Cam nang an toan suc khoe

Cođn caâc nguýn nhín khaâc lađ bõ bïơnh trong cú thïí nhû tiïíu ặúđng, viïm nhiïîm úê mùưt, bõ cûúđm nûúâc, bõ chíịn thûúng hoùơc caâc bïơnh bíím sinh gíy cûúđm úê treê nhoê.. Nhûng ăíy

MUƠC LUƠC

CHÛÚNG I CAÂC BÏƠNH MÙƯT 2

CHÛÚNG 2 BÏƠNH TAI MUÔI HOƠNG 16

CHÛÚNG 3: BÏƠNH RÙNG MIÏƠNG 39

CHÛÚNG 4 BÏƠNH DA VAĐ TOÂC 48

CHÛÚNG 5 CAÂC BÏƠNH XÛÚNG KHÚÂP 68

CHÛÚNG 6 CAÂC BÏƠNH CUÊA HÏƠ TUÍÌN HOAĐN 93

CHÛÚNG 7 BÏƠNH GAN 132

CHÛÚNG 8 LAO VAĐ CAÂC BÏƠNH HÏƠ HÖ HÍỊP 142

CHÛÚNG 9 CAÂC BÏƠNH ẶÚĐNG TIÏỊT NIÏƠU 157

CHÛÚNG 10 CAÂC BÏƠNH ẶÚĐNG TIÏU HOAÂ 174

CHÛÚNG 11 CAÂC LOAƠI SÖỊT THÖNG THÛÚĐNG 200

CHÛÚNG 12 PHOĐNG VAĐ TRÕ BÏƠNH UNG THÛ 206

CHÛÚNG I CAÂC BÏƠNH MÙƯT

Viïm mñ mùưt

Lađ tònh traơng viïm maơn tñnh cuêa búđ mi, thûúđng do vi truđng

gíy ra Biïíu hiïơn cuêa viïm mñ mùưt: chùưp, leơo, ăoê mùưt taâi ăi taâi laơi,

khö mùưt thûâ phaât, kñch thñch mùưt maơn tñnh

Viïm mñ mùưt coâ thïí gíy nhûông biïịn chûâng: nhiïîm truđng giaâc

maơc, löng mi moơc lïơch (löng xiïu), quùơm (cuơp mñ) do seơo (seơo úê búđ

mñ mùưt lađm cho mñ mùưt xoay vađo trong) Coâ thïí ăiïìu trõ viïm mñ

mùưt bùìng caâch lau mùưt hùìng ngađy, böi thuöịc múô khaâng sinh taơi

chöî

Phûúng phaâp lau chuđi mùưt: Ăùưp gaơc noâng trïn mñ mùưt trong

5 phuât; chuđi búđ mñ bùìng tampon hoùơc möơt khùn mïìm nhuâng vađo

xađ phođng nheơ (nhû xađ phođng treê em cuêa Johnson)

Lùơp laơi ăùưp gaơc noâng: Trong trûúđng húơp viïm búđ mñ nùơng, coâ

thïí cíìn phaêi chuđi mñ mùưt 3 líìn/ngađy

Mađng vađ möơng thõt úê mùưt

Mađng che úê mùưt (tûđ dín gian thûúđng duđng) thûơc chíịt lađ seơo

cuêa giaâc maơc - phíìn tûúng ûâng vúâi lođng ăen Bònh thûúđng, giaâc

maơc phaêi trong suöịt thò mùưt múâi nhòn thíịy roô

Giaâc maơc trong suöịt nhúđ ặúơc cíịu taơo búêi caâc tïị baâo ăùơc biïơt

Khi giaâc maơc bõ viïm loeât phaâ hoêng taơo thađnh seơo, caâc tïị bađo trong

suöịt ặúơc caâc tïị bađo súơi (khöng trong suöịt) thay thïị Seơo ăuơc giaâc

maơc to hay nhoê, dađy hay moêng lađ do viïm loeât nhiïìu hay ñt Thõ lûơc

cuêa mùưt suơt nhiïìu hay ñt lađ tuđy thuöơc seơo ăuơc dađy hay moêng, nùìm

úê trung tím hay vođng ngoađi cuêa giaâc maơc

Nïịu seơo dađy úê trung tím lađ thõ lûơc suơt nhiïìu, caâch ăiïìu trõ

duy nhíịt lađ gheâp giaâc maơc Caâc baâc sô seô líịy giaâc maơc cuêa ngûúđi

chïịt thay vađo chöî seơo ăuơc Hiïơn úê nûúâc ta, viïơc gheâp giaâc maơc chûa

ặúơc phaât triïín lùưm

Ăïí phođng ngûđa seơo ăuơc giaâc maơc, cíìn phođng ngûđa bïơnh viïm

loeât giaâc maơc Bïơnh nađy do vi khuíín, vi níịm gíy ra, chuâng xím

nhíơp sau caâc chíịn thûúng hoùơc do caâc virus Khi bõ chíịn thûúng

mùưt hoùơc bõ viïm loeât giaâc maơc, nïn ăïịn caâc cú súê chuýn khoa mùưt

ăïí ăiïìu trõ, khöng nïn tûơ yâ mua thuöịc nhoê Nïịu duđng thuöịc coâ

chûâa chíịt corticoid nhû Dexacol, Neodex, Polydexan, Cebedexacol,

Spersadex, Maxitrol, Polydexa, bïơnh seô nùơng hún

Seơo giaâc maơc nùìm úê lođng ăen, cođn möơng thõt lađ möơt töí chûâc xú

coâ maơch maâu bođ lïn giaâc maơc tûđ lođng trùưng Möơng thõt dïî ăiïìu trõ

hún seơo ăuơc nhûng sau khi cùưt boê, möơng thõt ríịt hay taâi phaât dađy

hún, to hún Chó nïn cùưt boê möơng thõt khi nađo noâ xím líịn nhiïìu

vađo trung tím giaâc maơc Bïơnh nhín lúân tuöíi thò tyê lïơ taâi phaât

thíịp

BS Nguýîn Hûôu Chíu (Giaâm ăöịc Trung tím Mùưt TP HCM)

Caâc bïơnh chaêy nûúâc mùưt

Nûúâc mùưt ặúơc saên xuíịt ăïìu ăùơn búêi tuýịn lïơ nùìm úê dûúâi mñ

mùưt trïn Nûúâc mùưt lađ ýịu töị cíìn thiïịt búêi vò chuâng hònh thađnh

nïn möơt lúâp phim moêng bao phuê mùơt trûúâc cuêa mùưt, nhanh choâng

ặúơc díîn lûu khoêi mùưt qua möơt hïơ thöịng öịng phûâc taơp díîn tûđ goâc

trong cuêa caâc mñ mùưt vađo trong muôi Hïơ thöịng öịng nađy ặúơc goơi lađ

lïơ ăaơo

Bíịt cûâ xuâc caêm maơnh hoùơc sûơ kñch thñch mùưt nađo cuông coâ thïí

gíy saên xuíịt nûúâc mùưt quaâ mûâc Sûơ tùưc ngheôn cuêa hïơ thöịng lïơ ăaơo

lađ möơt nguýn nhín quan troơng gíy chaêy nûúâc mùưt nhiïìu Ăiïìu

nađy thûúđng coâ xu hûúâng xaêy ra úê ngûúđi lúân tuöíi vađ nguýn nhín

tùưc ngheôn thûúđng ặúơc xaâc ắnh lađ do nhûông thay ăöíi cuêa öịng lïơ

muôi

Nhûông trûúđng húơp nùơng, chaêy nûúâc mùưt coâ thïí thađnh dođng

xuöịng gođ maâ Nïịu tùưc ngheôn khöng ặúơc giaêi quýịt, sûơ ûâ ăoơng

nûúâc mùưt trong caâc öịng díîn lïơ coâ thïí díîn ăïịn nhiïîm truđng nghiïm

troơng vúâi chaêy dõch muê nhíìy

Nïịu baơn bõ nhiïîm truđng cíịp úê hïơ thöịng lïơ ăaơo, coâ thïí ăiïìu trõ

bùìng khaâng sinh Bûúâc tiïịp theo lađ xaâc ắnh mûâc ăöơ vađ võ trñ cuêa

tùưc ngheôn Coâ thïí ăïịn bïơnh viïơn chuýn khoa ăïí búm caâc öịng lïơ

bùìng nûúâc muöịi lađm giaêm triïơu chûâng thoaâng qua (thûúđng taâi

phaât sau ăoâ) Phíîu thuíơt lađ biïơn phaâp ríịt cíìn thiïịt ăïí ăiïìu trõ sûơ

tùưc ngheôn nghiïm troơng cuêa caâc öịng díîn lïơ, hoùơc úê nhûông ngûúđi bõ

nhiïîm truđng taâi phaât hïơ thöịng lïơ ăaơo

Ngoađi ra, baơn cuông cíìn chuâ yâ ăïịn chaêy nûúâc mùưt úê treê sú

sinh Treê sú sinh coâ thïí coâ möơt mùưt "ûúât", thûúđng vađo luâc möơt ăïịn

hai tuíìn tuöíi Thónh thoaêng coâ thïí chaêy dõch nhíìy muê Nguýn

nhín lađ coâ möơt mađng lađm ngheôn hïơ thöịng díîn lûu cuêa nûúâc mùưt

vađo muôi Sûơ ngheôn tùưc nađy thûúđng tûơ ăöơng giaêi phoâng trong vođng 4

ăïịn 6 tuíìn sau sinh Viïơc xoa nheơ goâc trong cuêa mñ mùưt coâ thïí

thuâc ăííy nhanh choâng viïơc múê tùưc ngheôn Nïịu ngheôn tùưc cođn dai

dùỉng sau khi ăaô xoa goâc trong vađ búm rûêa, thöng lïơ ăaơo, cíìn lađm

phíîu thuíơt ăïí giaêi phoâng chöî ngheôn tùưc

Bïơnh chaêy nûúâc mùưt coâ thïí do kñch thñch cuêa mùưt hoùơc bïơnh

cuêa hïơ thöịng díîn lûu Cíìn ăïịn khaâm úê möơt baâc sô chuýn khoa

mùưt, tiïịn hađnh möơt söị thûê nghiïơm ăún giaên ăïí chíín ăoaân nguýn

nhín

Bïơnh tùng nhaôn aâp

Tùng nhaôn aâp lađ möơt bïơnh cuêa mùưt, nguýn nhín cuêa 20% ca

muđ úê Viïơt Nam Trong bïơnh nađy, aâp lûơc cuêa caâc chíịt dõch trong

mùưt gia tùng ăïịn mûâc thíìn kinh thõ giaâc bõ töín haơi AÂp lûơc tùng do

coâ quaâ nhiïìu dõch ặúơc taơo ra hoùơc do caâc öịng díîn trong mùưt bõ tùưc

ngheôn (bònh thûúđng, dõch díîn lûu ra ngoađi con mùưt theo ặúđng caâc

maơch maâu) Bïơnh tùng nhaôn aâp lađm töín haơi thõ lûơc, khi aâp lûơc gia

tùng coâ thïí lađm co heơp nhûông maơch maâu nuöi dûúông caâc súơi thíìn

kinh nhaơy caêm úê phña sau mùơt

Coâ 4 loaơi tùng aâp:

- Tùng aâp goâc múê maơn tñnh: Chiïịm tyê lïơ lúân, xaêy ra phíìn lúân

úê ngûúđi giađ nhûng cuông coâ thïí xaêy ra úê lûâa tuöíi trung niïn Hoơ

hađng cuêa nhûông ngûúđi bõ bïơnh tùng nhaôn aâp coâ nguy cú bõ mùưc

bïơnh cao hún do ýịu töị di truýìn Bïơnh tiïịn triïín chíơm chaơp vađ

thûúđng khöng ặúơc chuâ yâ trong nhiïìu thaâng hoùơc nhiïìu nùm

- Tùng aâp goâc ăoâng hay tùng aâp cíịp: Ăíy lađ loaơi bïơnh tùng aâp

hay gùơp nhíịt úê Viïơt Nam, thûúđng xaêy ra úê lûâa tuöíi trung niïn vađ

ngûúđi giađ, ăùơc biïơt lađ phuơ nûô Noâ xaêy ra möơt caâch ăöơt ngöơt, aâp lûơc

cuêa mùưt tùng roô rïơt Nïịu khöng ăiïìu trõ tûâc thúđi, mùưt seô töín

thûúng suöịt ăúđi trong möơt thúđi gian ríịt ngùưn

Khöng giöịng nhû bïơnh tùng aâp maơn tñnh, bïơnh tùng aâp cíịp

thûúđng coâ nhûông triïơu chûâng roô rïơt nhû ăau mùưt dûô döơi, nhòn múđ,

ăoê mùưt, coâ nhûông vođng nhiïìu mađu quanh caâc nguöìn saâng vađ nön

mûêa

- Tùng aâp bíím sinh: Loaơi tùng aâp nađy hiïịm, xuíịt hiïơn ngay

luâc treê ặúơc sinh ra Sûơ giaôn lúân cuêa mùưt treê sú sinh, chaêy nûúâc

mùưt vađ súơ aânh saâng möơt caâch bíịt thûúđng lađ nhûông triïơu chûâng cuêa

bïơnh, cíìn ăïịn baâc sô nhaôn khoa khaâm

- Tùng aâp thûâ phaât: Xuíịt hiïơn sau viïm mùưt, phíîu thuíơt

mùưt, coâ biïịn chûâng chíịn thûúng mùưt hoùơc ăuơc thuêy tinh thïí quaâ

chñn

Bïơnh tùng nhaôn aâp cađng ặúơc chíín ăoaân súâm thò cú höơi

thađnh cöng trong viïơc ngùn ngûđa míịt thõ lûơc cađng lúân Mùơc duđ

bïơnh tùng aâp khöng thïí chûôa khoêi hoađn toađn nhûng híìu hïịt caâc

trûúđng húơp coâ thïí kiïím soaât ặúơc Viïơc ăiïìu trõ tuđy thuöơc vađo hònh

thaâi cuêa bïơnh, coâ thïí duđng thuöịc nhoê, thuöịc uöịng, phíîu thuíơt hoùơc

laser

Thuöịc Spersacet göìm Sulfacetamind Sodium vađ

Chlorampheânicol, duđng trõ viïm mùưt trong möơt thúđi gian ngùưn

khoaêng 10 ngađy Khöng nïn duđng quaâ líu vò taâc duơng phuơ cuêa

Chlorampheânicol coâ thïí gíy biïịn chûâng, chuê ýịu lađ gíy thiïịu maâu,

thiïịu sùưt bíịt saên hay caâc loaơn saên khaâc vïì maâu

Duđng thuöịc múô Teâtracycline 6 thaâng liïìn mađ khöng hïịt thò

khöng cíìn duđng thïm nûôa Coâ thïí thay bùìng thuöịc múô

Erythromycin Nïịu cođn ăau mùưt höơt, coâ thïí duđng Doxycyline 100

mg x 2 líìn/ngađy trong 3 tuíìn hoùơc nhoê thuöịc loaơi Sulfamide 4

líìn/ngađy trong 5 tuíìn

Thuöịc múâi nhíịt hiïơn nay lađ Azithromycine, tïn thûúng maơi

lađ Zithromax, duđng ăiïìu trõ ăau mùưt höơt Hiïơn nay, cú quan chöịng

mùưt höơt quöịc tïị cuông duđng thuöịc Azthromycine ăïí ăiïìu trõ mùưt höơt

cho caâc quöịc gia úê chíu Phi

Ăïí phođng ngûđa vađ chöịng líy lan bïơnh mùưt höơt, cíìn giûô vïơ

sinh möi trûúđng, rûêa mùơt bùìng nûúâc saơch vađ duđng khùn riïng

Bïơnh cûúđm mùưt (ăuơc thuêy tinh thïí)

