Lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường trong tiết học văn lớp 6 8 trường Trung học cơ sở Bàu Năng

Học sinh chưa thật sự áp dụng những kiến thức văn học vào môi trường sống nên việc sử dụng phương pháp dạy học tích cực để lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường vào môn học, nhằm tạo cơ h

Lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường trong tiết học văn lớp

6, 8 trường Trung học cơ sở Bàu Năng.

1 Vấn đề đặt ra:

Qua việc áp dụng giảng dạy lồng ghép vấn đề môi trường vào giảng dạy môn Ngữ văn nhiều năm, chúng tôi nhận thấy thái độ học tập của học sinh đối với môn Ngữ văn còn mang cảm giác giáo điều, nặng nề Học sinh chưa thật sự áp dụng những kiến thức văn học vào môi trường sống nên việc sử dụng phương pháp dạy học tích cực để lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường vào môn học, nhằm tạo cơ hội cho các em hiểu biết tổng hợp về môi trường đang sống, thì sẽ hạn chế thải chất độc hại ra môi trường không làm ảnh hưởng đất, nguồn nước sinh hoạt và tìm được hướng giải quyết vấn đề dưới sự hướng dẫn và tổ chức của giáo viên

Sự cần thiết của đề tài này là làm thế nào để trong một tiết dạy Văn tất cả học sinh trong lớp đều nhận thức được tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường để nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho bản thân, nhà trường, gia đình và trong công cuộc xây dựng đất nước hiện nay Những hiểm hoạ suy thoái môi trường như trái đất ngày càng nóng lên, ô nhiễm nguồn nước, ô nhiễm không khí, … đang ngày càng đe doạ cuộc sống củaloài người Chính vì vậy, bảo vệ môi trường là vấn đề sống còn của nhân loại và của quốc gia.Thông qua phương pháp tích hợp lồng ghép kiến thức giáo dục bảo vệ môi trường

trong tiết dạy văn nhằm giúp học sinh hiểu được môi trường là gì? Với việc thực hiện biện pháp này học sinh nhận thức được ý nghĩa, tầm quan trọng của các vấn đề môi trường như

một nguồn lực để sống, lao động và phát triển của mỗi cá nhân, cộng đồng Từ đó, học sinh có thái độ và cách ứng xử đúng đắn trước các vấn đề môi trường thiên nhiên, môi trường xã hội, xây dựng quan niệm đúng về ý thức trách nhiệm, về giá trị nhân cách để dần hình

thành các k ỹ năng sống và phát triển; có tri thức kỹ năng,

phương pháp hành động để nâng

cao năng lực lựa chọn trong cách sống thích hợp với việc sử dụnghợp lí, để tham gia có

hiệu quả vào việc phòng ngừa và giải quyết các vấn đề môi trường cụ thể

2 Phạm vi nghiên cứu đối tượng:

Phạm vi nghiên cứu: Vấn đề giáo dục bảo vệ môi trường trong tiết học Văn giúp học

sinh biết cách tự bảo vệ sức khoẻ cho bảnthân và có ý thức bảo

vệ môi trường

Thời gian nghiên cứu: Năm học 2011 –2012

3 Giải pháp hoặc tính mới, tính sáng tạo của đề tài:

3.1 Đối với giáo viên:

Khi thiết kế bài giảng, giáo viên cần phải nghiên cứu kỹ nội dung, tìm hiểu xem nội

dung văn bản có liên quan đến vấn đề môi trường hay không để

từ đó giáo viên thiết kế nội

dung bài giảng cho phù hợp với yêu cầu chuẩn kỹ năng kiến thức và trình độ tiếp thu của

học sinh.Để lồng ghép kiến thức giáo dục bảo vệ môi trường trong tiết dạy văn đạt hiệu

quả thì người giáo viên cần chú ý các phương pháp sau:

+ Giáo viên phải biết lựa chọn câu hỏi lồng ghép giáo dục bảo

vệ môi trường thật

phù hợp

+ Sử dụng phương pháp trực quan (tranh) để hướng dẫn học sinh biết cách bảo vệ

môi trường và chiếm lĩnh kiến thức

Muốn hướng dẫn học sinh xác định được các yếu tố có liên quan đến môi trường

trong nội dung văn bảnđạt được hiệu quả cao, giáo viên cần: Chủ động trong mọi hoạt động trên lớp

Tạo không khí lớp học thân thiện

Tạo tình huống có vấn đề, hệ thống câu hỏi phù hợp đối tượng học sinh

Tranh ảnh minh họa phải phong phú, phù hợp nội dung, rõ, đẹp

Nêu yêu cầu nhận xét nội dung tranh ảnh và xác định được vấn đề môi trường

đặt ra trong tranh là gì?

