Tài liệu tiền tệ liên thông đại học

Câu 1 : Phân tích các yếu tố quan hệ tới cầu tiền tệ theo quan điểm của Keynes và ý nghĩa của việc nghiên cứu mức cầu tiền tệ trong việc điều hành chính sách tiền tệ của NHTW, liên hệ thực tiễn ở Việt Nam. 1. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến mức cầu tiền tệ :Khái niệm : Mức cầu tiền là số lượng tiền tệ mà dân chúng , các doanh nghiệp và các tổ chức xã hội, các cơ quan nhà nước cần nắm giữ, nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng và bảo toàn giá trị trong điều kiện giá cả và các biến số kinh tế vĩ mô cho trước. Mức cầu tiền sẽ chỉ tính sự nắm giữ của các chủ thể kinh tế phi ngân hàng mà không tính nhu cầu nắm giữ tiền của các ngân hàng

Câu 1 : Phân tích các yếu tố quan hệ tới cầu tiền tệ theo quan điểm của Keynes

và ý nghĩa của việc nghiên cứu mức cầu tiền tệ trong việc điều hành chính sách tiền tệ của NHTW, liên hệ thực tiễn ở Việt Nam

1 Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến mức cầu tiền tệ :

Khái niệm : Mức cầu tiền là số lượng tiền tệ mà dân chúng , các doanh nghiệp và các

tổ chức xã hội, các cơ quan nhà nước cần nắm giữ, nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng

và bảo toàn giá trị trong điều kiện giá cả và các biến số kinh tế vĩ mô cho trước

Mức cầu tiền sẽ chỉ tính sự nắm giữ của các chủ thể kinh tế phi ngân hàng mà không tính nhu cầu nắm giữ tiền của các ngân hàng Khác với nhu cầu về hàng hóa nhằm thỏa mãn yêu cầu về một giá trị sử dụng nhất định, nhu cầu tiền tệ xuất phát từ khả năng trao đổi của tiền tệ chứ không phải xuất phát từ bản thân nó - như vậy , khi đề cập đến nhu cầu tiền tệ là ngụ ý nhu cầu tiền tệ thực tế Nói cách khác, hàng hóa chỉ

có thể thỏa mãn một số nhu cầu giới hạn nào đó của con người thông qua giá trị sử dụng của nó trong khi nếu có tiền trong tay, người sở hữu có thể thỏa mãn mọi nhu cầu và do đó mong muốn được nắm giữ tiền dường như là vô hạn Tuy nhiên mong muốn này bị giới hạn bởi chi phí cơ hội mà người nắm giữ tiền phải trả do từ chối đầu tư vào các công cụ sinh lời khác

Nhu cầu về tiền tệ giảm đi khi lãi suất của các công cụ đầu tư sinh lời tăng lên

Thành phần của mức cầu tiền :

Mức cầu tiền tệ bao gồm : Mức cầu tiền về giao dịch, mức cầu tiền dự phòng và mức cầu tiền đầu tư, đầu cơ

giữ để phục vụ cho giao dịch , chi tiêu hàng ngày Mức cầu tiền giao dịch được đáp ứng bằng khối lượng tiền có tính lỏng cao như tiền mặt và tiền gửi không kỳ hạn của

KH tại hệ thống NHTG

Mức cầu tiền dự phòng : là số lượng tiền tệ mà các chủ thể trong nền kinh tế cần nắm

giữ để phục vụ cho các khoản chi tiêu không dự tính trước được khi có nhu cầu đột xuất trong tương lai như ốm đau, bệnh tật, tai nạn,… Quy mô của nhu cầu tiền dự phòng phụ thuộc vào so sánh giữa lợi ích và giá phải trả cho việc nắm giữ tiền mặt và

nó phụ thuộc vào quy mô của mức cầu tiền giao dịch và thói quen tiêu dùng

Mức cầu tiền đầu tư, đầu cơ : là số lượng tiền tệ mà các chủ thể trong nền kinh tế cần

nắm giữ nhằm quản lý tài sản 1 cách linh hoạt và có hiệu quả xét trên 2 khía cạnh đó

là đảm bảo an toàn và sinh lời tối đa Trong mức cầu tiền này thì dân chúng coi việc nắm giữ tiền là 1 công cụ đầu tư , người nắm giữ tiền dựa trên khả năng phán đoán về mức sinh lời của tài sản tài chính nhằm thay đổi cơ cấu danh mục đầu tư để có mức sinh lời tối đa và mức rủi ro tối thiểu

Các yếu tố ảnh hưởng đến mức cầu tiền tệ theo quan điểm của Keynes :

Thứ nhất, mức lãi suất thị trường :

Mức cầu tiền tệ biến động ngược chiều so với sự biến động của mức lãi suất thị trường : khi cố định các nhân tố khác, mức lãi suất thị trường tăng lên sẽ làm cho nhu cầu thực tế về tiền tệ giảm xuống và ngược lại Cụ thể : khi lãi suất tăng từ i0 lên i1 thì mức cầu tiền giảm xuống từ M0 xuống M1 và ngược lại khi lãi suất giảm từ i1 xuống i0 thì mức cầu tiền tăng lên từ M1 lên M0

Vì lãi suất của các công cụ đầu tư phản ánh chi phí cơ hội của việc nắm giữ tiền ,chi phí này tăng lên sẽ làm giảm mong muốn nắm giữ tiền của công chúng Mặt khác, khi lãi suất tăng lên sẽ đẩy nhanh tốc độ lưu thông tiền tệ và làm giảm khối lượng tiền cần nắm giữ

A B MD

Thứ hai, mức giá cả : Khi mức giá cả chung của nền kinh tế tăng lên làm cho các chủ

thể trong nền kinh tế cần nhiều tiền hơn để có thể mua được cùng một lượng hàng hóa giống như trước khi mức giá cả tăng,do đó mức cầu tiền nắm giữ cũng tăng lên

và ngược lại khi mức giá cả chung của nền kinh tế giảm xuống thì số lượng số lượng tiền tệ để mua được số lượng hàng hóa giống như trước giảm xuống làm cho mức cầu

tiền giảm ( Đồ thị )

Thứ ba, mức thu nhập thực tế ( hay mức sản lượng thực tế ) : Trong điều kiện nền

kinh tế tăng trưởng , thu nhập thực tế của các chủ thể trong nền kinh tế tăng lên ( giả định giá trị tiền tệ tương đối ổn định) thì số lượng tiền tệ của các chủ thể trong nền kinh tế nắm giữ sẽ tăng lên do đó mức cầu tiền tăng lên và ngược lại trong điều kiện nền kinh tế suy thoái, thu nhập thực tế của các chủ thể trong nền kinh tế giảm xuống làm cho số lượng tiền tệ của các chủ thể trong nền kinh tế giảm xuống từ đó làm giảm

mức cầu tiền ( Đồ thị )

Thứ tư , tốc độ lưu thông tiền tệ : Tốc độ lưu thông tiền tệ đo lường số lần mà khối

lượng tiền tệ thực tế trong lưu thông phải quay vòng để thực hiện giá trị của khối lượng hàng hóa và dịch vụ trong một thời kỳ nhất định thường là 1 năm Tốc độ lưu thông tiền tệ được tính bằng công thức : V = P×Q/M

Khi tốc độ lưu thông tiền tệ tăng lên ( 1 đơn vị tiền tệ thực hiện được nhiều lần giao dịch hơn ) giả định các yếu tố khác không đổi thì nhu cầu tiền tệ thực tế giảm xuống làm cho mức cầu tiền giảm xuống và ngược lại khi tốc độ lưu thông tiền tệ giảm xuống ( 1 đơn vị tiền tệ thực hiện được ít lần giao dịch hơn ) làm cho mức cầu tiền tăng lên

Ngoài ra, mức cầu tiền tệ còn bị ảnh hưởng bởi các nhân tố khác như : thói quen sử

dụng tiền của công chúng, tập quán, giới tính , độ tuổi bình quân của dân số , và sự

dự đoán của họ về tình hình biến động kinh tế xã hội trong nước cũng như quốc tế ,

Ý nghĩa của việc nghiên cứu mức cầu tiền tệ trong việc điều hành CSTT của NHTW , liên hệ thực tế ở Việt Nam :

+) Chỉ ra được sự cần thiết về việc kiểm soát mức cầu tiền để đảm bảo cho sự ổn định giá trị tiền tệ , đảm bảo sức mua của đồng tiền : Căn cứ vào các yếu tố ảnh hưởng đến mức cầu tiền, NHTW sẽ xác định nhu cầu tiền tệ trong nền kinh tế Từ đó NHTW lấy

MD làm cơ sở để đưa ra mức tiền cần cung ứng trong lưu thông Nếu lượng tiền cung ứng ra lưu thông quá ít sẽ làm cho nền kinh tế thiếu phương tiện trao đổi, kìm hãm sự phát triển của nền kinh tế còn nếu lượng tiền cung ứng ra lưu thông quá nhiều thì sẽ làm cho nền kinh tế thừa tiền, gây ra tình trạng lạm phát.

