THỊ TRƯỜNG, CUNG VÀ CẦU

Khái niệm Cầu là số lượng của một loại hàng hoá hoặc dịch vụ mà người tiêu dùng có khả năng và sẵn lòng trả tại các mức giá khác nhau trong một khoảng thời gian nhất định... 3.2.3 Các yế

CHƯƠNG 3

THỊ TRƯỜNG, CUNG VÀ CẦU

Mai Lê Thúy Vân Khoa Kinh tế

Đại học Kinh tế - Luật

NỘI DUNG

3.1 Khái niệm thị trường

3.2 Phân tích cầu

3.2.1 Khái niệm cầu

3.2.2 Lượng cầu, biểu cầu, hàm số cầu và đường cầu 3.2.3 Các yếu tố khác ngoài giá ảnh hưởng tới cầu 3.2.4 Sự di chuyển và dịch chuyển của đường cầu 3.3 Phân tích cung

3.3.1 Khái niệm cung

3.3.2 Lượng, biểu, hàm và đường cung

3.3.3 Các yếu tố khác ngoài giá ảnh hưởng tới cung 3.3.4 Sự di chuyển và dịch chuyển của đường cung 3.4 Mối quan hệ cung cầu và cân bằng thị trường

3.5 Thặng dư sản xuất và tiêu dùng

3.6 Sự can thiệp của chính phủ vào thị trường

3.6.1 Giá trần

3.6.2 Giá sàn

3.6.3 Thuế và trợ cấp

3.1 KHÁI NIỆM THỊ TRƯỜNG

3.2 CẦU HÀNG HÓA (D - DEMAND)

3.2.1 Khái niệm

Cầu là số lượng của một loại hàng hoá hoặc dịch vụ mà người tiêu dùng có khả năng và sẵn lòng trả tại các mức giá khác nhau trong một khoảng thời gian nhất định

3.2.2 Biểu cầu, đường cầu và luật cầu







3.2.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến cầu hàng hóa

Các yếu

tố ảnh

hưởng

đến cầu

Giá hàng hóa đang xét

Thu nhập của người tiêu

Quy mô thị trường

Sự kỳ vọng của người tiêu

dùng

Hàng hóa thông thường

Hàng hóa thứ cấp

Hàng hóa bổ sung Hàng hóa thay thế

3.2.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến cầu hàng hóa

Giá của chính hàng hóa đang xét

Tuân theo luật cầu

Thu nhập

(Giả sử I tăng)

Hàng hóa thông thường

(Q D tăng)

Hàng hóa thứ cấp (Q D giảm)

C D

P

Q

Cầu tăng  Đường cầu D dịch chuyển sang phải Ta nói:

- Lượng cầu tăng tại mọi mức giá

- Giá tăng tại mọi mức sản lượng

Giá hàng hóa có liên quan

Hàng hóa thay thế Giả sử: phở và cơm

Hàng hóa

bổ sung Giả sử: xăng và xe

C D Khi Pphở tăng thì QDcơm sẽ tăng Khi Pxăng tăng thì QD xe máy sẽ giảm

3.2.4 Sự di chuyển và dịch chuyển của cầu

 Chỉ có giá của chính

hàng hóa đang xét thay

đổi mới tạo ra sự di

chuyển dọc theo đường

cầu

 Các nhân tố khác thay đổi sẽ làm đường cầu dịch chuyển

3.3 CUNG HÀNG HÓA (S - SUPPLY)

3.3.1 Khái niệm

Cung là số lượng của một loại hàng hoá hoặc dịch vụ mà người bán có khả năng và sẵn lòng bán tại các mức giá khác nhau trong một khoảng thời gian nhất định

3.3.2 Biểu cung, đường cung, luật cung và hàm số cung







3.3.3 CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CUNG HÀNG HÓA.

 Giá của hàng hóa đang xét

 Giá của các yếu tố đầu vào

 Công nghệ

 Kỳ vọng của người bán

 Số lượng người bán

 Chính sách của chính phủ …

3.3.4 Sự di chuyển và dịch chuyển của cung

 Chỉ có giá của chính

hàng hóa đang xét thay

đổi mới tạo ra sự di

chuyển dọc theo đường

cung

 Các nhân tố khác thay đổi sẽ làm đường cung dịch chuyển

CẦU CÁ NHÂN (về hàng hóa X) CẦU THỊ TRƯỜNG (của hàng hóa X)

 Là tổng lượng cầu của các

cá nhân tại các mức giá khác nhau

 Ví dụ:

Lưu ý: Cầu cá nhân và cầu thị trường

3.4.2 Sự thay đổi trạng thái cân bằng 3.4.2.1 Cầu thay đổi – Cung không đổi

 Tình huống

Báo thanh niên đăng tin ăn bưởi gây ung thư Hãy cho biết giá và lượng cân bằng của bưởi trên thị trường thay đổi như thế nào?

