Module THCS 29: Giáo dục học sinh THCS thông qua các hoạt động giáo dục giúp giáo viên THCS nhận thức đúng và đầy đủ về vai trò của hoạt động giáo dục trong nhà trường và có kĩ năng tổ chức các hoạt động giáo dục đa dạng đó.
Trang 1Module THCS 29: Giáo dục HS THCS thông qua các hoạt động giáo dục
GI¸O DôC HäC SINH trung häc c¬ së TH¤NG QUA C¸C HO¹T §éNG GI¸O DôC
PHAN THANH LONG (Chủ biên) TRẦN THỊ CẨM TÚ
Trang 2A GIỚI THIỆU TỔNG QUAN
Hot ng và giao lu va là ngun gc va là ng lc ca s hình thành và phát trin tâm lí, ý th#c ca cá nhân Con ng&i hot ng và giao lu nh th' nào thì s( có b m+t tâm lí, ý th#c nh th' ,y Chính vì v.y, giáo d0c th' h1 tr2 tr3 thành con ng&i áp #ng yêu c5u ca xã hi thì ph8i t9 ch#c các hot ng giáo d0c t:ng #ng
Mun giáo d0c thì ph8i thông qua vi1c t9 ch#c các hot ng, không t9 ch#c hot ng t#c là không giáo d0c T9 ch#c các hot ng a dng, phong phú là con &ng giáo d0c hAc sinh hi1u qu8 nh,t
L#a tu9i hAc sinh THCS là l#a tu9i có nhiDu thay 9i t bi'n vD các +c
im tâm sinh lí Eây là l#a tu9i quá t tr2 em sang ng&i lGn, vGi hot ng ch o là giao ti'p vGi bn bè cùng l#a tu9i T9 ch#c các hot ng chung, các hot ng t.p th là cách th#c tt nh,t cho tr2 giao ti'p vGi nhau, thông qua ó giúp tr2 phát trin và vJt qua th&i kì khng ho8ng
Các hot ng trong nhà tr&ng THCS h't s#c a dng và phong phú Ngoài hot ng +c trng là dy hAc có th k 'n r,t nhiDu hot ng khác nh: th d0c, th thao; vNn hoá, vNn ngh1; sinh hot t.p th; lao
ng s8n xu,t; vui ch:i gi8i trí; tham quan, du lOch, ngoi khoá, hGng nghi1p, hot ng giáo d0c ngoài gi& lên lGp
Tuy nhiên, trong các tr&ng THCS hi1n nay, vi1c t9 ch#c các hot ng giáo d0c còn nghèo nàn vD ni dung, :n i1u vD hình th#c dQn 'n hi1u qu8 không cao, cha phù hJp vGi +c im tâm sinh lí ca hAc sinh
và x#ng t5m vGi vai trò, vO trí ca nó Có th có nhiDu nguyên nhân khác nhau, trong ó chRc chRn có nguyên nhân c: b8n là ng&i giáo viên cha
có kS nNng t9 ch#c các hot ng cho hAc sinh, thông qua ó giáo d0c các em
B MỤC TIÊU
1 MỤC TIÊU CHUNG
Module này giúp giáo viên THCS nh.n th#c úng và 5y vD vai trò ca hot ng giáo d0c trong nhà tr&ng và có kS nNng t9 ch#c các hot ng giáo d0c a dng ó
Trang 3Module này có 3 ni dung lGn:
1 Vai trò ca vi1c t9 ch#c các hot ng giáo d0c hAc sinh THCS
2 Xây dng các hot ng giáo d0c trong nhà tr&ng THCS
3 T9 ch#c thc hi1n các hot ng giáo d0c hAc sinh THCS
THÔNG TIN NGUỒN
ng t#c là không giáo d0c T9 ch#c các hot ng a dng, phong phú
là con &ng giáo d0c hAc sinh hi1u qu8 nh,t Vi1c xác Onh Jc vai trò ca vi1c t9 ch#c hot ng giáo d0c s( giúp giáo viên có cách nhìn nh.n
và Onh hGng úng Rn trGc khi xây dng và t9 ch#c các hot ng giáo d0c cho hAc sinh, +c bi1t là hAc sinh THCS
Trang 4II MỤC TIÊU
HAc xong ni dung này, giáo viên c5n t Jc m0c tiêu:
— Nâng cao hiu bi't vD vai trò ca vi1c t9 ch#c các hot ng giáo d0c trong nhà tr&ng THCS
— Coi trAng vi1c t9 ch#c các hot ng ti'n hành giáo d0c hAc sinh trong nhà tr&ng THCS
Th5y (cô) ã Jc Ac, nghiên c#u và tr8i nghi1m vD vai trò ca hot
ng cá nhân i vGi s hình thành và phát trin nhân cách Th5y (cô) hãy nhG li và vi't ra các quan im khoa hAc vD v,n D này:
— Quan i m c a Trit hc:
— Quan i m c a Tâm lí hc:
Trang 5— Quan i m c a Giáo dc hc:
Th5y (cô) hãy i chi'u ni dung va vi't ra vGi nh`ng thông tin dGi
ây tNng thêm hiu bi't vD các quan im này
THÔNG TIN PHeN HfI
1 Hot ng và vai trò ca hot ng i v!i s# phát tri%n nhân cách B,t kì s v.t hi1n tJng nào c[ng luôn v.n ng và phát trin không ngng Bhng v.n ng và thông qua v.n ng mà s v.t hi1n tJng tn ti và th hi1n +c tính ca nó B3i v.y, v.n ng là thuc tính vn có, là ph:ng th#c tn ti ca s v.t hi1n tJng i con ng&i, ph:ng th#c ó chính là hot ng Có nhiDu ngành khoa hAc ã nghiên c#u vD hot
ng và s tác ng ca hot ng i vGi s phát trin ca con ng&i
Trang 6Hot ng, dGi góc Tri't hAc, có ni hàm rng và c: ng Hot
ng là +c tính ca giGi t nhiên, trong ó có con ng&i, là ph:ng ti1n
giGi t nhiên và con ng&i s8n sinh và phát trin
Hot ng là quan h1 bi1n ch#ng ca ch th và khách th Trong quan h1 ó, ch th là con ng&i, khách th là hi1n thc khách quan i góc này, hot ng Jc xem là quá trình mà trong ó có s chuyn hoá lQn nhau gi`a hai cc “ch th — khách th”[1]