+) Là cơ sở để NHTW dự báo và đưa ra các quyết định cung ứng tiền khi cần thiết.+) Nắm được mức độ nhạy cảm của cầu tiền và lãi suất để phục vụ cho việc lựa chọn

sử dụng CSTT hay CSTK , cụ thể :

Nếu đầu tư nhạy cảm với lãi suất và mức cầu tiền không nhạy cảm với lãi suất thì sử dụng CSTT có hiệu quả còn sử dụng chính sách tài khóa không có hiệu quả và ngược lại nếu đầu tư không nhạy cảm với lãi suất và mức cầu tiền nhạy cảm với lãi suất thì

sử dụng chính sách tài khóa có hiệu quả còn sử dụng CSTT không có hiệu quả

+) Việc nghiên cứu MD làm cơ sở cho NHNN VN đưa ra các quyết định về mức cung tiền vào lưu thông :

Trước năm 1992 , việc tính toán khối lượng tiền cần phát hành hàng năm ở VN thực

chất là tính toán khối lượng tiền mặt cần phát hành Nhu cầu tiền tệ của nền kinh tế được xác định thông qua cân đối tiền mặt của các NH mà không tính đến nhu cầu tiền

tệ được hình thành trên cơ sở dự trữ của hệ thống NH Cách tính này đã tạo nên sự khan hiếm về tiền mặt và gây áp lực đối với dự trữ tiền mặt của hệ thống NH trong suốt những năm 80

Từ năm 1992 – 1995 : NHNN VN đã xác định khối lượng tiền cần phát hành thêm

trên cơ sở tính toán mức tiền cung ứng tăng thêm vào định kỳ kế hoạch dựa vào các yếu tố : tỷ lệ tăng trưởng dự kiến, tỷ lệ lạm phát dự tính

Từ năm 1996 đến nay : NHNN VN xác định lượng tiền cần phát hành thêm gồm 2

Câu 2 Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến mức cung tiền M2 và đánh giá khả năng kiểm soát mức cung tiền của NHTW , liên hệ thực tế ở VN.

Khái niệm mức cung tiền nói chung : Trong chương bản chất, chức năng của tiền tệ

tiếp cận mức cung tiền bao gồm tiền mặt và tiền gửi không kỳ hạn của khách hàng tại

hệ thống NHTG , tuy nhiên khái niệm cung tiền tệ được hiểu theo nghĩa rộng xét từ khả năng tác động của cung tiền tới các biến số vĩ mô dựa trên tính lỏng của tài sản

thì : Mức cung tiền là khối lượng tiền tệ cung ứng cho lưu thông bao gồm tiền và các

tài sản là tiền và các tài sản khác được coi là tiền nhằm đáp ứng nhu cầu giao dịch và nhu cầu dự trữ giá trị của các chủ thể phi ngân hàng

Mức cung tiền M2 ( tổng phương tiện thanh toán ) :

Khái niệm : Là mức cung tiền rộng bao gồm tiền mặt lưu thông ngoài hệ thống ngân

hàng , tiền gửi không kỳ hạn ; tiền gửi có kỳ hạn , tiền gửi tiết kiệm và kỳ phiếu hoặc trái phiếu do các ngân hàng thương mại phát hành

-Các yếu tố ảnh hưởng đến mức cung tiền M2 :

+ Thành phần của mức cung tiền M2 :

M2 = C + D + T + B

Trong đó :

C là tiền mặt lưu thông ngoài hệ thống NH

D là tiền gửi không kỳ hạn

T là tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm

B là kỳ phiếu, trái phiếu NH

M2 = 1 + c + b + t × MB = m 2 × MB

r d + r e + c + r t t

t = T / D , b = B / D , c = C/D

Trong đó :

c là tỷ lệ tiền mặt sử dụng ngoài hệ thống NH so với tiền gửi KKH

b là tỷ lệ kỳ phiếu, trái phiếu NH so với tiền gửi KKH

t là tỷ lệ tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm so với tiền gửi KKH

r e là tỷ lệ dự trữ dư thừa đối với TG KKH

Nhìn vào công thức trên ta thấy các yếu tố ảnh hưởng đến mức cung tiền M2 là các yếu tố ảnh hưởng đến hệ số nhân tiền m2 và MB

MB : Lượng tiền cơ sở do NHTW phát hành :

Trong điều kiện các nhân tố còn lại không đổi , khi MB tăng làm cho M2 tăng và ngược lại

MB do NHTW phát hành thông qua 4 kênh : thị trường ngoại hối, quan hệ tín dụng với chính phủ, quan hệ tín dụng với các NHTM , thị trường mở Thông qua việc phát hành MB, NHTW có thể trực tiếp cung ứng tiền mặt cho các chủ thể kinh tế phi

NH và hành vi này trực tiếp làm tăng C do vậy làm tăng M2 Hoặc có thể làm tăng R

và làm cơ sở cho hệ thống NHTM cho vay cung ứng làm gia tăng MS nói chung và M2 nói riêng MB chịu ảnh hưởng bởi 4 nhân tố :

+) Hoạt động can thiệp của NHTW trên thị trường ngoại hối : NHTW thực hiện việc

mua ngoại tệ trên thị trường ngoại hối sẽ trực tiếp làm tăng tiền mặt ( C ) hoặc tăng

dự trữ của hệ thống các NHTM ( R ) từ đó làm cho MB tăng  M2 tăng , và ngược lại Khi NHTW bán ngoại tệ trên thị trường ngoại hối làm giảm MB  M2 giảm

+) Quan hệ tín dụng với chính phủ :Khi NHTW cho chính phủ vay để bù đắp thâm

hụt ngân sách và khi chính phủ sử dụng số tiền đó làm tăng C hoặc tăng R làm cho

MB tăng  M2 tăng, và ngược lại Khi chính phủ trả nợ cho NHTW thì sẽ làm giảm

C hoặc giảm R từ đó làm cho MB giảm  M2 giảm

+) Quan hệ tín dụng với các NHTG : Đây là kênh trực tiếp làm gia tăng dự trữ của

các NHTG Khi NHTW cho các NHTG vay làm cho dự trữ của các NHTG tăng lên làm cho MB tăng lên  M2 tăng, và ngược lại khi NHTW thu nợ từ NHTG sẽ làm giảm dự trữ của các NHTG làm cho MB giảm  M2 giảm

+) Hoạt động can thiệp của NHTW trên thị trường mở :Khi NHTW mua các loại

GTCG có tính lỏng cao ( như trái phiếu kho bạc, tín phiếu kho bạc,…) trên thị trường

mở sẽ làm cho MB tăng  M2 tăng, và ngược lại, khi NHTW bán các loại GTCG đó trên thị trường mở sẽ làm cho MB giảm  M2 giảm

Hệ số nhân tiền m 2 bao gồm 6 nhân tố ảnh hưởng tới mức cung tiền M 2 :

mức cung tiền M2 :

Khi NHTW quyết định tăng tỷ lệ DTBB , nguồn vốn huy động được dùng để cho vay

của các NHTM ( NHTG ) là những đối tượng phải duy trì mức DTBB này sẽ phải thu hồi các khoản cho vay, bán CK hoặc tìm mọi cách HĐV từ dân chúng để khôi phục lại tình trạng cân đối của bảng tổng kết TS theo yêu cầu dự trữ mới của NHTW Hoạt động này diễn ra trên toàn bộ hệ thống NH làm cho lượng tiền mà các NHTM gửi bắt buộc tại NHTW tăng lên  Khả năng mở rộng tiền gửi của NHTM giảm xuống ( m2

giảm xuống )  M 2 giảm xuống , và ngược lại khi NHTW quyết định giảm tỷ lệ

+)Tỷ lệ sử dụng tiền mặt của dân chúng ( c = C / D ) có mối tương quan ngược chiều

với mức cung tiền M2

Khi tỷ lệ sử dụng tiền mặt của dân chúng tăng lên có nghĩa là người gửi tiền có nhu

cầu muốn rút tiền trên tài khoản tiền gửi không kỳ hạn nhiều hơn Điều này làm giảm

khả năng mở rộng tiền gửi của hệ thống NH  M 2 giảm , và ngược lại khi tỷ lệ sử dụng tiền mặt của công chúng giảm xuống làm cho hệ số mở rộng tiền gửi của các