Bïơnh ăuơc thuêy tinh thïí ặúơc dín gian goơi lađ cûúđm khö, khaâc

vúâi bïơnh tùng nhaôn aâp ặúơc goơi lađ cûúđm nûúâc Mùưt cuêa con ngûúđi

cuông giöịng nhû möơt maây hònh Maây hònh göìm hai böơ phíơn chñnh lađ

öịng kñnh vađ phim, cođn coâ mùưt öịng kñnh lađ thuêy tinh thïí, phim lađ

voông maơc ÚÊ maây hònh, khi öịng kñnh bõ möịc hay vúô thò aênh múđ, cođn

úê mùưt khi thuyê tinh thïí bõ ăuơc hay vúô (do chíịn thûúng) thò ngûúđi

ta nhòn múđ

Bïơnh cûúđm ăa söị lađ do tuöíi giađ (90%) vò chuýín hoaâ trong cú

thïí suy ýịu Cođn caâc nguýn nhín khaâc lađ bõ bïơnh trong cú thïí

nhû tiïíu ặúđng, viïm nhiïîm úê mùưt, bõ cûúđm nûúâc, bõ chíịn thûúng

hoùơc caâc bïơnh bíím sinh gíy cûúđm úê treê nhoê Möơt söị ýịu töị khaâc

cuông gíy cûúđm nhû thiïịu dinh dûúông, do aênh hûúêng cuêa caâc tia

saâng (nhû tia cûơc tñm )

Ngûúđi bïơnh thíịy mùưt bõ múđ díìn, khöng ăau, khöng nhûâc,

khöng ăoê, ăi thûê kñnh khöng thíịy kñnh nađo nhòn roô hún Ăïịn luâc

múđ nhiïìu (khöng cođn ăoơc ặúơc caâc chûô lúân trong saâch baâo), nhòn

vađo trong mùưt thíịy ăöìng tûê ăöíi mađu, coâ thïí mađu trùưng hoùơc ăen

níu Ăi khaâm bïơnh, baâc sô nhaôn khoa coâ thïí phaât hiïơn ngay tûđ khi

múâi bùưt ăíìu bõ cûúđm

Khöng coâ thuöịc nađo nhoê vađo mùưt lađm tan cûúđm nhû lúđi ăöìn

ăaơi Khi ăaô bõ cûúđm, nhíịt lađ luâc cûúđm ăaô chñn thò caâch chûôa duy

nhíịt lađ möí ăïí líịy cûúđm röìi ăùơt thuyê tinh thïí nhín taơo hoùơc cho

ăeo kñnh

Khi nađo nïn möí mùưt?

Tuđy theo tûđng ngûúđi Ăöịi vúâi ngûúđi lađm viïơc bùìng mùưt nhiïìu

nhû ăoơc saâch, laâi xe , khi khöng nhòn ặúơc chûô roô nûôa thò nïn ăi

möí súâm Cođn ăöịi vúâi nhûông ngûúđi khöng phaêi lađm viïơc bùìng mùưt

nhiïìu thò coâ thïí ăïí muöơn hún Tuy nhiïn, khöng bao giúđ ăïí cûúđm

quaâ chñn tûâc mùưt quaâ múđ (khöng thíịy ặúơc boâng bađn tay trûúâc

mùưt) Cûúđm quaâ chñn seô gíy biïịn chûâng nhû cûúđm nûúâc cíịp tñnh

gíy ăau nhûâc, nhûâc ăíìu dûô döơi, coâ thïí lađm töín thûúng thíìn kinh

thõ giaâc Luâc ăoâ, phaêi ăi möí gíịp mađ sau möí chûa chùưc ăaô nhòn thíịy

ặúơc ÚÊ nûúâc ta coâ ríịt nhiïìu ngûúđi bõ cûúđm khöng chõu ăi möí vò súơ,

khi ăaô coâ biïịn chûâng thađnh cûúđm nûúâc, ăau nhûâc quaâ, ăaô muđ múâi

chõu möí, luâcăoâ coâ möí cuông khöng cûâu vaôn nöíi, chó giaêi quýịt cho

khoêi ăau nhûâc mađ thöi

Sau khi möí cûúđm, muöịn nhòn roô, phaêi ăeo kñnh hoùơc ăùơt thuyê

tinh thïí nhín taơo Coâ 3 loaơi kñnh:

- Kñnh goơng: Loaơi kñnh coâ ăöơ höơi tuơ cao khoaêng + 10 ăïịn + 12

ăiöịp

- Kñnh tiïịp xuâc (kñnh saât trođng)

- Thuyê tinh thïí nhín taơo: Lađ möơt thíịu kñnh chó nhoê bùìng haơt

bùưp, ríịt nhoê, ặúơc ăùơt ngay vađo trong mùưt luâc möí

Duđng kñnh nađo töịt nhíịt?

Tuđy trûúđng húơp vađ ăiïìu kiïơn tađi chñnh cuêa bïơnh nhín Töịt

nhíịt lađ ăùơt thuyê tinh thïí nhín taơo vò noâ cho hònh aênh trung thûơc

nhíịt Hiïơn nay, úê nûúâc ta, viïơc ăùơt thuyê tinh thïí nhín taơo ăaô ríịt

thöng duơng Múâi ăíy ăaô coâ thïí möí bùìng phûúng phaâp Phaco,

khöng cíìn phaêi khíu, phuơc höìi nhanh Thûúđng thò thuyê tinh thïí

nhín taơo khöng gíy phaên ûâng gò cho ngûúđi bïơnh

Nïịu khöng coâ ăiïìu kiïơn, sau khi möí coâ thïí ăeo kñnh goơng,

nhûng coâ phiïìn toaâi lađ hònh aênh lúân hún bònh thûúđng Luâc ăíìu,

bïơnh nhín nhòn khöng quen seô ríịt khoâ chõu, nhíơn ắnh khoaêng

caâch khöng ăuâng, nhíịt lađ xuöịng cíìu thang dïî bõ ngaô, ăöi khi choâng

mùơt Ai cuông phaêi tíơp luýơn ăeo kñnh möơt thúđi gian röìi díìn díìn

múâi quen, coâ ngûúđi phaêi míịt 6 thaâng, coâ ngûúđi tíơp hoađi mađ víîn

khöng quen ặúơc

Kñnh aâp trođng ñt aênh hûúêng hún kñnh goơng, vò víơy thoaêi maâi

hún, nhûng chó duđng cho ngûúđi treê vò cíìn kheâo leâo, tay khöng run

vađ mùưt kia cođn nhòn ặúơc töịt Cođn ăöịi vúâi ngûúđi giađ bõ cûúđm caê hai

mùưt thò ríịt khoâ sûê duơng vò tay hoơ ăaô run, mùưt múđ, thao taâc khöng

chñnh xaâc, dïî bõ rúât kñnh Ngoađi ra, kñnh aâp trođng coâ thïí gíy dõ

ûâng, khöng phaêi ai cuông thñch húơp ặúơc

Khöng phaêi möí cûúđm bao giúđ cuông töịt vađ lađm cho mùưt coâ thïí

thíịy roô rađng ặúơc ngay Luâc múâi möí vađ sau khi möí coâ thïí coâ biïịn

chûâng nhû xuíịt huýịt, viïm böì ăađo, cûúđm nûúâc thûâ phaât, bong

voông maơc, viïm nhiïîm Nïịu ăùơt thuyê tinh thïí nhín taơo thò möơt

thúđi gian cuông dïî bõ ăuơc bao sau, lađm mùưt múđ trúê laơi, phaêi duđng

laser ăïí ăöịt Ngoađi ra, mùưt sau khi ăaô möí cûúđm vađ ăeo kñnh nhòn

ặúơc roô nhiïìu hay ñt cođn tuđy thuöơc vađo tònh traơng voông maơc cođn töịt

hay ăaô bõ bïơnh Nïịu voông maơc ăaô bõ bïơnh thò möí cûúđm chó giuâp

ặúơc phíìn nađo thöi, cuông nhû maây hònh ăaô thay öịng kñnh cođn tuđy

thuöơc vađo phim töịt hay xíịu Nïịu phim ăaô hû hay hïịt "ăaât" thò duđ

coâ thay öịng kñnh töịt míịy chùng nûôa, hònh aênh cuông múđ thöi

Ăuơc thuêy tinh thïí vađ glaucoma

Sau khi möí ăuơc thuêy tinh thïí, ngûúđi cao tuöíi coâ thïí bõ

glaucoma Nguýn nhín coâ thïí do: mùưt bõ 2 bïơnh cuđng luâc; hay

möơt bïơnh bõ trûúâc, möơt bïơnh bõ sau; hoùơc do möí thuêy tinh thïí mađ

bõ glaucoma Trûúđng húơp ăaô möí glaucoma khoaêng möơt nùm, sau

nađy ngûúđi bïơnh víîn coâ thïí bõ ăuơc thuêy tinh thïí (do tuöíi giađ hoùơc

thûâ phaât sau möí glíuom)

Khi mùưt bõ ăuơc thuêy tinh thïí, aânh saâng ăïịn mùưt bõ che nïn

nhòn khöng ặúơc roô Vò thïị, khi muöịn nhòn roô, ngûúđi bïơnh thûúđng

duđng kñnh luâp ăïí phoâng ăaơi hònh aênh; nïịu duđng kñnh cíơn thò bïơnh

nhín khöng thïí nhòn roô hún hoùơc chó nhòn roô ặúơc möơt thúđi gian

Ngûúđi bõ ăuơc thuêy tinh thïí coâ thïí taơm duđng thuöịc nhoê mùưt

Catalin Tuy nhiïn, thuöịc nađy (cuông giöịng nhû tíịt caê caâc thuöịc trõ

cûúđm mùưt khaâc) khöng thïí ngùn chùơn hoađn toađn bïơnh ăuơc thuêy

tinh thïí

Laơm duơng thuöịc nhoê mùưt gíy ăuơc thuêy tinh thïí

Thuêy tinh thïí bõ ăuơc coâ thïí do nguýn nhín bíím sinh kïịt

húơp vúâi dõ tíơt, do chíịn thûúng, aênh hûúêng chuýín hoaâ trong cú thïí

Tuy nhiïn, thöng thûúđng nhíịt lađ do laôo suy (tûđ 50 tuöíi trúê lïn) vađ

do aênh hûúêng cuêa viïơc laơm duơng thuöịc nhoê mùưt chûâa corticoid

Möơt söị ngûúđi treê, nhíịt lađ phaâi ăeơp, thíịy nhûông loơ thuöịc mùưt

nho nhoê laơi reê tiïìn, tûúêng nhíìm lađ thuöịc rûêa mùưt nïn duđng thûúđng

xuýn möîi ngađy trong thúđi gian dađi Röìi ăïịn möơt ngađy thíịy caênh

víơt chung quanh múđ ăi, khaâm thò phaât hiïơn bõ ăuơc thuêy tinh thïí

Thuöịc moơi ngûúđi thûúđng duđng tïn lađ Dexamethasone coâ cöng thûâc

chûâa khaâng sinh Chloramphenicol vađ chíịt corticoid Ăíy lađ loaơi

thuöịc töịt ăïí trõ viïm kïịt maơc nhiïîm truđng, viïm loeât giaâc maơc,

nhiïîm truđng tuýịn lïơ Nhûng ăíy cuông lađ loaơi thuöịc khöng nïn

laơm duơng hoùơc duđng sai chó ắnh vò coâ thïí gíy suy tuêy, höơi chûâng

xanh taâi úê treê sú sinh, lađm tùng nhaôn aâp úê ngûúđi mùưc bïơnh

glaucoma, lađm töín haơi thíìn kinh thõ giaâc, lađm tríìm troơng caâc bïơnh

nhiïîm virus, vi níịm vađ nhíịt lađ gíy ăuơc thuêy tinh thïí

Thuöịc lađm chíơm quaâ trònh ăuơc thuêy tinh thïí

- Thuöịc nhoê mùưt: Dionin 1% vúâi hoaơt chíịt lađ Ethyl Morphin,

nhûông thuöịc gia tùng biïịn dûúông chöịng laôo hoaâ mùưt chûâa caâc axit

amin hay vitamin nhû ATP, B6, Acid Aspartic, L.Arginin, Acid

L.Glutamic (Catacol P.O.S, Catarstat), taâc duơng sûơ chuýín hoaâ

trïn sûơ xú cûâng thuêy tinh thïí chûâa caâc muöịi calci, iod, glycin

(Cristopal)

