Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắtĐường sắt Trung tâm đào tạo Kỹ thuật và nghiệp vụ ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắtĐường sắt Trung tâm ĐT KT& NV ờng sắt Mê
Trang 1
I Mục tiêu bài học:
Sau khi học xong bài học này ng ời học có khả
năng:
Hình thành đ ợc kỹ năng gia công kim loại bằng
đục và búa nguội.
Nắm đ ợc t thế, thao tác, động tác khi đục kim
loại
Đục đ ợc mặt phẳng đúng yêu cầu kỹ thuật
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắtĐường sắt
Trung tâm đào tạo Kỹ thuật và nghiệp vụ
ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắtĐường sắt
Trung tâm ĐT KT& NV ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Trang 2II Nội dung bài học:
1 Chuẩn bị:
Dụng cụ cắt: Đục bằng, đục nhọn Đục đ ợc mài đúng góc
độ, đảm bảo yêu cầu.
Dụng cụ tạo lực( Dụng cụ tác động): Búa nguội 250 –
300g.
Dụng cụ đo, kiểm: Th ớc lá, th ớc cặp, êke, th ớc kiểm tra
mặt phẳng, căn lá.
Dụng cụ vạch dấu: mũi vạch, đài vạch, chấm dấu
Phôi liệu: phôi thép CT3: 30x30x107
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắt Đường sắt
Trung tâm đào tạo Kỹ thuật và nghiệp vụ
ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắtĐường sắt
Trung tâm đào tạo Kỹ thuật và nghiệp vụ
ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắtĐường sắt
Trung tâm ĐT KT& NV ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Trang 32 Trình tự thực hiện:
a/ Thao tác, t thế:
Chọn êtô(H1): Chọn êtô song hành có chiều cao phù hợp
với tầm vóc.
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắtĐường sắt
Trung tâm đào tạo Kỹ thuật và nghiệp vụ
ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắtĐường sắt
Trung tâm ĐT KT& NV ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Trang 4
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắtĐường sắt
Trung tâm đào tạo Kỹ thuật và nghiệp vụ
ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
H1 Chọn chiều cao
hợp lý của ê tô
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắtĐường sắt
Trung tâm ĐT KT& NV ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Trang 52 Trình tự thực hiện:
a/ T thế, thao tác:
Cách cầm đục: Khi đục kim loại ng ời thợ cầm đục
bằng tay trái, nắm hơi lỏng Đặt phần thân đục vào khe giữa ngón tay cái và ngón trỏ cách đầu đục
chừng 20 –25mm Giữ chắc đục bằng ba ngón tay (ngón giữa, ngón đeo nhẫn và ngón út) Riêng
ngón trỏ có thể ôm vào thân đục hoặc duỗi ra thoải mái, ngón cái đặt vào ngón trỏ Không ôm đục vào lòng bàn tay vì thế điều khiển sẽ kém linh hoạt
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắtĐường sắt
Trung tâm đào tạo Kỹ thuật và nghiệp vụ
ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắtĐường sắt
Trung tâm ĐT KT& NV ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Trang 6
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắtĐường sắt
Trung tâm đào tạo Kỹ thuật và nghiệp vụ
ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
H2 Cách cầm đục
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắtĐường sắt
Trung tâm ĐT KT& NV ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Trang 72 Trình tự thực hiện:
a/ Thao tác, t thế:
Cách cầm búa: Cầm búa bằng tay phải, tay
nắm đầu cuối cán búa từ 15 – 30mm Khi cầm búa bốn ngón tay nắm lấy cán búa và ép sát nó vào lòng bàn tay Ngón cái đặt lên
ngón trỏ và tất cả các ngón tay ép sát vào
nhau Vị trí ngón tay không đổi trong quá
trình vung búa cũng nh đập búa.