NHTM tăng lên ( m2 tăng )  M2 tăng.

mức cung tiền M2

Khi các NHTM quyết định tăng tỷ lệ DTDT do các nhu cầu cần thiết cho hoạt động

của nó có nghĩa là số dự trữ để tạo tiền gửi giảm đi Để đáp ứng thay đổi này, NH thực hiện việc thu hồi các khoản vay hoặc bán bớt CK đang nắm giữ Với ảnh hưởng trong toàn hệ thống, hành động này sẽ làm giảm tiền gửi và do đó mà lượng tiền cung

ứng của toàn bộ nền kinh tế giảm M 2 giảm Và ngược lại, khi các NHTM quyết

định giảm tỷ lệ DTDT thì làm cho lượng tiền cung ứng tăng  M 2 tăng.

+) Tỷ lệ tiền gửi có kỳ hạn ( t ) và chứng từ ghi nợ ( b ) : 2 yếu tố này có mối tương

quan thuận với mức cung tiền M2 : Trong điều kiện các yếu tố khác không đổi , nếu

tỷ lệ tiền gửi có kỳ hạn tăng lên sẽ làm cho hệ số nhân tiền ( m2 ) tăng lên Mặc dù khi nhìn vào công thức tính M2 ta thấy nhân tố t nằm cả trên tử số và dưới mẫu số

nhưng trong khi tử số tăng thêm một lượng là Δt thì mẫu số cũng tăng một lượng là r t

Δt mà r t < 1  r t Δt < Δt  tử số tăng mạnh hơn mẫu số  m2 tăng  M2 tăng

Và ngược lại, khi tỷ lệ tiền gửi có kỳ hạn giảm xuống  m2 giảm  M2 giảm Tương tự , khi tỷ lệ chứng từ ghi nợ ( b ) tăng  m2 tăng  M2 tăng và ngược lại khi

tỷ lệ chứng từ ghi nợ giảm  m2 giảm  M2 giảm

Qua các nhân tố ảnh hưởng tới hệ số nhân tiền m2 cho ta thấy :

NHTW quyết định và hoàn toàn chi phối , kiểm soát trực tiếp 2 nhân tố này

Các yếu tố còn lại cấu thành trong hệ số nhân tiền m2 thì NHTW chỉ có thể kiểm soát gián tiếp mà không chi phối được hoàn toàn :

+ Các nhân tố về phía NHTG : Lãi suất cho vay : Nếu lãi suất cho vay cao  khả năng cho vay của các NHTG giảm xuống  re tăng ; các quyết định về tỷ lệ dự trữ dư thừa : nếu quyết định dự trữ dư thừa cao  re cao … tùy vào khả năng khai thác các

cơ hội đầu tư của NH đối với KH , nếu khai thác tốt sẽ làm re giảm

+ Các yếu tố về phía khác hàng : nhu cầu rút tiền từ NH ( dòng tiền vào và ra của NH ) , khả năng hấp thụ vốn của KH , đạo đức của KH

+ Các yếu tố thuộc về môi trường vĩ mô của nền kinh tế : chính sách của NHTW, chính sách của chính phủ ( nếu NHTW đưa ra chính sách hạn chế tăng trưởng tín dụng  re tăng và ngược lại )

Tỷ lệ sử dụng tiền mặt của dân chúng ( c = C / D ) và tỷ lệ TGCKH, TGTK ( t = T /

D ) :

Phụ thuộc vào lãi suất huy động vốn của NH : nếu lãi suất huy động hấp dẫn thì tỷ lệ

sử dụng tiền mặt của dân chúng sẽ giảm do công chúng gửi tiền vào NH nhiều hơn và ngược lại

Phụ thuộc vào thu nhập của công chúng

Phụ thuộc vào niềm tin của công chúng vào sự ổn định của hệ thống NH

Phụ thuộc vào chất lượng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt của NH cũng dư dịch vụ rút tiền mặt nhằm đáp ứng nhu cầu của công chúng

Phụ thuộc vào hoạt động Marketing của NH

Phụ thuộc vào hình thức huy động vốn : Nếu các hình thức HĐV đa dạng và hấp dẫn

về lãi suất, họp lý về thời gian sẽ HĐV được nhiều hơn

Tỷ lệ kỳ phiếu, trái phiếu NH so với số dư TGKKH ( b = B / D ) :

Phụ thuộc vào mức lãi suất thị trường của kỳ phiếu, trái phiếu NH

Phụ thuộc vào chi phí chuyển đổi từ tài sản tài chính sang tiền

Đánh giá khả năng kiểm soát mức cung tiền của NHTW :

NHTW kiểm soát mức cung tiền M2 không hoàn hảo, vì :

Về khả năng kiểm soát MB : NHTW kiểm soát MB hoàn hảo vì NHTW được độc

quyền phát hành tiền Tuy nhiên, khi xét từng kênh phát hành MB thì khả năng kiểm soát của NHTW là khác nhau

Kênh mua, bán ngoại tệ trên thị trường ngoại hối : Việc mua , bán ngoại tệ trên thị

trường ngoại hối của NHTW trên thị trường ngoại hối phụ thuộc vào ché độ tỷ giá mà quốc gia đó áp dụng :

+ Nếu là chế độ tỷ giá cố định / tỷ giá thả nổi có điều tiết thì NHTW luôn trong tình trạng bị động

+ Nếu là chế độ tỷ giá thả nổi hoàn toàn thì NHTW có thể chủ động mua bán ngoại tệ

Kênh cho chính phủ vay : Tùy thuộc vào mức độ độc lập của NHTW với chính phủ

+ Nếu NHTW độc lập hoàn toàn so với chính phủ thì việc cho chính phủ vay hay không là quyền của NHTW

+ Nếu NHTW trực thuộc chính phủ thì khi CP yêu cầu NHTW cho vay thì NHTW không được quyền từ chối

Kênh cho các NHTG vay : tùy thuộc vào nhu cầu vay vốn của các NHTG

Kênh mua bán GTCG trên thị trường mở : NHTW kiểm soát hoàn toàn và hoàn hảo

trên kênh này

Vậy, NHTW kiểm soát hoàn hảo MB

quy định tỷ lệ DTBB của hệ thống các NHTG

ảnh hưởng tới các yếu tố đó thông qua kiểm soát lãi suất trên thị trường

Liên hệ thực tế ở Việt Nam :

+ Khả năng kiểm soát MB của NH nhà nước VN : tính chủ động trong kiểm soát MB còn hạn chế do khả năng dự đoán và kiểm soát vốn khả dụng của các NHTG của NHTW còn hạn chế

+ Khả năng kiểm soát rd , rt của NH nhà nước VN : NHNN VN hiện nay còn chịu sự chi phối nhiều của chính phủ , khi quy định tỷ lệ DTBB , NHNN VN còn phải xem chính sách của chính phủ hướng tới là chính sách gì để đưa ra quy định về tỷ lệ DTBB Nếu chính phủ muốn thúc đẩy nền kinh tế phát triển thì NHNN VN không được quy định tỷ lệ DTBB cao và ngược lại khi chính phủ muốn kiềm chế lạm phát thì NHNN VN sẽ quy định tỷ lệ DTBB cao

+ Khả năng kiểm soát gián tiếp qua lãi suất tới các yếu tố re , t , b , c của NHNN VN còn hạn chế NHNN VN vẫn chưa kiểm soát được lãi suất thị trường cụ thể : từ tháng 5/2008 đến đầu năm 2010, tình trạng chạy đua lãi suất huy động của các NHTM diễn ra khá phổ biến, gây ảnh hưởng lớn đến hoạt động của nền kinh tế

Câu 3 Trình bày quy trình cung ứng tiền của hệ thống NH , nêu các công cụ của chính sách tiền tệ được NH nhà nước VN sử dụng để kiểm soát MS từ năm 2008 đến nay.

