Hoạt động 1: Cấu tạo của dây thần kinh tủy - Mục tiêu: Trỡnh bày được cấu tạo của dõy thần kinh tuỷ Nhận biết được dõy thần kinh tủy trờn tranh... + Rễ trớc dẫn truyền xung thần kinh
Trang 1Ngày soạn: 22/ 02/211
Ngày dạy: 24 / 02/2011
Tiết 48-Bài 45 DÂY THẦN KINH TỦY
I Mục tiêu:
1.Kiến thức:
- Trỡnh bày được cấu tạo và chức năng của dõy thần kinh tuỷ
- Giải thớch được vỡ sao dõy thần kinh tuỷ là dõy pha.
- Nhận biết được dõy thần kinh tủy trờn tranh
2.Kĩ năng:
- Kĩ năng quan sát, phân tích, tổng hợp.
- Kĩ năng tự nghiên cứu và hoạt động nhóm
3.Thỏi độ:
- Cú thỏi độ yờu thớch mụn học, tớch cực, hợp tỏc nhúm.
II Đồ dựng
1 GV: Chuẩn bị tranh vẽ H45.1, H45.2
2 HS: Sgk, vở, bỳt
III Phương phỏp / Kĩ thuật dạy học
Trực quan, vấn đáp, thảo luận nhóm, thuyết trình.
IV Tổ chức dạy học:
* Khởi động/ mở bài
- Mục tiờu: Củng cố kiến thức cũ, gõy hứng thỳ học tập
- Thời gian: 5 phỳt
- Cỏch tiến hành
+ CH: Trình bày cấu tạo của tủy sống?
+ GV giới thiệu vào bài:Núi dõy thần kinh tủy là dõy pha, vậy dõy thần kinh tủy cú cấu tạo như thế nào ?
Hoạt động 1: Cấu tạo của dây thần kinh tủy
- Mục tiêu: Trỡnh bày được cấu tạo của dõy thần kinh tuỷ
Nhận biết được dõy thần kinh tủy trờn tranh
- Thời gian: 10’
- Đồ dựng dạy học: Tranh vẽ H45.1
- Tiến hành:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG
- GV yêu cầu HS đọc
thông tin, quan sát H45.1,
thảo luận :
?.Cú bao nhiờu đụi dõy
thần kinh tủy?
- HS quan sát kỹ hình, đọc thông tin SGK tr.142 ->
Tự thu thập thông tin
Thảo luận trả lời cõu hỏi:
+Cú 31 đụi dõy thần kinh tủy.
+Cấu tạo gồm 2 rễ : Rễ
I Cấu tạo của dây thần kinh tủy
- Cấu tạo: có 31 đôi dây thần kinh tủy, mỗi dây gồm 2 rễ:
+ Rễ trớc: rễ vận động + Rễ sau: rễ cảm giác
Trang 2?.Nêu cấu tạo của dây
thần kinh tủy?
GV hoàn thiện kiến thức
cho HS:
Các rễ tủy đi ra khỏi lỗ
gian đốt tạo thành dây
thần kinh tủy
trớc( rễ vận động ), Rễ sau( rễ cảm giác)
Nhúm khỏc nhận xột bổ sung.
Các rễ tủy đi ra khỏi lỗ gian đốt tạo thành dây thần kinh tủy
Hoạt động 2 Chức năng của dõy thần kinh tủy
- Mục tiêu: Trỡnh bày được chức năng của dõy thần kinh tuỷ
Giải thớch được vỡ sao dõy thần kinh tuỷ là dõy pha.
- Thời gian: 20’
- Đồ dựng dạy học: Tranh tranh vẽ H45.2
- Tiến hành:
GV yêu cầu HS quan sát
H45.2, nghiên cứu kĩ thí
nghiệm, đọc bảng 45,thảo
luận:
? Nêu chức năng của rễ
tủy ?.
?.Nêu chức năng của dây
thần kinh tủy ?