Lu.n im mang ý nghSa bao trùm trong tri't hAc Mác — Lênin vD con ng&i, là con ngi ã sáng t!o ra chính b#n thân mình thông qua lao
'ng [5] Hay nói cách khác, con ng&i là s8n phom ca chính mình Khi phân tích quá trình chuyn bi'n t vJn thành ng&i, qngghen c[ng i
'n k't lu.n: Lao 'ng ã sáng t!o ra b#n thân con ngi [5] Con ng&i va là s8n phom ca s ti'n hoá sinh giGi, nhng quan trAng h:n, con ng&i là s8n phom ca lOch sr xã hi B óc thông minh ca con ng&i, bàn tay khéo léo ca con ng&i là s8n phom ca lOch sr xã hi Eó là k't qu8 ch y'u ca quá trình lao ng
Nh& có lao ng, con ng&i mGi có th ti'n hoá và phát trin Hot ng
Jc xem nh là ph:ng th#c tn ti ca cá nhân và xã hi Hot ng giúp con ng&i tác ng, c8i to th' giGi khách quan to ra nh`ng s8n phom ph0c v0 cho nhu c5u cuc sng ca mình Eng th&i, thông qua hot ng, con ng&i nh.n th#c Jc các thuc tính và quy lu.t ca s v.t và t to cho mình hình 8nh tâm lí v`ng chRc vD th' giGi khách quan
“Trong lao 'ng, t*t c# s+ khác nhau v b#n ch*t, v trí tu/ và xã h'i c a ho!t 'ng cá nhân .u b'c l' rõ” [6]
Con ng&i ã sáng to ra b8n thân mình và toàn b lOch sr xã hi bhng hot ng lao ng
DGi góc Tâm lí hAc, hot ng là mi quan h1 tác ng qua li gi`a con ng&i và th' giGi (khách th) to ra s8n phom c8 vD phía th' giGi, c8 vD phía con ng&i (ch th)
Hot ng là mt v,n D nghiên c#u, là phm trù c: b8n ca Tâm lí hAc hi1n i Tâm lí hAc hot ng là lí thuy't l,y hot ng ca cá nhân làm
Trang 7i tJng nghiên c#u L.X Vgotxki, A.N Leonchev, P.Ia Galperin, X.L Rubinstein là nh`ng nhà tâm lí tiêu biu cho tr&ng phái này Hot ng
là mt trong nh`ng nhân t có 8nh h3ng r,t lGn 'n s phát trin tâm lí ca con ng&i nh& có hai quá trình +c trng:
— Quá trình i tJng hoá (quá trình xu,t tâm): con ng&i chuyn nNng lc ca mình thành s8n phom ca hot ng Hay nói cách khác, là thông qua s8n phom ca hot ng, có th ánh giá vD nNng lc và phom ch,t ca con ng&i ó
— Quá trình ch th hoá (quá trình nh.p tâm): thông qua vi1c tác ng vào th' giGi khách quan, con ng&i nRm Jc các +c im, quy lu.t, b8n ch,t ca khách th hình thành nh`ng s hiu bi't, ý th#c, nhân cách Hot ng giúp con ng&i phát trin tâm lí vì ni dung tâm lí là do th' giGi khách quan quy Onh
Hot ng là c: s3 trc ti'p nh,t và ch y'u nh,t ca t duy con ng&i, nói rng ra là các ch#c nNng nh.n th#c ca con ng&i B3i theo C Mác
và qngghen thì “trGc h't là lao ng, sau lao ng và ng th&i vGi lao
ng là ngôn ng`, ó là hai ng lc ch y'u làm chuyn bi'n não vJn thành não ng&i Khi b óc phát trin, thì các công c0 trc ti'p ca b
óc ca con vJn, t#c là các giác quan c[ng phát trin theo” [5]
Nh v.y, hot ng không ch] giúp b m+t tâm lí nh tình c8m, tính cách, nNng lc, ng c: và nhân cách ca con ng&i Jc hình thành, phát trin mà thông qua hot ng tâm lí, nhân cách ca con ng&i mGi bc l ra ngoài
Giáo d0c hAc nghiên c#u quá trình tác ng có tính s phm nhhm hình thành nhân cách cho th' h1 tr2 “Quá trình giáo d0c là quá trình tác
ng có m0c ích, có t9 ch#c ca nhà giáo d0c 'n i tJng giáo d0c nhhm hình thành và phát trin nhân cách ca hAc sinh và áp #ng yêu c5u ào to ngun nhân lc ca xã hi” [1] Ngun nhân lc ó không ch] áp #ng nh`ng yêu c5u ca xã hi mà còn có kh8 nNng c8i to và xây dng xã hi ngày càng phát trin Nhân cách ca con ng&i là toàn b các phom ch,t xã hi ca ng&i ó hình thành trong nh`ng hot ng và quan h1 xã hi khác nhau Vì v.y, Mác kh\ng Onh: “B8n ch,t ca con ng&i không ph8i là mt cái tru tJng c h`u riêng bi1t Trong tính hi1n thc ca nó, b8n ch,t ca con ng&i là t9ng hoà nh`ng mi quan h1
xã hi” [13] E làm Jc iDu ó, nhà giáo d0c ph8i a hAc sinh vào
Trang 8các hot ng mang tính a dng và phong phú hA Jc lSnh hi các chuon mc xã hi, tích l[y các kinh nghi1m t ó hoàn thi1n nhân cách b8n thân mình
Theo quan im giáo d0c hAc, hot ng cá nhân óng vai trò quy't
Onh trc ti'p i vGi s phát trin nhân cách cá nhân ó
Thông qua hot ng, con ng&i ti'p thu nDn vNn hoá xã hi và bi'n nDn vNn hoá ca loài ng&i thành vn riêng ca mình, v.n d0ng chúng vào cuc sng, làm cho nhân cách ngày càng hoàn thi1n và phát trin Eng th&i, giúp con ng&i Jc bc l nh`ng phom ch,t và nNng lc ca b8n thân
