power point giới thiệu nấm hương

Ánh sáng Nấm hương cần ánh sáng cả giai đoạn lan tơ và ra quả thể  Ánh sáng làm tăng quá trình phân hủy gỗ & trong giai đoạn lan tơ ánh sáng là yếu tố cần thiết cho quá trình hình thàn

GIỚI THIỆU

MỞ ĐẦU

Nấm hương hay còn gọi là nấm đông

cô, shiitake, hương cô, hương tẩm, nấm thơm (tùy thuộc vào mỗi nước thì có cách gọi khác nhau) nó được dùng như một vị thuốc quý từ hàng nghìn năm

nay do có tác dụng tăng cường khí lực, kích thích ăn uống, điều hòa khí huyết.

Phân loại khoa học

Đặc điểm hình thái

• Tai nấm đông cô có cấu trúc hình tán dù

• Không có vòng cổ và bao gốc

• Nấm mầu nâu nhạt, khi chin mầu sẫm

• Thịt nấm mầu trắng, cuống hình trụ

Chu trình sống của nấm hương

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SINH TRƯỞNG CỦA SỢI

NẤM VÀ HÌNH THÀNH

QUẢ THỂ

 Nguồn nitơ: Pepton, amino acid, urea, các mu i amon là ngu n dinh ố ồ

d ng nit thích h p cho s i n m phát tri n Trong đó urea là nguồn ưỡ ơ ợ ợ ấ ể nitơ thích hợp nhất N ng đđ đđ m thích h p cho n m h ng d ng ồ ộ ạ ợ ấ ươ ở ạ

đđ m amonium sulfate là 0,03% & d ng amonium tactrate là 0,06% ạ ở ạ

 Khống chất và vitamin: Phospho c n thi tđđ t ng h p ATP, nucleic ầ ế ể ổ ợ acid, phospholipid; Kali là nguyên t khoáng đđóng vai trò cofactor trong ố nhi u enzyme; L u hu nh tham gia trong c u t o các amino acid ch a ề ư ỳ ấ ạ ứ

l u hu nh nh cystein, methyonin và tham gia c u t o nên vòng ch a 5 ư ỳ ư ấ ạ ứ nguyên t l u hu nh c a lenthionin, h p ch t t o mùi th m c a n m ố ư ỳ ủ ợ ấ ạ ơ ủ ấ

h ng ươ

pH có sự ảnh hưởng lớn đến sự sinh trưởng của nấm hương do pH ảnh hưởng đến hoạt tính của enzyme

Nuôi nấm trên mùn cưa thì pH tối ưu là 5

Quả thể pH = 3,5 - 4,5

Nuôi tơ pH = 5 - 6

Nhiệt độ

Nhiệt độ ảnh hưởng đến hoạt tính enzyme do đó ảnh hưởng đến trao đổi chất và sinh trưởng của nấm Nhiệt độ đóng vai trò quan trọng trong

việc hình thành và phát triển quả thể Nhiệt độ cao chân nấm dài, mũ nấm mỏng, ngược lại

nhiệt độ thấp chân mũ ngắn, mũ nấm dày hơn

Nuôi tơ 24-27 oC

Quả thể 10-12 oC tốt nhất

Độ ẩm

Độ ẩm có vai trò hết sức quan trọng trong quá trình trồng nấm

Nấm hương chiếm 85-95% là nước do đó dễ bị mất nước Khi mất nước sẽ ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng của nấm

Khi nuôi nấm trên gỗ khúc độ ẩm của khúc gỗ là 35 – 55%là thích hợp

 Nuôi tơ 40-50% Cơ chất

60-70% Không khí

 Quả thể 80-90% Không khí

Ánh sáng

 Nấm hương cần ánh sáng cả giai đoạn lan tơ và ra quả thể

 Ánh sáng làm tăng quá trình phân hủy gỗ & trong giai đoạn lan tơ ánh sáng là yếu tố cần thiết cho quá trình hình thành quả thể

 Trong giai đoạn lan tơ thì chỉ cần chiếu sáng 20 phút/ngày Cường độ ánh sáng ở giai đoạn này là 180 – 900 lux

 Nấm hương thích hợp với bước sóng 370 – 420nm

 Ánh sáng đỏ kích thích hình thành quả thể

Không khí

 Nấm là sinh vật hiếu khí nên sử dụng oxy và nhả khí cacbonic Thành phần của không khí đặc biệt là khí cacbonic ảnh hưởng rất lớn đến sinh trưởng của nấm