Quá trình cung ứng tiền của hệ thống NH bao gồm quá trình cung ứng tiền của NHTW và quá trình cung ứng tiền của hệ thống NHTM

1.Quá trình cung ứng tiền của NHTW ( Quá trình cung ứng tiền trung ương -

MB ) :

Khái niệm tiền trung ương ( MB ) : MB là lượng tiền cơ sở, lượng tiền mạnh hay là lượng tiền NHTW là khối tiền do NHTW phát hành với tư cách là cơ quan độc quyền phát hành tiền

Trong đó : NFA : Tài sản Có ngoại tệ ròng = TS Có ngoại tệ - TS Nợ ngoại tệ

NCG : Cho vay chính phủ ròng = Cho vay chính phủ - Tiền gửi chính phủ

CDMB : Cho vay các NHTMOiN : Tài sản Có khác ròng = TS Có khác - TS Nợ khác

Bước 1 : Dự tính khối lượng MB cần phát hành :

Căn cứ vào mức cầu tiền tệ dự tính theo thuyết số lượng tiền tệ :

M* = P* + Q* - V*

Trong đó :

M* : Tốc độ tăng tiền cung ứng dự tính

P* : Tỷ lệ lạm phát dự tính

Q* : Tốc độ tăng trưởng kinh tế dự tính

V* : Tốc độ lưu thông tiền tệ dự tính

Bước 2 : Xác định số lượng tiền cung ứng tăng thêm :

∆MS t + 1 = M* × MS t

Bước 3 :Trên cơ sở hệ số tạo tiền ( m* ) được dự tính , ta xác định được lượng tiền

cơ sở tăng thêm

( ∆MBt + 1 )

∆MB t + 1 _ = ∆ MS t + 1 / m*

Các kênh phát hành tiền trung ương :

Mua ngoại tệ hoặc vàng trên thị trường ngoại hối

Ngoại hối là ngoại tệ hay vàng tiêu chuẩn quốc tế , các loại giấy tờ có giá giá ghi bằng ngoại tệ

Khi NHTW mua vàng hoặc ngoại tệ trên thị trường ngoại hối thì thì MB ↑ và ngược lại Cụ thể là :

+ Khi ngân hàng trung ương mua vào thì C↑ hoặc R↑ do đó làm cho tiền trung ương

Chính phủ vay ngân hàng trung ương khi ngân sách nhà nước bị thiếu hụt

+ Khi chính phủ sử dụng tiền vay NHTW để thanh toán cho người thụ hưởng bằng tiền mặt ( trả lương, thưởng ) thì C ↑ , khi chính phủ sử dụng tiền vay NHTW để thanh toán cho người thụ hưởng bằng chuyển khoản thì R ↑ và ngược lại

Cho vay NHTM : cho vay chiết khấu, tái chiết khấu các NHTM thông qua việc chiết khấu , tái chiết khấu các GTCG ( ví dụ như các hồ sơ tín dụng, hợp đồng kinh tế ) đủ điều kiện chiết khấu theo quy định

Khi NHTW cho các NHTG vay thì tiền mặt tại quỹ của các NHTG sẽ tăng lên khi NHTW cho vay bằng tiền mặt hoặc tiền gửi của các NHTG tại NHTW sẽ tăng lên khi ngân hàng trung ương cho vay bằng chuyển khoản Mà tiền mặt tại quỹ của các NHTG và tiền gửi của các NHTG tại NHTW là 2 bộ phận của tiền dự trữ của NHTG nên khi 2 bộ phận đó tăng thì tiền trung ương cũng tăng và ngược lại

Mua chứng khoán thông qua nghiệp vụ thị trường mở : NHTW mua các loại GTCG

có tính lỏng cao như trái phiếu kho bạc, tín phiếu kho bạc, từ đó một lượng tiền cơ

sở được phát hành ra tương ứng

Thị trường mở là thị trường mua bán ngắn hạn các GTCG trong đó không chỉ có sự tham gia của ngân hàng mà còn có sự tham gia của các chủ thể kinh tế khác

+ Khi ngân hàng trung ương mua các GTCG trên thị trường mở thì MB↑

+ Khi ngân hàng trung ương bán các GTCG trên thị trường mở thì MB↓

2 Quá trình cung ứng tiền của hệ thống NHTG :

Các NHTM có khản năng mở rộng tiền gửi KKH từ một khoản tiền gửi ban đầu hoặc

từ khoản tiền nhận được từ NHTW thông qua nghiệp vụ cấp tín dụng cho các KH là các tổ chức phi NH

Khi NHTM cung ứng tín dụng có nghĩa là nó tạo ra tiền và làm tăng lượng tiền cung ứng

Từ một khoản tiền gửi ban đầu ( khoản tiền này do NHTW mới phát hành thêm vào lưu thông ) , thông qua cho vay bằng chuyển khoản trong hệ thống NHTM , số tiền gửi ban đầu đã tăng thêm gấp bội so với lượng tiền gửi ban đầu

Với quá trình cung ứng tiền của hệ thống NHTM , hệ thống NHTM đã làm tăng phương tiện thanh toán trong nền kinh tế, đáp ứng nhu cầu chi trả của xã hội

rd là tỷ lệ DTBB đối với tiền gửi KKH

re là tỷ lệ dự trữ dư thừa đối với tiền gửi KKH

Lượng tiền cung ứng M2 : M2 = C + D + T + B = m 2 × MB

Trong đó :

C là tiền mặt lưu thông ngoài hệ thống NH

D là tiền gửi không kỳ hạn

T là tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm

B là kỳ phiếu, trái phiếu NH

Hệ số nhân tiền m 2 : 1 + c + b + t

r d + r e + c + r t t

t = T / D , b = B / D , c = C/D

Trong đó :

b là tỷ lệ kỳ phiếu, trái phiếu NH so với tiền gửi KKH

t là tỷ lệ tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm so với tiền gửi KKH

r t là tỷ lệ dự trữ bắt buộc cho tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm

Các nhân tố ảnh hưởng đến hệ số nhân tiền :

+) Tỷ lệ DTBB ( re ) : khi tỷ lệ DTBB tăng lên , số tiền dự trữ của các NHTM tăng lên, số tiền cho vay của các NHTM giảm xuống , hành động này diễn ra trong cả hệ thống làm cho lượng tiền cung ứng của toàn hệ thống NH giảm xuống và ngược lại khi tỷ lệ DTBB giảm xuống thì lượng tiền cung ứng của hệ thống NH tăng lên

+) Tỷ lệ sử dụng tiền mặt của dân chúng ( c ) : Khi tỷ lệ này tăng lên nghĩa là người gửi tiền có nhu cầu rút tiền mặt trên tài khoản tiền gửi KKH nhiều hơn từ đó làm giảm khả năng mở rộng tiền gửi của hệ thống NH Ngược lại , khi tỷ lệ sử dụng tiền mặt giảm xuống thì hệ số mở rộng tiền gửi tăng lên

+) Tỷ lệ dự trữ dư thừa của hệ thống NHTM : Khi NH tăng tỷ lệ DTDT cho các nhu cầu cần thiết cho hoạt động của nó có nghĩa là số dự trữ để tạo ra tiền gửi giảm đi làm giảm lượng tiền cung ứng cho nền kinh tế và ngược lại

+) Tỷ lệ tiền gửi có kỳ hạn ( t ) và chứng từ nợ NH ( b ) : hai yếu tố này có tương quan thuận với hệ số nhân tiền Với các nhân tố khác không đổi, nếu tỷ lệ t hoặc b tăng lên làm cho m2 tăng lên và ngược lại

3 Các công cụ của chính sách tiền tệ được NHNN Việt Nam để kiểm soát MS từ năm 2008 đến nay : NHNN VN sử dụng các công cụ như : công cụ DTBB , quy

định lãi suất tái chiết khấu - tái cho vay , quy định lãi suất cơ bản , và can thiệp trên thị trường mở

Những tháng đầu năm 2008 : NHTW sử dụng các công cụ của CSTT theo hướng thắt chặt nhằm kiềm chế lạm phát

+)Công cụ DTBB : NHTW điều chỉnh tăng tỷ lệ DTBB, mở rộng diện kỳ hạn phải DTBB đối với các loại tiền gửi của KH tại tổ chức tín dụng làm giảm mức cung tiền.+) Công cụ tái cấp vốn : NHNN cho phép các TCTD được cầm cố, chiết khấu tín phiếu bắt buộc do NHNN phát hành ngày 17/3/2008 để vay vốn tại NHNN, từ đó NHNN có thể điều chỉnh tăng lãi suất tái cấp vốn làm cho MS giảm

+) Công cụ lãi suất : Tính từ thời điểm đầu năm 2008, NHTW đã 3 lần tăng cặp lãi suất chỉ đạo và lãi suất cơ bản đưa cặp lãi suất chỉ đạo lên ( 13 - 15 % ) và lãi suất cơ bản lên 14 % / năm

+) Công cụ nghiệp vụ thị trường mở : NHTW thực hiện các phiên bán GTCG để hút tiền về tuy nhiên do căng thẳng về vốn thanh khoản nên nhiều phiên NHTW không bán được còn nếu bán được thì hầu hết là các GTCG ngắn hạn.