Giáo viên phải phân loại được các đối tượng học sinhđể có thể y êu cầu mức

chuẩn bị bài cũ, bài mới cho phù hợp với khả năng từng em Cơ bản là phải khuyến khích,

phải kiểm tra việc chuẩn bị ở nhà một cách khoa học và cụ thể Bên cạnh đó, giáo viên cần

hướng dẫn, gợi ý cho học sinh tìm hiểu về môi trường tựnhiên cũng như môi trường xã hội

được lồng ghép vào văn bản

Tập thể học sinh có những hoạt động đồng bộ, thống nhất theo

sự điều khiển của giáo

viên, tránh các tình huống căng thẳng không cần thiết

3.2 Đối với học sinh:

Hoạt động tương ứng của học sinh gồm:

+ Nắm được mục đích yêu cầu giải thích, nhận xét nội dung tranh ảnh

+ Tìm ra những vấn đề môi trường thông qua gợi ý của giáo viên

+ Rút ra nhận xét, kết luận về những nội dung cần biết qua tìm hiểuvăn bản

Bên cạnh đó, đối với một số học sinh thường xuyên không

chuẩn bị bài hoặc

chuẩn bị bài qua loa nhằm đối phó với giáo viên, chúng tôi áp dụng một số biện pháp giúp

đỡ học sinh chuẩn bị bài ở như sau:

Liên hệ với giáo viên chủ nhiệm đưa việc chuẩn bị bài học ở nhà vào tiêu

chuẩn đánh giá thi đua hàng tuần của học sinh

Tổ chức nhóm học sinh gần nhà với nhau, mỗi nhóm khoảng từ

4 đến 5 học

sinh trong đó có học sinh khá giỏi và y ếu kém, giúp đỡ nhau trong việc kiểm tra chéo học

thuộc và làm đầy đủ bài tập cũ, chuẩn bị tốt bài học mới theo hướng dẫn cụ thể của giáo

viên

Động viên, khuy ến khích học sinh yếu kém chuẩn bị bài tốt bằng cách khen

trước lớp, cho điểm, …

3.3 Một số giải pháp đã thực hiện:

a Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà:

Đây là bướcquan trọng góp phần rất lớn vào kết quả giảng dạy của thầy và học tập

của trò trên lớp Đối với những văn bản có tích hợp giáo dục bảo

vệ môi trường, ngoài việc

hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài theo câu hỏi đọc -hiểu văn bản trong sách giáo khoa thì

giáo viên phải gợi ý cho học sinh tìm hiểu thực tế trong gia đình, địa phương những vấn đề

về môi trường xung quanh được đưa ra trong văn bản Hoặc giáo viên cho học sinh tự định

hướng hành động của bản thân về vấn đề môi trường xung

quanh có liên quan đến môi

trường mà các em đã tự tìm hiểu trong văn bản để học sinh có ý thức sâu sắc và thực hiện

bảo vệ môi trường sống quanh mình tốt hơn

b Không tích hợp tràn lan, phải đảm bảo kiến thức cơ bản trong bài học và

không làm tăng thời gian của bài học:Giáo viên chú ý lồng ghép giáo dục bảo vệ môi

trường vào các địa chỉ đ ã được qui định và mức độ tích hợp phù hợp với các nội dung văn

bản Ngoài ra, tùy nội dung văn bản mà giáo viên tích hợp sao cho không gượng ép và tràn

lan

c Hệ thống câu hỏi phát triển tư duy của học sinh có lồng ghép giáo dục bảo vệ

môi trường

Hệ thống câu hỏi phù hợp, không gượng ép và cụ thể từ nội dung văn bản hướng vào

khai thác nội dung môi trường Đặc biệt là qua đó học sinh hiểu

và có ý thức hành động

bảo vệ môi trường

Khâu chuẩn bị hệ thống câu hỏi của giáo viên rất quan trọng Trong quá trình khai

thác n ội dung văn bản, giáo viên cần chú ý lựa chọn câu hỏi nêu vấn đề như thế nào để học

sinh vừa nắm bắt được nội dung bài học vừa gợi lên ý thức về vấn đề môi trường sống, môi

trường thiên nhiên thể hiện trong văn bản

Từ đây, giáo viên và học sinh có thể cùng nhau kết luận dù môi trường sống có giới

hạn, có khó khăn thế nào thì mỗi người cũng phải cố gắng mở rộng hiểu biết của mình

bằng nhiều hình thức khác nhau Học sinh ý thức hơn và sẽ biết điều chỉnh hành vi, thái độ

của mình cho phù hợp với bất kỳ thay đổi nào của môi trường xã hội theo hướng tích cực

d Từ quan sát tranh minh họa, giáo viên đặt vấn đề cho học sinh liên hệ đến môi

trường xã hội, môi trường thiên nhiên được đề cập đến trong văn bản

Sử dụng hiệu quả phương pháp trực quan (tranh) để hướng dẫn học sinh biết cách bảo