Thông qua hot ng, con ng&i Jc kim nghi1m các giá trO ca cuc sng, iDu này có ý nghSa quan trAng giúp con ng&i c8i to nh`ng nét nhân cách phát trin cha phù hJp theo hGng ngày càng hoàn thi1n theo chuon mc o #c xã hi +t ra Giáo d0c hAc kh\ng Onh: b8n ch,t ca quá trình giáo d0c là quá trình t9 ch#c cuc sng, hot ng và giao lu cho hAc sinh Nguyên lí giáo d0c, các nguyên tRc giáo d0c, ph:ng pháp giáo d0c Du nói 'n hot ng, thông qua t9 ch#c hot
ng giáo d0c
H:n th' n`a, quá trình giáo d0c ph8i i 'n t giáo d0c Vi1c myi cá nhân tích cc trong các hot ng s( giúp hA rèn luy1n Jc các phom ch,t nhân cách: ý chí, nghO lc ng th&i tNng c&ng tính tích cc, t giác, ch ng, sáng to
KzT LU|N
Qua phân tích các quan im trên, có th kh\ng Onh, hot ng có vai trò quy't Onh trc ti'p 'n s hình thành và phát trin nhân cách ca con ng&i Khi mGi sinh ra, con ng&i cha có nhân cách, nhân cách có
Jc do con ng&i xác Onh Jc nh`ng quan h1 ca mình vGi nh`ng con ng&i và th' giGi xung quanh mt cách có ý th#c Nói cách khác, nhân cách ch] Jc hình thành và phát trin khi con ng&i là ch th ca hot ng Mun giáo d0c hAc sinh, nhà giáo d0c c5n t9 ch#c các hot
ng a dng, phong phú và a hAc sinh tích cc tham gia vào các hot
ng ó
Trang 9Hoạt động 2 Tìm hiểu vai trò của việc tổ chức hoạt động đối với
quá trình giáo dục nhân cách học sinh THCS
Th5y (cô) ã tng t9 ch#c các hot ng giáo d0c hAc sinh trong nhà tr&ng, ã nghiên c#u v,n D này qua tài li1u, giáo trình Hãy nhG li và vi't ra suy nghS, hiu bi't ca mình vD nh`ng v,n D sau:
— 3 phát tri n nhân cách cho hc sinh nói chung, hc sinh THCS nói riêng
có th thông qua nh:ng con ng nào?
— T!i sao ph#i t< ch=c các ho!t 'ng a d!ng giáo dc hc sinh?
— Cách th=c t< ch=c các ho!t 'ng giáo dc nh th nào?
Trang 10Th5y (cô) hãy i chi'u ni dung va vi't ra vGi nh`ng thông tin dGi
ây tNng thêm hiu bi't vD ni dung hot ng này
THÔNG TIN PHeN HfI
Hot ng giáo d0c trong nhà tr&ng là mt b ph.n ca quá trình giáo d0c nhà tr&ng “Hot ng giáo d0c là hot ng do ng&i lGn t9 ch#c theo k' hoch, ch:ng trình, iDu hành và chOu trách nhi1m” EiDu này
có nghSa là các ch th hot ng giáo d0c ph8i chOu trách nhi1m vD các hot ng giáo d0c do mình t9 ch#c và iDu hành Eó là các nhà giáo d0c, giáo viên và các ch th có liên quan nh: cha m} hAc sinh, các t9 ch#c giáo d0c xã hi và các c: s3 giáo d0c
Hot ng giáo d0c trong nhà tr&ng Jc phân làm hai b ph.n ch y'u:
— Các hot ng giáo d0c trong h1 thng các môn hAc và các lSnh vc hAc t.p khác nhau
— Các hot ng giáo d0c ngoài các môn hAc và lSnh vc hAc t.p, có th k
'n các hot ng giáo d0c trong nhà tr&ng nh hot ng giáo d0c th ch,t, o #c, thom mS, lao ng, dân s, môi tr&ng, pháp lu.t
Cùng vGi quá trình dy hAc, quá trình giáo d0c là mt b ph.n ca quá trình s phm t9ng th N'u ch#c nNng tri ca quá trình dy hAc là cung c,p tri th#c mang tính khoa hAc, c: b8n, hi1n i, hình thành các kS nNng, kS x8o t:ng #ng t ó phát trin th' giGi quan, nhân sinh quan cho hAc sinh thì quá trình giáo d0c có ch#c nNng tri là hình thành nh.n th#c, thái , niDm tin và nh`ng hành vi thói quen phù hJp vGi các chuon mc xã hi thông qua vi1c t9 ch#c các hot ng Vì v.y, có th th,y hot ng giáo d0c là con &ng r,t quan trAng hoàn thi1n nhân cách ca hAc sinh H:n th', hot ng giáo d0c là b ph.n h`u c: vGi
Trang 11hot ng dy hAc, s( góp ph5n to nên quá trình s phm t9ng th cân
i t Jc m0c tiêu giáo d0c +t ra
Hot ng giáo d0c là con &ng gRn lí lu.n vGi thc ti~n to nên s thng nh,t gi`a nh.n th#c và hành ng, góp ph5n hình thành tình c8m, niDm tin 3 hAc sinh Hot ng giáo d0c là con &ng phát trin toàn di1n nhân cách th' h1 tr2, giúp hA hình thành nh.n th#c úng Rn, bi dng tình c8m, cng c niDm tin và to l.p nh`ng hành vi tích cc Hot ng giáo d0c còn to iDu ki1n và môi tr&ng hAc sinh phát huy vai trò tích cc, ch ng, sáng to ca mình trong quá trình hAc t.p Hot ng giáo d0c giúp hAc sinh Jc tr8i nghi1m các ki'n th#c ã
Jc tìm hiu Là mt c: hi r,t tt hAc sinh cng c, b9 sung và m3 mang ki'n th#c ã hAc, ng th&i rèn luy1n các kS nNng c: b8n, không ch] là kS nNng trong nh.n th#c hAc t.p mà còn là nh`ng kS nNng sng nh
kS nNng t9 ch#c, qu8n lí công vi1c, kS nNng giao ti'p, kS nNng hJp tác nhóm Vi1c Jc trang bO các kS nNng c5n thi't s( giúp các em hAc sinh t tin h:n trong cuc sng H:n th', hot ng giáo d0c còn giúp hAc sinh cng c và phát trin các mi quan h1 giao ti'p gi`a cá nhân và t.p th, rng h:n là vGi cng ng xã hi; giáo d0c trách nhi1m ca cá nhân