- Thuöịc uöịng chûâa caâc axit amin böí dûúông mùưt hoùơc vitamin

ăïí lađm chíơm quaâ trònh ăuơc tinh thïí nhû Phakan uöịng, caê öịng

uöịng líîn viïn nang trong cuđng luâc

- Nöơi tiïịt ặúơc duđng lađm chíơm ăuơc thuêy tinh thïí: Kïịt húơp

tinh chíịt tuýịn cíơn giaâp, buöìng trûâng, tinh hoađn, Folliculine, möîi

ngađy uöịng möơt öịng hoùơc theo chó ắnh cuêa baâc sô

Tùng nhaôn aâp cíịp

Tùng nhaôn aâp cíịp (cođn goơi lađ cûúđm nûúâc, thiïn ăíìu thöịng,

cûúđm xanh, glaucoma lađ möơt bïơnh phöí biïịn úê Viïơt Nam, coâ tyê lïơ

gíy muđ loađ cao Ăíy lađ möơt bïơnh khíín cíịp trong nhaôn khoa, diïîn

tiïịn bïơnh nhanh choâng, cíìn phaêi ăiïìu trõ kõp thúđi vađ ăuâng caâch

Nïịu khöng, caâc thíìn kinh mùưt bõ huêy hoaơi, thõ lûơc giaêm khöng taâi

taơo ặúơc Mùưt coâ thïí múđ sau 24 giúđ vađ muđ hoađn toađn tûđ 1 ăïịn 7

ngađy

Bïơnh thûúđng gùơp nhiïìu úê phuơ nûô trïn 50 tuöíi (3/4) thuöơc

ngûúđi hay lo lùưng, suy nghô Bïơnh thûúđng khúêi phaât sau möơt ăïm

míịt nguê hay lo buöìn Biïíu hiïơn ăíìu tiïn lađ mùưt nhûâc dûô döơi, lan

díìn lïn ẳnh ăíìu, nhûâc ăíìu bïn mùưt bõ ăau, buöìn nön, mùưt nhòn

ríịt múđ, ăöi khi thíịy caâc vođng mađu Mùưt ăoê, con ngûúđi núê lúân, íịn

vađo mùưt thíịy cûâng, ăöi khi thíịy con ngûúi mùưt mađu xanh

Khi thíịy nhûông díịu hiïơu trïn, nïn ặa bïơnh nhín ăïịn

chuýn khoa mùưt ăiïìu trõ Khöng nïn tûơ uöịng thuöịc ăau nhûâc,

thuöịc choâng nön hoùơc lûúđi ăi khaâm vò seô ríịt coâ haơi cho thõ lûơc sau

nađy

Ngûúđi trïn 50 tuöíi nïn kiïím tra mùưt hađng nùm ăïí phaât hiïơn

ýịu töị nghi gíy tùng nhaôn aâp úê möơt thïí khaâc, ím thíìn nhûng

nguy hiïím hún, lađm ngûúđi bïơnh muđ díìn mađ khöng ăau nhûâc

Bïơnh tùng nhaôn aâp coâ ýịu töị di truýìn; gia ằnh coâ ngûúđi bõ

bïơnh nađy phaêi cíín thíơn hún ÚÊ ngûúđi tûđng bõ lïn cún ăau nhûâc

möơt líìn ăaô ăiïìu trõ khoêi, cíìn theo doôi thûúđng xuýn ăïí phaât hiïơn

sûơ tiïịn triïín vađ biïịn chûâng sau möí Bïơnh nađy khöng líy, nhûng

nïịu ăaô bõ úê möơt mùưt, mùưt bïn kia cuông coâ thïí bõ lïn cún tùng aâp

bíịt cûâ luâc nađo

BS Tö Quang Ăõnh

Ăiïìu trõ mùưt cíơn thõ

Nïịu thõ lûơc keâm ăi, ngûúđi bïơnh cíìn ăïịn baâc sô chuýn khoa

mùưt khaâm ăïí xaâc ắnh coâ bõ caâc tíơt khuâc xaơ nhû cíơn thõ, loaơn thõ,

viïîn thõ khöng Nïịu coâ thò cíìn ăeo kñnh ăiïìu chónh thõ lûơc Ngoađi

ra, thõ lûơc ýịu cođn coâ thïí do nhiïìu nguýn nhín khaâc vađ phaêi ặúơc

ăiïìu trõ bùìng thuöịc

Thuöịc Difrarel E vađ vitamin E giuâp tùng cûúđng dinh dûúông

vađ tuíìn hoađn maâu úê voông maơc nïn thûúđng ặúơc baâc sô cho duđng

khi mùưt cíơn thõ vađ möơt söị bïơnh khaâc

Ăïí baêo vïơ töịt thõ lûơc, chuâng ta cíìn ùn uöịng ăíìy ăuê caâc chíịt

dinh dûúông, nhíịt lađ caâc loaơi traâi cíy chûâa nhiïìu caroteđne, thûúđng

coâ mađu vađng cam nhû cađ röịt, ău ăuê, cađ chua Lûu yâ khi hoơc hađnh,

ăoơc saâch hoùơc phaêi lađm viïơc bùìng mùưt möơt caâch chùm chuâ, cíìn

phaêi coâ ăuê aânh saâng

Kyô thuíơt ăiïìu trõ mùưt bùìng Lasik

Trong phíîu thuíơt cíơn thõ, ngoađi caâc phûúng phaâp thûúđng

lađm nhû raơch giaâc maơc hònh nan hoa, phíîu thuíơt Laser excimer,

hiïơn nay, thïị giúâi ăang phöí biïịn möơt loaơi phíîu thuíơt múâi lađ phíîu

thuíơt Lasik Sau phíîu thuíơt, thõ lûơc coâ thïí ăaơt 9/10 hoùơc 10/10;

möơt söị trûúđng húơp viïîn hoùơc loaơn thõ thò cíìn ăeo kñnh ± 1 Ds

(Ăiöịp) ăïí ăaơt thõ lûơc töịi ăa Kyô thuíơt Lasik lađ bûúâc níng cao cuêa

kyô thuíơt Laser excimer Laser excimer lađ loaơi Laser ăííy, phaât ra

trong tia cûơc tñm coâ bûúâc soâng ríịt ngùưn (193 nano meters) nhûng

ăuê maơnh ăïí cùưt giaâc maơc, lađm cho caâc maênh vuơn giaâc maơc böịc húi

vađ cho pheâp traânh caâc taâc duơng cuêa nhiïơt vađ ăöơng Tuöíi töịt nhíịt ăïí

thûơc hiïơn kyô thuíơt nađy lađ tûđ 18 ăïịn 26, thõ lûơc mùưt phaêi tûđ -5 ăöơ

ăïịn -15ăöơ Nïịu cíơn tûđ -5 ăöơ ăïịn -12 ăöơ thò phíîu thuíơt cho kïịt quaê

khaê quan; sau möơt thaâng thõ lûơc mùưt coâ thïí ăaơt 9/19 hoùơc 10/10

Cođn cíơn tûđ -12 ăöơ ăïịn -15 ăöơ thò phaêi sau tûđ 6 ăïịn 12 thaâng múâi

ăaânh giaâ ặúơc kïịt quaê

Kyô thuíơt Lasik (Laser in situ Keratomileusis) duđng Laser

excimer phíîu thuíơt phña ngoađi huêy boê biïíu mö giaâc maơc; coâ thïí

ặa síu xuöịng cùưt möơt phíìn cuêa giaâc maơc hònh thíịu kñnh (húi

loôm) Sau ăoâ, phíìn giaâc maơc cùưt ra seô ặúơc ăùơt laơi võ trñ cuô Khi

phíîu thuíơt, bïơnh nhín phaêi nùìm ýn trïn ghïị tûơa hoùơc bađn phíîu

thuíơt, sau khi saât truđng mùưt vađ nhoê thuöịc tï (Tetracain 1%) vađi

phuât, baâc sô seô ăùơt vađnh mi cöị ắnh mi mùưt úê traơng thaâi múê röìi tiïịn

hađnh phíîu thuíơt Ăiïìu cíìn lûu yâ lađ trong luâc phíîu thuíơt, bïơnh

nhín phaêi nhòn vađo möơt ăiïím cöị ắnh

Sau phíîu thuíơt, baâc sô cho bïơnh nhín nhoê thuöịc khaâng sinh

vađ duđng thuöịc khaâng viïm khöng steroide trong möơt tuíìn Kyô

thuíơt Lasik traânh ặúơc caêm giaâc ăau nhûâc sau phíîu thuíơt úê giaâc

maơc; nhûng cuông coâ möơt tyê lïơ nhoê, khoaêng 5%, gùơp biïịn chûâng

Bïơnh nhín coâ thïí bõ loaơn thõ do nùưp giaâc maơc bõ nhùn hoùơc bõ ăùơt

lïơch, hay coâ biïíu mö xím líịn dûúâi vaơt nïn nhòn thíịy coâ vođng

mađu hoùơc thíịy múđ múđ nhû coâ mađn sûúng

Sau khi phíîu thuíơt, bïơnh nhín cíìn lûu yâ: ăïí viïơc taâi taơo

biïíu mö mùưt khöng bõ chíơm laơi vađ nùưp giaâc maơc khöng bõ lïơch, cíìn

traânh duơi mùưt trong nhûông ngađy ăíìu Nïịu lúô duơi mùưt hoùơc coâ sûơ cöị

xaêy ra, cíìn ăïịn baâc sô khaâm ăïí ăùơt nùưp giaâc maơc vađo ăuâng võ trñ vađ

khíu laơi Trûúđng húơp biïíu mö xím nhíơp mùơt trong nùưp giaâc maơc,

caâc möịi chó khíu khöng thíơt khñt hoùơc khi coâ caêm giaâc laơ, cíìn ăïịn

baâc sô khaâm laơi ăïí coâ thïí súâm can thiïơp vađ traânh caâc tai biïịn

Ăiïìu chónh leâ

Ăa söị caâc trûúđng húơp leâ (duđ úê treê em hay ngûúđi lúân) khöng

bao giúđ tûơ khoêi nïịu khöng ặúơc ăiïìu trõ, ngoaơi trûđ hai trûúđng húơp

sau:

- Tònh traơng giaê leâ do nïịp beơt mñ hoùơc do khuön mùơt coâ daơng

ăùơc biïơt, nhòn giöịng leâ

- Leâ taơm thúđi do liïơt thíìn kinh ăiïìu khiïín cú hoùơc cú víơn

nhaôn sau sang chíịn hoùơc do nhiïîm virus Trûúđng húơp nađy thûúđng

xaêy ra sau möơt chíịn thûúng ăíìu hoùơc sau möơt ăúơt caêm cuâm, keâo

dađi khöng quaâ 6 thaâng Nïịu sau 6 thaâng víîn töìn taơi thò phaêi ăiïìu

trõ, mùưt múâi ngay trúê laơi

Tònh traơng leâ mùưt trong möơt thúđi gian dađi (trïn 2 nùm) coâ thïí

díîn túâi caâc töín thûúng chûâc nùng mùưt tríìm troơng: nhûúơc thõ úê mùưt

leâ (thûúđng xuýn nhòn múđ hún mùưt kia), míịt thõ giaâc hai mùưt ÚÊ

treê nhoê, caâc chûâc nùng nađy chó coâ thïí höìi phuơc nhúđ tíơp luýơn

Ngûúđi trïn 15 tuöíi nïịu ăaô míịt caâc chûâc nùng nađy thò khöng thïí

höìi phuơc ặúơc, chó coâ thïí phíîu thuíơt thíím myô chónh laơi mùưt leâ mađ

thöi

Ăiïìu trõ leâ trïn nguýn tùưc coâ 5 bûúâc:

1 Ăiïìu chónh kñnh úê caâc bïơnh nhín leâ coâ keđm tíơt khuâc xaơ ăïí

ăaơt ặúơc thõ lûơc cao nhíịt, giuâp quaâ trònh ăiïìu trõ leâ trúê nïn dïî

dađng hún

2 Tíơp ăïí khùưc phuơc nhûúơc thõ nïịu coâ mùưt bõ nhûúơc thõ

3 Tíơp höìi phuơc thõ giaâc hai mùưt nïịu chûâc nùng nađy ýịu hoùơc

Ăöịi vúâi ngûúđi trïn 15 tuöíi, chó ăiïìu trõ vúâi caâc bûúâc 1 - 4 - 5

Khöng coâ kñnh ăiïìu chónh leâ, chó coâ kñnh ăiïìu chónh tíơt khuâc

xaơ ăi keđm vúâi leâ

Lûu yâ khi mang kñnh saât trođng

Nhûông ngûúđi bõ caâc tíơt vïì mùưt nïịu ăeo kñnh thöng thûúđng seô

gùơp nhiïìu bíịt tiïơn khi lađm viïơc, hoaơt ăöơng thïí thao Nïịu lađ phaâi

nûô, cùơp kñnh quaâ dađy vađ to seô ñt nhiïìu aênh hûúêng ăïịn thíím myô Vò

víơy, kñnh saât trođng (hay cođn goơi lađ kñnh tiïịp xuâc - contactlens) coâ

thïí caêi thiïơn ặúơc nhûông bíịt tiïơn trïn Tuy nhiïn, khi sûê duơng

kñnh saât trođng, cíìn lûu yâ nhûông ăiïím sau:

1 Khi nađo thò ặúơc sûê duơng kñnh saât trođng?

Ngûúđi muöịn sûê duơng kñnh saât trođng phaêi ặúơc baâc sô chuýn

khoa chíín ăoaân ăïí xaâc ắnh chñnh xaâc viïơc sûê duơng kñnh saât trođng

coâ thíơt cíìn thiïịt khöng, ăöơ kñnh bao nhiïu thò vûđa, ăöìng thúđi khaêo

saât ăöơ cong, ặúđng kñnh cuêa trođng Ăöơ cong cuêa kñnh ríịt quan

troơng Kñnh coâ ăöơ cong lúân seô dïî lađm cho ngûúđi mang khoâ chõu, ăoê

mùưt; kñnh coâ ăöơ cong nhoê seô dïî bõ tuöơt, rúi

2 Sûê duơng loaơi kñnh saât trođng nađo?

Nïn sûê duơng loaơi mïìm vò dïî taơo sûơ tiïịp xuâc giûôa giaâc maơc vađ

mñ mùưt Hún nûôa, loaơi kñnh saât trođng mïìm coâ tñnh íím cao giuâp cho

mùưt dïî thñch ûâng

3 Ûu ăiïím cuêa kñnh saât trođng

Khi ăeo kñnh saât trođng, mùưt seô khöng caêm thíịy khoâ chõu vò

khoaêng caâch giûôa mùưt vađ trođng kñnh gíìn nhû khöng coâ Sûê duơng

kñnh saât trođng seô thíịy ặúơc nhûông hònh aênh trung thûơc hún so vúâi

kñnh thûúđng

4 Nïn thíơn troơng khi nguê vađ búi löơi

Khi tùưm biïín coâ thïí sûê duơng contactlens loaơi deêo, ặúđng kñnh

trođng lúân ăïí lúâp giaâc maơc vađ mi mùưt ặúơc níng ăúô vađ che chúê töịt

Tuy nhiïn, caâc höì búi thûúđng coâ nhiïìu fluor vađ vi khuíín coâ thïí gíy

viïm kïịt maơc nïịu khi búi baơn víîn sûê duơng contactlens

Khi nguê víîn coâ thïí ăeo kñnh saât trođng Tuy víơy, luâc nguê nïn

thaâo ra vò giaâc maơc trong ăïm thûúđng giaêm khaê nùng híịp thuơ öxy

5 Vađi ăiïìu cíìn chuâ yâ

- Rûãa saåch kñnh trûúác khi cho vaâo mùæt, rûãa tay trûúác khi sûã

duång kñnh

- Khi àeo kñnh saát troâng, tuyïåt àöëi khöng phun keo xõt toác

Nïëu cêìn, phaãi nhùæm mùæt laåi cho àïën khi xõt xong

- Khöng sûã duång contactlens ngay sau khi duâng thuöëc nhoã

mùæt

CHÛÚNG 2 BÏƠNH TAI MUÔI HOƠNG

Ăiïịc vađ giaêm thñnh lûơc

Tiïịng öìn ăöịi vúâi tai:

- Quaâ trònh phaât triïín nhanh choâng caâc ngađnh cöng nghiïơp,

giao thöng, víơn taêi, ăö thõ hoaâ lađm cho tiïịng öìn ngađy cađng lúân,

aênh hûúêng túâi sûâc nghe vađ gíy bïơnh ăiïịc nghïì nghiïơp do tiïịng öìn

Tiïịng öìn cuông lađ trong nhûông taâc nhín gíy ö nhiïîm mađ tûđ trûúâc

ăïịn nay ñt ngûúđi chuâ yâ hoùơc chuâ yâ nhûng khöng coâ hûúâng giaêi

quýịt triïơt ăïí

- Ö nhiïîm tiïịng öìn lađ sûơ töìn taơi caâc loaơi ím thanh khiïịn

ngûúđi nghe caêm thíịy khoâ chõu Tiïịng öìn gíy míịt nguê, stress, aênh

hûúêng túâi tim maơch, giaêm tuöíi thoơ, tùng huýịt aâp, nghïînh ngaông,

ăiïịc

- Tiïịng öìn phöí biïịn hiïơn nay thûúđng phaât ra tûđ caâc maây moâc

cöng nghiïơp, caâc phûúng tiïơn giao thöng víơn taêi (xe húi, xe lûêa,

maây bay), höơp gíy öìn (cassette, tivi, maây ẵa) Ăún võ ăo tiïịng öìn

lađ deâcibel (dB) Vñ duơ: tiïịng xe chaơy trïn ặúđng phöị 70-90 dB,

tiïịng buâa maây 90 dB, tiïịng xe lûêa 90-95 dB, maây bay phaên lûơc cíịt

caânh 130 dB Theo qui ắnh cuêa Hiïơp höơi Chöịng tiïịng öìn quöịc tïị

(AICB) thò tiïịng öìn cho pheâp trong saên xuíịt lađ 95 dB ±5, úê Viïơt

Nam lađ 85 dB

- Mûâc aênh hûúêng cuêa tiïịng öìn cođn phuơ thuöơc vađo cûúđng ăöơ,

thúđi gian tiïịp xuâc vađ ăöơ nhaơy caêm cuêa cú thïí Tai coâ chûâc nùng

nghe vađ thùng bùìng, dïî bõ aênh hûúêng búêi tiïịng öìn xung quanh,

nhíịt lađ ngûúđi trïn 40 tuöíi Khi tiïịng öìn ăaơt 100 dB, phaêi chõu

ặơng thûúđng xuýn thò möơt phíìn cuêa tïị bađo coâ tiïm mao trong tai

bõ phaâ huêy, mï löơ töín thûúng khöng coâ khaê nùng höìi phuơc

Tai gùơp ím thanh quaâ cao coâ nguy cú thuêng mađng nhô, sai

caâc khúâp, líu dađi coâ thïí ăiïịc Luâc ăíìu tiïịp xuâc vúâi tiïịng öìn, ta chó

thíịy uđ tai, sûâc nghe vađ khaê nùng phín biïơt tiïịng ăöơng giaêm Ra

khoêi núi öìn thò hïịt Nhûng nïịu cûâ keâo dađi nhû víơy, tai seô nghe

keâm díìn röìi ăiïịc Thúđi gian tiïịp xuâc vúâi tiïịng öìn túâi khi bõ ăiïịc

nghïì nghiïơp lađ 3-6 thaâng Goơi lađ ăiïịc nghïì nghiïơp khi thñnh lûơc úê

tai nghe roô nhíịt giaêm 35 dB, ăoâ lađ ăiïịc tiïịp ím ăöịi xûâng

Caâc loaơi ăiïịc vađ giaêm thñnh lûơc

Tai göìm coâ tai ngoađi, tai giûôa vađ tai trong Tai ngoađi coâ

nhiïơm vuơ khúịch ăaơi vađ hûúâng ím thanh vađo mađng nhô Tai giûôa

göìm mađng nhô vađ 3 xûúng nhoê coâ nhiïơm vuơ truýìn ím thanh tûđ

möi trûúđng khöng khñ vađo möi trûúđng nûúâc cuêa tai trong Tai trong

coâ caâc tïị bađo thíìn kinh thñnh giaâc biïịn ăöíi soâng ím thanh cú hoơc

thađnh nhûông xung ăöơng ăiïơn thíìn kinh, truýìn theo díy thíìn

kinh thñnh giaâc vïì naôo Caâc bïơnh lyâ úê tai ngoađi vađ tai giûôa coâ thïí

aênh hûúêng ăïịn cú chïị díîn truýìn ím thanh, ăíịy lađ loaơi ăiïịc vađ

giaêm thñnh lûơc díîn truýìn Caâc bïơnh lyâ úê tai trong trúê ăi coâ thïí

aênh hûúêng ăïịn phíìn thíìn kinh nhíơn caêm ím thanh, ăíịy lađ loaơi

ăiïịc vađ giaêm thñnh lûơc tiïịp nhíơn, hay cođn goơi lađ ăiïịc vađ giaêm thñnh

lûơc thíìn kinh Ngoađi ra cođn coâ loaơi ăiïịc vađ giaêm thñnh lûơc höîn húơp

coâ bïơnh lyâ úê caê hai loaơi trïn

Ăiïịc vađ giaêm thñnh lûơc díîn truýìn noâi chung coâ thïí phíîu

thuíơt Ăoâ lađ caâc phíîu thuíơt can thiïơp vađo cú chïị díîn truýìn cú hoơc

cuêa ím thanh úê tai ngoađi hay tai giûôa Ăiïịc vađ giaêm thñnh lûơc tiïịp

nhíơn noâi chung khöng thïí phíîu thuíơt ăïí ăiïìu trõ, thuöịc men cuông

taâc duơng haơn chïị Díîu sao trûúđng húơp ăiïịc hoađn toađn caê hai tai

cuông cođn hy voơng úê viïơc cíịy öịc tai Vađ trong ăaơi ăa söị caâc trûúđng

húơp, maây trúơ thñnh coâ thïí hûôu ñch

Laôo thñnh lađ gò?

Lađ díìn díìn nghe keâm khi tuöíi ngađy möơt cao; khoaêng 30%

ngûúđi hún 65 tuöíi vađ 50% ngûúđi hún 75 tuöíi bõ nghe keâm Thûúđng

hoơ nghe keâm nhiïìu úê caâc ím cao nhû gioơng phuơ nûô hoùơc treê con,

tiïịng chim kïu, chuöng ăiïơn thoaơi; cođn nhûông ím tríìm nhû lađ

gioơng nam, ăöơng cú xe thò laơi nghe ặúơc Thûúđng bïơnh nhín nghe

keâm caê 2 tai, bïơnh ăïịn möơt caâch tûđ tûđ nïn hoơ khöng biïịt lađ mònh

nghe keâm

Triïơu chûâng cuêa laôo thñnh: Ím thanh dûúđng nhû khöng roô,

tríìm ăi, gíy nïn nghe keâm vađ khöng hiïíu lúđi noâi Ngûúđi bïơnh

thûúđng than phiïìn ngûúđi khaâc noâi lñu rñu, nghe nhûng khöng hiïíu

ngûúđi khaâc noâi gò, ăùơc biïơt lađ úê chöî öìn Bïơnh nhín nghe cuêa gioơng

nam giúâi roô hún gioơng nûô giúâi, coâ thïí keđm theo uđ tai

Nguýn nhín cuêa laôo thñnh: Laôo thñnh lađ ăiïịc tiïịp nhíơn, do

hû hoêng nhûông tïị bađo löng úê tai trong Ríịt nhiïìu nguýn nhín

nhû:

- Tiïịng öìn lùơp ăi lùơp laơi líu ngađy;

- Keâm maâu nuöi dûúông tai trong do bïơnh tim, cao huýịt aâp,

bïơnh maơch maâu, tiïíu ặúđng;

- Möơt söị thuöịc nhû sspirine vađ khaâng sinh

- Do di truýìn, do tuöíi giađ

Lađm gò ăïí coâ sûâc nghe töịt?

Nhûông töín thûúng cuêa caâc tïị bađo löng do tiïịng öìn gíy nïn coâ

thïí phođng ngûđa ặúơc bùìng caâch traânh tiïịng öìn Trûúâc hïịt, cíìn

nhíơn thûâc ặúơc rùìng nhûông ím thanh cûúđng ăöơ lúân coâ thïí gíy töín

haơi cho tai trong ăïí traânh vađ lađm giaêm tiïịng öìn hùìng ngađy úê núi

lađm viïơc cuông nhû úê nhađ Cíìn thûơc hiïơn nhûông biïơn phaâp baêo vïơ

tai khi lađm viïơc úê möi trûúđng nhiïìu tiïịng öìn, coâ thïí ăeo maây trúơ

thñnh Cuông cíìn giaêm búât tiïịng öìn trong nhađ, noâi chuýơn khi nhòn

thíịy mùơt nhau, noâi chíơm, roô, nhûng khöng la lúân, khi cíìn lùơp laơi

thò noâi caâch khaâc

Khi giao tiïịp vúâi ngûúđi ăiïịc vađ giaêm thñnh lûơc, cíìn lađm gò?

Ăíy lađ caâc meơo khi giao tiïịp vúâi ngûúđi ăiïịc vađ giaêm thñnh lûơc,

baơn coâ thïí hûúâng díîn ngûúđi khaâc khi trong gia ằnh hoơ coâ ngûúđi

ăiïịc vađ giaêm thñnh lûơc:

- Nhòn mùơt ngûúđi ăiïịc vađ giaêm thñnh lûơc khi noâi chuýơn ăïí hoơ

coâ thïí thíịy mùơt cuêa baơn

- Tùưt maây nghe nhaơc, radio, T.V khi noâi chuýơn

- Khöng noâi khi ăang nhai, khöng líịy tay che miïơng;

- Noâi húi lúân hún bònh thûúđng, nhûng khöng ặúơc heât to; noâi

chíơm raôi

- Khi lùơp laơi thò duđng cíu ăún giaên, ngùưn

- ÚÊ núi ăöng ngûúđi nhû nhađ hađng, choơn chöî ngöìi xa ăaâm ăöng

vađ ñt öìn nhíịt

Vai trođ cuêa tiïịng öìn trong ăiïịc vađ giaêm thñnh lûơc

Khoaêng 10% dín söị bõ ăiïịc vađ giaêm thñnh lûơc do nhiïìu

nguýn nhín; trong ăoâ, tiïịng öìn coâ thïí lađ nguýn nhín cuêa khoaêng

50% caâc trûúđng húơp

Tiïịng suâng nöí, bom nöí gíìn tai, cođi baâo ăöơng gíìn tai coâ thïí

gíy ra ăiïịc Tiïịng öìn cöng nghiïơp trïn 85 dB tiïịp xuâc líu coâ thïí

gíy ăiïịc Trong ăúđi söịng hùìng ngađy vúâi ăuê loaơi tiïịng öìn cuêa xe cöơ,

maây moâc, caâc phûúng tiïơn giaêi trñ, ca nhaơc chuâng ta cíìn nhíơn

thûâc ặúơc rùìng bíịt kyđ loaơi tiïịng öìn nađo cuông coâ thïí gíy ra ăiïịc vađ

giaêm thñnh lûơc khi chuâng ta tiïịp xuâc vúâi chuâng ăuê líu

Coâ thïí nađo bõ ăiïịc khi nghe tiïịng ăöơng lúân chó 1 líìn? Coâ

Nhûông tiïịng ăöơng ríịt lúân nhû suâng, bom nöí gíìn tai, cođi baâo ăöơng

gíìn tai coâ thïí gíy ăiïịc, mùơc díìu khöng phaêi luön luön

Mûâc öìn nađo coâ thïí gíy töín thûúng vônh viïîn úê tai? Trïn 85

dB Töín thûúng phuơ thuöơc vađo ăöơ lúân cuêa tiïịng öìn vađ thúđi gian tiïịp

xuâc vúâi tiïịng öìn ăoâ möîi ngađy

Caâc díịu hiïơu baâo ăöơng? ÚÊ núi nađo mađ baơn phaêi heât ăïí noâi

chuýơn lađ mûâc tiïịng öìn úê ăoâ coâ thïí gíy töín thûúng tai Tiïịng o o

trong tai (uđ tai) xuíịt hiïơn sau khi tiïịp xuâc vúâi tiïịng öìn vađ keâo dađi

hađng giúđ lađ díịu hiïơu baâo ăöơng Khi möơt ngûúđi noâi rùìng nghe tiïịng

ăađn öng roô hún tiïịng phuơ nûô lađ ăaô coâ giaêm nghe úê caâc tíìn söị cao

Lađm thïị nađo ăïí baêo vïơ sûâc nghe? Traânh tiïịng öìn, nïịu khöng

traânh ặúơc thò phaêi coâ nhûông duơng cuơ baêo vïơ ÚÊ trong möi trûúđng

nađo mađ noâi chuýơn khoâ nghe thò chuâng ta biïịt rùìng trong möi

trûúđng ăoâ, tiïịng öìn ăaô ăuê lúân ăïí coâ thïí gíy töín thûúng tai Nïn úê

xen keô núi öìn ađo vađ núi ýn lùơng ăïí cho tai nghó ngúi Haơn chïị

khoaêng thúđi gian tiïịp xuâc tiïịng öìn Nïịu phaêi tiïịp xuâc vúâi tiïịng öìn

ăïìu ăùơn, cíìn kiïím tra thñnh lûơc ăöì ím ăún ñt nhíịt möîi nùm 1 líìn

Ngûúđi bõ ăiïịc vađ giaêm thñnh lûơc coâ bõ cö ăöơc?

Ăiïịc vađ giaêm thñnh lûơc lađ míịt maât lúân, nhiïìu ngûúđi bïơnh coâ

nhûông phaên ûâng tiïu cûơc, hoang mang lo súơ Ăoâ lađ nhûông phaên

ûâng tûơ nhiïn, gia ằnh vađ baơn beđ khi hiïíu roô seô lađm thuýn giaêm

nhûông phaên ûâng tím lyâ ăoâ Ím thanh nïìn trong möi trûúđng taơo

nïn möơt caêm giaâc rùìng mònh ăang söịng Khi khöng nghe nhûông

tiïịng ăöơng nađy (tiïịng rò ríìm cuêa xe cöơ, tiïịng noâi chuýơn, tiïịng

nûúâc chaêy, tiïịng radio ), ngûúđi ta coâ caêm giaâc chïịt choâc, vađ xuíịt

hiïơn tríìm caêm Nhûông luâc hoơp mùơt baơn beđ, caâc ăaâm tiïơc, ngûúđi

bïơnh bõ cùng thùỉng, khöng theo kõp nhûông mííu ăöịi thoaơi nïn díìn

tûơ ruât lui khoêi nhûông hoaơt ăöơng xaô höơi, tûơ cö líơp mònh

Ăiïịc aênh hûúêng thïị nađo ăïịn gia ằnh?