vệ môi trường và chiếm lĩnh kiến thức

Phương pháp sử dụng đồ dùng dạy học trực quan là phương pháp giảng dạy rất cần

thiết đối với giáo viên, phải dùng những vật phẩm hay ngôn ngữ

cử chỉ làm cho học sinh

có được những hình ảnh cụ thể về những điều được học Trong phương pháp dạy học, việc

dạy theo quan điểm tích hợp , tích cực trở nên rất cần tranh minh hoạ Nên tranh minh hoạ

không chỉ đơn thuần là phương tiện điều kiện công cụ cần thiết

để lồng ghép kiến thức giáo

dục bảo vệ môi trường vào bài học nhằm tạo cơ sở dẫn dắt học sinh dễ dàng tìm hiểu,

khám phá, hội nhập với tác phẩm văn học một cách sinh động Nếu thiếu tranh minh hoạ

thì sự trực quan bị hạnchế làm giảm đi sự cảm nhận

đ Lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường phải chú ý đến mức

độ giáo dục ý thức

bảo vệ môi trường

Không phải văn bản nào giáo viên cũng lồng ghép giáo dục bảo

vệ môi trường vào

nội dung bài học như nhau Khi chuẩn bị bài giảng, giáo viên cần chú ý đến nội dung văn

bản để lựa chọn mức độ lồng ghép giáo dục môi trường sao cho phù hợp như mức độ toàn

phần, mức độ bộ phận hay mức độ liên hệ

Bên cạnh đó, trình độ tiếp thu nhận thức của học sinh cũng không giống nhau nên

mức độ lồng ghép cũng khác nhau Nếu là lớp có nhiều học sinh trung bình, y ếu thì giáo

viên chỉ dừng lại ở mức liên hệ bản thân hoặc liên hệ với địa phương các em đang sống và

khơi gợi ý thức thực hành bảo vệ môi trường ở học sinh Ngược lại, đối với lớp có nhiều

học sinh khá giỏi, dựa vào nội dung văn bản, giáo viên có thể lựa chọn hai mức độ còn lại

là mức độ toàn phần hay mức độ bộ phận

e Tổ chức thực hành ngoại khóa:Ngoài việc thực hiện lồng ghép

ý thức bảo vệ môi

trường vào các tiết học Ngữ văn với các địa chỉ cụ thể, giáo viên có thể kiểm tra lại nhận

thức của học sinh bằng các hoạt động ngoại khóa như thi đua giữa các lớp đang phụ trách

giảng dạy về giữ gìn vệ sinh trường lớp, không xả rác bừa bãi, thực hiện nếp sống văn

minh, hoặc viết bài về vấn đề môi trường Giáo viên kết hợp với giáo viên chủ nhiệm

theo dõi và đánh giá kết quả nhận thức hoạt động của học sinh

có tuy ên dương và nhắc nhở

học sinh thông qua tiết học Ngữ văn và sinh hoạt lớp

4 Hiệu quả đem lại: Trong quá trình nghiên cứu, thực hiện chúng tôi nhận thấy thái

độ học tập của học sinh lớp 6A

1và lớp 8A

1có sự chuy ển biến tích cực, sự hứng thú học

tập môn Ngữ văn của các em tăng dần, thể hiện qua không khí học tập sôi nổi ở lớp, sự

chuẩn bị bài và tiếpthu kiến thức mới ở các em dần tốt hơn

5 Khả năng áp dụng tính tới thời điểm hiện tại:

5.1 Về tính mới và tính sáng tạo:

-Tùy nội dung từng địa chỉ, giáo viên sử dụng lồng ghép cho phù hợp, không tích

hợp tràn lan, gây nặng nề dẫn đến thiếu hiệu quả

-Nghiên cứu nội dung văn bản, xác định chi tiết có yếu tố môi trường

-Có hệ thống câu hỏi gợi ý học sinh tìm hiểu nội dung môi

trường trong văn bản và

liên hệ với thực tế bản thân, nhà trường, địa phương

-Tranh phải được sử dụng đúng thời điểm, đúng nội dung khơi gợi được yếu tố môi

trường phù hợp với nội dung văn bản

-Hướng dẫn học sinh chuẩn bị tìm hiểu môi trường xung quanh theo nội dung văn

bản

-Lựa chọn mức độ giáo dục môi trường phù hợp, không gây quá tải về thời gian và

nội dung bài học

5.2 Hiệu quả xã hội: Tạo cho học sinh có ý thức bảo vệ môi trường từ lớp học đến

nhà trường, từ gia đình đến môi trường xung quanh

5.3 Về triển vọng áp dụng và triển khai: Đề tài được áp dụng rộng rãi cho các khối

lớp khác trong trường Trung học cơ sở Bàu Năng Đồng thời, khi thực hiện đề tài có hiệu

quả có thể áp dụng ở các trường Trung học cơ sở khác