Từ cuối năm 2008 đến cuối năm 2009 : Các công cụ được NHTW sử dụng nhằm thực hiện mục tiêu nới lỏng tiền tệ, ngăn ngừa suy thoái của nền kinh tế

+) Công cụ DTBB : NHTW nhiều lần giảm tỷ lệ DTBB đưa mức DTBB đối với tiền gửi xuống còn dưới 5 %

+) Công cụ nghiệp vụ thị trường mở : NHTW mua vào các CK làm tăng MS

+) Công cụ tái cấp vốn : NHTW nới lỏng điều kiện phi lãi suất cho phép dùng tín phiếu bắt buộc và trái phiếu bằng ngoại tệ để vay NHTW

+) Công cụ lãi suất : NHTW nhiều lần giảm cặp lãi suất chỉ đạo và lãi suất cơ bản xuống còn dưới 10%

Từ năm 2010 đến nay : các công cụ được NHTW sử dụng nhằm thực hiện chính sách thắt chặt tiền tệ , kiểm soát lạm phát và ngăn ngừa tình trạng đô la hóa

+ Công cụ DTBB : NHTW giảm tỷ lệ DTBB đối với ngoại tệ nhằm mục đích giảm lãi suất cho vay ngoại tệ tạo điều kiện cho các NH mở rộng cho vay ngoại tệ

+) Công cụ lãi suất : NHTW điều chỉnh tăng cặp lãi suất chỉ đạo và lãi suất cơ bản từ ( 5 -7 % ) lên ( 13- 14 % ) và NHTW đưa ra trần lãi suất huy động là 14 % / năm , quy định mức tăng trưởng về dư nợ tín dụng không quá 20 % so với năm trước

Câu 4 Phân tích các nguyên nhân của lạm phát trong nền KTTT , liên hệ lạm phát ở VN từ năm 2008 đến nay

Khái niệm lạm phát : Lạm phát là hiện tượng mức giá cả chung của toàn bộ nền

kinh tế tăng lên liên tục trong một khoảng thời gian kéo dài Lạm phát biểu hiện biến động tăng lên của mức giá cả bình quân của tất cả các hàng hóa, dịch vụ chứ không phải là biến động của một hàng hóa cá biệt nào đó

Nguyên nhân của lạm phát:Lạm phát do 2 nguyên nhân đó là lạm phát do cầu kéo

và lạm phát do chi phí đẩy

Lạm phát cầu kéo: Lạm phát cầu kéo là loại lạm phát do tổng cầu tăng lên vượt quá

mức cung ứng của hàng hóa của xã hội tạo áp lực đẩy giá cả hàng hóa tăng lên

Các nguyên nhân của lạm phát do cầu kéo

Lạm phát do cầu kéo là do tổng cầu tăng, mà ta có hàm tổng cầu : AD = C + I + G +

có tốc độ tăng trưởng cao đồng thời cũng đẩy giá cả tăng lên từ P 0 lên P 1

Trong dài hạn, đường cung là 1 đường thẳng đứng , khi đường AD tăng lên, đường AD dịch chuyển sang phải từ

AD 0 sang AD 1 làm cho giá cả tăng lên từ P 0 lên P 1 làm cho lạm phát tăng cao và kéo dài

P

AD1AS

P0

P1

AD0

+) Do chi tiêu của chính phủ tăng ( G tăng ) : Khi chi tiêu của chính phủ tăng lên ,

tổng cầu có thể tăng lên trực tiếp thông qua các khoản đầy tư vào các lĩnh vực thuộc phạm vi chính phủ quản lý ví dụ như chính phủ chi để phát triển kinh tế ; tăng cường chi tiêu cho tiềm lực quốc phòng , an ninh… hoặc gián tiếp thông qua các khoản phúc lợi xã hội , trợ cấp thất nghiệp tăng lên và kết quả là AD tăng  giá cả tăng  LP Trong trường hợp nhu cầu chi tiêu vượt quá khả năng thu ngân sách và được bù đắp bằng các khoản vay từ NHTW bằng cách phát hành tiền hoặc vay từ NHTM bằng phát hành trái phiếu ,…thì rất dễ dẫn đến trường hợp lạm phát cao và kéo dài

+) Do chi tiêu của hộ gia đình tăng ( C tăng ) : Chi tiêu của hộ gia đình tăng khi thu

nhập của cá nhân , hộ gia đình tăng , khi giá cả của các hàng hóa giảm , cả hai đều có tác dụng đẩy tổng cầu lên và gây áp lực đối với lạm phát Do lãi suất tiền gửi giảm làm cho thu nhập từ việc gửi NH giảm  các hộ gia đình giảm tiết kiệm, tăng tiêu dùng  C tăng  AD tăng  P tăng  LP Do lãi suất tiền vay giảm  khuyến khích cá nhân, hộ gia đình tăng cường đi vay để tiêu dùng  C tăng  AD tăng  P tăng  LP

+) Do nhu cầu đầu tư của các doanh nghiệp tăng( I tăng ) :Nhu cầu đầu tư của DN

tăng lên do lãi suất đi vay thấp, dự đoán về triển vọng kinh tế tốt có khả năng mở rộng thị trường, chính sách ưu đãi về thuế của chính phủ… khuyến khích các DN đầu

tư  I tăng  AD tăng  LP

+) Do giá trị xuất khẩu ròng tăng ( NX = EX – IM tăng ) :

Giá trị xuất khẩu ròng tăng khi tỷ giá ngoại tệ tăng sẽ có lợi cho nhà xuất khẩu vì thu được nhiều VND hơn , từ đó sẽ kích thích các DN xuất khẩu hàng hóa và ngược lại đối với các nhà nhập khẩu sẽ phải mất nhiều VND hơn để nhập khẩu hàng hóa làm giảm nhu cầu nhập khẩu hàng hóa Khi giá cả của hàng hóa trong nước thấp hơn giá

cả của các hàng hóa ở nước ngoài cùng loại Thu nhập của người dân nước ngoài cao hơn so với thu nhập của người dân trong nước Chất lượng, mẫu mã của hàng hóa trong nước tốt hơn so với các hàng hóa cùng loại ở nước ngoài… Các nguyên nhân trên sẽ khuyến khích xuất khẩu, hạn chế nhập khẩu làm cho NX tăng  AD tăng 

P tăng  LP

+) Do chính sách tiền tệ mở rộng của NHTW : NHTW điều tiết tăng mức tiền cung

ứng vào trong lưu thông bằng việc phát hành thêm tiền trung ương và tăng khả năng tạo tiền của hệ thống NHTM làm cho tổng cầu tăng mạnh  LP

Bản chất của lạm phát do cầu kéo :

Trong điều kiện nền kinh tế chưa đạt được mức sản lượng tiềm năng : thì việc tăng

tổng cầu chỉ có tác động gia tăng sản lượng là chủ yếu, giá cả có tăng nhưng với tốc

độ chậm hơn

Ban đầu nền kinh tế chưa đạt được mức sản lượng tiềm năng đường tổng cầu AD0 giao với đường tổng cung SAS0 tại điểm cân bằng E0 tại mức giá P0 và mức sản lượng Y0 ( thấp hơn mức sản lượng tiềm năng Y*) khi tổng cầu tăng lên , đường tổng cầu dịch sang phải ( từ AD0 sang AD1 ) , trong điều kiện đường tổng cung không đổi làm cho mức sản lượng tăng lên từ Y0 đến Y* và mức giá cả tăng lên từ P0 đến P1

