ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC KỸ THUẬT PHÔI SINH HỌC

Các kiến thức chi tiết về quá trình tạo giao tử, từ khi hình thành tới thành thục Thu nhận giao tử đực và cái thành thục in vivo và in vitro. Kích hoạt trứng cho phát triển trinh sản đơn bội hoặc lưỡng bội. Điều khiển quá trình thụ tinh để thu nhận các cá thể đơn bội, lưỡng bội hay tam bội. Chú ý tới các kỹ thuật phục vụ thực tiễn như siêu bài noãn, thụ tinh ống nghiệm, cloning

Trang 1

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

-  -

ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC

KỸ THUẬT PHÔI SINH HỌC

1 Thông tin về giảng viên

Họ và tên: Nguyễn Mộng Hùng

Chức danh, học hàm, học vị: Giảng viên cao cấp, GS, TS

Thời gian, địa điểm làm việc: từ 9 – 11 giờ, Phòng 310 nhà T2, 334 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà nội

E-mail: nmhung1942@yahoo.com hoặc monghung333@hn.vnn.vn

Các hướng nghiên cứu chính: Công nghệ tế bào động vật: cloning, tế bào gốc, chuyển gen động vật

Giảng viên kế nhiệm :

TS Nguyễn Lai Thành

ThS Bùi Việt Anh

2 Thông tin về môn học

- Tên môn học: Kỹ thuật phôi sinh học

- Mã môn học

- Số tín chỉ: 2

- Giờ tín chỉ đối với các hoạt động học tập:

+ Nghe giảng lý thuyết: 20

+ Làm bài tập trên lớp

+ Thảo luận trên lớp

+ Thực hành trong phòng thí nghiệm: 7

+ Thực tập thực tế ngoài trường

+ Tự học: 3

- Đơn vị phụ trách môn học:

+ Bộ môn: Tế bào-Mô-Phôi và Lý sinh học

+ Khoa: Sinh học

- Môn học tiên quyết: Động vật học, Di truyền học, Tế bào học, Sinh học phát triển

- Môn học kế tiếp: Các chuyên đề về công nghệ tế bào học

Trang 2

3 Mục tiêu môn học:

- Mục tiêu về kiến thức: Giúp cho học sinh có được kiến thức và kỹ năng thao tác

trên các giao tử, hợp tử hay phôi sớm một số động vật nhằm phục vụ cho công tác nhanh chóng tạo ra những giống vật nuôi có chất lượng cao

- Mục tiêu về kỹ năng: Kỹ năng thu nhận các giao tử, kích hoạt giao tử và thụ tinh, thao tác và vi thao tác với giao tử và phôi sớm

- Các mục tiêu khác

4 Tóm tắt nội dung môn học

Các kiến thức chi tiết về quá trình tạo giao tử, từ khi hình thành tới thành thục Thu nhận giao tử đực và cái thành thục in vivo và in vitro Kích hoạt trứng cho phát triển trinh sản đơn bội hoặc lưỡng bội Điều khiển quá trình thụ tinh để thu nhận các cá thể đơn bội, lưỡng bội hay tam bội Chú ý tới các kỹ thuật phục vụ thực tiễn như siêu bài noãn, thụ tinh ống nghiệm, cloning

5 Nội dung chi tiết môn học

A PHẦN LÝ THUYẾT

Chương 1 TRINH SINH

1.1 Trinh sinh là gì

1.2 Hiện tượng trinh sinh tự nhiên

1.2.1 Trinh sinh lưỡng bội và hỗn hợp 1.2.2 Trinh sinh đơn bội

1.2.3 Cơ chế nhiễm sắc thể của trinh sinh tự nhiên 1.2.4 Trinh sinh ở gà tây

1.2.5 Trinh sinh tự nhiên ở các động vật có xương sống khác

1.3 Trinh sinh thực nghiệm

1.3.1 Trinh sinh thực nghiệm ở ếch 1.3.2 Trinh sinh thực nghiệm ở tằm 1.3.3 Ứng dụng của trinh sinh 1.3.4 Trinh sinh thực nghiệm ở động vật có vú