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắtĐường sắt
Trung tâm đào tạo Kỹ thuật và nghiệp vụ
ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắtĐường sắt
Trung tâm ĐT KT& NV ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Trang 8Hình 3 Cách cầm búa
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắtĐường sắt
Trung tâm đào tạo Kỹ thuật và nghiệp vụ
ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắtĐường sắt
Trung tâm ĐT KT& NV ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Trang 92 Trình tự thực hiện:
a/ T thế, thao tác:
• Cách vung búa: Tuỳ theo lực đập mạnh hay yếu mà sử
dụng 3 cách đánh búa(vung búa) sau đây:
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắtĐường sắt
Trung tâm đào tạo Kỹ thuật và nghiệp vụ
ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắtĐường sắt
Trung tâm ĐT KT& NV ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Trang 10* Vung búa bằng cổ tay
- Dùng cổ tay làm điểm tựa để giơ búa lên và đập búa xuống
Khi vung búa bằng cổ tay, toàn bộ hai cánh tay trên và d ới
không cử động, chỉ có bàn tay cử động vung búa Lực đập nhẹ,
điểm đập búa dễ chính xác
- áp dụng khi đục bóc đi một lớp phoi mỏng < 0, 5mm
* Vung búa bằng cánh tay d ới
- Cánh tay trên buông xuôi theo thân, nách khép lại, dùng khuỷu tay làm điểm tựa, cánh tay d ới và cổ tay nâng búa lên cao Khi vụt búa xuống lực ly tâm cộng với lực cánh tay d ới và cổ tay nên lực đập của búa mạnh
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắtĐường sắt
Trung tâm đào tạo Kỹ thuật và nghiệp vụ
ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắtĐường sắt
Trung tâm ĐT KT& NV ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Trang 11- Vung búa bằng cánh tay d ới th ờng dùng trong tr ờng hợp lực đập t
ơng đối mạnh, lớp phoi dầy từ 0, 5 – 1, 5mm Đầu búa cách
khuỷu tay t ơng đối xa nên điểm đập của búa khó chính xác
* Vung búa bằng cả cánh tay
- Dùng cả cánh tay để nâng búa lên cao rồi vụt búa xuống Lực đập ở
đây rất mạnh, lực cả cánh tay cộng với lực ly tâm của búa lớn (đầu búa xa tâm quay)
- Dùng trong tr ờng hợp bóc đi một lớp kim loại dầy từ 1, 5 – 2mm Cách vung búa này ít đ ợc dùng trong quá trình đục mất nhiều sức, mặt khác đầu búa xa tâm quay nên điểm đập búa khó chính xác, ng
ời có tay nghề đục t ơng đối khá mới áp dụng ph ơng pháp vung búa
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắtĐường sắt
Trung tâm đào tạo Kỹ thuật và nghiệp vụ
ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắtĐường sắt
Trung tâm ĐT KT& NV ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Trang 12a/ T thế, thao tác:
Xác định t thế đứng khi đục:
- Ng ời thợ đứng chếch về phía trái êtô, tay trái cầm đục, tay phải
cầm búa
- Thân ng ời xoay đi một góc hợp với đ ờng tâm vít me êtô một góc
450
- Chân trái b ớc lên phía tr ớc hợp với đ ờng tâm của má cặp êtô một
góc 700
- Chân phải hơi lùi về phía sau cách bàn chân trái một khoảng rộng
bằng vai và xoay ngang bàn chân sao cho gần song song với má cặp êtô
- Khoảng cách giữa thân ng ời với êtô vừa phải Tốt nhất là giữ
khoảng cách cho nách trái hơi khép, cánh tay trên và d ới của tay trái hợp với nhau một góc 900
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắtĐường sắt
Trung tâm đào tạo Kỹ thuật và nghiệp vụ
ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắtĐường sắt
Trung tâm ĐT KT& NV ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Trang 13T thế đứng khi đục
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắtĐường sắt
Trung tâm đào tạo Kỹ thuật và nghiệp vụ
ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắtĐường sắt
Trung tâm ĐT KT& NV ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Trang 14b/ Cách tiến hành:
+ Vạch dấu xác định l ợng d : Nhằm đảm bao đủ l ợng d gia công cho
các mặt
+ Gá, kẹp phôi: Gá, kẹp phôi phải đảm bảo chắc chắn, gá phôi phải
dùng đệm gỗ và gá sao cho đ ờng vạch dấu phải cao hơn má kẹp
+ Dùng đục bằng đục vát hai phía đối diện sát đ ờng vạch dấu với góc
vát 450: Để cho l ỡi đục ăn vào dễ dàng và thoát ra không bị mẻ cạnh vật.