Caâc loaơi ăiïịc vađ giaêm thñnh lûơc gíy nghe keâm, ăöìng thúđi cuông

gíy khoâ khùn trong viïơc hiïíu lúđi noâi Nïịu ngûúđi thín cûâ cöị gùưng

noâi to lïn vađ lùơp ăi lùơp laơi nhiïìu líìn thò dïî taơo sûơ bûơc mònh, cùng

thùỉng Sûơ hiïíu nhíìm lúđi noâi coâ thïí lađm caâc thađnh viïn khaâc trong

gia ằnh khöng muöịn noâi chuýơn nûôa, vađ ngûúđi ăiïịc bõ cö ăöơc Sûơ

hiïíu biïịt vađ húơp taâc cuêa tíịt caê caâc thađnh viïn trong gia ằnh coâ thïí

thay ăöíi moơi viïơc töịt hún:

- Lađm cho ngûúđi ăiïịc vađ giaêm thñnh lûơc chuâ yâ ăïịn baơn trûúâc

khi bùưt ăíìu noâi ăïí hoơ lùưng nghe baơn

- Khöng nïn noâi tûđ phođng khaâc

- Lađm giaêm nhûông tiïịng ăöơng trong nhađ (tivi, radio, vođi nûúâc

chaêy)

- Nïịu cíìn lùơp laơi thò nïn noâi cíu ăún giaên vađ khaâc ăi thò seô dïî

hiïíu hún

Thuêng mađng nhô

Mađng nhô lađ möơt mađng nùìm cuöịi öịng tai ngoađi, phín chia tai

ngoađi vađ tai giûôa Mađng nhô rung ăöơng khi coâ soâng ím truýìn tûđ

öịng tai vađo vađ sûơ rung ăöơng nađy ặúơc truýìn vađo tai trong ăïí biïịn

ăöíi thađnh ăiïơn thïị öịc tai, theo caâc díy thíìn kinh thñnh giaâc lïn

naôo Phíìn cùng cuêa mađng nhô bao göìm lúâp biïíu mö, töí chûâc xú vađ

niïm maơc Kïịt cíịu ăoâ nhiïìu khi bõ thuêng vò möơt taâc ăöơng víơt lyâ

hoùơc bïơnh lyâ

Nguýn nhín:

- Víơt nhoơn ăím vađo (chíịn thûúng trûơc tiïịp): Thûúđng lađ bíịt

cíín luâc líịy raây tai, ăïí duơng cuơ ăím vađo mađng nhô

- Chíịn thûúng giaân tiïịp (coâ aâp lûơc quaâ maơnh taâc ăöơng lïn

mađng nhô) Trûúđng húơp nađy xaêy ra khi bõ ngûúđi khaâc taât tai quaâ

maơnh, khi chíịn thûúng bom mòn hay lùơn quaâ síu

- Viïm nhiïîm tûđ vuđng muôi hoơng theo vođi Eustache lïn hođm

nhô, gíy tuơ dõch, tuơ muê trong hođm nhô vađ lađm thuêng nhô tûđ trong

ra (trûúđng húơp viïm tai giûôa)

Díịu hiïơu nhíơn biïịt: Ăau nhoâi trong tai, uđ tai, chaêy maâu tai,

choâng mùơt vađ ăiïịc Nïịu chó raâch mađng nhô ăún thuíìn thò ăiïịc nheơ,

nïịu töín thûúng síu ăïịn tai trong thò ăiïịc nùơng hún Nïịu thuêng nhô

do viïm tai giûôa cíịp thò trûúâc ăoâ seô coâ triïơu chûâng söịt noâng, ăau

nhûâc trong tai, uđ tai, nghe keâm Khi mađng nhô thuêng, muê thoaât ra

ặúơc ra ngoađi öịng tai thò caâc triïơu chûâng trïn giaêm ăi Trûúđng húơp

thuêng nhô do viïm tai giûôa thanh dõch thò triïơu chûâng khöng roô

rađng vađ diïîn biïịn phûâc taơp hún

Biïịn chûâng: Thuêng mađng nhô coâ nhiïîm truđng líu ngađy seô gíy

viïm xûúng chuêm vađ ặa ăïịn nhûông biïịn chûâng nùơng hún do öí

viïm lan toaê vađo caâc vuđng lín cíơn (viïm mađng naôo, aâp xe naôo,

viïm xoang tônh maơch bïn, liïơt mùơt )

Ăiïìu trõ: Nïịu löî thuêng mađng nhô coâ ặúđng kñnh dûúâi 3 mm vađ

úê trung tím thò coâ thïí vaâ ăún giaên bùìng möơt maênh giíịy moêng hoùơc

voê toêi, muơc ăñch lađ ăïí phíìn mađng nhô quanh löî thuêng coâ ăiïím tûơa

ăïí taơo seơo bñt löî thuêng Trûúđng húơp thuêng mađng nhô líu ngađy bõ

nhiïîm truđng thò phaêi ăiïìu trõ nhû viïm tai giûôa Nïịu nöî thuêng

mađng nhô lúân vađ coâ viïm nhiïîm nhiïìu thò phaêi lađm saơch hođm nhô,

xûúng chuêm vađ vaâ laơi mađng nhô bùìng cín cú thaâi dûúng (duđng

mađng cú thaâi dûúng ăïí vaâ) Caâc phíîu thuíơt nađy hiïơn ặúơc thûơc

hiïơn phöí biïịn taơi Trung tím Tai muôi hoơng TP Höì Chñ Minh vađ taơi

caâc khoa tai muôi hoơng cuêa caâc bïơnh viïơn khaâc

Ăïí phođng ngûđa thuêng mađng nhô, phaêi caênh giaâc khi ngoaây

nhûông víơt nhoơn vađo tai Tñch cûơc ăiïìu trõ caâc bïơnh vïì muôi hoơng vò

noâ coâ thïí gíy viïm tai giûôa muê vađ lađm thuêng mađng nhô, aênh hûúêng

ăïịn sûâc nghe vađ coâ thïí díîn ăïịn nhûông biïịn chûâng nguy hiïím ăïịn

tñnh maơng

Viïm tai giûôa cíịp treê em

Viïm tai giûôa cíịp úê treê em lađ möơt bïơnh thûúđng gùơp Tuy lađ

bïơnh cíịp, nhûng dïî ăiïìu trõ Duđng thuöịc ăuâng caâch trong 10 ngađy

lađ bïơnh coâ thïí khoêi

Triïơu chûâng: Bïơnh thûúđng gùơp úê treê nhoê tûđ 18 thaâng ăïịn 3

tuöíi Trûúâc ăoâ, treê coâ bõ söí muôi, ngheơt muôi, ho thoaâng qua Chñnh

bïơnh viïm muôi hoơng nađy ăaô ặa vi khuíín vađo tai giûôa qua möơt

ặúđng tûơ nhiïn, ăoâ lađ vođi nhô 1-2 ngađy sau khi vi khuíín ăaô vađo,

tai giûôa bõ viïm cíịp, em beâ söịt 38-39 ăöơ C Coâ em bõ ăöơng kinh

hoùơc röịi loaơn tiïu hoaâ, nön, trúâ, tiïu chaêy Ngoađi ra, tai bõ nhûâc ríịt

nhiïìu, ăïịn nöîi em beâ chó khoâc mađ thöi Nhiïìu em beâ quaâ nhoê,

khöng chó ặúơc núi nhûâc, nïn gia ằnh khöng biïịt ặúơc nguýn

nhín khoâc keâo dađi cuêa beâ

Ngoađi hai triïơu chûâng trïn, cođn möơt triïơu chûâng nûôa ríịt khoâ

phaât hiïơn úê bïơnh nhín nhoê, ăoâ lađ nghe keâm vađ tai bõ viïm Phaât

hiïơn möơt em beâ nghe keâm khöng phaêi dïî vò beâ coâ thïí nghe tai bïn

kia buđ trûđ Nïịu khöng ăiïìu trõ hoùơc ăiïìu trõ khöng ăuâng caâch, muê

phaât triïín nhiïìu trong tai giûôa, gíy thuêng nhô, tai chaêy muê ra

ngoađi Muê mađu vađng, coâ khi ăùơc, coâ khi loêng, khöng höi Khi muê ûâ

trong tai tuön ặúơc ra ngoađi, triïơu chûâng nhûâc vađ söịt giaêm hùỉn,

treê nghe keâm nhiïìu hún, nhûng ríịt khoâ phaât hiïơn Tuy triïơu

chûâng (nhûâc tai vađ söịt) coâ giaêm nhûng mađng nhô laơi thuêng, vi

khuíín tûđ ngoađi coâ thïí tûơ do vađo hođm nhô vađ viïm tai giûôa cíịp díìn

chuýín thađnh viïm tai giûôa maơn Vađi nùm sau, bïơnh chuýín

thađnh viïm tai xûúng chuôm vađ coâ thïí gíy biïịn chûâng nöơi soơ nguy

hiïím Ăiïìu nađy quan troơng lađ nhíơn biïịt ặúơc bïơnh viïm tai giûôa

cíịp cođn trong thúđi kyđ chûa thuêng nhô vađ ăiïìu trõ tñch cûơc, bïơnh seô

khoêi hùỉn

Ăõnh bïơnh viïm tai giûôa cíịp úê treê nhoê khöng phaêi dïî Khi em

beâ khoâc vö cûâ, chûâng toê em bõ ăau nhûâc nhiïìu úê möơt vuđng nađo ăoâ

trong cú thïí ÚÊ treê nhoê thûúđng coâ hai núi bõ ăau nhûâc nhiïìu, ăoâ lađ

ăau buơng vađ ăau tai Trong bïơnh nađy, nïịu súđ vađo buơng, em beâ

khöng khoâc reâ thïm thò triïơu chûâng ăau buơng bõ loaơi Ta lùưc nheơ

vađnh tai em beâ, vađnh tai bïn nađo bõ lùưc lađm cho em beâ khoâc reâ hay

khoâc ngíịt thïm thò chûâng toê tai bïn ăoâ bõ nhûâc Nhûâc tai coâ keđm

theo söịt lađ em beâ bõ viïm tai giûôa cíịp

Ăiïìu trõ tûúng ăöịi dïî möơt khi ăaô ắnh ặúơc bïơnh Giaêm söịt

bùìng caâch cho em beâ uöịng acetaminophen nûúâc Ăiïìu quan troơng

lađ phaêi diïơt khuíín úê tai giûôa Thuöịc thûúđng duđng úê ăíy lađ thuöịc

phöịi húơp giûôa amoxycillin vađ clavulanic acid (Augmentin, Ciblor )

Phaêi ăiïìu trõ khaâng sinh ñt nhíịt 10 ngađy Bïơnh coâ thïí khoêi

Tuy lađ bïơnh cíịp nhûng viïm tai giûôa coâ thïí phođng ngûđa

ặúơc Trûúâc nhíịt lađ phaêi giûô muôi hoơng cho saơch, nùng tùưm rûêa,

rûêa tay thûúđng xuýn, nhíịt lađ trûúâc bûôa ùn Nïn ùn nhiïìu chíịt böí

dûúông ăïí em beâ coâ sûâc ăïì khaâng Möîi khi em beâ ho, söí muôi thò phaêi

ăiïìu trõ ngay, ặđng ăïí chuýín sang viïm tai giûôa cíịp Möơt khi

phaât hiïơn bïơnh viïm tai giûôa cíịp, nïn ăi ăiïìu trõ chuýn khoa

ngay ăïí coâ caâch xûê trñ ăuâng vađ traânh ặúơc viïm tai giûôa maơn, viïm

tai xûúng chuôm sau nađy

Bïơnh viïm tai giûôa maơn

Viïm tai giûôa maơn, cođn goơi lađ chaêy muê tai, lađ bïơnh tûúng ăöịi

phöí biïịn úê treê em Ăíy lađ möơt bïơnh dai dùỉng, muê tai chaêy khi búât,

khi khöng vađ keâo dađi nhiïìu nùm liïìn Nïịu ăïí líu khöng ăiïìu trõ,

bïơnh trúê thađnh viïm tai xûúng chuôm, coâ biïịn chûâng nguy hiïím

(bïơnh nhín coâ khaê nùng tûê vong)

Bïơnh viïm tai giûôa maơn luâc nađo cuông bùưt ăíìu tûđ viïm tai

giûôa cíịp Bïơnh nhín bõ söịt cao, nhûâc tai vađ nghe keâm Nïịu ăiïìu trõ

ăuâng caâch, bïơnh seô khoêi trong vođng vađi ngađy Nïịu khöng ăiïìu trõ

ăuâng caâch, bïơnh seô chuýín sang viïm tai giûôa maơn Tai bùưt ăíìu

chaêy muê Muê coâ thïí chaêy liïn tuơc hay tûđng ăúơt Nïịu ăiïìu trõ vúâi

khaâng sinh, nhoê tai, bïơnh coâ thïí khoêi trong vođng möơt thúđi gian dađi,

nhûng sau ăoâ laơi taâi phaât Nûúâc chaêy ra ban ăíìu lađ dõch ăuơc khöng

höi Ăíy lađ thúđi kyđ chó viïm tai giûôa maơn ăún thuíìn mađ thöi Möơt

thúđi gian sau, nûúâc chaêy ra lađ muê, coâ muđi höi Ăíy lađ thúđi kyđ viïm

tai giûôa ăaô lan díìn vađo trong vađ gíy viïm tai xûúng chuôm Cuöịi

cuđng, nûúâc chaêy ra lađ muê coâ muđi thöịi khùỉm nhû muđi coâc chïịt Ăíy

lađ thúđi kyđ tai coâ chûâa möơt khöịi mïìm, goơi lađ Cholesteâatome Chñnh

khöịi nađy to díìn vađ gíy chiïịn chûâng chïịt ngûúđi

Nhûông biïịn chûâng do khöịi nađy gíy nïn thûúđng lađ aâp xe ăaơi

naôo, viïm xoang tônh maơch bïn vađ viïm mađng naôo Giûôa tònh

traơng bïơnh thöng thûúđng vađ tònh traơng biïịn chûâng coâ giai ăoaơn

chuýín tiïịp, cođn goơi lađ "höơi chûâng höìi viïm" Luâc ăíìu, bïơnh nhín

víîn sinh hoaơt nhû thûúđng, tai chaêy muê khi nhiïìu khi ñt Ăöơt nhiïn

bïơnh nhín söịt cao 38- 39 ăöơ C, tai bïơnh nhûâc nhiïìu hún, nghe keâm

hún, muê trong tai coâ khi chaêy ra ríịt nhiïìu, coâ khi bõ keơt laơi khöng

chaêy ra ặúơc

Höơi chûâng höìi viïm nađy lađ triïơu chûâng chó ăiïím, baâo trûúâc

trong vođng 12 hoùơc 24 giúđ sau lađ coâ biïịn chûâng nguy hiïím Nïịu

can thiïơp vađo thúđi ăiïím nađy traânh ặúơc tûê vong cho bïơnh nhín

Trong trûúđng húơp gia ằnh khöng biïịt ăïí ặa ăi ăiïìu trõ súâm, biïịn

chûâng tíịt ýịu seô xaêy ra

Möîi biïịn chûâng ăïìu coâ möơt triïơu chûâng chñnh:

- Trong biïịn chûâng aâp xe ăaơi naôo, bïơnh nhín bõ ăöơng kinh

toađn thín, hoùơc ăöơng kinh möơt phíìn cú thïí, vađ ýịu chi bïn ăöịi

diïơn cuêa tai bïơnh

- Trong biïịn chûâng aâp xe tiïíu naôo, bïơnh nhín bõ choâng mùơt,

ặâng khöng vûông, nhíịt lađ bïơnh nhín ặâng chuơm chín, nhùưm mùưt

- Trong biïịn chûâng viïm xoang tônh maơch bïn, bïơnh nhín bõ

reât run, söịt cao 40-41 ăöơ C Triïơu chûâng nađy xuíịt hiïơn nhiïìu líìn

trong ngađy

- Trong biïịn chûâng viïm mađng naôo, cöí bïơnh nhín bõ cûâng,

bïơnh nhín khöng thïí nađo cuâi ăíìu xuöịng cho cùìm chaơm ngûơc ặúơc

Möơt khi biïịn chûâng xaêy ra, nïịu khöng ăiïìu trõ kõp thúđi, bïơnh

nhín bõ tûê vong trong vađi ngađy sau ăoâ

Ngûúđi bõ chaêy muê tai cíìn phaêi ặúơc chùm soâc chu ăaâo Phaêi

ăi khaâm ắnh kyđ ăïí giaêm sûơ phaât triïín cuêa bïơnh Trong trûúđng

húơp dõch tai chaêy ra lađ muê khöng höi, bïơnh chûa coâ khaê nùng gíy

biïịn chûâng Tuy nhiïn, phaêi ăiïìu trõ tñch cûơc Trong trûúđng húơp

dõch chaêy ra lađ muê coâ thöịi khùỉm, phaêi ặa bïơnh nhín ăïịn bïơnh

viïơn chuơp X-quang, ăaânh giaâ tònh traơng xûúng chuôm Bïơnh nhín

coâ thïí ặúơc möí súâm, líịy khöịi mïìm ra vađ traânh ặúơc biïịn chûâng

Trong trûúđng húơp höơi chûâng höìi viïm xuíịt hiïơn, phaêi ặa

bïơnh nhín ăïịn bïơnh viïơn vađ möí cíịp cûâu Khöng ặúơc chíìn chûđ

möơt giíy phuât nađo Cađng keâo dađi thúđi gian, tûê vong do biïịn chûâng

cađng gíìn kïì Taơi bïơnh viïơn, gùơp trûúđng húơp coâ höơi chûâng höìi viïm

nađy, bïơnh nhín ặúơc möí cíịp cûâu ăïí traânh biïịn chûâng nguy hiïím

Trong trûúđng húơp trïî, ăaô xuíịt hiïơn caâc triïơu chûâng cuêa biïịn

chûâng, phaêi tûâc töịc ặa bïơnh nhín ăïịn bïơnh viïơn ngay ăïí xin möí

töịi cíịp Chíơm trïî trong tònh traơng nađy, bïơnh nhín seô bõ tûê vong

Bïơnh viïm tai giûôa maơn lađ bïơnh thûúđng bõ coi lađ nheơ Tuy

nhiïn, diïîn tiïịn bïn trong phûâc taơp vađ coâ thïí gíy tûê vong cho bïơnh

nhín

Cíịy öịc tai chûôa ăiïịc

ÖỊc tai ăiïơn tûê thay thïị öịc tai thíơt nïn noâ coâ möơt vai trođ ríịt

quan troơng trong toađn böơ quaâ trònh nghe ÖỊc tai ăiïơn tûê seô chuýín

ím thanh thađnh tñn hiïơu ăiïơn, nhûông tñn hiïơu nađy seô kñch thñch

caâc súơi thíìn kinh tai trong, giuâp ngûúđi ăiïịc nghe ặúơc ím thanh vađ

lúđi noâi Cíịy öịc tai lađ möơt thađnh tûơu lúân cuêa y hoơc, giuâp cho ngûúđi

ăiïịc nùơng vađ síu coâ thïí nghe ặúơc Kyô thuíơt nađy ặúơc thûơc hiïơn

trïn thïị giúâi caâch ăíy 20 nùm, ăïịn nay ăaô coâ hađng chuơc ngađn

ngûúđi ặúơc cíịy vađ sau ăíịy ăaô nghe ríịt töịt ÚÊ Viïơt Nam, kyô thuíơt

nađy chó múâi ặúơc thûơc hiïơn khoaêng vađi nùm nay do giaâ tiïìn öịc tai

ăiïơn tûê khaâ ăùưt Nïịu thûơc hiïơn úê nûúâc ngoađi thò chi phñ cho möơt

líìn cíịy öịc tai lïn ăïịn 30.000 USD Ăoâ lađ chûa kïí chi phñ cho

nhûông líìn khaâm ắnh kyđ ăïí kiïím tra hiïơu chónh maây vađ luýơn

nghe noâi

Khi caâc tïị bađo löng trong tai bõ hû haơi hoùơc míịt ăi möơt phíìn,

tai seô nghe keâm Ngûúđi bïơnh nïn choơn ăeo loaơi maây nghe thñch

húơp Khi toađn böơ tïị bađo löng bõ míịt hoùơc hû haơi, tai seô ăiïịc; thûúđng

thò caâc súơi thíìn kinh thñnh giaâc cođn nguýn, khöng hû haơi gò

nhûng laơi khöng nhíơn ặúơc caâc tñn hiïơu xung ăiïơn

Khöng phaêi trûúđng húơp ăiïịc nađo cuông cíìn cíịy ăiïơn öịc tai ăïí

nghe laơi bònh thûúđng Nïịu díy thíìn kinh thñnh giaâc cođn nguýn

hoùơc hû haơi ñt thò múâi coâ thïí cíịy ăiïơn öịc tai Caâc ăöịi tûúơng coâ thïí

cíịy öịc tai ặúơc lađ ngûúđi lúân hoùơc treê em sinh ra ăaô ăiïịc hoùơc ăiïịc

sau khi sinh (phaêi lađ ăiïịc öịc tai, tûđng sûê duơng maây nghe mađ khöng

coâ kïịt quaê)

Cođn ngûúđi ăiïịc sûê duơng maây nghe coâ hiïơu quaê; ngûúđi ăiïịc síu

quaâ líu, díy thíìn kinh thñnh giaâc chûa tûđng ặúơc kñch thñch;

ngûúđi ăiïịc mađ nguýn nhín khöng phaêi do öịc tai hoùơc díy thíìn

kinh thñnh giaâc bõ hû hay khöng coâ, ngûúđi khöng ăuê sûâc khoêe chõu

ặơng cuöơc phíîu thuíơt khöng phuđ húơp vúâi cíịy öịc tai

Caâc loaơi öịc tai ăiïơn tûê

Coâ 2 loaơi öịc tai ăiïơn tûê chñnh: öịc tai ăiïơn tûê ăún kïnh vađ öịc

tai ăiïơn tûê ăa kïnh ÖỊc tai ăiïơn tûê ăún kïnh reê hún, chó khoaêng

5.000 - 6.000 USD nhûng chó nhíơn biïịt ặúơc ím thanh Muöịn giao

tiïịp, ngûúđi sûê duơng phaêi kïịt húơp nhòn hònh miïơng

ÖỊc tai ăiïơn tûê ăa kïnh ăùưt hún, giaâ 17.000 - 25.000 USD tuđy

loaơi vò coâ thiïịt kïị cûơc nhaơy vúâi ăöơ tríìm böíng cuêa ím thanh, nhû öịc

tai ngûúđi thíơt Ngûúđi bïơnh seô nghe ặúơc vađ khi giao tiïịp, khöng

cíìn kïịt húơp nhòn hònh miïơng cuêa ngûúđi ăöịi diïơn

Hiïơu quaê cíịy ăiïơn öịc tai

Hiïơu quaê khaâc nhau ăöịi vúâi möîi ngûúđi, noâ phuơ thuöơc vađo

nhiïìu ýịu töị nhû thúđi gian ăiïịc, söị tïị bađo thíìn kinh thñnh giaâc cođn

soât laơi vađ sûơ nhanh nhaơy cuêa tûđng ngûúđi Thúđi gian bõ ăiïịc cađng

ngùưn thò kïịt quaê cađng töịt; ngûúđi bõ ăiïịc ăöơt ngöơt ặúơc cíịy öịc tai

trong vođng möơt thaâng sau ăiïịc thò coâ thïí nghe vađ giao tiïịp gíìn nhû

thúđi gian trûúâc khi bõ ăiïịc Treê ăiïịc tûđ trong buơng meơ ặúơc cíịy öịc

tai khoaêng 2 - 3 tuöíi lađ töịt nhíịt; so vúâi nhûông treê khaâc, caâc chaâu coâ

thïí phaât triïín ngön ngûô gíìn nhû bònh thûúđng

Vúâi öịc tai ăiïơn tûê ăa kïnh ăúđi múâi 24 ăiïơn cûơc, ngûúđi bïơnh seô

nghe ặúơc caâc ím thanh hùìng ngađy xung quanh mònh; ăùơc biïơt lađ

caâc ím thanh cuêa giao thöng nhû cođi xe, cođi baâo ăöơng, nhúđ ăoâ

traânh ặúơc tai naơn Vúâi thúđi gian, ngûúđi ặúơc cíịy öịc tai seô hiïíu

ặúơc lúđi noâi khöng cíìn nhòn miïơng, gioơng noâi seô ặúơc tûơ chónh

ngađy möơt ăuâng hún vađ nhúđ thïị giao tiïịp seô töịt hún Ăùơc biïơt vúâi

hai loaơi öịc tai ăiïơn tûê Combi 40+, ngûúđi ặúơc cíịy coâ thïí nghe vađ

hiïíu trong möi trûúđng öìn, möơt söị ngûúđi ăaơt hiïơu quaê töịt coâ thïí noâi

chuýơn qua ăiïơn thoaơi

Ăoaân bïơnh qua nûúâc muôi

Bònh thûúđng nûúâc muôi khöng mađu, trong suöịt vađ húi nhíìy

Khi nûúâc muôi quaâ nhiïìu hoùơc coâ mađu sùưc, tñnh chíịt, traơng thaâi

khöng bònh thûúđng, chuâng ta cíìn lûu yâ ăïí chíín ăoaân vađ ăiïìu trõ

bïơnh súâm Sau ăíy lađ möơt söị caâch phín biïơt bïơnh qua nûúâc muôi:

- Nûúâc muôi loaông, trong suöịt, nhû nûúâc trong: Thûúđng thíịy

khi caêm cuâm, phong hađn hoùơc viïm muôi cíịp tñnh, viïm muôi do dõ

ûâng Nïịu caêm cuâm, phong hađn thò niïm maơc muôi, amiăan vađ vaâch

sau hoơng bõ xung huýịt (nhòn thíịy ăoê) Nïịu viïm muôi thò niïm

maơc muôi trùưng nhúơt, phuđ, mađu xaâm xanh Sau phíîu thuíơt nïịu coâ

nûúâc muôi trong nhoê gioơt ăïìu vađ nhanh, cíìn ăïịn baâc sô ngoaơi khoa

thíìn kinh khaâm vađ ăiïìu trõ

- Nûúâc muôi mađu vađng thónh thoaêng chaêy ra úê möơt bïn muôi:

Do nhoơt boơc úê hađm trïn chaêy ra

- Nûúâc muôi muê vađng: Thûúđng gùơp khi caêm cuâm phong nhiïơt,

viïm muôi maôn tñnh; úê treê em cođn coâ thïí do dõ víơt nùìm trong muôi

líu ngađy Nûúâc muôi khöng nhiïìu nhûng sïơt dñnh, khoâ xò (hó) ra

- Nûúâc muôi höi, mađu vađng luơc hoùơc coâ vaêy muôi: Gùơp úê daơng

viïm muôi do teo heâo (cöí hoơng thûúđng khö khöịc, ngaơt muôi, khûâu

giaâc giaêm, keđm theo ăau ăíìu vađ chaêy maâu muôi)

- Nûúâc muôi nhíìy, mađu trùưng: Thûúđng thíịy úê viïm muôi maơn

tñnh

- Nûúâc muôi nhû baô ăíơu trùưng, coâ muđi höi kyđ laơ: Thûúđng thíịy

úê bïơnh viïm muôi do chíịt casein

- Nûúâc muôi coâ maâu: Do chíịn thûúng muôi, phíîu thuíơt, viïm

nhiïîm do dõ víơt hoùơc mùưc bïơnh toađn thín nhû cao huýịt aâp, xú

cûâng ăöơng maơch Ăíy cuông coâ thïí lađ triïơu chûâng thúđi kyđ ăíìu cuêa

bïơnh ung thû hoơng muôi

- Nûúâc muôi coâ mađu ăen: Do hñt phaêi caâc chíịt buơi mađu ăen,

thûúđng gùơp úê cöng nhín moê than, cöng nhín ăuâc

Chaêy maâu muôi

Muôi göìm hai ngùn, nhû hai öịng xïịp song song nhau, úê phña

trûúâc lađ hai löî muôi; úê phña sau thöng vúâi hoơng Hai höịc muôi ặúơc

phuê niïm maơc, ngay dûúâi niïm maơc lađ hïơ thöịng maơch maâu chùìng

chõt, li ti vađ khaâ moêng manh Vò thïị, möơt sang chíịn nhoê cuông coâ

thïí gíy chaêy maâu muôi vađ dín gian thûúđng noâi lađ chaêy maâu cam

Chaêy maâu muôi cuông coâ thïí úê mûâc ăöơ nheơ hay nùơng nhûng hiïịm

khi gíy tûê vong

Nguýn nhín gíy chaêy maâu muôi coâ thïí lađ:

- Chíịn thûúng: Thûúđng lađ do ngoaây muôi, caơy ró muôi, hay thíịy

úê treê em Chaêy maâu daơng nađy úê mûâc ăöơ nheơ vađ coâ thïí tûơ cíìm ặúơc

Nïịu bïơnh nhín ngaô vađ va ăíơp víơt cûâng trong tai naơn lûu thöng,

tai naơn lao ăöơng, chaêy maâu coâ thïí ñt hoùơc nhiïìu vađ cíìn ăi khaâm

baâc sô ngay

- Do viïm xoang cíịp hoùơc maơn tñnh nhûng khöng ặúơc ăiïìu

trõ vađ chùm soâc töịt, do dõ víơt mađ treê ăaô nheât vađo muôi, hoùơc coâ khöịi

u bïn trong höịc muôi Möơt söị bïơnh nhín sau phíîu thuíơt vuđng muôi

xoang hoùơc mùưt cuông coâ thïí chaêy maâu muôi

- Do mùưc bïơnh nöơi khoa hoùơc cú thïí coâ nhûông thay ăöíi thíịt

thûúđng Möơt söị bïơnh nhín cao huýịt aâp trïn 50 tuöíi tûơ nhiïn chaêy

maâu muôi khaâ nhiïìu, taâi ăi taâi laơi, thûúđng xaêy ra vïì ăïm Phuơ nûô coâ

thai, treê em chaơy chúi nhiïìu ngoađi nùưng hoùơc ngûúđi mùưc bïơnh

nhiïîm truđng gíy söịt cao, mùưc bïơnh vïì maâu, bõ söịt xuíịt huýịt hoùơc

thiïịu sinh töị do suy dinh dûúông cuông coâ thïí chaêy maâu muôi

- Do hoaâ chíịt: Möơt söị thuöịc ăiïìu trõ ăùơc hiïơu nhû Aspirine

(acetylsalicylic acid), thuöịc chöịng ăöng (Coumadin, Hepamine),

Chloraphenicol hoùơc sún, mûơc, Sulfuric acid, amoniac, xùng, rûúơu,

chíịt glutaraldenhyde (duđng ăïí vö truđng duơng cuơ nöơi soi) nïịu

duđng nhiïìu hoùơc phaêi tiïịp xuâc nhiïìu coâ thïí lađm cho ta chaêy maâu

muôi

Ngoađi ra, khi khaâm bïơnh vađ lađm xeât nghiïơm möơt söị trûúđng

húơp chaêy maâu muôi, baâc sô khöng tòm thíịy nguýn nhín Ăoâ lađ chaêy

maâu muôi vö cùn

Caâch xûê trñ

- Bònh tônh cho bïơnh nhín nùìm nghiïng hoùơc ngöìi thoaêi maâi,

húi cuâi ăíìu vïì phña trûúâc

- Nïịu maâu chaêy ñt, maâu thûúđng chaêy ra cûêa muôi trûúâc, ta

duđng ngoân tay boâp chùơt hai caânh muôi tûđ 5 ăïịn 10 phuât vađ baêo

bïơnh nhín thúê bùìng miïơng Maâu seô tûơ cíìm vađ sau ăoâ nïn cho bïơnh

nhín nghó ngúi Lûu yâ khöng ặúơc nheât bíịt cûâ víơt gò hoùơc chíịt gò

vađo muôi vò seô khoâ líịy ra vađ seô coâ thïí gíy kñch thñch khoâ chõu cho

niïm maơc muôi

- Nïịu chaêy maâu nhiïìu, maâu seô chaêy xuöịng cûêa muôi sau röìi

chaêy xuöịng miïơng, thûúđng lađ maâu ăoê tûúi hoùơc ăoâng cuơc, bïơnh

nhín phaêi nhöí ra; nïịu nuöịt sau ăoâ seô nön, dïî lađm bïơnh nhín

choaâng hoùơc sùơc vađo phöíi, ríịt nguy hiïím cho tñnh maơng

- ÚÊ bïơnh viïơn, tuđy theo mûâc ăöơ chaêy maâu, bïơnh nhín seô ặúơc

höìi sûâc vađ cíìm maâu bùìng caâch huât saơch maâu trong muôi, nheât bíịc

vađo muôi hoùơc ăöịt ăiïơn; trûúđng húơp nùơng coâ thïí phíîu thuíơt buöơc

maơch maâu

- Nïịu chaêy maâu taâi phaât nhiïìu líìn hoùơc chaêy maâu nhiïìu,

bïơnh nhín cíìn ặúơc ặa ăïịn bïơnh viïơn cíìm maâu cíịp cûâu, tòm ra

nguýn nhín ăïí coâ hûúâng ăiïìu trõ kõp thúđi vađ thñch húơp

Viïm muôi dõ ûâng

Viïm muôi dõ ûâng xaêy ra vúâi bïơnh nhín coâ cú ắa dõ ûâng khi

tiïịp xuâc vúâi dõ nguýn coâ trong khöng khñ (phíịn hoa, buơi nhađ, níịm

möịc, ýịu töị thúđi tiïịt )