3.4.2 Sự thay đổi trạng thái cân bằng 3.4.2.1 Cầu thay đổi – Cung không đổi

 Mô hình

3.4.2 Sự thay đổi trạng thái cân bằng 3.4.2.1 Cầu thay đổi – Cung không đổi

3.4.2.2 Cung thay đổi – Cầu không đổi

 Tình huống

Thời tiết xấu làm năng suất bưởi giảm

 Mô hình

3.4.2.2 Cung thay đổi – Cầu không đổi

3.4.2.2 Cung thay đổi – Cầu không đổi

 Kết luận:

với sự thay đổi của cung

sự thay đổi của cung

Cung tăng  Lượng cân bằng tăng, giá cân bằng giảm

3.4.2.3 Cung – Cầu đều thay đổi

3.4.2.3 Cung – Cầu đều thay đổi

 Kết luận

Giá và lượng cân bằng thay đổi như thế nào tùy thuộc vào mức độ dịch chuyển của đường cung và đường cầu

Thặng dư tiêu dùng dùng để đo lường lợi ích mà người tiêu dùng nhận được khi mua

hàng hóa trên thị trường

fig

Consumer surplus

D

Total consumer expenditure

fig

Consumer surplus

D

Total consumer expenditure

Thặng dư sản xuất dùng để đo lường lợi ích mà người bán nhận được khi bán hàng hóa trên thị trường

Total Producer surplus

Market price

Tại sao phải nghiên cứu CS và PS?

CS

D

CS

D

Câu hỏi thực hành 1

Giả sử, có đường cung và cầu về áo sơ mi như sau:

QD = 400 – 5P

QS = - 200 + 7P Với P là giá của mỗi cái áo sơ mi được tính bằng nghìn đồng

Q là lượng áo sơ mi được tính bằng chiếc

1 Vẽ đồ thị cung, cầu về áo sơ mi đồng thời xác định giá và

lượng sơ mi cân bằng trên thị trường

2 Nếu giá của áo sơ mi là 40 thì bao nhiêu cái áo được nhập

khẩu

3 Tính thặng dư tiêu dùng và thặng dư sản xuất tại mức giá thị trường

Hãy cho biết ý nghĩa của thặng dư tiêu dùng và thặng dư sản xuất

4 Người tiêu dùng đã chi tiêu bao nhiêu khi thị trường đạt trạng

thái cân bằng?

3.6 SỰ CAN THIỆP CỦA CHÍNH PHỦ

VÀO THỊ TRƯỜNG.

Đặt vấn đề:

1. Tại sao chính phủ phải can thiệp vào thị trường?

2. Chính phủ can thiệp vào thị trường bằng cách nào?

3. Khi có sự can thiệp của chính phủ thì lợi ích của

người mua và người bán thay đổi như thế nào?

4. Liệu rằng thị trường có đạt hiệu quả khi có chính

phủ can thiệp?

46

Kiểm soát giá

 Trong một số trường hợp, lực lượng thị trường

không được phép quyết định giá cả và sản lượng

 Đối với người SX

 Đối với người TD

Đồ thị

3.6.1.1 Giá trần (PC hay Pmax)

Là giá tối đa mà chính phủ quy định cho người bán nhằm bảo vệ lợi ích cho người mua

Người bán không được bán cao hơn mức giá này

Mặt trái của chính sách giá trần là gì?

- Giá trần gây ra tình trạng thiếu hụt hàng hóa trên thị trường

- Gia tăng chi phí cơ hội, chi phí vận động hành lang

- Hình thành thị trường chợ đen

49 fig

50

Giá trần

 Chính phủ đưa ra mức giá thấp hơn giá cân bằng

 Tại sao phải làm như vậy?

 Kết quả đạt được?

 Ai có lợi? Ai thiệt hại?

 Có thể xảy ra điều gì?

51

Tại sao CP làm như vậy?

 Giữ giá thấp ở mức có thể chấp nhận được

 Trong thời gian chiến tranh, kiểm soát giá tác động mạnh đến HH thiết yếu như xăng dầu, gạo…

 Giúp đỡ những người ngèo và khó khăn

52 fig

53

Có thể xảy ra điều gì?

◦ Ả nh hưởng:

 Giải quyết tình trạng thiếu hàng

=> chia theo khẩu phần

 Chợ đen

54 fig

(mặc dù họ sẵn sàng mua

ở mức giá cân bằng)

57

3.6.1.2 Giá sàn (PF hay Pmin)Là

mức giá thấp nhất Chính phủ quy định cho HH và dịch vụ

 CP đưa ra mức giá cao hơn giá cân bằng

 Tại sao làm như vậy?

 Kết quả đạt được?

 Ai có lợi? Ai thiệt hại?

 Có thể xảy ra điều gì?

58

Tại sao Chính phủ làm như vậy?

 Trợ giúp về giá (thu nhập) cho các lĩnh vực

kinh tế quan trọng (vd: nông nghiệp)

 Bảo vệ người lao động (vd: mức lương tối

thiểu)

59 fig

 Người lao động đang làm

việc nhận được lương

cao hơn

Người bị thiệt hại:

 Những người TD phải trả mức giá cao hơn

 Người lao động đang thất nghiệp

61

 Trước khi áp dụng giá sàn