trào nớc mắt Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác.

a Hai bài thơ của hai tác giả viết về đề tài khác nhau nhng có chung chủ đề H y chỉ ra tãtởng chung đó

b Viết một đoạn văn khoảng 5 câu phát biểu cảm nghĩ về 1 trong hai đoạn thơ trên Gợi ý

- Dùng hình ảnh ẩn dụ “mặt trời trong lăng” để viết về Bác, Viễn Phơng đ ca ngợi sự vĩ đạiãcủa Bác, công lao của Bác đối với non sông đất nớc.

- Đồng thời, hình ảnh ẩn dụ “mặt trời trong lăng” cũng thể hiện sự tôn kính, lòng tôn kính của nhân dân với Bác, niềm tin Bác sống m i với non sông đất nã ớc ta

b Hai câu thơ có hình ảnh ẩn dụ mặt trời:

Mặt trời của Bắp thì nằm trên đồiMặt trời của mẹ em nằm trên lng

(“Khúc hát ru những em bé lớn trên lng mẹ” – Nguyễn Khoa Điềm)

c

- Năm 1976, một năm sau khi đất nớc đợc thống nhất, nhà thơ Viễn Phơng – ngời con của miền Nam – ra thăm miền Bắc, vào viếng lăng Bác Hồ

- Bài thơ đợc sáng tác trong dịp đó và in trong tập “Nh mấy mùa xuân” (1978)

- Bài thơ có giọng điệu tha thiết, trang trọng; nhiều hình ảnh ẩn dụ đẹp và gợi cảm; ngôn ngữ bình dị mà cô đúc

- Bằng cảm xúc chân thành, Viễn Phơng đ thể hiện đã ợc trong bài thơ lòng thành kính thiêng liêng, niềm xúc động sâu sắc của nhà thơ và của nhân dân đối với Bác

Đề 3

Cõu 1: Đoạn thơ trờn được trớch trong bài Viếng lăng Bỏc của nhà thơ Viễn

Phương Bài thơ được viết năm 1976, sau khi cuộc khỏng chiến chống Mỹ kết thỳc, đất nước thống nhất, Lăng Hồ Chủ tịch vừa khỏnh thành Viễn Phương ra thăm miền Bắc, vào lăng viếng Bỏc

Cõu 2: Cảm xỳc trong bài thơ được biểu hiện theo trỡnh tự từ ngoài vào trong, rồi lại

trở ra ngoài, hợp với thời gian một chuyến viếng lăng Bỏc

- Từ "thăm" thể hiện tỡnh cảm của nhà thơ đối với Bỏc vừa kớnh yờu, vừa gần gũi

- Cụm từ "giấc ngủ bỡnh yờn" là một cỏch núi trỏnh, núi giảm nhằm miờu tả tư thế ung dung thanh thản của Bỏc - vị lónh tụ cả đời lo cho dõn, cho nước, cú đờm nào yờn giấc nay đó cú được giấc ngủ bỡnh yờn

Cõu 3: Đoạn văn viết cần đạt được những yờu cầu sau:

- Bỏm sỏt nội dung khổ thơ: phõn tớch được hỡnh ảnh của Bỏc được miờu tả trong tư thế ung dung thanh thản, thấy được cảm xỳc trào dõng của nhà thơ khi đứng trước Bỏc

- Khụng viết quỏ dài hoặc quỏ ngắn so với yờu cầu 10 cõu của đề Trỡnh tự nghị luận

là qui nạp, cú sử dụng phộp lặp và một thành phần phụ chỳ

Cõu 4: Một bài thơ cú nhắc đến trăng, vớ dụ như Ánh trăng của Nguyễn Duy

"Trăng cứ trũn vành vạnh/ kể chi người vụ tỡnh/ ỏnh trăng im phăng phắc/ đủ cho ta

giật mỡnh" Hay "Đầu sỳng trăng treo" trong Đồng chớ của Chớnh Hữu

+ Các nhà thơ đều dùng những hình ảnh đẹp của thiên nhiên là biểu tợng thể hiện ớc nguyện của mình.

b HS chọn đoạn thơ để viết nhằm làm nổi bật thể thơ, giọng điệu thơ và ý tởng thể hiện trong đoạn thơ

- Đoạn thơ của Thanh Hải sử dụng thể thơ 5 chữ gần với các điệu dân ca, đặc biệt là dân ca miền Trung, có âm hởng nhẹ nhàng tha thiết Giọng điệu thể hiện đúng tâm trạng và cảm xúc của tác giả : trầm lắng, hơi trang nghiêm mà tha thiết khi bộc bạch những tâm niệm của mình

Đoạn thơ thể hiện niềm mong muốn đợc cống hiến cho đời một cách tự nhiên nh con chim mang đến tiếng hót Nét riêng trong những câu thơ của Thanh Hải là đề cập đến một vấn đề lớn : ý nghĩa của đời sống cá nhân trong quan hệ với cộng đồng