i vGi các v,n D ca cng ng và ,t nGc EiDu ó giúp các em có mt tâm th' và ý chí vJt qua nh`ng thách th#c +t ra
Hot ng giáo d0c hGng h#ng thú ca hAc sinh vào các hot ng b9 ích làm gi8m thiu tình trng y'u kém o #c ca hAc sinh Hot ng giáo d0c th&ng có nh`ng m0c tiêu giáo d0c r,t ý nghSa, Jc t9 ch#c mt cách khoa hAc và h,p dQn Vì v.y, nh`ng hot ng b9 ích này s( giúp hAc sinh gi8m th&i gian tham gia các hot ng không lành mnh, hn ch' nh`ng nhóm t phát có 8nh h3ng tiêu cc nh c& bc, nghi1n game, ma tuý, bo lc Tham gia hot ng giáo d0c, giúp hAc sinh iDu ch]nh nh.n th#c, hành vi phù hJp vGi các chuon mc xã hi +t ra Hot ng giáo d0c giúp nhà giáo d0c sGm phát hi1n nNng khi'u ca hAc sinh, t ó có k' hoch bi dng nhhm giúp hAc sinh phát trin nNng khi'u, s3 thích ca b8n thân trong hAc t.p và cuc sng Hot ng giáo d0c giúp hAc sinh kim nghi1m Jc kh8 nNng ca mình, t ó có th la chAn Jc hGng i phù hJp cho t:ng lai Ei vGi nhà giáo d0c, hot ng giáo d0c giúp hA phát hi1n, la chAn Jc các hAc sinh có nNng khi'u trên các m+t, t ó cùng vGi nhà tr&ng và ph0 huynh có k' hoch các em phát trin
Trang 12Hot ng giáo d0c còn là mt ph:ng th#c gRn k't các lc lJng giáo d0c hAc sinh ó là gia ình — nhà tr&ng — xã hi Hot ng giáo d0c giúp thu hút và phát huy tiDm nNng ca các lc lJng giáo d0c, góp ph5n thúc oy xã hi hoá giáo d0c và nâng cao ch,t lJng giáo d0c toàn di1n ca nhà tr&ng
Vi1c t9 ch#c hot ng giáo d0c có hi1u qu8 s( góp ph5n phát huy vai trò ca giáo d0c vào quá trình hình thành và phát trin nhân cách cho hAc sinh và gRn liDn nhà tr&ng vGi &i sng xã hi trong vi1c thc hi1n m0c tiêu ào to ngun nhân lc áp #ng vGi yêu c5u ca xã hi +c bi1t là trong xu th' phát trin ca các quc gia nh hi1n nay
T9 ch#c các hot ng giáo d0c s( làm cho k't qu8 giáo d0c 3 hAc sinh tr3 nên bDn v`ng, sâu sRc, trAn v}n vD ý th#c, thái , tình c8m, kS nNng, hành vi
Theo mt s nghiên c#u vD vai trò, nhi1m v0 ca hot ng giáo d0c trong nhà tr&ng ph9 thông, chúng ta ph8i hGng tGi các nhi1m v0 quan trAng nh:
— VD nh.n th#c:
+ Hot ng giáo d0c giúp hAc sinh cng c, b9 sung, nâng cao thêm hiu bi't các lSnh vc khác nhau ca &i sng xã hi, làm phong phú vn tri th#c ca b8n thân T ó, hAc sinh có kh8 nNng v.n d0ng tri th#c gi8i quy't các v,n D thc ti~n +t ra
+ Hot ng giáo d0c giúp hAc sinh nRm chRc tri th#c và phát trin t duy, phom ch,t trí tu1
Trang 13phát huy vai trò ca giáo d0c trong s nghi1p công nghi1p hoá, hi1n i hoá ,t nGc
V ĐÁNH GIÁ NỘI DUNG 1
— Yêu c5u th5y (cô) nRm v`ng Jc các quan im ca Tri't hAc, Tâm lí hAc, Giáo d0c hAc vD vai trò ca hot ng i vGi s phát trin nhân cách
— Eánh giá Jc t5m quan trAng ca hot ng i vGi s phát trin nhân cách
— Phân tích Jc vai trò ca vi1c t9 ch#c các hot ng giáo d0c trong nhà tr&ng i vGi quá trình giáo d0c hAc sinh
II MỤC TIÊU
HAc xong ni dung này, giáo viên c5n t Jc m0c tiêu:
— Có kh8 nNng li1t kê và mô t8 Jc các hot ng giáo d0c ch y'u trong nhà tr&ng THCS
— Có kS nNng xây dng các hot ng giáo d0c (thi't k' ni dung, ch:ng trình, hình th#c t9 ch#c )
— Coi trAng vi1c t9 ch#c các hot ng ti'n hành giáo d0c hAc sinh trong nhà tr&ng và có h#ng thú vGi công vi1c này
III CÁC HOẠT ĐỘNG
— Hot ng 1: Li1t kê các hot ng giáo d0c có th có trong tr&ng THCS hi1n nay
Trang 14— Hot ng 2: Mô t8 vai trò, ni dung, cách th#c t9 ch#c, iDu ki1n thc hi1n ca tng hot ng giáo d0c trong tr&ng THCS
— Hot ng 3: Nêu và phân tích thc trng nh`ng m+t mnh và m+t hn ch' trong vi1c xây dng các hot ng giáo d0c trong nhà tr&ng THCS hi1n nay, ch] ra các nguyên nhân và D xu,t bi1n pháp phát huy m+t tích cc và hn ch', khRc ph0c các tn ti
— Hot ng 4: Thc hành xây dng mt hot ng giáo d0c c0 th
IV TIẾN TRÌNH
Hoạt động 1: Liệt kê các hoạt động giáo dục có thể có trong
trường THCS hiện nay
Qua nghiên c#u tài li1u, tham quan thc t' và tr8i nghi1m ca b8n thân, th5y (cô) hãy vi't ra nh`ng suy nghS, hiu bi't ca mình bhng cách tr8 l&i mt s câu hi sau:
— Li/t kê các ho!t 'ng giáo dc c> b#n ? trng THCS Cho bit ho!t 'ng nào là ph< bin nh*t
— Nh:ng ho!t 'ng giáo dc nào thBy (cô) ã tFng t< ch=c?