?.Vì sao dây thần kinh
tủy là dây pha ?
GV nhận xét và hoàn
thiện kiến thức cho HS
- GV yêu cầu HS đọc kết
luận chung
- HS đọc kỹ nội dung thí nghiệm và kết quả ở bảng
45 SGK -> thảo luận nhóm -> rút ra kết luận về chức năng của rễ tuỷ.
+ Rễ trớc dẫn truyền xung thần kinh vận động
+ Rễ sau dẫn truyền xung thần kinh cảm giác
Dây thần kinh tuỷ có chức năng dẫn truyền xung thần kinh theo 2 chiều
+Vỡ dây thần kinh tủy do các bó sợi cảm giác và vận
động nhập lại nối với tủy sống qua rễ trớc và rễ sau tạo thành dây pha
Đại diện nhóm trình bày, các nhóm khác bổ sung.
II Chức năng của dây thần kinh tủy
- Rễ trớc dẫn truyền xung thần kinh vận động
- Rễ sau dẫn truyền xung thần kinh cảm giác
Dây thần kinh tuỷ có chức năng dẫn truyền xung thần kinh theo 2 chiều
- Dây thần kinh tủy do các
bó sợi cảm giác và vận
động nhập lại nối với tủy sống qua rễ trớc và rễ sau tạo thành dây pha
V Tổng kết và h ớng dẫn học tập ( 5’ ):
1 Tổng kết:
? Nêu rõ cấu tạo và chức năng của dây thần kinh tuỷ?
? Tại sao nói dây thần kinh tuỷ là dây pha?
2 Hớng dẫn học tập
- Hoàn thành câu hỏi bài tập sách giáo khoa
- Chuẩn bị bài 46:
+Tỡm hiểu vị trớ và cấu tạo của nóo bộ Tỡm hiểu cấu tạo và chức năng của trụ nóo, nóo trung gian, tiểu nóo.
Trang 3Tuần 25 Ngày soạn: 10/02/2011
18/02/2011
Bài 46.TRỤ NÃO, TIỂU NÃO, NÃO TRUNG GIAN
I Mục tiêu: Sau bài học này, học sinh cần đạt
1 Kiến thức:
- Trỡnh bày được vị trớ và cỏc thành phần của bộ nóo
- Trỡnh bày được cấu tạo và chức năng của trụ nóo, tiểu nóo và nóo trung gian -Nhận biết được cỏc bộ phận của bộ nóo trờn mụ hỡnh
2 Kĩ năng:
- Rèn kĩ năng quan sát, phân tích, tổng hợp.
- Kĩ năng tự nghiên cứu và hoạt động nhóm
3 Thái độ:
- Có ý thức học tập bộ môn
II Đồ dùng dạy học
GV: Chuẩn bị tranh vẽ H46.1, H46.2, H46.3 và mô hình não, bảng phụ HS: chuẩn bị bài ở nhà
III Tiến trình dạy học
1 Ổn định (1 ’ )
2 Kiểm tra bài cũ (5’)
- Tại sao nói dây thần kinh tủy là dây pha?
Trang 4- Trình bày cấu tạo và chức năng của dây thần kinh tủy?
3 Bài m ới (30’)
Giáo viên mở bài: Trung ơng thần kinh gồm não bộ và tuỷ sống Vậy não bộ gồm những gỡ , nằm ở đõu và có chức năng gì ?
