- ý nghĩa trọng đại của sự kiện dời đô từ Hoa L ra thành Thăng Long và sức thuyết phục mạnh mẽ của lời tuyên bố quyết định dời đô.. Kĩ năng - Đọc- hiểu một văn bản viết theo thể chiếu -
Trang 1Ngày soạn:18/ 02/ 2011
Ngày giảng: 23/02/ 2011
Bài 22
Tiết 93 văn bản: chiếu dời đô ( Thiên đô chiếu)
Lí Công Uốn
I Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức
- Chiếu: thể văn chính luận trung đại, có chức năng ban bố mệnh lệnh của nhà vua
- Sự phát triển của quốc gia Đại Việt đang trên đà lớn mạnh
- ý nghĩa trọng đại của sự kiện dời đô từ Hoa L ra thành Thăng Long và sức thuyết phục mạnh mẽ của lời tuyên bố quyết định dời đô
2 Kĩ năng
- Đọc- hiểu một văn bản viết theo thể chiếu
- Nhận ra, thấy đợc đặc điểm của kiểu nghị luận trung đại ở một văn bản cụ thể
3.Thái độ
Ghi nhớ công ơn của những vị tiền bối
II Các kĩ năng sống cơ bản đợc giáo dục trong bài
1 Kĩ năng giao tiếp
2 Kĩ năng xác định giá trị
3 Kĩ năng lắng nghe tích cực
4 Kĩ năng hợp tác
III Chuẩn bị
1 Giáo viên: các vấn đề liên quan đến tác giả và tác phẩm
2 Học sinh: đọc và trả lời câu hỏi sgk
IV Phơng pháp và kĩ thuật dạy học
Đọc sáng tạo, phân tích và bình giảng, nêu vấn đề ( động não, nêu câu hỏi); thảo luận nhóm( chia nhóm, giao nhiệm vụ)
V Các bớc lên lớp
1 ổn định tổ chức ( 1’)
2 Kiểm tra đầu giờ ( 5’)
H đọc thuộc lòng bài thơ Đi đờng và cho biết đặc sắc nghệ thuật và nội dung của bài?
+ Học sinh đọc thuộc lòng đầy đủ bài thơ
+ Là bài thơ TT giản dị mà giàu cảm xúc, mang ý nghĩa t tởng sâu sắc; từ việc đi đ-ờng núi đã gợi ra một chân lí đđ-ờng đời: vợt qua gian lao chồng chất sẽ tới thắng lợi
vẻ vang
3 Tiến trình tổ chức các hoạt động
* Khởi động ( 1’)
Định đô, lập nớc là một trong những công việc quan trọng của một quốc gia với khát vọng xây dựng đất nớc Đại Việt hùng mạnh và bền vững muôn đời sau khi đợc triều thần suy tôn làm vua, Lí Công Uẩn đã đổi tên nớc từ Đại Cồ Việt- Đại Việt đặt niên hiệu là Thuận Thiên và quyết định dời đô về Đại La Vua ban thiên đô chiếu cho triều đình và nhân dân đợc biết
Trang 2Hoạt động của thầy và trò T/g Nội dung
Hoạt động 1 Đọc- hiểu văn bản
* Mục tiêu
- Đọc đúng văn bản
- Chiếu: thể văn chính luận trung đại, có
chức năng ban bố mệnh lệnh của nhà vua
- Sự phát triển của quốc gia Đại Việt đang
trên đà lớn mạnh
- ý nghĩa trọng đại của sự kiện dời đô từ Hoa
L ra thành Thăng Long và sức thuyết phục
mạnh mẽ của lời tuyên bố quyết định dời đô
GV hớng dẫn học sinh đọc: đọc to, dõng dạc
- GV đọc mẫu, HS đọc, nhận xét và uốn nắn
H Nêu những hiểu biết của em về Lí Công
Uẩn?
H Em biết gì về thể chiếu?
