Bài giảng hội chứng màng phổi

HỘI CHỨNG MÀNG PHỔI HỘI CHỨNG THÀNH NGỰC I / MỤC TIÊU BÀI HỌC: 1/ Kể ra các dạng và dấu hiệu x quang của tràn dịch màng phổi.. II / ĐỊNH NGHĨA – CƠ THỂ HỌC A/ ĐỊNH NGHĨA + Hội chứng m

HỘI CHỨNG MÀNG PHỔI

HỘI CHỨNG THÀNH NGỰC

I / MỤC TIÊU BÀI HỌC:

1/ Kể ra các dạng và dấu hiệu x quang của tràn dịch màng phổi 2/ Dấu hiệu x quang của tràn khí màng phổi.

3/ Dấu hiệu x quang của tràn khí màng phổi dưới áp lực.

4/ Các dấu hiệu để phân biệt tổn thương là của màng phổi, thành ngực và của phổi.

II / ĐỊNH NGHĨA – CƠ THỂ HỌC

A/ ĐỊNH NGHĨA

+ Hội chứng màng phổi tập hợp các dấu hiệu x quang thể hiện sự hiện diện của khí, dịch hoặc mô bất thường trong xoang màng phổi

+ Hội chứng thành ngực tập hợp các dấu hiệu x quang chứng minh tổn thương của thành ngực : mô mềm và bộ xương

B / CƠ THỂ HỌC :

1 Màng phổi thành

2 Màng gân lồng ngực

3 Mỡ ngoài màng phổi

4 Cơ dưới sườn

5 Cơ ngang lồng ngực

6 Tĩnh mạch liên sườn

HỘI CHỨNG MÀNG PHỔI HỘI CHỨNG THÀNH NGỰC

III- TRÀN DỊCH MÀNG PHỔI ( TDMP )

A- TDMP T DO: Ự

- TDMP thường tập trung ở phần thấp, ở đáy phổi nếu ở vị trí đứng

- Do tính đàn hồi của nhu mô, cho phép dịch di chuyển lên dọc theo ngoại biên phổi ,tạo thành một đường viền ngoại biên : đường cong Damoiseau

- X quang: + Hình mờ ở đáy phổi,.xóa bờ hoành, góc sườn hoành ngoài + Giới hạn trên hình cung, lõm lên trên và vào trong / phổi đứng ( Damoiseau )

+ Hình mờ ở một bên phổi, giới hạn ngoài song song với thành bên ngực, xóa cơ hoành, góc sườn hoành và làm đầy mái đỉnh phổi / phổi nằm

- CLĐT: + Dịch tụ ở phần thấp

+ Xẹp phởi thụ động do bị chèn ép

HỘI CHỨNG MÀNG PHỔI HỘI CHỨNG THÀNH NGỰC

 Xẹp phổi thụ động của thùy lưỡi và thùy dưới

B- TDMP KHU TRÚ

+ Do màng phổi bị dính nhau, TDMP có thể khu trú ở bất cứ vị trí nào

trong xoang màng phổi

+ Dịch màng phổi sẽ ít hoặc không di động khi thay đổi tư thê

+ Ở tư thế đứng, phần thấp của dịch có dạng tròn bờ rõ,lồi về phía

đáy và giới hạn trên không rõ

+ Hình mờ do tràn dịch thường cao hơn rộng

1- TDMP dưới đáy phổi

- Tạo hình ảnh hoành giả mà đỉnh hoành hướng phía ngoài nhiều hơn

- Gia tăng khoảng cách hoành – bóng hơi dạ dầy

- Chụp phổi nằm nghiêng bên nghi ngờ với tia ngang Dịch trong màng phổi sẽ trải ra, xuống phần thấp

2- TDMP trong rãnh liên thùy,bên trung thất,bên tim

 Kết hợp phim phổi thẳng và nghiêng đề xác định

TDMP KHU TRUÙ

C- TDMP ĐÓNG KÉN / MỦ MÀNG PHỔI

+ Túi mủ màng phổi :

- dạng thấu kính, góc tù / thành ngực

- có thành dầy đều và bắt thuốc TP

- mạch máu PQ bị đẩy

- yêu cầu được dẫn lưu sớm

+ CĐPB: Áp-xe phổi

 góc nhọn / thành ngực, thành dầy

không đều, bắt thuốc tương phản

 mạch máu PQ bị cắt

HỘI CHỨNG MÀNG PHỔI HỘI CHỨNG THÀNH NGỰC

IV- TRÀN KHÍ MÀNG PHỔI

A- HÌNH ẢNH XQ THƯỜNG GẶP

1- Phổi đứng

- Hình sáng đồng nhất, không có cấu trúc nhu mô phổi, tách phổi khỏi thành ngực

- Đường mờ mỏng của màng phổi tạng

- Thường ở vùng đỉnh-nách, dọc biên phổi

- Chụp phổi ở thì thở ra làm tăng tương phản giữa tràn khí / nhu mô phổi

- Mực nước-hơi nhỏ ở góc sườn hoành (70%): dịch màng phổi sinh lý

2- Phổi nằm

- Chẩn đoán khó hơn Các d/h nghi ngờ :