Hoạt động 1 Tìm hiểu vị trí và các thành phần của não bộ :7’
GV yêu cầu HS đọc thông
tin, quan sát H46.1, thảo
luận hoàn thành bài tập
trong SGK trang 144
Truù naừo tieỏp lieàn vụựi tuyỷ
soỏng ụỷ phớa dửụựi Naốm giửừa
truù naừo vaứ ủaùi naừo laứ :
………Truù naừo goàm ………,
………vaứ ………… Naừo giửừa
goàm …….…………ụỷ maởt trửụực
vaứ ……… ụỷ maởt
sau.Phớa sau truù naừo laứ
…………
Gv gọi đại diện lờn hoàn
thành bài tập trờn bảng phụ
GV chớnh xaực hoaự laùi thoõng
tin
Gv gọi 1 -2 hoùc sinh chổ
treõn tranh vũ trớ , giụựi haùn
cuỷa truù naừo , tieồu naừo , naừo
trung gian
HS dựa vào hình vẽ -> Tìm hiểu vị trí các thành phần não và hoàn thành bài tập SGK trang 144
Hs lần lượt lờn hoàn thành
1- Não trung gian 2- Hành não 3- Cầu não 4- Não giữa 5- Cuống não 6- Củ não sinh t 7- Tiểu não
Hs khỏc nhận xột
Hs đại diện lờn xỏc định thụg tin trờn tranh
1/ Vị trí và các thành phần của não bộ
Não bộ kể từ dới lên trên gồm : trụ não, não trung gian, đại não, tiểu não nằm phía sau trụ não
Hoạt động 2 Hoạt động 2:Tìm hiểu cấu tạo và chức năng của trụ não: 10’
GV yêu cầu HS quan sát
H46.2, đọc thông tin, thảo
luận: 3’
+ Hoàn thành bảng 46
+ Nêu cấu tạo và chức
năng của trụ não?
- GV hoàn thiện kiến thức
cho HS: Chất trắng là đường
liờn lạc dọc, nối cỏc phần
trờn của nóo với tủy sống và
bao quanh chất xỏm
Chất xỏm tập trung thành
nhõn xỏm đú là trung khu
thần kinh, nơi xuất phỏt cỏc
Hs tửù thu nhaọn vaứ xửỷ lớ thoõng tin thảo luận ủeồ traỷ lụứi caõu hoỷi :
Moọt vaứi hs đại diện lờn hoàn thành bảng 46 lụựp boồ sung
+Cấu tạo: chất trắng ở ngoài, chất xỏm ở trong
+Chức năng: điều khiển, điều hũa hoạt động của cỏc nội quan và dẫn truyền
2/ Cấu tạo và chức năng của trụ não
- Trụ não tiếp liền với tuỷ
sống
- Cấu tạo: chất trắng ở ngoài, chất xám ở trong
- Chức năng: chất xám điều khiển, điều hoà hoạt động của các nội quan
- Chất trắng : dẫn truyền + Đờng lên cảm giác + Đờng xuống vận động
Trang 5dõy thần kinh nóo ( cú 12
đụi dõy thần kinh nóo, gồm
3 loại dõy: dõy cảm giỏc,
dõy vận động và dõy pha)
- Giải thích cho hs thấy đợc
chức năng chủ yếu của trụ
não là : điều khiển, điều hoà
các nội quan( tuần hoàn, hô
hấp , tiêu hoá) do nhân xám
đảm nhiệm
Chất trắng làm nhiệm vụ dẫn
truyền
Hs ghi nhận
Baỷng 46 trang 145:Vị trí, chức năng của tuỷ sống và trụ não
Vị trí Chức năng Vị trí Chức năng
Bộ phận
trung ơng Chất xám sống, thành ở giữa tuỷ
dải liên tục
Căn cứ thần kinh( trung khu)
Phân thành các nhân xám
Căn cứ thần kinh
Chất trắng Bao quanh
chất xám Dẫn truyền dọc ngoài các Bao phía
nhân xám
Dẫn truyền dọc
và nối 2 bán cầu sau tiểu não
Bộ phận ngoại biên( dây
thần kinh) Dây thần kinh pha( 31 đôi) 3 loại: dây cảm giác, dây vận động và dây pha( 12 đôi)
Hoạt động 3 Tìm hiểu não trung gian :7’
GV yêu cầu HS đọc thông
tin, trả lời:
?.Nêu cấu tạo và chức năng
của não trung gian?