H Hoàn cảnh ra đời chiếu dời đô?
Chiếu dời đô đợc viết bằng chữ Hán, ra
đời gắn liền với sự kiện trọng đại: thành Đại
La ( Hà Nội) ngày nay trở thành kinh đô của
nớc Đại Việt dới triều lí và nhiều triều đại
phong kiến Việt Nam
H Bài chiếu đợc viết theo kiểu văn bản nào?
Nó đợc viết bằng phơng thức lập luận để
trình bày và thuyết phục ngời nghe theo t
t-ởng dời đô của tác giả
H.Trong sgk chú thích nào theo em là khó và
quan trọng?
H vấn đề nghị luận ở bài chiếu là gì?
- Sự cần thiết phải dời đô từ Hoa l về Đại La
H.Vấn đề đó đợc trình bày bằng mấy luận
điểm, mỗi luận điểm ứng với đoạn văn nào
của văn bản?
- 2 luận điểm
+ Lđ 1: vì sao phải dời đô ( đ 1)
30’
I Đọc và thảo luận chú thích
1 Đọc
2 Thảo luận chú thích
a Chú thích*
- Tác giả
Lí Công Uẩn ( 974- 1028) tức Lí Thái Tổ, vị vua khai sáng triều Lí, là vị vua anh minh, có chí lớn và lập nhiều chiến công
- Chiếu: là thể văn do vua
dùng để ban bố mệnh lệnh
- Chiếu dời đô: viết năm 1010
- Thể loại: nghị luận
b Các chú thích khác
1,3,5,8,10,12
Trang 3+ Lđ 2: vì sao thành đại la xứng đáng là kinh
đô bậc nhất ( đ 2,3)
- HS đọc lại đoạn 1
H Theo suy luận của tác giả việc dời đô của
các vua nhà Thơng , nhà Chu nhằm mục đích
gì? kết quả của việc dời đô ấy?
- Xây dựng vơng triều phồn thịnh, tính kế lâu
dài cho thế hệ sau-> kết quả đất nớc mới
vững bền và thịnh vợng
H Việc Lí Công Uẩn dẫn sử sách Trung
Quốc nói về việc các vua đời xa bên TQ
cũng có những cuộc dời đô nhằm mục đích
gì?
- Chuẩn bị cho lí lẽ ở phần sau: trong lịch sử
đã từng có chuyện dời đô và đã từng đem lại
những điều tốt đẹp Việc Lí Thái Tổ dời đô
không có gì khác thờng, trái quy luật
H Từ chuyện xa tác giả liên hệ 2 triều đại
Đinh Lê nh thế nào? mục đích của việc liên
hệ ấy?
- Không chịu dời đô, theo ý riêng mình,
khinh thờng mệnh trời, không theo gơng của
tiền nhân
- hậu quả: Thời đại ngắn ngủi, nhân dân hao
tốn, đất nớc không phát triển mở mang
H Ngày nay khách quan mà nhìn nhận đánh
giá ý kiến của LCU có hoàn toàn chính xác
không? vì sao?
- không hoàn toàn chính xác, khách quan, 2
triều đại Đinh- lê đóng đô ở nơi rừng núi nhỏ
hẹp, nơi quê hơng phát tích của mình chủ
yếu vì họ cha đủ mạnh để khống chế và bao
quát tình hình chung cả nớc Đến thời Lý
trong đà phát triển đi lên của đất nớc thì việc
đóng đô ở Hoa L là không phù hợp nữa
H.Câu văn: “ Trẫm rất đau xót…” nói lên
điều gì? tác dụng?