Việc tăng tổng cầu làm tăng mức giá và tăng sản lượng kích thích nền kinh tế tăng trưởng

Trong điều kiện nền kinh tế đã đạt được hoặc vượt mức sản lượng tiềm năng :

E0

E1LAS

+ Khi nền kinh tế đã đạt được mức sản lượng tiềm năng ( Y*) , các nguyên nhân làm tăng tổng cầu xuất hiện làm tổng cầu tăng lên , đường tổng cầu dịch chuyển sang phải ( từ AD0 sang AD1 ) làm cho mức giá cả tăng lên từ P0 lên P1 và sản lượng tăng từ Y* lên Y1 Khi giá cả tăng lên, áp lực đòi tăng tiền lương xuất hiện đẩy chi phí sản xuất của DN tăng lên làm cho tổng cung hàng hóa giảm , đường tổng cung dịch sang trái ( từ SAS0 sang SAS1 ) , đường SAS1 giao với đường AD1 tại mức giá P2 và mức sản lượng giảm từ Y1 về Y*

+ Các nguyên nhân làm tăng tổng cầu lại xuất hiện , đường tổng cầu lại dịch chuyển sang phải ( từ AD1 sang AD2 ) , đường tổng cầu AD2 cắt đường tổng cung SAS1 tại mức giá tăng lên P3 và mức sản lượng tăng từ Y* lên Y1

+ Quá trình điều chỉnh tiền lương tăng, đường tổng cung giảm, đường tổng cung dịch sang trái ( từ SAS1 sang SAS2 ) , đường tổng cung mới SAS2 giao với đường tổng cầu AD2 tại mức giá mới P4 và mức sản lượng Y* … Quá trình cứ tiếp tục , sự tăng lên của tổng cầu và sự điều chỉnh giảm của tổng cung làm cho mức giá ngày càng tăng cao trong khi mức sản lượng chỉ giao động quanh mức sản lượng tiềm năng

Kết luận : Khi nền kinh tế đã đạt hoặc vượt mức sản lượng tiềm năng thì áp lực tăng

tổng cầu làm cho giá tăng lên trong khi mức sản lượng không đổi Vậy, bản chất của lạm phát do cầu kéo là : Sự tác động qua lại của việc tăng tiền lương và sự tăng tổng

cầu làm cho mức giá cả tăng lên trong khi mức sản lượng thực tế được duy trì ở mức sản lượng tiềm năng.

Lạm phát chi phí đẩy : Lạm phát chi phí đẩy ( còn gọi là lạm phát do cung ) xảy ra

khi chi phí sản xuất tăng đẩy giá lên Hay lạm phát chi phí đẩy là loại lạm phát xảy ra khi tốc độ tăng chi phí sản xuất nhanh hơn tốc độ tăng năng suất lao động làm giảm cung ứng hàng hóa của xã hội

Nguyên nhân của lạm phát do chi phí đẩy :

suất lao động  CP tăng  AS giảm  P tăng  LP Tiền lương tăng lên có thể là

do thị trường lao động khan hiếm , do yêu cầu đòi tăng lương của công đoàn hoặc do mức lạm phát dự tính tăng lên Sự tăng lên của mức lợi nhuận ròng của người sản xuất đẩy giá cả hàng hóa tăng lên

sản xuất tăng  AS giảm  P tăng  LP CP NVL tăng có thể là do giá nội địa của hàng hóa nhập khẩu tăng lên, có thể do áp lực lạm phát của nước xuất khẩu hoặc

do giá trị nội tệ giảm so với ngoại tệ hoặc do ảnh hưởng của khủng hoảng kinh tế …

Ban đầu thị trường cân bằng tại E 0 ( P 0 ,Y 0 ) khi CPSX tăng lên  AS giảm đường AS dịch sang trái từ AS  AS’ khi đó thị trường có điểm cân bằng mới E 1 ( P 1 , Y 1 )

Trong điều kiện AD không đổi mức giá tăng lên từ P0 lên P1 và mức sản lượng giảm xuống từ Y0 xuống Y1 Giá cả tăng lên làm cho nền kinh tế xảy

ra lạm phát LP do chi phí đẩy xảy ra sẽ làm giảm sản lượng và tăng tỷ lệ thất nghiệp Nếu kéo dài nền KT sẽ xảy ra suy thoái

Nếu các hàng hóa dịch vụ nhập khẩu này được sử dụng cho nhu cầu tiêu dùng thì nó

sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới giá cả nội địa, nếu nó được sử dụng như đầu tư vào quá trình sản xuất thì sẽ làm tăng giá thành sản xuất và từ đó làm tăng giá hàng hóa

Tác động của lạm phát do chi phí đẩy đối với nền kinh tế :

Khi nhà nước không can thiệp : Lạm phát do chi phí đẩy sẽ không tồn tại do cơ chế tự điều chỉnh của thị trường

Ban đầu, đường tổng cầu ( AD) và đường tổng cung (AS0) cắt nhau tại điểm cân bằng với mức giá P0 và mức sản lượng Y* Các nguyên nhân làm tăng chi phí xuất hiện làm cho tổng cung giảm xuống, đường tổng cung dịch chuyển sang trái ( từ AS0 sang

AS1 ) trong điều kiện đường AD, đường tổng cung mới AS1 giao với đường AD tại mức giá tăng lên P1 và mức sản lượng giảm xuống từ Y* xuống Y1 Khi giá cả tăng, các doanh nghiệp muốn tăng sản lượng của mình để đạt được mức sản lượng tiềm năng ( Y* ) làm cho đường tổng cung tăng lên, đường tổng cung dịch chuyển sang phải về vị trí ban đầu ( AS1 về AS0 ) và mức sản lượng lại tăng từ Y1 lên Y*

Lạm phát chi phí đẩy trong trường hợp này chỉ xảy ra trong ngắn hạn

Khi có sự can thiệp của nhà nước vào thị trường :

Ban đầu, nền kinh tế tại điểm cân bằng E0 với mức sản lượng Y* và mức giá P0 Chi phí sản xuất tăng lên làm cho tổng cầu giảm, đường tổng cầu dịch chuyển sang trái ( từ AS0 sang AS1) Đường AS1 cắt đường AD0 tại mức giá P1 và mức sản lượng giảm xuống Y1 Tỷ lệ thất nghiệp trong nền kinh tế gia tăng , chính phủ can thiệp bằng cách gia tăng tổng cầu để khôi phục mức sản lượng tiềm năng và làm giảm tỷ lệ thất nghiệp , tổng cầu tăng làm cho đường tổng cầu dịch chuyển sang phải ( từ AD0 sang AD1 )

Đường tổng cầu mới ( AD1 ) cắt đường tổng cung AS1 tại điểm cân bằng mới E2 với mức giá tăng lên là P2 , giá cả tăng lên, các nguyên nhân làm gia tăng chi phí xuất hiện , tổng cung giảm, đường tổng cung dịch chuyển sang trái ( từ AS1 sang AS2 ) làm cho mức giá tăng lên P3 và mức sản lượng giảm xuống Y1

Chính phủ lại can thiệp điều chỉnh tăng tổng cầu để nhằm giảm bớt tỷ lệ thất nghiệp , đường tổng cầu dịch chuyển sang phải ( từ AD1 sang AD2 ) Đường AD2 cắt đường AS2 tại mức gá P4 và mức sản lượng tiềm năng Y*

Quá trình cứ tiếp tục lặp đi, lặp lại Chi phí sản xuất tăng lên và sự điều chỉnh tăng tổng cầu làm cho giá cả ngày càng tăng tạo thành vòng tròn lạm phát “ Chi phí – Giá”

Liên hệ tình hình lạm phát ở Việt Nam từ năm 2008 đến nay :

Tỷ lệ lạm phát năm 2008 là 19,89 % ; năm 2009 là 6,88 % ; năm 2010 là 11,75 %

6 tháng đầu năm 2011 : CPI trong những tháng đầu năm tăng cao, từ tháng 4/2011 tốc

độ tăng chậm lại chỉ số CPI tháng 9 tăng 0,82 % và là mức thấp nhất trong vòng 13 tháng qua So với tháng 12/2010 , CPI đã tăng 16,63 % Trung bình 9 tháng đầu năm

so với năm 2010 , chỉ số CPI tăng hơn 18 %

Nguyên nhân lạm phát do cầu kéo :