- Đoạn thơ của Viễn Phơng sử dụng thể thơ 8 chữ, nhịp thơ vừa phải với điệp từ muốn làm, giộng điệu phù hợp với nội dung tình cảm, cảm xúc Đó là giọng điệu vừa nghiêm trang, sâu lắng, vừa thiết tha th hiện đúng tâm trạng lu luyến của nhà thơ khi phải xa Bác Tâm trạng lu luyến của nhà thơ muốn ở m i bên lăng Bác và chỉ biết gửi tấm lòng mình bằng cách hoá thânãhoà nhập vào những cảnh vật bên lăng : làm con chim cất tiếng hót, làm đoá hoa toả hơng, làm cây tre trung hiếu đi theo con đờng mà Bác đ chọn.ã

+ ấn tợng ban đầu là ‘hàng tre quanh lăng” – hàng tre biểu tợng của con ngời Việt Nam

- “Hàng tre bát ngát” : rất nhiều tre quanh lăng Bác nh khắp các làng quê VN, đâu cũng có tre

- “Xanh xanh VN”: màu xanh hiền dịu, tơi mát nh tâm hồn, tính cách ngời Việt Nam

- “Đứng thẳng hàng” : nh t thế dáng vóc vững ch i, tề chỉnh của dân tộc Việt nam.ã

 K1 – không dừng lại ở việc tả khung cảnh quanh lăng Bác với hàng tre có thật mà còn gợi ra ý nghĩa sâu xa Đến với Bác chúng ta gặp đợc dân tộc và nơi Bác yên nghỉ cũng xanh mát bóng tre của làng quê VN.

2 Khổ 2: đến bên lăng – tác giả thể hiện tình cảm kính yêu sâu sắc của nhân dân với Bác + Hai cặp câu với những hình ảnh thực và hình ảnh ẩn dụ

Mặt trời đi qua trên lăng / Mặt trời trong lăng rất đỏ Dòng ngời…/ tràng hoa…

- Suy ngẫm về mặt trời của thời gian (mặt trời thực): mặt trời vẫn toả sáng trên lăng, vẫn tuần hoàn tự nhiên và vĩnh cửu

- Từ mặt trời của tự nhiên liên tởng và ví Bác cũng là 1 mặt trời – mặt trời cách mạng đem

đến ánh sáng cho cuộc đời, hạnh phúc cho con ngời  nói lên sự vĩ đại, thể hiện sự tôn kính của nhân dân của tác giả đối với Bác

+ Hình ảnh dòng ngời / tràng hoa dâng lên 79 mùa xuân của Bác  sự so sánh đẹp, chính xác, mới lạ thể hiện tình cảm thơng nhớ, kính yêu và sự gắn bó của nhân dân với Bác

3 Khổ 3: cảm xúc của tác giả khi vào trong lăng

+ Không gian trong lăng với sự yên tĩnh thiêng liêng và ánh sáng thanh khiết, dịu nhẹ đợc diễn tả : hình ảnh ẩn dụ thích hợp “vầng trăng sáng dịu hiền” – nâng niu giấc ngủ bình yên của Bác

- Giấc ngủ bình yên: cảm giác Bác vẫn còn, đang ngủ một giấc ngủ ngon sau một ngày làm việc

- Giấc ngủ có ánh trăng vỗ về Trong giấc ngủ vĩnh hằng có ánh trăng làm bạn

+ “Vẫn biết trời xanh … Trong tim’ : Bác sống m i với trời đất non sông, nhã ng lòng vẫn quặn

đau, một nõi đau nhức nhối tận tâm can  Niềm xúc động thành kính và nỗi đau xót của nhà thơ đ đã ợc biểu hiện rất chân thành, sâu sắc

4 Khổ 4 : Tâm trạng lu luyến không muốn rời.

+ Nghĩ ngày mai xa Bác lòng bin rịn, lu luyến

+ Muốn làm con chim, bông hoa  để đợc gần Bác

+ Muốn làm cây tre “trung hiếu” để làm tròn bổn phận thực hiện lời dạy “trung với nớc, hiếu với dân”

 Nhịp dồn dập, điệp từ “muốn làm” nhắc ba lần mở đầu cho các câu  thể hiện nỗi thiết tha với ớc nguyện của nhà thơ

III/ Kết bài:

- Âm hởng bài thơ tha thiết sâu lắng cùng với nghệ thuật ẩn dụ làm tăng hiệu quả biểu cảm

- Bài thơ thể hiện tấm lòng của nhân dân, tác giả đối với Bác

Đề 2 : Cảm về thế hệ trẻ Việt Nam trong sự nghiệp thống nhất đất nớc qua hai tác phẩm Bài thơ về tiểu đội xe không kính của Phạm Tiến Duật và đoạn trích Những Ngôi sao xa xôi của Lê Minh Khuê.