GV yêu cầu HS lên xác định
trên mô hình
GV hoàn thiện kiến thức
cho HS
HS đọc thông tin, trả lời:
+Não trung gian nằm giữa trụ não và đại não( gồm đồi thị và vùng dới đồi) Đồi thị
là trạm cuối cùng chuyển tiếp tất cả các đờng dẫn truyền cảm giác từ dới đi lên não
+Các nhân xám nằm ở vùng dới đồi điều khiển quá trình trao đổi chất và điều hoà thân nhiệt
Hs đại diện lờn xỏc định trờn
mụ hỡnh
Hs ghi nhận
3 Não trung gian
Cấu tạo và chức năng:
+ Chất trắng: chuyển tiếp các đờng dẫn truyền từ dới lên não
+ Chất xám: là các nhân xám điều khiển quá trình trao đổi chất và điều hoà thân nhiệt
Hoạt động 4.Tỡm hiểu Tiểu não :8’
GV yêu cầu HS quan sát HS quan sát H46.3, đọc 4/ Tiểu não
Trang 6H46.3, đọc thông tin, thảo
luận:
+ Vị trí của tiểu não?
+ Tiểu não có cấu tạo nh
thế nào?
+ Tiểu não có chức năng
gì?
Vd: khi phá tiểu não chim
bồ câu , con vật đi lảo đảo,
mất thăng bằng
Khi huỷ một bên tiểu não
ếch, cũng làm cho ếch nhảy,
bơi lệch về phía huỷ tiểu
não
GV hoàn thiện kiến thức
cho HS
GV yêu cầu HS đọc kết luận
chung
thông tin, trả lời:
+ Tiểu não nằm sau trụ não , dới bán cầu não
+ Tiểu não có chất chất xám
ở ngoài và chất trắng ở trong
+Chức năng: điều hũa, phối hợp cỏc cử động phức tạp và giữ thăng bằng cho cơ thể
Hs đọc ghi nhớ và ghi nhận thụng tin
- Vị trí: sau trụ não, dới bán cầu não
- Cấu tạo:
+Chất xám: ở ngoài làm thành vỏ tiểu não
+ Chất trắng ở trong là các đờng dẫn truyền
- Chức năng: Điều hoà, phối hợp các cử động phức tạp và giữ thăng bằng cho cơ thể
4 Củng cố: 5’
- Gv yêu cầu hs nhắc lại cấu tạo và chức năng của trụ não, não trung gian và tiểu não ?
- Trả lời câu 1 sgk-146:
Các bộ phận
Đặc điểm
Trụ não Não trung gian Tiểu não
Cấu tạo Gồm: hành tuỷ, cầu
não và não giữa Chất trắng bao ngoài, chất xám là các nhân xám
Gồm: đồi thị và vùng dới đồi thị
Đồi thị và các nhân xám, vùng dới đồi
là chất xám
Vỏ chất xám nằm ngoài
Chất trắng là các đ-ờng dẫn truyền liên
hệ giữa tiểu não với các phần khác của hệ thần kinh
Chức năng điều khiển hđ của
các cơ quan sinh d-ỡng: tuần hoàn, tiêu hóa, hô hấp…
điều khiển quá
trình trao đổi chất
và điều hoà thân nhiệt
điều hoà và phối hợp các hoạt động phức tạp
5/ H ớng dẫn về nhà: 2’
- Học và làm các câu hỏi cuối bài
Câu 2: Ngời say rợu chân nam đá chân chiêu là do rợu đã ngăn cản, ức chế sự dẫn truyền qua xinap giữa các tế bào có liên quan đến tiểu não.Tiểu não không điều khiển đợc các hoạt động phức tạp và giữ thăng bằng cơ thể một cách chính xác, nên ngời say rợu bớc đi không vững
- Đọc mục em có biết
- Tìm hiểu trớc bài sau:
Trang 7+Tìm hiểu cấu tạo và chức năng của đại não
Long Khánh, ngày 12 tháng 02 năm 2011
Kí duyệt của TTCM
