Giáo ánPhân môn : Luyện từ và câu Bài : Từ trái nghĩa GV thực hiện : Nguyễn Thị Gia Phú I-Mục tiêu - Bớc đầu hiểu thế nào là từ trái nghĩa, tác dụng của từ trái nghĩa khi đặt cạnh nhau..
Trang 1Giáo án
Phân môn : Luyện từ và câu
Bài : Từ trái nghĩa
GV thực hiện : Nguyễn Thị Gia Phú
I-Mục tiêu
- Bớc đầu hiểu thế nào là từ trái nghĩa, tác dụng của từ trái nghĩa khi
đặt cạnh nhau
- Nhận biết đợc các cặp từ trái nghĩa trong các thành ngữ, tục ngữ khi đặt cạnh nhau, biết tìm từ trái nghĩa với từ cho trớc
II-Đồ dùng dạy học:
- Từ điển T/V
- Bảng phụ
- Giấy khổ to, bút dạ
III-Hoạt động dạy học
1 Hoạt động 1 : Kiểm tra bài cũ
- HS đọc lại đoạn văn miêu tả sắc đẹp BT3 tiết học trớc
- Gọi học sinh nhận xét đoạn văn bạn miêu tả và tìm các từ đồng nghĩa bạn đã sử dụng
2 Hoạt động 2: Giới thiệu bài
GV: Các em đã học về từ đồng nghĩa Tiết học này giúp các em hiểu thế nào là từ trái nghĩa, tìm từ trái nghĩa và đặt câu với chúng
3 Hoạt động 3: Tìm hiểu ví dụ
Bài tập 1
- HS đọc yêu cầu và nội dung bài tập 1
- Yêu cầu học sinh trao đổi, thảo luận theo cặp để so sánh nghĩa của 2 từ phi nghĩa và chính nghĩa.
- HS dùng từ điển để hiểu nghĩa 2 từ chính nghĩa , phi nghĩa.
+ Phi nghĩa: trái với đạo lí, cuộc chiến tranh phi nghĩa là cuộc chiến
tranh có mục đích xấu xa, không đợc những ngời có lơng tri ủng hộ
+ Chính nghĩa: đúng với đạo lí, chiến đấu vì chính nghĩa là chiến đấu
vì lẽ phải, chống lại cái xấu, chống lại áp bức bất công
- Em có nhận xét gì về nghĩa của hai từ chính nghĩa và phi nghĩa.
- HS nêu nghĩa của từ và k/l: Đó là 2 từ có nghĩa trái ngợc nhau
- Kết luận: Phi nghĩa là trái với đạo lí Cuộc chiến tranh phi nghĩa là
cuộc chiến tranh có mục đích xấu xa, không đợc những ngời có lơng tri ủng
hộ Chính nghĩa là đúng với đạo lí Phi nghĩa và chính nghĩa là hai từ có
nghĩa trái ngợc nhau Những từ có nghĩa trái ngợc nhau là từ trái nghĩa
- Hỏi: Qua bài tập trên, cho em biết thế nào là từ trái nghĩa?
- Hai học sinh nối tiếp trả lời
Bài tập 2,3
Trang 2
- HS đọc y/c và nội dung bài tập.
- Yêu cầu học sinh trả lời theo cặp để làm bài
- Nêu và yêu cầu học sinh trả lời các câu hỏi:
+ Trong câu tục ngữ Chết vinh còn hơn sống nhục có những
từ trái nghĩa nào?
HS: Từ trái nghĩa: chết/sống
Vinh/nhục
+ Tại sao em cho rằng đó là những cặp từ trái nghĩa?
HS: Vì chúng có nghĩa trái ngợc nhau
+Cách dùng từ trái nghĩa trong câu tục ngữ trên có tác dụng
nh thế nào trong việc thể hiện quan niệm sống của ngời Việt Nam?
HS: Làm nổi bật quan niệm sống của ngời Việt Nam ta: thà chết mà đợc tiếng thơm còn hơn sống mà bị ngời đời khinh bỉ
KL: Cách dùng từ trái nghĩa luôn tạo ra sự tơng phản trong câu Từ trái nghĩa có tác dụng làm nổi bật những sự vật, sự việc, trạng thái đối lập nhau.…
4 Hoạt động 4: Phần ghi nhớ
- HS đọc phần ghi nhớ trong SGK
- Yêu cầu học sinh tìm các ví dụ minh hoạ cho phần ghi nhớ GV ghi nhanh lên bảng
5 Hoạt động 5: Luyện tập
Bài tập 1
- HS đọc y/c BT
- GV mời 4 HS lên bảng - mỗi em gạch chân cặp từ trái nghĩa trong một thành ngữ ,tục ngữ
- Nhận xét phần bài làm của học sinh, nêu lời giải đúng
đục / trong đen/ sáng Rách/ lành dở / hay Lời giải: đục/ trong; đen/ sáng; rách/ lành; dở/ hay
Bài tập 2:
- HS đọc y/c BT
- GV mời 4 HS lên bảng- mỗi em gạch chân cặp từ trái nghĩa trong một thành ngữ ,tục ngữ
- Nhận xét phần bài làm của học sinh, nêu lời giải đúng
a) Hẹp nhà rộng bụng.
b) Xấu ngời/ đẹp nết.
c) Trên kính dới nhờng.
Bài tập 3
- HS đọc y/c BT
- Thảo luận theo nhóm dãy rôì thi tiếp sức
- GV kết luận:
a) hòa bình trái nghĩa với chiến tranh, xung đột.
Trang 3
b) thơng yêu trái nghĩa với căm ghét, căm giận, căm thù, căm hờn, ghét bỏ, thù ghét, thù hằn.
c) đoàn kết trái nghĩa với chia rẽ, bè phái, xung khắc.
d) giữ gìn trái nghĩa với phá hoại, phá phách, tàn phá.
Bài tập 4
- HS đọc y/c BT.HS có thể đặt 2 câu,mỗi câu chứa một từ, cũng có thể đặt một câu chứa cả cặp từ
VD:
- Những ngời tốt trên thế giới yêu hòa bình Những kẻ ác thích chiến tranh
- Chúng em ai cũng yêu hòa bình ,ghét chiến tranh.
6 Hoạt động 6: Củng cố,dặn dò
- GV nhận xét tiết học
- Tập vận dụng từ trái nghĩa trong nói ,viết
Giáo viên hớng dẫn
Phạm Thị Phơng Lê