Kỹ năng: a kỹ năng bộ môn - Xác định cực của nam châm, giải thích được hoạt động của la bàn, biết sử dụng la bàn để xác định phương hướng.. Chuẩn bị : - Hs: Đối với mỗi nhóm HS: 2 thành
Trang 1Phòng GD & ĐT An Khê Trường THCS Đề Thám Ngày soạn 28/10/2013
Lớp 9A,B.Ngày dạy 1/11/2013 BÀI 21 : NAM CHÂM VĨNH CỬU
TUẦN 11 TIẾT 22
I Mục tiêu :
1 Kiến thức : Mô tả được từ tính của nam châm Biết cách xác định các từ cực Bắc, Nam của nam châm vĩnh cửu Biết được cấu tạo và giải thích được hoạt động của la bàn
2 Kỹ năng:
a) kỹ năng bộ môn - Xác định cực của nam châm, giải thích được hoạt động của la bàn, biết
sử dụng la bàn để xác định phương hướng
b) Kỹ năng sống: hợp tác, tự nhận thức, tư duy sáng tạo
3 Thái độ: Yêu thích môn học, có ý thức thu thập thông tin
II Chuẩn bị :
- Hs: Đối với mỗi nhóm HS:
2 thành nam châm thẳng, trong đó có một thanh được bọc kín để che phần sơn mầu và tên các cực, vụn sắt trộn lẫn vụn nhôm, nhựa xốp, nam châm chữ U, la bàn, giá TH và 1 sợi dây
để treo thanh nam châm
III Phương pháp : Đàm thoại, diễn giải, hoạt động nhóm
IV Lên lớp
1 Ổn định lớp ( 1 phút )
2 Bài cũ ( 5 phút ) : trả bài kiểm tra cho học sinh
3 Bài mới
Hoạt động 1 ( 3 phút ) : Giới thiệu bài
Tổ Xung Chi là nhà phát minh của Trung Quốc thế kỷ V Ông đã chế ra xe chỉ nam Đặc điểm xe này là du xe có chuyển động theo hướng nào thì hình nhân đặt trên xe cũng chỉ tay
về hướng Nam Bí quyết nào đã làm cho hình nhân trên xe của Tổ Xung Chi luôn luôn chỉ hướng Nam ?
*Hoạt động 2 ( 15 phút ) Nhớ lại kiến thức
ở lớp 5, lớp 7 về từ tính của nam châm
Gv: tổ chức cho HS nhớ lại kiến thức cũ:
C1: Nam châm là vật có đặc điểm gì?
Hs: Nam châm hút sắt hay bị sắt hút Nam
châm có 2 cực bắc và nam
GV: Dựa vào kiến thức cũ, hãy nêu phương
án loại sắt ra khỏi hỗn hợp sắt, gỗ, nhôm
Gv: yêu cầu các nhóm làm TN như C1
Gv: Yêu cầu các nhóm làm TN như C2 và
nêu nhận xét
Gv: Nhấn mạnh nam châm có tính chất hút
sắt
Gv: Yêu cầu HS đọc KL SGK/58
Gv: Yêu cầu HS đọc phần thông báo
SGK/59 để ghi nhớ
I Từ tính của nam châm:
1 Thí nghiệm.
C1: Đưa thanh KL lại gần vụn sắt hỗn hợp vụn nhôm, đồng… nếu thanh KL đó hút sắt thì đó là nam châm
C2: Khi đã đứng cân bằng, kim nam châm năm dọc theo hướng Nam-Bắc
- Khi đã đứng cân bằng trở lại nam châm vẫn chỉ hướng Nam-Bắc như cũ
2 Kết luận: SGK/58
- Bất kỳ nam châm nào cũng có hai cực từ cực khi để tự do, cực luôn chỉ hướng Bắc gọi là cực Bắc, còn cực kia chỉ hướng Nam gọi là cực Nam
- Quy ước ký hiệu tên cực từ đánh dấu
GV : Nguyễn Thị Việt Trang 65
Trang 2Phòng GD & ĐT An Khê Trường THCS Đề Thám Gv: Nâu VD trong phòng TN mầu đỏ thường
chỉ cực Bắc, mầu xanh (hoặc trắng) chỉ cực
Nam
- Yêu cầu HS dựa vào hình vẽ và bộ TN của
nhóm gọi tên các loại nam châm
bằng các mầu sơn
Trên nam châm có ký hiệu chử
N và chử S Chữ N ký hiệu cực Bắc Chũ S ký hiệu cực Nam Hs: quan sát trả lời
*Hoạt động 3( 14 phút ) : Tìm hiểu sự
tương tác giữa hai nam châm
- Yêu cầu HS dựa vào hình vẽ 21.3 và các
yêu cầu ghi trong câu C3,C4 làm TN theo
nhóm
- Hướng dẫn HS thảo luận C3,
C4 qua kq TN
Gv : cùng cực thì đẩy nhau khác cực thì hút
nhau
Gv: Yêu cầu 1 HS nêy KL về tương tác giữa
các nam châm qua…
II Tương tác giữa 2 nam châm:
1 Thí nghiệm:
Hs: làm TN theo nhóm C3 Đưa cực nam châm của thanh nam châm vào gần kim nam châm → cực Bắc của kim nam châm bị hút về phía cực Nam của thanh nam châm
C4 Đổi đầu của 1 trong hai nam châm rồi đưa lại gần nhau → các cực cùng tên của hai nam châm đẩy nhau, các cực khác tên hút nhau
2 Kết luận: Khi đặt hai nam châm lại gần
nhau, các từ cực cùng tên đẩy nhau, các từ cực khác tên hút nhau
4.Cũng cố -vận dụng ( 7 phút ) :
HsC5 Có thể Tổ Xung Chi đã lắp đặt trên xe 1 thanh nam châm.Đây chỉ là một giả thuyết gắn với nội dung bài học, Giúp học sinh tập vận dụng kiến thức để giải thích hiện tượng đã nêu
HsC6 Bộ phận chỉ hướng của la bàn là kim nam châm Bởi vì tại mọi vị trí trên trái đất( trừ
ở hai cực ) kim nam châm luôn chỉ hướng Nam-Bắc
Hs C7 Đầu nào của nam châm có ghi chữ N là cực Bắc, đầu nào có ghi chữ S là cực Nam Đối với các nam châm không ghi chữ chỉ có sơn mầu, do mỗi nhà sản xuất có thể sơn mầu theo cách riêng nên học sinh phải vận dụng kiến thức đã học để xác định tên từ cực
C8 Trên hình 21.5 sát với cực… ghi chữ N(cực bắc) của thanh nam châm treo trên dây Bài tập : Cho hai thanh thép giống hệt nhau, 1 thanh có từ tính Làm thế nào để phân biệt hai thanh?
- Nếu HS không có phương án trả lời đúng → GV cho các nhóm tiến hành thí nghiệm
so sánh từ tính của thanh nam châm ở các vị trí khác nhau trên thanh → HS phát hiện được
Từ tính của nam châm tập trung chủ yếu ở hai đầu nam châm Đó cũng là đặc điểm HS cần nắm được để có thể giải thích được sự phân bố đường sức từ ở nam châm trong bài sau
5 Dặn dò ( 1 phút ) :
- Đọc phần "Có thể em chưa biết";
- Học kĩ bài và làm bài tập 21 (SBT)
- Đọc trước bài 22
V RÚT KINH NGHIỆM
GV : Nguyễn Thị Việt Trang 66