+ Do chính sách nới lỏng tiền tệ làm cho mức cung tiền , khối lượng tín dụng tăng cao, gia tăng đầu tư, tiêu dùng +) Do tốc độ tăng trưởng tín dụng quá nóng cùng với chất lượng tín dụng hạn chế của hệ thống NH trong những năm gần đây là nguyên nhân quan trọng tiếp theo gây ra tình trạng lạm phát do cầu kéo

+) Do nhà nước nhiều lần tăng lương cho khu vực công chức nhà nước kéo theo lương trong khu vực DN cũng tăng lên làm cho tiêu dùng tăng lên.+) Do tình trạng bội chi NSNN , và 1 phần tài trợ từ nguồn vốn vay NHTW làm tăng chi tiêu của chính phủ , đẩy tổng cầu tăng cao +) Hiệu quả đầu tư vốn của nhà nước kém hiệu quả, lãng phí đẩy lạm phát tăng cao

Nguyên nhân của lạm phát do chi phí đẩy :

+ Lương của người lao động trong các doanh nghiệp tăng bởi hiệu ứng tăng lương của khu vực công chức nhà nước đẩy giá thành sản phẩm lên cao +) Giá nhập khẩu NVL đầu vào gia tăng( đặc biệt là các NVL nhập khẩu như xăng, dầu… tăng ) đẩy

chi phí NVL tăng lên làm cho giá thành sản xuất sản phẩm , mức giá bình quân của hàng hóa, dịch vụ tăng lên  lạm phát gia tăng +) Tình trạng cạnh tranh lãi suất huy động của các NHTM làm cho chi phí đi vay của các DN tăng lên làm tăng chi phí vốn của các DN  giá cả hàng hóa , dịch vụ tăng  gia tăng lạm phát +) Do điều kiện thiên nhiên : hạn hán, lũ lụt gia tăng, các DN bị tổn thất nhiều  đẩy giá thành SP lên cao.

Để hạn chế tình trạng lạm phát, năm 2008 chính phủ đã đưa ra 8 nhóm giải pháp

kiềm chế lạm phát và đến đầu năm 2011 Chính phủ lại đưa ra Nghị quyết số 11 về

những giải pháp chủ yếu tập trung kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm

an sinh xã hội, trong nghị quyết số 11 của Chính phủ đã chỉ rõ , để thực hiện mục tiêu

kiềm chế LP thì áp dụng một số giải pháp chủ yếu sau :

+ Điều chỉnh giá điện, xăng dầu gắn với hỗ trợ hộ nghèo

+ Tăng cường bảo đảm an sinh xã hội

+ Đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền

Câu 5 Trình bày các giải pháp kiềm chế LP trong nền KTTT , nêu các giải pháp của NH nhà nước và chính phủ VN đã sử dụng để kiểm soát LP từ năm 2008 đến nay.

Khái niệm lạm phát : Lạm phát là hiện tượng mức giá cả chung của toàn bộ nền kinh

tế tăng lên liên tục trong một khoảng thời gian kéo dài

Các giải pháp kiềm chế LP trong nền KTTT :

Nhóm giải pháp tác động vào tổng cầu ( làm giảm tổng cầu ) :

Các giải pháp này nhằm hạn chế sự gia tăng quá mức của tổng cầu Trước hết là thực hiện một CSTT thắt chặt do nguyên nhân cơ bản của lạm phát cầu kéo là sự gia tăng

của khối lượng tiền cung ứng Sự hạn chế cung ứng tiền sẽ có hiệu quả ngay đến sự giảm sút của nhu cầu có khả năng thanh toán của xã hội.

+) Một CSTT thắt chặt được bắt đầu bằng việc kiểm soát và hạn chế cung ứng tiền cơ

sở (MB), từ đó mà hạn chế khả năng mở rộng tín dụng của hệ thống ngân hàng trung gian Lãi suất ngân hàng và lãi suất thị trường tăng lên sau đó sẽ làm hạn chế nhu cầu tiêu dùng và đầu tư, làm giảm áp lực đối với hàng hoá và dịch vụ cung ứng Cùng với việc thực thi CSTT thắt chặt là sự kiểm soát gắt gao chất lượng tín dụng cung ứng nhằm hạn chế khối lượng tín dụng, đồng thời đảm bảo hiệu quả của kênh cung ứng tiền cũng như chất lượng của việc sử dụng tiền tệ

+) Kiểm soát chi tiêu của ngân sách nhà nước từ trung ương đến địa phương nhằm đảm bảo tiết kiệm và hiệu quả trong chi tiêu ngân sách: rà soát lại cơ cấu chi tiêu,cắt giảm các khoản đầu tư không có tính khả thi và các khoản chi phúc lợi vượt quá khả năng của nền kinh tế, cải tiến lại bộ máy quản lý nhà nước vốn cồng kềnh, không hiệu quả, gây lãng phí ngân sách Khai thác các nguồn thu, đặc biệt là thu thuế nhằm giảm mức bội chi, cổ phần hoá các doanh nghiệp nhà nước và cuối cùng là hạn chế phát hành tiền để bù đắp thiếu hụt ngân sách

+) Thực hiện chính sách khuyến khích tiết kiệm, giảm tiêu dùng Lãi suất danh nghĩa được đưa lên cao hơn tỷ lệ lạm phát để hấp dẫn người gửi tiền Biện pháp này thường được sử dụng trong trường hợp lạm phát cao và có tác động tức thời Tuy nhiên, trong thời gian áp dụng chính sách lãi suất cao, cần có sự điều chỉnh linh hoạt cho phù hợp với mức độ biến động của lạm phát và hạn chế hậu quả tiềm tàng cho các tổ chức nhận tiền gửi

+) Trong điều kiện nền kinh tế mở, sự can thiệp vào tỷ giá nhằm điều chỉnh tỷ giá tăng dần dần (chứ không để tăng lên ngay) theo mức độ lạm phát cũng được sử dụng như một giải pháp nhằm giảm cầu do tỷ giá tăng khiến giá hàng xuất khẩu rẻ đi làm tăng nhu cầu xuất khẩu dẫn đến tăng tổng cầu và do đó là tăng sức ép lên giá Mặt khác, việc điều chỉnh tỷ giá từ từ cũng sẽ làm cho giá nội địa của hàng nhập khẩu không tăng nhanh quá, giảm bớt áp lực tăng mặt bằng giá trong nước Đối với những nước phụ thuộc vào hàng nhập khẩu, điều này đặc biệt có ý nghĩa Tuy nhiên, hành động can thiệp này có thể làm cạn kiệt nguồn dự trữ ngoại tệ vì phải bán ra để kìm

hãm tỷ giá tăng Chính vì thế việc sử dụng giải pháp này cũng cần cân nhắc đến khả năng dự trữ ngoại hối cũng như khả năng phục hồi nguồn dự trữ của quốc gia.

Nhóm giải pháp tác động vào tổng cung ( làm giảm chi phí SX ) :

+) Giải pháp quan trọng nhất là tác động vào mối quan hệ giữa mức tăng tiền lương

và mức tăng của năng suất lao động xã hội Thực chất là thiết lập một cơ chế để đảm bảo mức chi trả tiền lương phù hợp với hiệu quả kinh doanh của từng doanh nghiệp cũng như toàn bộ nền kinh tế Sự thành công của cơ chế này sẽ hạn chế những đòi hỏi tăng tiền lương (chi phí chủ yếu trong giá thành sản phẩm) bất hợp lý dẫn đến vòng luẩn quẩn: tăng lương  tăng tiền  tăng giá  tăng lương

+) Đổi mới công nghệ nhằm sử dụng tiết kiệm và có hiệu quả nguồn nguyên , nhiên, vật liệu ; đa dạng hóa các nguồn cung cấp vật tư để sử dụng nguồn nguyên, nhiên, vật liệu rẻ nhất , tiết kiệm nhất

+) Chống độc quyền : thực hiện chính sách chống độc quyền , cải tiến cơ chế

+) Nâng cao hiệu quả quản lý trong kinh doanh, cụ thể : phải phân công lao động hợp

lý, phù hợp với trình độ, sở thích, năng lực để người lao động phát huy được 1 cách tối đa hiệu quả làm việc đồng thời giảm chi phí quản lý , giảm lao động hành chính, tăng lao động trong lĩnh vực trực tiếp sản xuất