Triïơu chûâng:

Nhaêy muôi, ngûâa muôi, chaêy muôi, ngheơt muôi, ăöi khi coâ keđm

theo caâc triïơu chûâng úê mùưt nhû: ăoê, ngûâa, chaêy nûúâc mùưt ÚÊ möi

trûúđng ö nhiïîm khöng khñ, nguöìn dõ nguýn vúâi söị lûúơng lúân seô

lađm tùng söị bïơnh nhín dõ ûâng Khi coâ díịu hiïơu noâi trïn, baơn nïn

ăïịn caâc baâc sô chuýn khoa tai muôi hoơng ăïí ặúơc khaâm vađ hûúâng

díîn ăiïìu trõ

Ăiïìu trõ:

- Cùưt ặât nguöìn dõ nguýn: Khöng thïí thûơc hiïơn ăíìy ăuê vò

khoâ thay ăöíi möi trûúđng söịng vađ lađm viïơc, khöng nuöi choâ međo

trong nhađ - nhíịt lađ trong phođng nguê, vïơ sinh möi trûúđng nhađ cûêa

ăïí giaêm lûúơng khaâng nguýn lađ buơi nhađ

- Duđng thuöịc khaâng histamine: Lađ phûúng phaâp phöí biïịn; coâ

thïí duđng daơng uöịng coâ taâc duơng keâo dađi, loaơi khöng gíy nguê vađ ñt

taâc duơng phuơ trïn tim maơch , hoùơc duđng daơng xõt muôi

- Thuöịc steroid xõt muôi: Duđng trong caâc trûúđng húơp maơn tñnh,

khöng giaêi quýịt ặúơc bùìng caâc thuöịc khaâng histamin

- Miïîn dõch trõ liïơu: Phûúng phaâp ăùưt tiïìn, töịn nhiïìu thúđi

gian, khoâ thûơc hiïơn vò phaêi tòm ăuâng dõ nguýn ăùơc hiïơu

Ăïí phođng ngûđa viïm muôi dõ ûâng, töịt nhíịt ta nïn haơn chïị tiïịp

xuâc vúâi caâc dõ nguýn

Ăiïìu trõ bïơnh viïm xoang sađng

Xoang lađ nhûông höịc xûúng röîng trïn khöịi xûúng mùơt Coâ hai

nhoâm xoang Nhoâm xoang trûúâc göìm xoang traân, xoang hađm,

xoang sađng trûúâc Nhoâm xoang sau göìm: xoang sađng sau, vađ xoang

bûúâm

Tíịt caê caâc xoang nađy ăïìu coâ löî thöng vađo muôi Bïơnh nhín bõ

viïm caâc xoang sau coâ caêm giaâc nûúâc muôi chaêy xuöịng hoơng, nhûâc

ím ó quanh hai höịc mùưt, hoùơc úê vuđng chín mađy phña gíìn muôi, ăöi

khi lan ăïịn vuđng ẳnh ăíìu hoùơc sau gaây Ăïí chíín ăoaân xaâc ắnh

viïm caâc xoang sau, bïơnh nhín thûúđng ặúơc chuơp X-quang bùìng

tû thïị Hirzt (tû thïị cùìm - ẳnh ăíìu)

Cíìn lûu yâ rùìng, khöng phaêi triïơu chûâng nhûâc ăíìu nađo cuông

do bõ viïm xoang Khi chuơp X-quang úê tû thïị Hirzt, baâc sô thûúđng

ăoơc vađ ghi kïịt quaê lađ múđ xoang sađng Thíơt ra múđ xoang sađng coâ

nhiïìu mûâc ăöơ vađ khöng ăöìng nghôa vúâi viïm xoang Do ăoâ, bïơnh

nhín nïn ăïịn khaâm taơi caâc cú súê coâ chuýn khoa tai muôi hoơng ăïí

ặúơc baâc sô chíín ăoaân chñnh xaâc Hiïơn taơi, Trung tím Tai muôi

hoơng TP.HCM vađ möơt söị bïơnh viïn khaâc coâ nöơi soi muôi xoang; tûâc

lađ ặa öịng soi quang hoơc coâ ăöơ phoâng ăaơi vađo muôi ăïí quang saât caâc

cíịu truâc cuêa muôi, nhíịt lađ caâc löî thöng xoang Caâc hònh aênh nađy

ặúơc camera truýìn lïn mađn aênh, giuâp baâc sô chíín ăoaân chñnh xaâc

bïơnh nhín coâ thíơt sûơ bõ viïm xoang hay khöng vađ coâ caâch ăiïìu trõ

thñch húơp

Nïịu bïơnh nhín bõ viïm caâc xoang sau thò caâc bûúâc ăiïìu trõ

(tûđ thíịp ăïịn cao) sau ăíy seô ặúơc thûơc hiïơn:

- Ăiïìu trõ nöơi khoa (khaâng sinh, khaâng Histamine, giaêm

viïm )

- Lađm thuê thuíơt Proertz (thûúđng ặúơc goơi lađ möơt danh tûđ

bònh dín lađ "kï kï") Baâc sô seô duđng möơt duơng cuơ ăùơt vađo muôi vađ

huât vúâi möơt aâp lûơc vûđa phaêi ăïí huât caâc chíịt dõch coâ trong xoang vađ

ặa thuöịc vađo xoang

- Nïịu caâc phûúng phaâp ăiïìu trõ nïn khöng khoêi thò phaêi phíîu

thuíơt Hiïơn nay phíîu thuíơt xoang sađng thûúđng ặúơc thûơc hiïơn

qua nöơi soi

Viïm xoang sađng thûúđng gíy caâc biïịn chûâng nhû viïm thõ

thíìn kinh híơu nhaôn cíìu (gíy múđ mùưt) vađ coâ thïí lan ăïịn caâc xoang

khaâc

Viïm caâc xoang caơnh muôi

Caâc xoang mùơt ặúơc thöng vúâi muôi qua löî thöng xoang Niïm

maơc cuêa xoang ríịt nhaơy caêm vúâi sûơ thay ăöíi cuêa nhiïơt ăöơ, ăöơ íím,

aâp lûơc khöng khñ, aâp lûơc O2 vađ CO2 Viïm xoang coâ thïí xaêy ra do:

- Tùưc löî thöng xoang: Do viïm muôi hoùơc löî thöng nhoê, chíịt

dõch thoaât ra khöng kõp lađm cho löî thöng phuđ vađ cađng nhoê thïm

- Hïơ thöịng löng chuýín úê muôi keâm hoaơt ăöơng

- Tuýịn nhíìy cuêa niïm maơc xoang quaâ hoaơt ăöơng

- Viïm muôi dõ ûâng, viïm muôi sau nhiïîm virus (cuâm, súêi ) vađ

bõ böơi nhiïîm, viïm muôi maơn tñnh gíy polyp (thõt dû) muôi, duđng

aspirin trong trûúđng húơp khöng dung naơp ặúơc thuöịc vađ lađm nùơng

thïm polyp muôi xoang coâ sùĩn

- Nhiïîm truđng tûđ muôi hoùơc tûđ rùng söị 5, 6, 7 hađm trïn

- Sau chíịn thûúng coâ töín thûúng niïm maơc xoang

- Möơt söị nguýn nhín toađn thín: suy giaêm miïîn dõch, suy

ýịu niïm maơc ặúđng hö híịp, röịi loaơn hïơ thíìn kinh thûơc víơt

Nhoâm xoang trûúâc thûúđng cho triïơu chûâng úê muôi, nhoâm

xoang sau thûúđng cho triïơu chûâng phña hoơng

Viïm xoang cíịp seô coâ caâc triïơu chûâng thûúđng gùơp sau:

- Chaêy nûúâc muôi trong, dõch nhíìy hoùơc muê Nïịu chaêy muôi

muê; ngûúđi bïơnh ngûêi thíịy muđi höi trong muôi; cođn chaêy muê vò viïm

xoang hađm do rùng, ngûúđi bïơnh ngûêi thíịy muđi thöịi trong muôi

- Ngheơt muôi, coâ thïí taơm thúđi gíy míịt khûâu giaâc

- Coâ thïí ăau nhûâc quanh öí mùơt, nùơng mùơt, ăau nhûâc möơt söị

vuđng trïn mùơt: ăau vuđng maâ khi viïm xoang hađm, ăau vuđng goâc

trong trïn mùưt khi viïm xoang sađng, ăau vuđng ăíìu trong löng mađy

khi viïm xoang traân

Trûúđng húơp viïm xoang maôn tñnh:

- Nïịu úê nhoâm xoang trûúâc: Híìu nhû khöng khoâ chõu gò,

khöng nhûâc ăíìu, khöng chaêy muôi, ăöi khi mïơt moêi; coâ thïí coâ triïơu

chûâng xa núi bïơnh nhû úê ặúđng tiïu hoaâ, phïị quaên, thíơn, khúâp

- Nïịu úê nhoâm xoang sau: Bïơnh nhín khöng chaêy muê, ăöi khi

phaêi ăùìng hùưng do coâ dõch xuöịng hoơng, nhûâc mùưt, ăau nhûâc vuđng

gaây, möơt söị trûúđng húơp bõ múđ mùưt do viïm thõ thíìn kinh híơu nhaô

cíìu

Ăiïìu trõ:

- Ăiïìu trõ viïm xoang khöng khoâ khùn lùưm, chó cíìn bïơnh

nhín tuín thuê ăuâng liïìu thuöịc, thúđi gian ăiïìu trõ vađ lúđi khuýn

cuêa baâc sô Nïn khaâm bïơnh úê caâc cú súê chuýn khoa, nïịu tûơ yâ duđng

thuöịc coâ thïí gíy nhúđn thuöịc hoùơc gùơp caâc taâc duơng ngoaơi yâ cuêa

thuöịc, gíy haơi ăïịn sûâc khoêe

- Nïịu söí muôi, ngheơt muôi, ăau ăíìu, ăúđm xuöịng hoơng , coâ thïí

duđng thuöịc khaâng sinh, khaâng histamine, giaêm ăau, giaêm xung

huýịt (nhû ăöịi vúâi Decolgen, Actifed , ngûúđi cao huýịt aâp phaêi

thíơt cíín thíơn khi duđng); coâ thïí duđng thïm thuöịc xõt muôi, xöng muôi

taơi nhađ theo chó ắnh cuêa baâc sô

Cíìn lûu yâ gò ăïí phođng ngûđa bïơnh viïm xoang?

- Ăeo khííu trang khi ăi ặúđng vađ khi lađm cöng viïơc nhiïìu buơi

bùơm

- Trûúâc khi vađo ăúơt viïm xoang, coâ thïí ngûâa muôi, muöịn hùưt

xò nhûng khöng lađm ặúơc, möơt söị ngûúđi ăaô ngoaây muôi, tuy ăúô khoâ

chõu hún nhûng dïî mang vi truđng vađo vađ lađm cho bïơnh nùơng thïm

- Khaâm vađ ăiïìu trõ súâm caâc biïíu hiïơn úê muôi, hoơng ăïí traânh

bõ viïm xoang maơn tñnh

- Khöng ăi búi khi ăang trong ăúơt viïm muôi xoang

- Khöng nïn cöị gùưng hó muôi maơnh khi muôi khöng thöng vò seô

ăííy chíịt viïm vađo vođi nhô vađ tai

- Chó hó muôi ra, khöng hñt ngûúơc vađo trong nhû treê nhoê

thûúđng lađm

- Bïơnh coâ thïí líy lan, vò víơy khöng duđng chung víơt duơng caâ

nhín vúâi ngûúđi bõ viïm xoang

Ăïí ăiïìu trõ viïm xoang, ngoađi viïơc duđng thuöịc, trong möơt söị

trûúđng húơp, baâc sô seô coâ chó ắnh xöng muôi taơi nhađ Bïơnh nhín coâ

thïí mua dïî dađng duơng cuơ xöng muôi hoơng taơi caâc nhađ thuöịc

Caâch xöng muôi:

- Nhoê muôi bùìng Rhinex hoùơc Nasoline 3-4 gioơt möîi bïn Lûu

yâ khöng duđng quaâ 3 ăïịn 5 ngađy vò dïî gíy tònh traơng viïm muôi do

thuöịc

- 15 phuât sau hó muôi saơch

- Cho 200 ml nûúâc noâng vađ 4-5 gioơt Melyptol vađo duơng cuơ

xöng muôi hoơng, sau ăoâ uâp muôi vađ miïơng vađo hñt thúê ăïìu trong

10-15 phuât

- Möîi ngađy chó nïn xöng muôi 1-2 líìn

Amiăan

Cùưt amiăan ặúơc xem lađ viïơc ríịt bònh thûúđng, thíơm chñ

nhiïìu ngûúđi ăaô laơm duơng thuê thuíơt nađy Do ăoâ, chuâng ta cíìn hïịt

sûâc chuâ yâ theo ăuâng yâ kiïịn cuêa baâc sô (nhíịt lađ baâc sô chuýn khoa

vïì tai muôi hoơng) trûúâc khi coâ yâ ắnh cùưt amiăan

Amiăan cođn ặúơc goơi lađ haơch nhín hay thõt dû úê cöí hoơng,

xuíịt hiïơn vađo thaâng thûâ 3 cuêa thúđi kyđ bađo thai Chuâng phònh to

lïn cho túâi 14 - 15 tuöíi röìi thoaâi hoaâ sau ăoâ Caâc amiăan vođm

miïơng dûơ phíìn vađo viïơc taơo ra vođng waldeyer göìm caâc suđi vođm

hoơng (VA) phña trïn cao Caâc amiăan vođm miïơng nùìm ngang trong

öí vađ möơt khöịi daơng baơch huýịt bađo cuêa phíìn ăaây lûúôi Amiăan

vođm miïơng coâ daơng hònh traâi xoan, thađnh cùơp vađ ăöịi xûâng, nùìm

goơn trong miïơng ýịt híìu Caâc amiăan nùìm trïn ặúđng thím nhíơp

cuêa caâc haơt nhoê tûđ khöng khñ vađ thûâc ùn, taơo miïîn dõch hoùơc gíy dõ

ûâng (tuđy theo kñch thûúâc haơt)

Luâc nađo cíìn cùưt amiăan?