1 Yêu cầu về nội dung

* Đề bài để một khoảng tơng đối tự do cho ngời viết Ngời viết có thể phân tích, bình luận hoặc phát biểu cảm nghĩ về hình ảnh thế hệ trẻ Việt Nam trong cuộc chiến tranh chống Mĩ cứu nớc

* Bài viết có thể linh hoạt về kiểu bài, nhng cần làm rõ các nội dung :

- Nêu đợc hoàn cảnh của cuộc chiến đấu đầy gian khổ, ác liệt và cũng đầy hi sinh mất mát

mà những ngời lính, những cô gái thanh niên xung phong phải chịu đựng

- Trong hoàn cảnh khó khăn ấy, họ vẫn vơn lên và toả sáng những phẩm chất cao đẹp tuyệt vời.

+ Họ vẫn giữ đợc vẻ trẻ trung, trong sáng hồn nhiên của tuổi trẻ

+ Họ luôn dũng cảm đối diện với gian khổ, chấp nhận hi sinh với thái độ hiên ngang, quả cảm

+ Họ có tình đồng chí, đồng đội gắn bó thân thiết, sẵn sàng sẻ chia với nhau trong cụoc sống chiến đấu thiếu thốn và gian khổ, hiểm nguy

+ Sống có lí tởng, có mục đích, có trách nhiệm, có trái tim yêu nớc nồng nàn, sẵn sàng hi sinh, cống hiến tuổi xuân cho sự nghiệp giải phóng đất nớc

Xẻ dọc Trờng Sơn đi cứu nớc

Mà lòng phơi phới dậy tơng lai

- Có thể liên hệ với thế hệ trẻ Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng đất nớc hôm nay đang kế tiếp và phát triển chủ nghĩa anh hùng cách mạng của thế hệ cha anh đi trớc trong việc giữ gìn

Đề 3: Hình tợng anh bộ đội trong thơ ca thời kỳ chống Pháp và chống Mĩ vừa mang những

phẩm chất chung hết sức đẹp đẽ của ngời lính Cụ Hồ vừa có những nét cá tính riêng khá độc

đáo… Qua hai bài thơ Đồng chí của Chính Hữu và Bài thơ về tiểu đội xe không kính của

Phạm Tiến Duật, em h y làm sáng tỏ nội dung vấn đề trên.ã

Gợi ý:

Yêu cầu: Biết làm bài văn nghị luận, bố cục rõ ràng, kết cấu hợp lý

Nội dung:

1 Mở bài: Giới thiệu về ngời lính trong hai bài thơ

2 Thân bài: Cần làm rõ hai nội dung:

- Những phẩm chất chung hết sức đẹp đẽ của ngời lính Cụ Hồ

- Những nét riêng độc đáo trong tính cách, tâm hồn của ngời lính

Nội dung 1:

- Ngời lính chiến đầu cho một lí tởng cao đẹp

Những con ngời dũng cảm bất chấp khó khăn, coi thờng thiếu thốn, hiểm nguy

- Những con ngời thắm thiết tình đồng đội

- Những con ngời lạc quan yêu đời, tâm hồn bay bổng l ng mạn.ã

Nội dung 2:

- Nét chân chất, mộc mạc của ngời nông dân mặc áo lính (bài thơ Đồng chí).

- Nét ngang tàng, trẻ trung của một thế hệ cầm súng mới (bài thơ về tiểu đội xe không kính).

Luyện đề : Sang thu (hữu thỉnh)

Kiến thức trọng tâm

- Giới thiệu tác giả, tác phẩm, hoàn cảnh sáng tác

- Phân tích ý nghĩa của nhan đề bài thơ

- Một vài nội dung về thể thơ, mạch cảm xúc, dấu câu, hình ảnh thơ

Vắt nửa mình sang thu

a-Đoạn thơ trích trong bài nào? Của ai? Sáng tác năm nào?

b-Giải nghĩa từ : “gió se”, ‘’chùng chình’’,”phả”

c-Nêu ngắn gọn cảm nhận của em về vẻ đẹp của hình ảnh đám mây mùa hạ và sơng chùng chình qua ngõ trong khổ thơ trên.

d-Bằng đoạn văn khoảng 8 câu, h y phân tích sự cảm nhận tinh tế của nhà thơ về biếnãchuyển trong không gian lúc sang thu ở hai khổ thơ trên

Đề 2 :

a Vì sao cả bài thơ chỉ có một dấu chấm duy nhât ở câu cuối ? tác giả có thể đặt tên cho bài

thơ là Thu sang đợc không Vì sao ?

b.Viết một đoạn văn khoảng sáu câu trình bày cách hiểu của em về hai câu thơ cuối bài

Sang thu (Hữu Thỉnh)

Sấm cũng bớt bất ngờ Trên hàng cây đứng tuổi.

Gợi ý :

b - Trong đoạn văn viết cần trình bày đợc cách hiểu hai câu thơ cả về nghĩa cụ thể và nghĩa

ẩn dụ :

+ Tầng nghĩa thứ nhất (nghĩa cụ thể) diễn tả ý : sang thu, ma ít đi, sấm cũng bớt Hàng cây

không còn bị giật mình vì những tiếng sấm bất ngờ nữa Đó là hiện tợng tự nhiên