Chương 2 MẪU SINH

2.1 Mẫu sinh tự nhiên

2.1.1 Mẫu sinh tự nhiên ở cá diếc

Trang 3

2.1.2 Mẫu sinh tự nhiên ở Poecilidae

2.2 Mẫu sinh nhân tạo

2.2.1 Gây tạo mẫu sinh 2.2.2 Mẫu sinh lưỡng bội thực nghiệm 2.3 Ứng dụng của mẫu sinh thực nghiệm

2.1.1 Tạo các dòng đồng hợp 2.1.2 Xác định vốn gien 2.1.3 Vẽ bản đồ gien 2.1.4 Điều khiển giới tính 2.1.5 Tạo cá tam bội

Chương 3 TẠO DÒNG VÔ TÍNH Ở CÁ

3.1 Thu nhận các sản phẩm sinh dục

3.2 Chuẩn bị dụng cụ

3.3 Về phát triển phôi sớm ở cá trê:

3.4 Phương pháp cố định trứng

3.5 Phân li các tế bào phôi

3.6 Tiến trình cấy nhân

Chương 4 TẠO DÒNG VÔ TÍNH VÀ NHÂN BẢN Ở LƯỠNG THÊ

4.1 Thu nhận các sản phẩm sinh dục

4.2 Chuẩn bị dụng cụ

4.3 Về phát triển phôi sớm ở cá trê:

4.4 Phương pháp cố định trứng

4.5 Phân li các tế bào phôi

4.6 Tiến trình cấy nhân

Chương 5 TẠO DÒNG VÔ TÍNH VÀ NHÂN BẢN Ở ĐỘNG VẬT CÓ VÚ

5.1 Mở đầu

5.2 Giải phẫu và sinh lí phôi có liên quan đến vi thao tác

5.2.1 Thụ tinh 5.2.2 Phân cắt và phôi dâu

5.2.3 Túi phôi, phình to, nở và bám 5.2.4 Lí thuyết về quyết định và biệt hoá tế bào

Trang 4

5.2.5 Sự toàn năng và khả năng điều chỉnh của các phôi bào

5.2.6 Điều chỉnh kích thước ở phôi thí nghiệm 5.3 Công cụ

5.4 Các phương pháp nuôi cấy

5.4.1 Nuôi cấy in vitro 5.4.2 Nuôi in vivo 5.5 Chia phôi

5.5.1 Tách các phôi bào 5.5.2 Chia phôi trước giai đoạn nén phôi 5.5.3 Chia phôi dâu và túi phôi sau nén phôi 5.5.4 Sinh thiết phôi

5.6 Phối hợp các tế bào phôi

5.6.1 Si-me giữa các loài và truyền cấy phôi giữa các loài 5.6.2 Các phương pháp tạo phôi khảm (chimera)

5.7 Cấy nhân tạo dòng vô tính (clone)

5.8 Bảo quản các phôi đã thao tác

5.9 Cấy truyền phôi

5.9.1 Sơ lược về sinh lý sinh sản con cái

5.9.2 Sơ lựơc về kĩ thuật lấy phôi và cấy phôi

5.9.3 Lợi ích và triển vọng : 5.10 Bàn luận về triển vọng của việc tạo bản sao cơ thể

5.11 Về một số các thành tựu mới về nhân bản động vật

Chương 6 TẾ BÀO GỐC

6.1 Thế nào là tiềm năng của tế bào

6.2 Quan niệm kinh điển về tế bào gốc

6.3 Quan niệm mới về tế bào gốc

6.31 Người ta lấy các tế bào đa tiềm năng từ đâu ? 6.32 Định nghĩa mới về tế bào gốc

6.4 Khả năng ứng dụng của các tế bào đa tiềm năng

6.4.1 Trong nghiên cứu cơ bản

6.4.2 Đối tượng để thử nghiệm về an toàn dược phẩm 6.4.3 Tế bào trị liệu

Trang 5

6.4.4 Chuyển gen qua tế bào gốc 6.5 Tế bào gốc trưởng thành

B PHẦN THỰC HÀNH

Bài 1 Sinh sản nhân tạo ếch

Bài 2 Trinh sản ở ếch

Bài 3 Phụ sinh ở ếch

Bài 4 Sinh sản nhân tạo cá trê

Bài 5 Mẫu sinh ở cá trê

Bài 6 Mẫu sinh lưỡng bội

Bài 7 Kỹ thuật chẩn đoán chính xác thời gian mang thai ở chuột

6 Học liệu

Học liệu bắt buộc:

1 Nguyễn Mộng Hùng, 2004 Công nghệ tế bào phôi động vật NXB ĐHQG Hà

Nội

2 Nguyễn Mộng Hùng, Nguyễn Lai Thành, 2004 Hướng dẫn thực tập sinh học phát triển

Học liệu tham khảo:

3 Nguyễn Mộng Hùng, 1993 Bài giảng Sinh học Phát triển Nxb Khoa học và

Kỹ thuật, Hà Nội

4 Vũ Văn Vụ, Lê Hồng Điệp, Nguyễn Mộng Hùng, 2005 Công nghệ tế bào động vật NXB Giáo dục

5 Albert B., Johnson A., Lewis J., Raff M., Roberts K., Walter P., 2002 Molecular Biology of the Cell Garland Publishing, Inc New York - London ,

6 L.A Babiuk, J P Phillips, M Moo-Young 1989 Animal Biotechnology Pergamon Press

7 Glick B.R., Pasternak J.J 2003 Molecular biotechnology Principles and applications of recombinant DNA ASM Press

8 Công nghệ sinh học phân tử Nguyên lý và ứng dụng của ADN tái tổ hợp Sách dịch Nguyễn Mộng Hùng hiệu đính NXB KH&KT, 2007

Trang 6

7 Hình thức tổ chức dạy học

7.1 Lịch trình chung

Nội dung

Hình thức tổ chức dạy môn học

Tổng Lên lớp Thực

hành

Tự học

Lý thuyết Bài tập Thảo luận

7.2 Lịch trình tổ chức dạy học cụ thể:

Tuần Nội dung chính Yêu cầu sinh viên chuẩn bị Hình thức tổ

chức dạy học

Kiến thức cốt lõi

1

Chương 1 Các mục

1.1, 1.2

Ôn lại lướt qua giáo trình Sinh học phát triển, phần Tạo noãn và Thụ tinh

Lý thuyết

Tự đọc

2 Chương 1 Mục 1.3 Đọc trước tài liệu và ôn

ngay sau bài giảng

Lý thuyết

3 Chương 2 Đọc trước tài liệu và ôn

Lý thuyết

4 Chương 3 Mục 3.1,

3.2

Đọc trước tài liệu và ôn ngay sau bài giảng

Lý thuyết

5

Chương 3 Các mục

3.3, 3.4, 3.5, 3.6

Lý thuyết

Tự đọc

Trang 7

Tuần Nội dung chính Yêu cầu sinh viên chuẩn bị Hình thức tổ

chức dạy học

Kiến thức cốt lõi

6 Thực hành bài 1 và 2 Thực hành

Lý thuyết

8 Thực hành bài 3,4 Thực hành

Kiểm tra giữa kỳ

9 Chương 5 Mục 5.1,

5.2

Lý thuyết

10 Chương 5 Mục

5.3-5.8

Lý thuyết

11 Thực hành bài 5

12

Chương 5 Mục 5.5,

5.10

Đọc trước tài liệu và ôn

Lý thuyết

Tự đọc

13 Thực hành bài 6 Thực hành

14 Thực hành bài 7 Thực hành

Lý thuyết

8 Yêu cầu của giảng viên đối với môn học

- Cần: Giảng đường, phòng máy

- Đối với SV: Có tài liệu bắt buộc và các tài liệu tham khảo

9 Phương pháp và hình thức kiểm tra, đánh giá môn học

9.1 Các loại kiểm tra và trọng số từng loại điểm

- Tự học, trình bầy ý kiến : 20%

- Kiểm tra giữa kỳ và thực hành 20%

- Thi cuối kỳ 60%

9.2 Lịch thi và kiểm tra (thi lại)

- Kiểm tra sau mỗi bài thực hành

- Kiểm tra giữa kỳ vào tuần thứ 8

Trang 8

- Thi cuối kỳ

9.3 Tiêu chí đánh giá các loại bài tập và các nhiệm vụ mà giảng viên giao cho

- Nộp báo cáo bài tập đúng hạn

- Đánh gia bài tập theo yêu cầu

- Đánh giá phần tự học theo trình bày seminar hoặc trả lời các câu hỏi của giảng viên

Định dạng
Số trang	8
Dung lượng	148,56 KB