 Nồng độ cacbomic từ 0,2 – 0,4% quả thể nấm có chân dài, mũ mỏng

 Nồng độ khí cacbonic thích hợp nhất cho giai đoạn ra quả thể là dưới 0,2% Vì vậy, nhà trồng nấm phải

thoáng khí

Nuôi trồng nấm hương trên gỗ khúc

Nuôi trồng nấm hương trên gỗ khúc là phương pháp truyền

thống cá bề dày gần cả 1000 năm

Chọn gỗ

Nấm hương mọc tốt trên các loại cây lá rộng, gỗ cứng, thích hợp nhất là cây thuộc họ sồi như cây sồi, cây dẻ, cây trăn, bạch đàn…Gỗ thích hợp để trồng nấm hương có tỷ trọng riêng là 0,4 – 0,6, lượng nước từ 35 – 65%, không có hoặc có ít lõi

 Chọn cây thân gỗ mềm, không có chứa tinh dầu , không có độc tố, và không sâu bệnh

 Tốt nhất nên dùng gỗ tươi để trồng nấm

 Gỗ thường được đốn vào đầu mùa thu đến mùa xuân (lúc này mùa rụng lá cây sẽ tích lũy nhiều chat dinh dưỡng hơn)

Xử lý gỗ khúc

Các đoạn gỗ đạt tiêu chuẩn như trên đem đi rửa sạch

Dùng nước vôi đặc quét vào 2 đầu

đoạn gỗ, hoặc có thể dùng sáp ong bôi lên

Mục đích: Chống nhiễm khuẩn và sự xâm nhập nấm dại vào khúc gỗ

Quét vôi cho gỗ

Xếp gỗ để ráo nhựa (xếp gỗ hình cũi lợn)

 Sau khi xử lý xong: xếp gỗ vào những cây có tán hoặc mái hiên để phơi gỗ khoảng 7-15 ngày

 Mục đích: làm se nhựa trong cây để sau này không ảnh

hưởng đến sự phát triển của sợi nấm

 Cấy giống: Đặt phôi nấm vào trong lỗ khoan và đẩy sâu

vào bên trong với sự hỗ trợ của búa và đục Phôi nấm phải luôn luôn nằm sâu trong lỗ khoan, không được lộ rõ trên bề mặt khúc gỗ Quan sát trên phôi nấm, đầu nào có nhiều sợi nấm màu trắng tuôn ra hơn thì đưa nó vào trước Bôi sáp lên các lỗ đã cấy giống (Lấy 1 miếng bông gòn, dùng kẹp kẹp chặt miếng bông và nhúng vào sáp đã làm tan chảy)

Một số hình ảnh khoan và bôi sáp ong lên

gỗ khúc

Xếp gỗ và nuôi sợi

Xếp gỗ: gỗ khúc sau khi cấy giống được xếp vào

trong nhà để nuôi ủ, xếp theo kiểu hình khối, cách mặt đất 15-20cm,cao 1,5m chiều dài tùy theo khối lượng gỗ đem trồng, phía trên cùng dùng bao tải gai dấp ướt để ráo nước phủ kín toàn bộ đống

 Nuôi sợi: thường xuyên tưới nước, lượng nước chủ

yếu chỉ làm ướt bao tải

Đảo gỗ

Thời gian nuôi sợi từ 8-11 tháng(tùy vào

từng loại gỗ), cứ 2 thang đảo gỗ 1 lần

Lưu ý: khi đảo cần kiểm tra độ ẩm, các mầm bệnh lay lan Nếu thấy gỗ quá khô cần dùng bình để phun nước nhẹ xung quang thân gỗ, sau đo ủ đống trở lại

Ra gian gỗ

Nhận biết khúc gỗ kết thúc giai đoạn nuôi ủ:

• Khi vỏ khúc gỗ sần sùi như da cóc

• Vỏ có vết rạng trắng như chân chim

Kết thúc thời kỳ nuôi sợi ta chuyển vào nhà trồng, xếp theo hình giá súng hoặc dựng

đứng tùy thuộc điều kiện nhà trồng

Ra giàn gỗ

Chăm sóc - thu hái

Chăm sóc: tiến hành điều chỉnh, độ ẩm nhà trồng

65-68%, ánh sáng khuếch tán đều trên các mặt của khúc

gỗ, nhiệt độ 10-20oC

Thu hái: khi cuống nấm dài 3-5cm, quả thể hình dù,

dưới mũ co lớp màng mỏng bám vào thân nấm, thì ta cần thu hái ngay

Khi hái: nắm chân xoay nhẹ hoặc dùng dao để cắt,

tránh làm tổn thương lớp vỏ và sót thịt quá nhiều

Thời gian thu hái: 3-6 tháng/năm Khi nhiệt độ trên

20oC cần xếp gọn gỗ lại rồi ươm như ban đầu cho đến chu kỳ lạnh thì chăm sóc - thu hái

Giá trị kinh tế

Nhờ hương vị đặc biện thơm ngon và

có nhiều dược liệu quý nên việc nuôi trồng nấm hương ngày càng phát triển

Gía nấm hương trên thị trường dao

động vào khoảng 15-30 USD

Sản lượng của một số loài nấm ăn trên thế giới

SỨC KHOẺ

Nấm hương được mệnh danh là "hoàng

hậu thực vật", là "vua của các loại rau"