ÚÊ treê em, cíìn cùưt khi bõ bïơnh nhiïîm truđng amiăan:

- Viïm hoơng cíịp tñnh taâi ăi taâi laơi, ăaô ặúơc chûôa trõ bùìng

thuöịc khaâng sinh ăïìu ăùơn nhûng víîn khöng khoêi Nhõp ăöơ khoaêng

3 cún kõch phaât viïm möîi nùm trong 3 nùm liïn tuơc, 5 cún möîi nùm

trong 2 nùm hay 7 cún trong 1 nùm Nïn nhúâ rùìng viïơc cùưt amiăan

khöng loaơi trûđ nguy cú coâ caâc cún viïm híìu

- Nhiïîm liïn cíìu truđng Beâta tan maâu nhoâm A (thíịp khúâp cíịp

tñnh coâ biïịn chûâng ăùơc biïơt úê tim, viïm thíơn, tiïíu cíìu cíịp tñnh)

Phaêi triïơt tiïu caâc öí liïn cíìu truđng kia ngay

- Viïm sûng amiăan gíy khoâ hö híịp keđm theo xanh tñm, nhõp

tim nhanh, ăöí möì höi, ngheơt muôi, tûê vong

Khi cùưt amiăan nïn keđm theo giaêi quýịt suđi vođm hoơng (VA)

Trong vađi trûúđng húơp, cíìn chíín ăoaân kyô lûúông hún:

- Bïơnh nhiïîm truđng amiăan thûâ phaât gíy khoâ chõu coâ keđm

cún söịt Quýịt ắnh cùưt amiăan phaêi dûơa vađo hònh daơng taơi chöî, coâ

sûơ hiïơn diïơn caâc liïn cíìu truđng Beâta tan huýịt nhoâm A mađ khi xeât

nghiïơm, coâ bïơnh haơch lúân

- Söịt líu do viïm amiăan maơn tñnh hoùơc seô hïịt söịt khi cùưt

xong amiăan

- Cùưt amiăan úê ngûúđi dõ ûâng: Viïơc cùưt amiăan úê ngûúđi mùưc

chûâng hen seô khùưc phuơc töịt tònh traơng nađy

Nïn traânh cùưt amiăan khi chûa túâi 4 tuöíi

ÚÊ ngûúđi lúân, nïn cùưt amiăan trong caâc trûúđng húơp sau:

- Viïm hoơng taâi phaât

- Sûng tíịy quanh amiăan úê ngûúđi treê tuöíi bõ viïm höịc

amiăan maơn tñnh

- Viïm maơn tñnh

Trûúđng húơp khöng ặúơc cùưt boê amydale:

- Coâ bïơnh vïì maâu: Trûúâc khi cùưt amiăan, cíìn tiïịn hađnh xeât

nghiïơm vïì maâu ăïí tòm hiïíu tònh hònh ăöng maâu vađ chaêy maâu úê cú

ắa bïơnh nhín, lađm bilan thïí troơng maâu, khaêo saât tñnh ăöng vađ

chaêy maâu coâ tñnh caâ nhín hoùơc gia ằnh (di truýìn)

- Ăöịi vúâi nhûông ngûúđi chuýn nghiïơp vïì gioơng (ca sô, xûúâng

ngön viïn ), viïơc cùưt amiăan phaêi ặúơc suy nghô thíơt chñn chùưn

BS Phaơm Khùưc Trñ

Bïơnh cûúđng giaâp

Möơt bïơnh nhín bõ kiïơt sûâc Theo ngûúđi bïơnh khai thò öng bõ

keâm ùn trong thúđi gian dađi díîn ăïịn khöng ùn ặúơc (trong vođng hún

möơt thaâng suât 8 kg) Nhûông ngađy bïơnh nùơng, tim öng ăíơp nhanh

(trïn 105 nhõp/phuât), vaô möì höi vađ run tay Öng ăaô ăiïìu trõ úê bïơnh

viïơn tuýịn dûúâi nhûng chûa phaât hiïơn ra bïơnh gò Sau khi thùm

khaâm lađm xeât nghiïơm maâu, baâc sô phaât hiïơn öng bõ bïơnh cûúđng

giaâp

Tuýịn giaâp lađ möơt cú quan nùìm úê phíìn trûúâc cöí, phña dûúâi

cùìm Cûúđng giaâp lađ tònh traơng hoaơt ăöơng quaâ mûâc cuêa tuýịn giaâp

díîn ăïịn viïơc tùng saên xuíịt hooâc mön Viïơc hooâc mön giaâp trong

maâu nhiïìu hún bònh thûúđng ăaô aênh hûúêng ăïịn tíịt caê caâc hoaơt

ăöơng cuêa cú thïí, kïí caê tuýịn sinh duơc (buöìng trûâng vađ tinh hoađn)

Khoaêng 0,5% dín söị mùưc bïơnh nađy, nhûng hay gùơp úê phuơ nûô tûđ 20

ăïịn 50 tuöíi Ríịt ñt khi coâ bïơnh úê treê dûúâi 10 tuöíi Tònh traơng cûúđng

giaâp keâo dađi seô díîn ăïịn suy tim, ýịu cú, giaêm cín, giaêm khaê nùng

lađm viïơc (suy nhûúơc thíìn kinh, míịt tíơp trung), röịi loaơn hoaơt ăöơng

tònh duơc (giaêm khaê nùng thuơ tinh vađ kinh ñt úê nûô, giaêm tinh truđng

vađ bíịt lûơc úê nam) Nïịu bõ löìi mùưt, mùưt seô khöng nhùưm ặúơc, ăoê,

viïm kïịt maơc, coâ thïí muđ

Thûúđng bïơnh nhín hay coâ caâc triïơu chûâng sau ăíy:

- Dïî xuâc ăöơng, luâc nađo cuông caêm thíịy noâng nûơc vađ íím, run

tay, ăöí möì höi, coâ khi lo lùưng, böìn chöìn, mïơt, tim ăíơp maơnh,

nhanh, khöng ăïìu

- Bïơnh nhín gíìy nhanh duđ ùn nhiïìu Phuơ nûô hay ngûúđi lúân

tuöíi coâ thïí tùng cín

- Tñnh khñ gùưt goêng, bíịt thûúđng

- Coâ khi tiïu chaêy 5-10 líìn möîi ngađy

- Ăöi khi mùưt löìi hay coâ bûúâu cöí

Tuđy tûđng thïí bïơnh, caâc nhoâm triïơu chûâng thûúđng gùơp ríịt

khaâc nhau ÚÊ ngûúđi lúân tuöíi, bïơnh ríịt khoâ nhíơn biïịt vò caâc triïơu

chûâng khöng ăiïín hònh

Vò sao bõ cûúđng giaâp? Tònh traơng hoaơt ăöơng quaâ mûâc cuêa

tuýịn giaâp díîn ăïịn viïơc tùng saên xuíịt hooâc mön coâ thïí do nhûông

ýịu töị kñch thñch úê bïn ngoađi tuýịn giaâp Cuông coâ khi möơt phíìn mö

chuê tuýịn giaâp bõ tùng sinh vađ trúê nïn hoaơt ăöơng quaâ mûâc Möơt söị

nguýn nhín khaâc ñt gùơp hún:

- Do iöịt: Duđng thuöịc chûâa iöịt nhû Amiodarone, chíịt caên

quang

- Do uöịng quaâ mûâc thuöịc ăiïìu trõ coâ chûâa hooâc mön tuýịn

giaâp

Lađm caâch nađo ăïí ngùn ngûđa? Khöng coâ biïơn phaâp nađo ăùơc

biïơt Khi ăaô biïịt bõ cûúđng giaâp, cíìn tuín theo lúđi dùơn cuêa baâc sô, kïí

caê viïơc ùn muöịi coâ iöịt

Nïịu ặúơc chíín ăoaân súâm vađ ăiïìu trõ ăuâng caâch, bïơnh hoađn

toađn coâ thïí chûôa ặúơc Tuy nhiïn, coâ khi bïơnh taâi phaât Khi nhíơn

biïịt bïơnh quaâ chíơm, thûúđng coâ nhiïìu biïịn chûâng xaêy ra Baâc sô coâ

thïí cho thuöịc lađm giaêm triïơu chûâng höìi höơp, run tay vađ lo lùưng Ăïí

ăiïìu trõ nguýn nhín, thûúđng duđng caâc thuöịc ăùơc hiïơu hay iöịt

phoâng xaơ, cíìn coâ sûơ theo doôi saât cuêa baâc sô Phíîu thuíơt chó dađnh

cho ngûúđi khöng muöịn ăiïìu trõ bùìng iöịt phoâng xaơ hoùơc duđng thuöịc

uöịng khöng kiïím soaât ặúơc bïơnh Töịt nhíịt lađ nïn ăïịn khaâm taơi

möơt baâc sô chuýn khoa nöơi tiïịt tin cíơy ăïí xem mònh coâ ăuâng bõ

cûúđng giaâp hay khöng (coâ thïí cíìn phaêi lađm thïm möơt söị xeât

nghiïơm khaâc) vađ sau ăoâ ặúơc hûúâng díîn ăiïìu trõ chñnh xaâc

CHÛÚNG 3: BÏƠNH RÙNG MIÏƠNG

Nhûông thoâi quen lađm treê dïî bõ hoêng rùng

Trong sinh hoaơt hùìng ngađy cuêa treê, möơt söị thoâi quen aênh

hûúêng khöng töịt cho sûơ phaât triïín cuêa rùng, hađm vađ coâ thïí lađm röịi

loaơn möơt söị chûâc nùng úê vuđng hađm mùơt Thoâi quen muât ngoân tay,

muât nuâm vuâ, cùưn möi dûúâi vađ thúê bùìng miïơng seô gíy vííu; thoâi

quen chöịng cùìm vađ cùưn möi trïn seô gíy moâm Bònh thûúđng, sau

khi cùưn hai hađm rùng vađ nuöịt nûúâc boơt, rùng hađm trïn phuê ngoađi

vađ che khuíịt 1/3 chiïìu cao thín rùng hađm dûúâi Khi bõ hö hoùơc

moâm, hađm rùng khöng höơi ăuê hai ăùơc ăiïím vûđa nïu, nïịu úê mûâc ăöơ

nùơng seô lađm cho gûúng mùơt xíịu ăi nhiïìu

Ngoađi ra, möơt söị thoâi quen khaâc aênh hûúêng xíịu ăïịn rùng

miïơng vađ thíím myô gûúng mùơt Thoâi quen nùìm nghiïng möơt bïn

líu ngađy seô lađm leâp möơt bïn hađm vađ lađm míịt cín ăöịi gûúng mùơt

Thoâi quen duđng rùng cùưn buât, cùưn moâng tay, khui nùưp chai, cùưn

chó seô lađm meê rùng; nhíịt lađ ăöịi vúâi nhûông ngûúđi coâ tíơt nghiïịn

rùng Vò thïị, cíìn súâm tûđ boê caâc thoâi quen xíịu nađy Ta coâ thïí giíịu,

boê nuâm vuâ, löìng möơt víơt laơ möơt caâch chùưc chùưn vađo ngoân tay cuêa

treê ăïí treê khöng muât tay nûôa vađ nhúâ theo doôi kyô ăïí víơt nađy khöng

rúi vađo hoơng treê Vúâi caâc thoâi qún nhû chöịng cùìm, cùưn möi , ta coâ

thïí ăùơt ra möơt mûâc phaơt thñch húơp vađ coâ taâc duơng ăöịi vúâi treê nhû

khöng ặúơc ùn quađ trûa khi nguê díơy, khöng ặúơc vïì thùm bađ Vúâi

möơt söị thoâi quen nhû thúê bùìng miïơng, nghiïịn rùng , phaêi ặa treê

ăïịn baâc sô khaâm vađ ăiïìu trõ kiïn nhíîn Baâc sô chónh hònh rùng

hađm mùơt phaêi lađm khñ cuơ cho bïơnh nhín ăeo múâi coâ thïí boê ặúơc

caâc tíơt xíịu nađy

BS Buđi Thõ Qúị Nga (Bïơnh viïn Nhi Ăöìng 1)

Lađm saơch rùng

Coâ nhiïìu caâch lađm saơch rùng, trong ăoâ chaêi rùng lađ phûúng

phaâp hiïơu quaê vađ baêo ăaêm vïơ sinh nhíịt Sau ăíy lađ caâch chaêi rùng

vađ möơt söị phûúng phaâp lađm saơch rùng thöng thûúđng

1 Chaêi rùng:

Rùng cíìn ặúơc chaêi saơch, ngay sau khi ùn, theo ăuâng caâc

phûúng phaâp sau:

- Phûúng phaâp thöng duơng vađ húơp vúâi quaân tñnh tûơ nhiïn:

Ăöịi vúâi mùơt trong vađ mùơt ngoađi cuêa rùng ta thûúđng keâo bađn chaêi

theo hûúâng tûđ nûúâu ăïịn mùơt nhai hoùơc caơnh cùưn cuêa rùng: úê mùơt

nhai ta chaêi theo ăöơng taâc túâi lui

- Cùưn hai hađm rùng, ăïí löng bađn chaêi eâp saât vađo mùơt ngoađi

rùng hađm trong cuđng, sau ăoâ xoay trođn tûđ tûđ vađ nheơ nhađng ra ăïịn

rùng cûêa vađ tûđ rùng cûêa vađo trong, khoaêng 10 líìn cho möîi võ trñ

Tiïịp tuơc chaêi nhû thïị cho phíìn hađm phña ăöịi diïơn Mùơt trong cuêa

rùng ặúơc chaêi theo ăöơng taâc keâo xuöịng ăöịi vúâi hađm trïn vađ keâo

lïn vúâi hađm dûúâi Mùơt nhai thò chaêi theo ăöơng taâc túâi lui

- Coâ thïí ăïí löng bađn chaêi nghiïng 45 ăöơ so vúâi truơc rùng, eâp

lïn möơt phíìn nûúâu röìi di chuýín nhiïìu líìn tûđ cöí rùng túâi mùơt nhai

ăïí lađm saơch mùơt ngoađi vađ mùơt trong cuêa rùng Riïng vúâi mùơt trong

rùng cûêa, ta coâ thïí ăïí bađn chaêi theo truơc rùng, chaêi theo chiïìu

rùng moơc Vúâi mùơt nhai ta cuông chaêi theo phûúng phaâp túâi lui

2 Lau rùng

Trûúđng húơp treê cođn nhoê, khöng duđng bađn chaêi ặúơc, ngûúđi meơ

nïn quíịn vaêi hoùơc cheâo khùn lau rùng cho treê sau khi ùn Gíìn ăíy

coâ bađn chaêi chađ rùng löng ngùưn, ríịt mïìm, coâ thïí ăeo vađo ngoân tay,

duđng lau rùng cho treê ríịt dïî dađng vađ tiïơn lúơi

3 Suâc miïơng

ÚÊ trûúđng hoơc, cöng súê, sau khi ùn xong, nïịu khöng coâ bađn

chaêi mang theo, nïn suâc miïơng ngay, ặa nûúâc maơnh qua laơi hai

bïn miïơng Nûúâc seô líịy ăi möơt phíìn chíịt baâm dñnh úê rùng vađ giuâp