+ Dùng đục rãnh đục thành từng rãnh trên mặt vật, sát đ ờng vạch
dấu Khoảng cách giữa các rãnh bằng 2/3 bản rộng l ỡi đục.
+ Dùng đục bằng đục bạt đi những phần còn sót lại.
+ Kiểm tra mặt phẳng, đục láng mặt phẳng theo yêu cầu.
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắt Đường sắt
Trung tâm đào tạo Kỹ thuật và nghiệp vụ
ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắtĐường sắt
Trung tâm đào tạo Kỹ thuật và nghiệp vụ
ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắtĐường sắt
Trung tâm ĐT KT& NV ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Trang 153 Các dạng sai hỏng th ờng gặp, nguyên nhân và biện pháp khắc phục.
a Bề mặt đục không phẳng.
* Nguyên nhân: Góc nâng của đục không ổn định.
* Cách phòng ngừa: Duy trì ổn định và đúng góc nâng đục.
b Chi tiết bị sứt mẻ:
* Nguyên nhân: - Khi đục không vát cạnh phôi.
- Khi đục gần thoát ra ngoài bề mặt phôi không quay đục để đục ng ợc lại và không giảm lực đánh búa.
* Cách khắc phục: - Vát cạnh phôi tr ớc khi đục.
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắt Đường sắt
Trung tâm đào tạo Kỹ thuật và nghiệp vụ
ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắtĐường sắt
Trung tâm đào tạo Kỹ thuật và nghiệp vụ
ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắtĐường sắt
Trung tâm ĐT KT& NV ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Trang 163 Các dạng sai hỏng th ờng gặp, nguyên nhân và biện pháp khắc phục.
c Đục sai kích th ớc.
*Nguyên nhân: - Do vạch dấu sai.
- Đo kiểm không chính xác
* Cách khắc phục: - Vạch dấu chính xác.
- Đo kiểm phải cẩn thận và chính xác
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắt Đường sắt
Trung tâm đào tạo Kỹ thuật và nghiệp vụ
ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắtĐường sắt
Trung tâm đào tạo Kỹ thuật và nghiệp vụ
ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắtĐường sắt
Trung tâm ĐT KT& NV ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Trang 174 An toàn lao động.
- Êtô, bàn nguội phải chắc chắn và có l ới chắn phoi.
- Đầu đục không bị cùn, mẻ.
- Búa không bị vỡ, nứt và đ ợc tra cán chắc chắn.
- Thao tác đục đúng kỹ thuật, tránh đập búa vào tay (mới ch a quen nên áp dụng cách vung búa bằng cổ tay).
- Khi mài đục phải tuân thủ nội quy sử dụng máy mài.
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắt Đường sắt
Trung tâm đào tạo Kỹ thuật và nghiệp vụ
ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắtĐường sắt
Trung tâm ĐT KT& NV ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Trang 185 Bài tập ứng dụng: Đục mặt phẳng.
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắt Đường sắt
Trung tâm đào tạo Kỹ thuật và nghiệp vụ
ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắtĐường sắt
Trung tâm đào tạo Kỹ thuật và nghiệp vụ
ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Yêu cầu kỹ thuật.
1 Mặt phẳng gia công phẳng, đúng kích th ớc, sai số cho phép 0,3/100.
2 Các cạnh vật không bị sứt, mẻ.
3 T thế, thao tác đúng kỹ thuật.
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắtĐường sắt
Trung tâm ĐT KT& NV ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Trang 196 Phân công luyện tập:
- Thông báo định mức thời gian: 3h/1mp
- Phân công vị trí luyện tập.
- H/S: Nhận dụng cụ và phôi theo tổ của mình
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắt Đường sắt
Trung tâm đào tạo Kỹ thuật và nghiệp vụ
ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh
Tr ờng Cao đẳng nghề ờng sắtĐường sắt
Trung tâm ĐT KT& NV ờng sắt Mê Linh Đường sắt Mê Linh