— Nh:ng ho!t 'ng giáo dc nào thBy (cô) bit do Gng nghi/p t< ch=c?
Trang 15— ThBy (cô) có Hc nh:ng tri th=c v t< ch=c các ho!t 'ng giáo dc ? trng THCS qua nh:ng tài li/u nào?
Th5y (cô) hãy i chi'u ni dung va vi't ra vGi nh`ng thông tin dGi
ây tNng thêm hiu bi't vD các hot ng giáo d0c 3 tr&ng THCS THÔNG TIN PHeN HfI
Trong nhà tr&ng, các hot ng giáo d0c h't s#c a dng và phong phú Tu theo tu9i hAc sinh, iDu ki1n, hoàn c8nh ca Oa ph:ng và nhà tr&ng và kinh nghi1m ca giáo viên t9 ch#c các hot ng giáo d0c Riêng trong tr&ng THCS, các hot ng giáo d0c ch y'u nh: dy hAc, các hot ng giáo d0c ngoài gi&, tham quan du lOch, vui ch:i gi8i trí, vNn hoá, vNn ngh1, th d0c th thao, sinh hot t.p th, lao ng s8n xu,t Myi hot ng Du có vai trò riêng ca nó i vGi vi1c hình thành và phát trin nhân cách cho hAc sinh
1 Hot ng dy h/c
Trong nhà tr&ng THCS nói riêng và các nhà tr&ng nói chung, hot
ng dy hAc vQn là hot ng +c trng c: b8n, chi'm nhiDu th&i gian, s#c lc, tiDn bc ca c8 th5y và trò c[ng nh các lc lJng trong nhà tr&ng Eây c[ng là hot ng có kh8 nNng giáo d0c hi1u qu8 nh,t Eây
là hình th#c thông qua dy ch` dy ng&i, thông qua truyDn th0 tri th#c, rèn luy1n các kS nNng, kS x8o giáo d0c nhân cách Hot ng dy hAc trong nhà tr&ng có nhiDu u th' so vGi nhiDu hot ng khác, vì ó
là hot ng có t9 ch#c, có ni dung, có ch:ng trình, có k' hoch, có ph:ng pháp, do nh`ng ng&i có trình chuyên môn, nghi1p v0 8m nh.n Trong dy hAc, myi môn hAc li có th' mnh riêng trong vi1c giáo d0c nhân cách cho hAc sinh Ví d0, môn Toán nhhm bi dng t duy
Trang 16lôgic, môn Ng` vNn bi dng t duy hình tJng, môn LOch sr bi dng lòng t hào dân tc, lòng yêu nGc Có th nói, dy hAc là con &ng hi1u qu8 nh,t rèn luy1n trí tu1, hình thành tình c8m, thái i vGi t nhiên, xã hi và nh`ng ng&i xung quanh cho hAc sinh
Tuy nhiên, hot ng dy hAc c[ng có nh`ng hn ch' nh,t Onh nh tính :n i1u, gò bó, ni dung, ch:ng trình ch.m thay 9i so vGi thc ti~n, không gian hot ng th&ng “óng khung” trong lGp hAc Chính
vì v.y, bên cnh hot ng dy hAc nhà tr&ng c5n t9 ch#c nhiDu hot
ng khác, càng a dng, càng phong phú càng tt
2 Hot ng giáo dc ngoài gi- lên l!p theo ch i%m
Hot ng giáo d0c ngoài gi& lên lGp (GDNGLL) c[ng là mt hot ng khá +c trng và có nhiDu ý nghSa trong công tác giáo d0c ca nhà tr&ng Hi1n nay, theo ch:ng trình ca B Giáo d0c và Eào to quy
Onh, myi tu5n myi lGp trong tr&ng THCS có 3 ti't t9 ch#c hot ng GDNGLL, trong ó 1 ti't chào c& 5u tu5n, 1 ti't sinh hot t.p th cui tu5n và 1 ti't cho sinh hot GDNGLL theo ch im Các ch im Jc thi't k' phù hJp vGi +c im l#a tu9i hAc sinh va có tính kh8 thi Ví d0, HAc t.p tt; ChNm ngoan theo l&i dy ca Bác H kính yêu; Chúng em nhG công :n th5y (cô) giáo; Bi't :n các gia ình có công vGi cách mng;
Em c[ng góp ph5n phòng chng AIDS
Hình th#c t9 ch#c hot ng này c5n ph8i h't s#c mDm d2o và linh hot tu theo iDu ki1n, hoàn c8nh c0 th ca tng tr&ng N'u nhà tr&ng có phòng và Oa im riêng cho các lGp t9 ch#c hot ng, không làm 8nh h3ng 'n hot ng hAc t.p ca lGp khác thì h't s#c thu.n lJi N'u nhà tr&ng cha có iDu ki1n thì có th phi hJp nhiDu lGp t9 ch#c, gp
3 — 4 ti't li thành mt bu9i t9 ch#c thng nh,t trong toàn tr&ng
3 Hot ng vn hoá, vn ngh)
Hot ng vNn hoá, vNn ngh1 là hot ng không th thi'u trong myi nhà tr&ng VNn hoá, vNn ngh1 không ch] có tác d0ng gi8m bGt s cNng th\ng trong hAc t.p, to ra không khí vui v2, tho8i mái mà còn có tác d0ng giáo d0c r,t lGn, nh,t là giáo d0c tình yêu quê h:ng ,t nGc, tình th5y trò, tình bn bè Hot ng vNn hoá, vNn ngh1 th&ng Jc t9 ch#c chào mng các ngày l~ ca ,t nGc, Oa ph:ng và nhà tr&ng VNn hoá, vNn ngh1 còn là mt m+t hot ng ca các t.p th hAc sinh, thông qua ó nhà tr&ng ánh giá tinh th5n, thái ca cá nhân và t.p th hAc sinh
Trang 17Trong nhà tr&ng, vGi ni dung hot ng vNn hoá, vNn ngh1, giáo viên
có th t9 ch#c dGi nhiDu hình th#c khác nhau:
— Các hình th#c sinh hot vNn ngh1 nh hát, múa, Ac th:, k chuy1n, biu di~n kOch
— T9 ch#c biu di~n các loi hình ngh1 thu.t khác nhau nh kOch nói, hài, ngâm th:, k chuy1n
— T9 ch#c cho hAc sinh i xem phim, th3ng th#c các loi hình ngh1 thu.t
— Tham quan các di tích lOch sr, di s8n vNn hoá ca Oa ph:ng và ,t nGc, tìm hiu vNn hoá các vùng miDn
— T9 ch#c các cuc thi tôn vinh các giá trO cao }p
Ví d0: Thi Nét }p thanh niên; Sng }p; Ng&i tt vi1c tt; Các cán b Eoàn xu,t sRc; Thi tài nNng, Thi sáng tác ngh1 thu.t
— T9 ch#c các câu lc b chuyên D phù hJp vGi +c im l#a tu9i và mong mun ca hAc sinh
Ví d0: Câu lc b ti'ng Anh, câu lc b nh`ng ng&i làm phim tr2, câu lc b giá trO sng, câu lc b khiêu v[, ca hát
Hot ng vNn hoá ngh1 thu.t giúp hAc sinh hGng tGi nh`ng giá trO chân, thi1n, mS trong cuc sng; bi't c8m th0 ngh1 thu.t; kh:i d.y nh`ng tình c8m có tính tích cc, t ó bi't gi` gìn và sáng to nh`ng giá trO mGi cho b8n thân và cng ng Trên c: s3 ó, hAc sinh có th hình thành Jc các kS nNng c5n thi't nh kS nNng giao ti'p có vNn hoá, kS nNng làm vi1c nhóm, kS nNng liên quan 'n sáng to ngh1 thu.t EiDu quan trAng là hot ng vNn hoá ngh1 thu.t giúp các em bi't cách xây dng mt cuc sng ý nghSa và có nhiDu giá trO tích cc cho b8n thân và cho cng ng
4 Hot ng th% dc, th% thao
Hot ng th d0c th thao là mt hot ng giáo d0c toàn di1n nhân cách hAc sinh Eây là hot ng ch y'u nhhm vào quá trình giáo d0c th ch,t cho hAc sinh, mt trong nNm m+t giáo d0c c: b8n trong nhà tr&ng (#c, trí, th, mS và lao ng) Thông qua hot ng này rèn luy1n, tNng c&ng th lc cho hAc sinh, giúp các em bi't cách rèn luy1n thân th, gi` gìn v1 sinh cá nhân, phòng nga b1nh t.t Th d0c th thao giúp hAc sinh gi8i phóng nNng lJng, to s d2o dai, kho2 mnh cho hAc sinh
Trang 18Th d0c còn là mt môn hAc chính khoá trong tr&ng hAc Hot ng này c[ng nhhm thay 9i không khí lGp hAc, giúp cho hot ng hAc t.p hi1u qu8 h:n Eây là hot ng có th lôi kéo nhiDu hAc sinh tham gia C[ng nh vui ch:i, hot ng th d0c th thao còn tác ng lGn 'n &i sng tinh th5n ca hAc sinh, giúp các em s8ng khoái h:n, tích cc h:n và ti'p thu ki'n th#c hAc t.p hi1u qu8 h:n Hot ng th d0c th thao không ch] giúp hAc sinh hình thành các kS nNng ca môn th thao ó mà còn giúp các em rèn luy1n Jc các phom ch,t r,t c5n thi't nh ý chí, s kiên trì, tính oàn k't, tính k] lu.t, tính hJp tác
Hot ng th d0c th thao có nh`ng hình th#c t9 ch#c nh sau:
— Th d0c gi`a gi&: nhà tr&ng t9 ch#c th&ng xuyên trong myi bu9i hAc giúp các em gi8i to8 Jc cNng th\ng
— T.p luy1n th thao: th thao trong nhà tr&ng th&ng là nh`ng hot
ng :n gi8n, phù hJp vGi s#c kho2 và iDu ki1n ca nhà tr&ng nh t.p c5u lông, bóng bàn, c5u mây, bóng á, th d0c thom mS
— T9 ch#c cuc thi ,u th thao gi`a các lGp, các khi trong toàn tr&ng nhhm phát ng phong trào và nâng cao tinh th5n th thao 3 myi hAc sinh, ng th&i giúp các hAc sinh xích li g5n nhau h:n, có ý th#c t.p th h:n, nâng cao trách nhi1m ca b8n thân vGi t.p th
— Trò ch:i gi8i trí v.n ng
— T9 ch#c các ngày hi kho2
— v.v
5 Hot ng lao ng s7n xu9t
Hot ng lao ng s8n xu,t tuy không th hi1n rõ trong nhà tr&ng, nh,t là các tr&ng thành ph, nhng ây là hot ng h't s#c quan trAng N'u không t9 ch#c giáo d0c lao ng cho hAc sinh d~ làm cho các
em n8y sinh tâm lí l&i bi'ng, da dQm, Nn bám và t ó sinh ra thói ích k], coi th&ng lao ng chân tay Trong nhà tr&ng, trGc h't ph8i yêu c5u hAc sinh lao ng t ph0c v0 nh trc nh.t lGp, v1 sinh môi tr&ng, c8nh quan nhà tr&ng, t gi+t gi[ qu5n áo, dAn d}p góc hAc t.p, phòng ng ngNn nRp, sch s( Ti'p 'n là t9 ch#c các hot ng lao ng xã hi, lao ng công ích, nh v1 sinh &ng làng, ngõ xóm, v1 sinh &ng ph, trng cây HAc sinh THCS 3 nông thôn th&ng tham gia lao ng s8n xu,t cùng vGi gia ình t nh Nhng 3 thành ph, hAc sinh THCS r,t ít