(can thái chi vương) vì nấm hương là loại thực vật giàu protein nhất Trong 100g nấm hương khô có 12 - 14 g protein, lượng

protein này nhiều hơn bất cứ loại rau nào

và có thể so sánh với lượng protein trong thịt

Nấm hương và tác dụng chữa bệnh

 Sách Đông y viết về nấm hương vị ngọt tính bình, có

công dụng bổ tỳ, ích khí, dưỡng huyết, hòa huyết, tiêu đờm Công dụng chữa bệnh của nấm hương đã được biết đến ở Trung Quốc từ thời Xuân thu Ngày nay các nhà khoa học đã khẳng định: nấm hương có tác dụng tăng cường hệ miễn dịch của cơ thể, ức chế tế bào ung thư,

hạ huyết áp, giảm cholesterol máu, phòng ngừa sỏi thận

và sỏi tiết niệu, trợ giúp tiêu hoá Vì vậy đây được coi

là thực phẩm cho những người bị thiếu máu do thiếu sắt, cao huyết áp, tiểu đường, rối loạn lipid máu, trẻ em suy dinh dưỡng

Tăng cường khả năng miễn dịch của cơ thể

Các polysaccharide trong nấm hương có khả năng hoạt hoá miễn dịch tế bào, thúc đẩy quá trình sinh trưởng và phát triển của tế bào lympho, kích hoạt tế bào lympho T và lympho

B - những tế bào đóng vai trò chính trong việc bảo vệ cơ thể Nấm hương được coi là thực phẩm cho những người bị thiếu máu do thiếu sắt, cao huyết áp, tiểu đường, trẻ em suy dinh dưỡng

Kháng khuẩn & virus

Các nhà khoa học Mỹ và Nhật Bản đã chứng minh chất lenti-nan trong nấm hương có khả năng kháng khuẩn, kháng vi rút, kháng nấm bệnh và ký sinh trùng Đặc biệt lenti-nan làm giảm mạnh sự suy sụp khi trị liệu hoá chất cho chuột gây lao phổi thực nghiệm, chống lại sự xâm nhiễm của vi rút viêm não VSV, vi rút Abelson, Schistosoma man - soni và S.japonicum, chống bội nhiễm khuẩn ở các bệnh nhân AIDS.

Chống ung thư

 Các công ty của Nhật như Công ty Ajinomoto,

Yamanouchi đã từ sợi nấm hương bào chế ra lentinan như là một dược phẩm chống ung thư, đặc biệt trong điều trị ung thu dạ dày cho hiệu quả cao.

 Đặc biệt lentinan đã được kiểm tra kỹ về hoạt tính

chống ung thư cho kết quả là chất này hầu như không

có tác dụng phụ, do đó được áp dụng như một trị liệu pháp có hiệu quả cao cho các bệnh nhân ung thư Ngay

cả trong những trường hợp ung thư đường dạ dày -

ruột đến giai đoạn 3, kết quả vẫn rất khả quan

Giảm Cholesterol

 Các nhà khoa học đã chứng minh nấm hương có khả năng làm giảm mức cholesterol và các lipid trung tính trong máu Chính vì vậy, nấm hương được sử dụng để điều trị các bệnh về tim mạch.

 Nấm hương có tác dụng điều chỉnh rối loạn lipid máu, làm hạ lượng cholesterol, triglycerid và beta-

lipoprotein trong huyết thanh, vì vậy có tác dụng điều tiết công năng tim mạch, làm tăng lưu lượng máu

động mạch vành, hạ thấp oxy tiêu thụ và cải thiện tình trạng thiếu máu cơ tim.

Giải độc, bảo vệ tế bào gan, Thanh trừ

các gốc tự do và chống lão hoá

làm giảm thiểu tác hại của các chất như carbon

tetrachlorid, thioacetamide và prednisone đối với tế

bào gan, làm tăng hàm lượng glucogen trong gan và hạ thấp men gan Nấm hương có tác dụng giải độc và bảo

vệ tế bào gan rất tốt.

Gốc tự do là các sản phẩm có hại của quá trình chuyển hoá tế bào Nấm hương có tác dụng thanh trừ các sản phẩm này, làm giảm chất mỡ trong cơ thể, từ đó có

khả năng làm chậm quá trình lão hóa và kéo dài tuổi thọ

Món ăn được chế biến từ nấm hương

 Có thể trồng trên mùn cưa hoặc trồng trên thân gỗ

 Các loại mùn cưa, thân gỗ phải đảm bảo không chưa tinh

dầu, không chứa độc tô hay sâu bệnh…

 Khi cấy giống xong thì nhớ dùng sáp ong đã làm tan chảy trước đó rồi bôi lên chỗ lỗ khoan đã cấy giống & hai đầu

khúc gỗ

 Ghi chú ngày tháng cấy giống, loại nấm để thuận tiện cho việc chăm sóc