+) Điều chỉnh chính sách thuế hợp lý nhằm giảm thiểu chi phí cho DN

+) Luôn luôn cải tiến kỹ thuật, áp dụng các dây truyền sản xuất hiện đại, tiên tiến , tiết kiệm nhiên liệu…

Nhóm giải pháp nhằm mở rộng khả năng cung ứng hàng hoá

+) Giải pháp tình thế và tác động tức thời đến cân đối tiền hàng là nhập khẩu hàng hoá, nhất là các hàng hoá đang khan hiếm, góp phần làm giảm áp lực đối với giá cả Tuy nhiên giải pháp này chứa đựng những nguy cơ tiềm tàng: làm cạn kiệt nguồn dự trữ quốc tế, tạo thói quen dùng hàng ngoại và đặc biệt làm suy giảm sức sản xuất trong nước

+) Tăng khả năng sản xuất hàng hoá trong nước được coi là giải pháp chiến lược cơ bản nhất, tạo cơ sở ổn định tiền tệ một cách vững chắc Thực chất đây là giải pháp nhằm tăng mức sản lượng tiềm năng của xã hội Đây là chiến lược dài hạn tập trung vào việc khai thác triệt để năng lực sản xuất của xã hội, nâng cao trình độ của lực

lượng lao động, đổi mới thiết bị, hiện đại hoá dây truyền sản xuất và quan trọng nhất

là đổi mới cơ chế quản lý kinh tế, khuyến khích cạnh tranh và hiệu quả

Các giải pháp kiềm chế lạm phát mà NHNN và chính phủ Việt Nam đã sử dụng

từ năm 2008 đến nay :

Các giải pháp của NHNN :

Tăng tỷ lệ DTBB thêm , mở rộng diện kỳ hạn DTBB

Tăng cặp lãi suất chỉ đạo ( 3 lần ) đưa mức lãi suất từ ( 4,5 % - 6,5 % ) lên ( 13 % - 15

% )

Phát hành tín phiếu kho bạc bắt buộc các TCTD mua

Thực hiện nới rộng biên độ tỷ giá

Chỉ đạo các NH hạn chế tăng trưởng tín dụng và tăng cường giám sát việc các NHTM thực hiện quyết định này

Câu 6 Phân biệt và giải thích mối quan hệ giữa lãi suất tái cấp vốn của NHTW, lãi suất liên NH , lãi suất cho vay của hệ thống các NHTM, cơ chế điều hành lãi suất của NHNN việt Nam từ 2008 đến nay

Phân biệt 3 loại lãi suất :

Tiêu

thức

Lãi suất cho vay

( Lãi suất chiết khấu )

Lãi suất liên NH Lãi suất tái chiết khấu

( Lãi suất tái cấp vốn )Khái

Là loại lãi suất do NHTW áp dụng khi NHTW cho các NHTG vay dưới hình thức CK lại các GTCG chưa đến hạn thanh toán mà các NHTG mang đến xin

Do NHTW ấn định phù hợp với yêu cầu của CSTT trong từng thời kỳ

Tính

chất

Mang tính chất KD Mang tính chất KD Mang t/c chỉ đạo, quản

lý, điều tiếtMối

Mối quan hệ giữa NHTM và NHTW

Yếu tố

chi phối

Lãi suất cho vay phụ

thuộc vào lãi suất tiền

LS liên NH phụ thuộc vào cung cầu tiền

Lãi suất tái cấp vốn phụ thuộc vào định hướng

gửi , thời hạn khoản

cho vay, mức độ rủi

ro, chi phí nghiệp vụ,

mặt bằng lãi suất thị

trường, mối quan hệ

giữa KH và NH

NHTW , sự chi phối trong việc điều hành CSTT của NHTW, tỷ trọng sử dụng vốn vay NHTW của các NHTM

CSTT của NHTW , chiều hướng biến động lãi suất trên thị trường tiền tệ

Lãi suất chiết khấu

phụ thuộc vào thời

Mối quan hệ giữa 3 loại lãi suất trên :

+) LS cho vay , LS liên NH và LS TCV có mối quan hệ chặt chẽ với nhau trong đó

LS TCV ( LS TCK ) là lãi suất chủ đạo, nó chi phối LS LNH và LSCV Một sự thay đổi của LS TCV có thể ảnh hưởng đến LS liên NH , sau đó ảnh hưởng đến LS CV theo cơ chế truyền dẫn Cụ thể :

Giả sử NHTW sử dụng chính sách tiền tệ thắt chặt ( NHTW tăng LS TCV ) điều này

có nghĩa là các NHTM khi vay vốn ở NHTW sẽ phải chịu mức lãi suất cao hơn , từ

đó các NHTM sẽ hạn chế vay vốn của NHTW Khi đó, các NHTM sẽ có nhu cầu

vay vốn trên thị trường liên NH , cầu vốn trên thị trường liên NH tăng lên đẩy lãi suất liên NH tăng lên ( do cầu vốn khả dụng của NHTM tăng trong điều kiện giả định cung vốn khả dụng trên thị trường liên NH không đổi ) và dẫn đến lãi suất cho vay của các NHTM đối với nền kinh tế cũng điều chỉnh tăng lên nhằm đạt được lợi ích kinh doanh của NHTM Vì vậy, LS TCV tăng kéo theo đó là LS LNH cũng tăng và

LS cho vay cũng tăng lên Và ngược lại , khi NHTW sử dụng chính sách tiền tệ nới

lỏng ( NHTW giảm lãi suất TCV ) sẽ khuyến khích các NHTM vay vốn , lúc này các

NHTM sẽ dồi dào về vốn , LS trên thị trường LNH sẽ giảm kéo theo đó là LS CV của các NHTM cũng giảm

+) LS TCV chịu sự ảnh hưởng của LS LNH và LS CV : Khi NHTW xác định LS TCV phải tham khảo diễn biến của LS LNH và LS CV để điều chỉnh cho phù hợp Bởi vì nếu LS TCV quá thấp khiến cho các NHTM đổ xô đi vay NHTW còn nếu LS TCV quá cao thì các NHTM sẽ chuyển sang vay các NHTM khác

+) Cả 3 loại LS này đều được sử dụng trong việc điều hành CSTT :

LS TCV là công cụ của CSTT

LS LNH là mục tiêu hoạt động của CSTT

LS CV là mục tiêu trung gian của CSTT

Cơ chế điều hành lãi suất của NHNN VN từ năm 2008 đến nay :

+) Những tháng đầu năm 2008 : NHNN cho phép các tổ chức tín dụng thực hiện cơ chế lãi suất cho vay thỏa thuận , xóa bỏ biên độ khống chế lãi suất cho vay Các TCTD được tự thỏa thuận lãi suất cho vay với KH dựa trên quan hệ cung – cầu vốn

và mức độ tín nhiệm đối với khách hàng vay thay cho cơ chế điều hành lãi suất cơ bản NHNN không khống chế lãi suất huy động của các TCTD cho nên trong những tháng đầu năm 2008, do cạnh tranh giữa các TCTD đã diễn ra cuộc chạy đua lãi suất giữa các NH, đẩy mức lãi suất huy động lên cao ( hơn 20 %/ năm ) từ đó đẩy lãi suất cho vay lên cao

+) Từ 19/5/2008 đến 25/2/2010 : Từ ngày 19/5/2008 , để khác phục tình trạng chạy đua lãi suất huy động giữa các TCTD, NHNN sử dụng cơ chế điều hành lãi suất cơ bản bằng đồng VN thay thế cơ chế lãi suất thỏa thuận Cơ chế điều hành lãi suất mới

sẽ cùng lúc tuân thủ luật NHNN và Bộ luật dân sự NHNN công bố lãi suất cơ bản làm cơ sở cho các TCTD ấn định lãi suất kinh doanh ( lãi suất huy động và cho vay ) , đồng thời quy định lãi suất cho vay do các bên thỏa thuận không được vượt quá 150 % lãi suất cơ bản Riêng đối với cho vay phục vụ đời sống và cho vay thông qua nghiệp vụ phát hành thẻ thì được áp dụng lãi suất cho vay thỏa thuận +) Lãi suất

cơ bản được công bố hàng tháng và điều chỉnh kịp thời khi cần thiết +) NHNN sử dụng các công cụ : DTBB , cặp lãi suất chỉ đạo, tái cấp vốn, nghiệp vụ thị trường mở