+ Các bờ tim, trung thất, mỡ đệm tim rõ hơn bình thường

+ Các góc, tâm-hoành sâu hơn bất thường

 Chụp phổi nằm bên bình thường, thở ra và tia ngang

B- TRÀN KHÍ MÀNG PHỔI DƯỚI ÁP LỰC-BIẾN CHỨNG

- Khi áp-lực trong màng phổi bằng hoặc cao hơn áp-lực khí quyển kéo theo xẹp phổi hoàn toàn (nếu phổi bị xẹp trước đó không bệnh lý)

- Dấu-hiệu

+ Lồng ngực căng rộng

+ Cơ hoành hạ thấp

+ Trung thất bị dồn đẩy về phía đối bên

+ Bóng tim nhỏ

 Dẫn lưu màng phổi khẩn

C- NGUYÊN NHÂN THƯỜNG GẶP

- Tự phát: vỡ bóng khí (bleb, bullae)

dưới màng phổi

- Viêm : lao , áp-xe phổi

- Lỗi y khoa : phẫu thuật, chọc dò, thở máy

- Chấn thương

- Tắc PQ với bẫy khí

- ARDS

HỘI CHỨNG MÀNG PHỔI HỘI CHỨNG THÀNH NGỰC

V- DẦY và U MÀNG PHỔI

A- DẦY MÀNG PHỔI

- Dầy màng phổi là sự thể hiện của một phản ứng không chuyên biệt của màng phổi từ những nguyên nhân khác nhau (viêm, nhiễm trùng, u, xạ trị.)

- Thường nhất là thứ phát sau TDMP, thường ở đáy phổi ,góc sườn hoành

- Có thể kèm theo tổn thương của nhu mô dưới dầy dính màng phổi

Dày và đóng vôi màng phổi do lao phổi

Mật độ # 60 HU có thể tương ứng với xơ hoá

> < tăng thể tích của lớp mỡ phản ứng ngoài màng phổi

B- MẢNG MÀNG PHỔI

- Thường do nhiễm bụi Amiant mạn tính

- Còn có thể là vô căn

- Đóng vôi màng phổi :

+/-HỘI CHỨNG MÀNG PHỔI HỘI CHỨNG THÀNH NGỰC

C- MẢNG VÔI HÓA MÀNG PHỔI

+ Có thể xẩy ra sau tràn máu

hoặc mủ màng phổi

+ Đường mờ, đám mờ với mật

độ của vôi, ở ngoại biên

và // với thành ngực , đáy phổi.

+ Hình mai mực / phổi thẳng

D- U MÀNG PHỔI NGUYÊN PHÁT

+ Chủ yếu là mesothelioma, lành hoặc ác tính

+ Khu trú hoặc lan tỏa Dạng lan toả thường là ác tính

1- Mesothelioma ác tính

+ Lan tỏa, một bên 50% trường hợp sau nhiễm amiant + Thời gian ủ bệnh từ 20 – 40 năm

+ XQ :

+ dầy màng phổi không đều, dạng nốt hoặc khối + ở ngoại biên, bờ không đều, TDMP (+/-)

+ tạo hang (-), đóng vôi (-)

+ trên cơ địa bệnh abestose (+/-)

 chụp CLĐT để khảo sát sự xâm lấn lân cận và để chẩn đoán phân biệt với u khác, TDMP

HỘI CHỨNG MÀNG PHỔI HỘI CHỨNG THÀNH NGỰC

+ Dầy màng phổi tạng dạng nốt

dạng nốt ở phía trước, xâm lấn

quanh ĐMC

+ Bắt thuốc TP mạnh

D- U MÀNG PHỔI NGUYÊN PHÁT

- XQ :

+ hội chứng u màng phổi, thường ở đáy

+ khu trú một khối, bờ đều, giới hạn rõ, một / nhiều thùy + đóng vôi (-)

+ xâm lấn lân cận (-)

E- U MÀNG PHỔI THỨ PHÁT

- Dạng nhiều nốt dưới màng phổi ; 1 hoặc 2 bên phổi

- Hoặc dưới dạng dầy màng phổi lan toả

VI- HỘI-CHỨNG THÀNH NGỰC

VI- HỘI-CHỨNG THÀNH NGỰC

Phân biệt tổn-thương thành ngực, màng phổi và phổi

( theo J.P MABILLE )

_ Thành ngực màng phổi Phổi

_

_

_

_

_

_