Tiet 8 phuong cham hội thọai

Chú ý: Muốn biết một câu nói có tuân thủ phương châm quan hệ hay không cần biết thực sự người nói muốn đạt mục đích gì qua câu nói đó!. - Xét nghĩa tường minh thì dường như câu đáp của c

I Phương châm quan hệ

1 Xét thành ngữ

=>Mỗi ngưười nói một vấn

đề(lạc đề), không đúng

đề tài giao tiếp

Ông nói

gà, bà nói vịt

? Thành ngữ trên

dùng để chỉ tình

huống hội thoại nào?

- Người nói và người nghe

không hiểu nhau -> công việc sẽ không giải quyết

được, mọi hoạt

động xã hội sẽ trở nên rối ren

? Nếu

xuất hiện

những tình

huống như

vậy thì kết

quả giao

tiếp sẽ như

thế nào?

I Phương châm quan hệ

VD- Tình huống:

- Trong giờ vật lý, thầy giáo hỏi một học sinh đang mải nhìn qua cửa sổ:

- Em cho thầy biết sóng là gì?

- Học sinh:Dạ thưa thầy;“Sóng” là bài thơ của Xuân Quỳnh ạ!

I.Phương châm quan hệ

Em có nhận xét gì về tình huống trên?

Không đúng đề tài, lạc đề

Chú ý: Muốn biết một câu nói có tuân thủ phương châm quan hệ hay không cần biết thực sự người nói muốn đạt mục đích gì qua câu nói đó.

Ví dụ : - Cô gái: Anh ơi! Quả khế chín rồi kìa.

- Chàng trai: Cành cây cao lắm.

- Xét nghĩa tường minh thì dường như câu đáp của chàng trai không tuân thủ phương châm quan hệ nhưng thực tế đó là những tình huống giao tiếp bình thường Người nghe vẫn hiểu và đáp lại theo hàm ý( qua suy luận) Chàng trai hiểu ý cô gái là: Anh hãy hái xuống cho em Nên

chàng đã đáp lại như trên

I.Phương châm quan hệ

=>Khi giao tiếp, cần nói đúng vào đề tài giao tiếp, tránh nói lạc đề

II Phương châm cách thức

"Dây cà ra dây muống”

"Lúng búng như ngậm hột thị”

Hai thành ngữ trên dùng để chỉ những cách nói như thế nào?

- Dây cà ra dây muống -> Chỉ cách nói dài dòng, rườm rà,

- Lúng búng như ngậm hột thị -> Nói ấp úng không thành lời,

không rõ ràng, rành mạch

1 Xét thành ngữ

=>Khi giao tiếp, cần chú ý nói ngắn gọn, rành mạch; tránh cách nói mơ hồ.

III- Phương châm lịch sự :

=> Khi giao tiếp cần tế nhị và tôn trọng người khác

Ví dụ: Câu chuyện “ tham ăn”

Có anh chàng phàm ăn tục uống hễ cứ ngồi vào mâm là gắp lấy gắp

để, chẳng ngẩng mặt nhìn ai Một lần đi ăn cỗ, có ông khách

thấy anh ta ăn uống lỗ mãng quá bèn lân la gợi chuyện.

- Chẳng hay ông người ở đâu ta?

Anh chàng đáp:

- Đây.

Rồi cắm cúi ăn.

- Thế ông được mấy cô, mấy cậu rồi?

- Mỗi.

Rồi lại gắp lia lịa ông khách lại hỏi:

- Các cụ thân sinh ông chắc còn cả chứ?

Anh chàng vẫn không ngẩng đầu lên, bảo:

-Tiệt

Có bao nhiêu phương châm hội thoại, nêu rõ nội dung

bằng sơ đồ tư duy

* Vai trò,ý nghĩa của các phươngchâm hội thoại

- Giúp việc giao tiếp thuận lợi,rõ ràng,đạt mục đích đề ra.

- Đảm bảo mối quan hệ giữa cá nhân và cá nhân trong quá trình giao tiếp.

* Phương châm hội thoại và tình huống giao tiếp

- Sử dụng phương châm hội thoại cần phù hợp với đặc

điểm của tình huống giao tiếp (Nói với ai?Nói khi nào? Nói ở đâu?Nói để làm gì?)

* Những trường hợp không tuân thủ phương châm hội thoại.

- Người nói vô ý,vụng về,thiếu văn hoá giao tiếp;

- Người nói phải ưu tiên cho một phương châm hội thoại hoặc một yêu cầu khác quan trọng hơn;

- Người nói muốn gây một sự chú ý,để người nghe hiểu câu nói theo một hàm ý nào đó.

IV- Luyện tập

Bài tập 1 : Xác định những phương châm hội

thoại bị vi phạm trong những trường hợp sau a-Cô giáo nhìn em bằng đôi mắt

b-Tôi nhìn thấy một con lợn to bằng con trâu c- Bị dị tật ở tay từ nhỏ, bạn tôi phải tập viết bằng chân.

d- Bạn ấy đá bóng bằng chân

e- Ăn nhiều rau xanh sẽ mắc bệnh tim mạch.

Trường hợp a, d vi phạm phương châm về lượng Trường hợp b-e vi phạm phương châm về chất

Bài tập2 : Phương châm hội thoại nào bị vi phạm trong

mẩu chuyện sau

Khoảng 10 giờ tối, bác sĩ nhận được điện thoại của một khách

quen ở vùng quê

Ông khách nói, giọng hốt hoảng:

- Thưa bác sĩ, thằng bé nhà tôi nuốt cây bút bi của tôi

rồi.Bây giờ biết làm thế nào ? Xin bác sĩ đến ngay cho

-Tôi lên đường ngay.Nhưng trời đang mưa to, đường vào

làng ông lại lầy lội, phải một tiếng rưỡi nữa tôi mới đến nơi được

-Thế trong khi chờ bác sĩ, tôi biết làm thế nào?

-Ông chịu khó dùng tạm bút chì vậy

lời của câu hỏi, vi phạm phương châm quan hệ

Bài tập3 : Câu thành ngữ: Nói dai, nói dài, nói dại “ ”

nhằm châm biếm những kẻ đã vi phạm nhữngphương châm hội thoại nào trong giao tiếp?

B- Phương châm về chất.

C- Phương châm quan hệ

D- Phương châm về lượng và phương châm về

chất

Bài tập 4: Thảo luận

Tình huống: Nam và Lâm đang xem tường thuật trận đấu bóng đágiữa hai đội Manschester và

ACMilan Lâm rất hâm mộ đội bóng Manscheter

nhưng trong trận đấu đó đội đang bị thua Đang xem, bỗng Nam hỏi:

-Đội Manschester thua mấy quả rồi?

Lâm trả lời

- Các cầu thủ hôm nay mặc quần áo đẹp nhỉ.

Câu hỏi

Nếu có, em có nhận xét gì về sự vi phạm đó?

nói với ai, trong hoàn cảnh nào ?

- Vô ăn cơm!

- Con kêu rồi mà người ta không nghe.

- Ba! Không cho ba đi nữa! Ba ở nhà với con!

Bài tập về nhà

Vận dụng những kiến thức về phương châm hội

những lời nói ấy em hiểu gì về tình cảm, tính cách của nhân vật và nghệ thuật xây dựng nhân vật của nhà văn.

2

2 Ôn tập kĩ các kiến thức đ học Ôn tập kĩ các kiến thức đ học ã ã