có iDu ki1n tham gia lao ng s8n xu,t Song, nhà tr&ng c5n k't hJp vGi các :n vO s8n xu,t, các t9 ch#c xã hi to iDu ki1n cho hAc sinh
Trang 19Jc tham gia lao ng s8n xu,t, các em c8m nh.n Jc niDm vui khi t mình to ra Jc s8n phom, ca c8i v.t ch,t và tinh th5n cho xã hi T ó các em càng yêu lao ng và c8m th,y t hào trong lao ng
6 Hot ng vui ch;i, gi7i trí
Vui ch:i, gi8i trí là nhu c5u thi't y'u ca con ng&i 3 mAi l#a tu9i, nh,t là tu9i tr2 li càng quan trAng Vui ch:i gi8i trí là hot ng giúp tr2 l,y li s cân bhng trong th ch,t và tinh th5n ti'p t0c hAc t.p và làm nh`ng vi1c khác sau mt th&i gian hAc t.p cNng th\ng, m1t mi Vui ch:i còn là mt c: hi hAc sinh Jc giao lu, hAc hi, thi't l.p và xây dng nh`ng mi quan h1 tt }p gi`a các cá nhân vGi nhau và mi quan h1 gi`a giáo viên và hAc sinh ngày càng g5n g[i và thân thi't vGi nhau h:n Xây dng tinh th5n oàn k't gRn bó trong t.p th; tính k] lu.t Hot ng vui ch:i giúp các em Jc bc l nh`ng nNng khi'u và s3 tr&ng ca mình, t ó giáo viên có th phát hi1n và có bi1n pháp bi dng phù hJp Cùng vGi các hot ng khác, hot ng vui ch:i góp ph5n vào s phát trin toàn di1n ca hAc sinh THCS Vui ch:i gi8i trí ph8i tu vào s3 thích ca cá nhân mGi hi1u qu8
Vui ch:i gi8i trí trong nhà tr&ng Jc phi hJp vGi các hot ng khác nh th d0c, th thao; vNn hoá, vNn ngh1; sinh hot t.p th; tham quan,
du lOch
Hot ng vui ch:i có th Jc t9 ch#c dGi các hình th#c nh sau:
— Sr d0ng các trò ch:i khác nhau: trò ch:i vui kho2, trò ch:i v.n ng, trò ch:i dân gian, trò ch:i trí tu1 Các trò ch:i nên Jc t9 ch#c an xen cùng các hot ng khác s( to Jc s h,p dQn, ngoài ra giáo viên c5n t9 ch#c trong kho8ng th&i gian và không gian a dng
— Ch:i các môn th thao: giáo viên khuy'n khích hAc sinh Nng kí tham gia vào các i ch:i nh i bóng á, bóng bàn, iDn kinh, c& vua và D ra k' hoch t.p luy1n và thi ,u
— T9 ch#c trò vui ch:i giái trí: thi toán nhanh, vui, trò ch:i có tính t.p th cao
— Ca, múa hát t.p th trong khi ch:i c9 v[
Trang 20m+t xã hi giúp hAc sinh ti'p c.n vGi &i sng chính trO — xã hi ca ,t nGc,
Oa ph:ng
Ni dung ca các hot ng chính trO — xã hi D c.p 'n các s ki1n lOch
sr ca dân tc, các s ki1n chính trO có tính th&i s di~n ra hhng ngày 3
Oa ph:ng, trong nGc và trên th' giGi, các v,n D có tính toàn c5u nh b8o v1 môi tr&ng, chNm sóc &i sng s#c kho2 th ch,t và tinh th5n, chi'n tranh và nn khng b, v,n D hoà bình
Có r,t nhiDu hình th#c t9 ch#c hot ng nhhm chuyn t8i ni dung chính trO — xã hi Giáo viên có th ti'n hành c l.p ho+c phi hJp các hot ng vGi nhau Các hình th#c ó có th là:
— Hot ng k] ni1m các ngày l~ lGn, các s ki1n chính trO — xã hi trong nGc và trên th' giGi ho+c nh`ng s ki1n áng chú ý ca Oa ph:ng
Ví d0: NNm 2010, Hà Ni và c8 nGc t9 ch#c các hot ng k] ni1m
Ví d0: Tìm hiu vD bin 8o Vi1t Nam; Tìm hiu vD truyDn thng hi'u hAc ca Oa ph:ng
— Tuyên truyDn, c9 ng các ch tr:ng, chính sách ca E8ng và Nhà nGc, nh`ng quy Onh ca pháp lu.t, +c bi1t t9 ch#c cho hAc sinh tham gia tuyên truyDn nh`ng v,n D g5n g[i, d~ hiu 3 Oa ph:ng
Ví d0: Tuyên truyDn vD v,n D b8o v1 môi tr&ng, v,n D bi'n 9i khí h.u; Tuyên truyDn vD Lu.t Giao thông
— Tham gia các hot ng tình nguy1n có tính cng ng cao
Ví d0: Giúp gia ình có hoàn c8nh khó khNn; Phòng chng các dOch b1nh; Giúp tr2 em bO t.t nguyDn; ThNm các gia ình th:ng binh, li1t sS
— Tham gia các hot ng ca Oa ph:ng +c bi1t là các hot ng có tính vNn hoá nh l~ hi, phong trào thi ua
Hot ng chính trO — xã hi có ý nghSa trong vi1c nâng cao nh.n th#c ca hAc sinh vD các v,n D chính trO — xã hi ca Oa ph:ng n:i sinh sng và rng h:n là ca quc gia và th' giGi T ó, hình thành 3 các em tinh th5n trách nhi1m, tình oàn k't, lòng yêu th:ng, ý chí ,u tranh
Trang 21cho l( ph8i Ngoài ra, hot ng này còn giúp các em hAc sinh hình thành các kS nNng giao ti'p, kS nNng làm vi1c nhóm