II Tìm hiểu văn bản
1 Vì sao phải dời đô ?
- Tác giả dẫn ra số liệu các lần dời đô trong lịch sử của TQ nhằm chuẩn bị lí lẽ Trong lịch
sử đã từng có chuyện dời đô và
đã từng đem lại những điều tốt
đẹp Việc Lí Thái Tổ dời đô không có gì khác thờng, trái quy luật
- Liên hệ hai triều đại Đinh- Tiền lê tác giả phê phán hai triều đại và thực hiện quyết tâm dời đô
Trang 4- thể hiện tình cảm và tâm trạng của nhà vua
trớc hiện tình đất nớc, thể hiện quyết tâm dời
đô của nhà vua
- Tác dụng tăng tính thuyết phục cho lập
luận
- Vị trí địa lí: ở nơi trung tâm trời đất, mở ra
4 phơng nam, bắc, tây, đông có núi sông, đất
rộng mà bằng phẳng, cao mà thoáng, tránh
nạn lụt lội và chật chội
- Vị thế chính trị và văn hóa: là nơi đầu mối
giao lu,là mảnh đất hng thịnh
GV: về tất cả mọi mặt, thành Đại La có đủ
điều kiện để trở thành kinh đô của đất nớc
H Vậy tại sao khi kết thúc bài chiếu nhà
vua không ra mệnh lệnh mà lại hỏi ý kiến
của quần thần? Tác dụng?
- Nhà vua muốn tạo đợc sự đồng cảm của
quần thần nhân dân, muốn ý nguyện của
riêng mình thành ý nguyện của thần dân
trăm họ-> có tác dụng tăng tính thuyết phục
đối với ngời nghe, thuyết phục ngời nghe
bằng lí lẽ chặt chẽ và tình cảm chân thành
Hoạt động 2 Rút ra ghi nhớ
* Mục tiêu
- Trình bày đợc giá trị đặc sắc về nghệ thuật
và nội dung của văn bản
H Học bài chiếu dời đô em hiểu khát vọng
gì của nhà Vua và của dân tộc ta đợc phản
ánh trong bài văn này?
- HS thảo luận nhóm bàn 2’
- Các nhóm báo cáo, nhận xét
- GV chốt: khát vọng về một đất nớc độc lập,
thịnh vợng, hùng cờng, phản ánh ý chí tự
c-ờng của dân tộc Đại Việt đang trên đà phát
triển
H Em có nhận xét gì về cách lập luận của
tác giả trong bài viết?
- Chặt chẽ, vừa có tình vừa có lí
- Nêu sách lợc làm tiền đề, làm chỗ dựa cho
lí lẽ
- Soi sáng tiền đề vào thực tế 2 thời đại
Đinh- tiền Lê để chỉ rõ thực tế ấy không còn
thích hợp đối với sự phát triển của đát nớc,
5’
2 Vì sao thành Đại La xứng
đáng là kinh đô bậc nhất.
- Tác giả nêu ra những lợi thể của thành Đại La để chứng minh thành Đại La là nơi tốt nhất để định đô
- Kết thúc bài chiếu bằng câu cảm thán thể hiện sự đồng lòng giữa vua và thần dân trăm họ
III.Ghi nhớ
Trang 5nhất thiết phải dời đô
- Đi tới kết luận: Thành đại La là nơi tốt nhất
để chọn làm kinh đô
H Nêu ý nghĩa của văn bản
ý nghĩa của sự kiện lịch sử dời đô từ Hoa L
ra Thăng Long và nhận thức về vị thế, sự
phát triển đất nớc của Lí Công Uẩn
Hoạt động 3 Luyện tập
*Mục tiêu
Luyện đọc chiếu
- GV cho học sinh đọc văn bản
- HS đọc và gv nhận xét, uốn nắn
6’ IV Luyện tập
4.Củng cố ( 1’)
GV hệ thống lại bài khắc sâu cho học sinh những kiến thức về nội dung và nghệ thuật của bài chiếu
5 Hớng dẫn học tập ( 1’)
- Học sinh về nhà học bài theo nội dung học tập trên lớp
- su tầm tài liệu về Lí Thái Tổ và lịch sử Hà Nội
- Chuẩn bị bài: Câu phủ định ( đọc và trả lời các câu hỏi sgk)