Ngoài ra, trong nhà tr&ng có th t9 ch#c các hot ng khác nh các hot ng ca câu lc b, hot ng tham quan du lOch, giao lu vGi các t9 ch#c, các c: quan, :n vO khác
Hoạt động 2: Tìm hiểu vị trí, vai trò, nội dung chương trình, cách
thức tiến hành, điều kiện thực hiện hoạt động GDNGLL ở trường THCS
Th5y (cô) ã tng t9 ch#c hot ng GDNGLL cho hAc sinh, có th th5y (cô) ã Ac nh`ng tài li1u vD v,n D này Hãy nhG li và vi't ra suy nghS, hiu bi't ca mình vD:
— VJ trí c a ho!t 'ng GDNGLL:
— Vai trò c a ho!t 'ng GDNGLL:
Trang 22— N'i dung ch>ng trình ho!t 'ng GDNGLL:
— Cách th=c t< ch=c:
Trang 23— 3i.u ki/n th+c hi/n:
Th5y (cô) hãy i chi'u ni dung va vi't ra vGi nh`ng thông tin dGi
ây tNng thêm hiu bi't vD ni dung hot ng 2
THÔNG TIN PHeN HfI
1 V> trí ca hot ng GDNGLL E tr,-ng THCS
Nh ph5n trên chúng ta ã bi't, trong nhà tr&ng THCS có r,t nhiDu các loi hình hot ng khác nhau và myi hot ng Du có nh`ng vai trò riêng, th' mnh riêng
Hot ng dy hAc ch y'u là truyDn th0 tri th#c vD t nhiên, vD xã hi vD t duy và các kS nNng, kS x8o t:ng #ng, thông qua ó giáo d0c nhân cách hAc sinh Tuy nhiên, hot ng dy hAc không th thay th' ch#c nNng ca các hot ng khác Th.m chí, hot ng dy hAc c[ng có nh`ng hn ch', òi hi ph8i có các hot ng khác b9 sung, hy trJ Mt s hn ch' c: b8n ca hot ng dy hAc nh: thi'u s mDm d2o và linh hot vD ni dung, ch:ng trình, th&i gian, Oa im Ni dung, ch:ng trình th&ng ít thay 9i vì th' kh8 nNng c.p nh.t vGi s thay 9i ca thc ti~n ch.m S t:ng tác, giao ti'p gi`a giáo viên và hAc sinh, gi`a hAc sinh vGi nhau trong dy hAc th&ng khô c#ng, khuôn mQu và có th nhàm chán do tính :n i1u ca nó Dy hAc th&ng ch] ti'n hành trong phm vO không gian ca lGp hAc, to c8m giác ch.t h}p, gò bó
KhRc ph0c nh`ng hn ch' trên, hot ng GDNGLL s( r,t a dng, mDm d2o và linh hot, các hot ng h't s#c phong phú, có th tho8 mãn nhu c5u ca myi cá nhân hAc sinh, nh,t là nhu c5u vui ch:i, gi8i trí, nhu c5u giao ti'p, k't bn
Trang 24Hot ng GDNGLL là iDu ki1n kim soát th&i gian và hành vi ca hAc sinh, làm cho quá trình giáo d0c có tính liên t0c
Hot ng GDNGLL có vO trí r,t quan trAng trong quá trình giáo d0c, là
iDu ki1n giáo d0c toàn di1n nhân cách hAc sinh DGi góc ch] o, hot ng GDNGLL là mt trong ba k' hoch ào to (k' hoch dy hAc; k' hoch GDNGLL và k' hoch hGng nghi1p dy nghD) ca tr&ng THCS nhhm thc hi1n m0c tiêu ào to ca c,p hAc theo hGng giáo d0c nhân vNn, khoa hAc và kS thu.t
Hot ng GDNGLL là iDu ki1n cng c và phát trin các mi quan h1 gi`a giáo viên vGi hAc sinh, gi`a hAc sinh vGi nhau và gi`a hAc sinh vGi cng ng xã hi, trên c: s3 ó phát trin các mi quan h1 xã hi, c: s3 và nDn t8ng ca s phát trin nhân cách cá nhân
Hot ng GDNGLL còn có vai trò thu hút và phát huy tiDm nNng, th' mnh ca các lc lJng giáo d0c gia ình và xã hi nâng cao ch,t lJng và hi1u qu8 giáo d0c
Hot ng GDNGLL Jc t9 ch#c h't s#c a dng và phong phú, gRn liDn vGi thc ti~n vD mAi m+t: lao ng, khoa hAc, thom mS, th d0c, vNn ngh1, vNn hoá xã hi, vui ch:i gi8i trí, trên c: s3 ó phát trin nhân cách toàn di1n cho hAc sinh
3 Ni dung ch,;ng trình
a Nguyên tMc l+a chn n'i dung
Nguyên tRc là nh`ng quan im có tính ch] o hot ng Vi1c 8m b8o các nguyên tRc, giúp giáo viên xây dng ni dung phù hJp vGi thc ti~n nhà tr&ng và Oa ph:ng Vì v.y, khi xây dng ni dung ch:ng trình hot ng giáo d0c nói chung và hot ng GDNGLL nói riêng trong nhà tr&ng THCS, c5n tuân theo các nguyên tRc c: b8n sau:
... data-page="9">Hoạt động Tìm hiểu vai trị việc tổ chức hoạt động
quá trình giáo dục nhân cách học sinh THCS
Th5y (cô) ã tng t9 ch#c hot ng giáo d0c hAc sinh nhà... TIẾN TRÌNH
Hoạt động 1: Liệt kê hoạt động giáo dục có
trường THCS
Qua nghiên c#u tài li1u, tham quan thc t'' tr8i nghi1m ca b8n thân,... nhà giáo d0c, giáo viên ch th có liên quan nh: cha m} hAc sinh, t9 ch#c giáo d0c xã hi c: s3 giáo d0c
Hot ng giáo d0c nhà tr&ng Jc phân làm hai b ph.n ch y''u:
— Các