Môi trường bức xúc trên thế giới

Khi ta nói, khí hậu Việt Nam là khí hậu nhiệt đới gió mùa, nóng và ẩm, điều đó có nghĩa là n ớc ta th ờng xuyên có nhiệt độ trung bình hàng năm cao và l ợng m a trung bình hàng năm lớn

Những vấn đề

môi tr ờng bức xúc trên

thế giới

GS.TS Lê Văn Khoa

Đại học Quốc Gia Hà Nội

1 Sự vận động tầm xa của các chất gây ô nhiễm

Gia tăng hàm lượng bụi



Khí độc trong không khí



Khái niệm về khí hậu

Khí hậu là trạng thái trung bình của

thời tiết tại một khu vực nào đó, ví dụ

nh một tỉnh, một n ớc hay một châu lục

Khi ta nói, khí hậu Việt Nam là khí hậu nhiệt đới gió mùa, nóng và ẩm, điều đó

có nghĩa là n ớc ta th ờng xuyên có nhiệt

độ trung bình hàng năm cao và l ợng m a trung bình hàng năm lớn, đồng thời có

sự thay đổi theo mùa.

Khái niệm về thời tiết.

Thời tiết đ ợc biểu hiện bằng các hiện t ợng:

nắng, m a, mây, gió, nóng lạnh tại bất kỳ nơi nào, th ờng thay đổi nhanh chóng trong một

ngày hay từ ngày này qua ngày khác, năm

này qua năm khác, ngay cả khi khí hậu không thay đổi

Ng ợc lại, khí hậu th ờng ít thay đổi Thời tiết tại một nơi nào đó có thể nay m a, mai nắng,

nh ng khí hậu của một nơi th ờng có tính ổn

định t ơng đối và khó thay đổi

Khí nhà kính chủ yếu

vào khí quyển và làm cho Trái đất nóng lên

www.themegallery.com

Biến đổi khí hậu

BĐKH) là sự thay đổi trạng thái trung bình

của khí hậu theo một xu thế nhất định, trong một khoảng thời gian nhất định ( thập kỷ, thế kỷ ) Ví dụ: ấm lên, lạnh đi hay sự biến động của khí hậu dài hạn sẽ dẫn tới BĐKH.

Tác động phản hồi "tiêu cực" sẽ đem lại lợi ích cho nhân loại vì nó diễn ra

nh ng không làm cho mọi thứ trở nên tồi tệ hơn Ví dụ, thông th ờng ảnh h ởng của CO2 đến quá trình thụ phấn của cây Khi nồng độ CO2 tăng thì

những thực vật có tốc độ sinh tr ởng cao sẽ hấp thụ nhiều hơn Kết quả là tác động phản hồi này sẽ hạn chế

gia tăng hàm l ợng CO2.

Nguyên nhân của BĐKH

Phát thải KNK chủ yếu do con người:

– Cung c p năng l ng: 25,9% ấ ượ

b Tác động phản hồi "tích cực" làm cho mọi thứ tồi tệ hơn Ví dụ, do nhiệt

độ tăng những tảng băng nổi ở biển Bắc cực tan ra, đại d ơng trở nên tối

hơn Đại d ơng tối sẽ hấp thụ nhiều

cực.

El Nino

t ợng nóng lên dị th ờng của lớp n ớc biển bề mặt ở khu vực xích đạo

trung tâm và Đông Thái Bình D ơng, kéo dài 8 đến 12 tháng, hoặc lâu

hơn, th ờng xuất hiện 3 đến 4 năm

một lần, song cũng có khi dày hơn hoặc th a hơn.

Các dấu hiệu xuất trên thế giới hiện là:

Mùa Đông ít tuyết ở khu vực tr ợt tuyết thuộc dãy Alpơ.

Trong vòng 100 năm trở lại đây, Trái Đất đã nóng lên khoảng 0,6 0 C

N c bi n d ướ ể õng trung bỡnh 18cm

Gây Biến đổi khí hậu

toàn cầu

Các dấu hiệu xuất trên thế giới hiện là:

Mùa Đông ít tuyết ở khu vực tr ợt tuyết thuộc dãy Alpơ.

Trong vòng 100 năm trở lại đây, Trái Đất đã nóng lên khoảng 0,6 0 C

Hạn hán triền miên ở châu Phi.

Gây Biến đổi khí hậu

toàn cầu

D báo c a IPCC cho t i n m 210 0

 Hiện t ợng trái đất ấm lên cũng là một trong những nguyên nhân gây ra những đợt hạn hán đặc biệt nghiêm trọng, có thể phá huỷ nhiều thảm thực vật không thể phục hồi.

 Ướ c tính 10 20% đ t khô trên thế – ấ giới đã bị SMH Đói nghèo tác động trở lại, mà tr ớc hết là đối với chính những ng ời dân gây nên SMH đất

đai. 

 C¸c s«ng b¨ng trªn nói tan ch¶y nhanh nhÊt trong vßng

500 n¨m qua.

bÊt th êng vµ khã dù b¸o h¬n.

.

Hoạt động của núi lửa

Sự thay đổi khí hậu

BĂNG TAN Ở HAI CỰC CỦA TRÁI ĐẤT

Tác động huỷ diệt của sóng thần

Source: Chee Tong Yiew, 2005

Th¶m ho¹ tõ c¬n b·o

Katrina

Hµng ngh×n ng êi bÞ chÕt.

Sự hoang hoá đất trồng trọt, ô nhiễm môi tr ờng, Thảm thực vật rừng bị phá hoại có tác động huỷ hoại môi tr ờng sống, phá hoại sự cân bằng sinh thái, không còn tác dụng ngăn lũ v.v Nguồn n ớc trở nên ngày một khan hiếm

Thực trạng trên là nguy cơ mới

đối với cuộc sống của nhân loại,

và đ ợc gọi là “ nguy cơ an ninh phi truyền thống” Nh vậy, phạm trù này gồm chủ nghĩa khủng bố; tệ nạn ma túy và buôn bán

vũ khí; hoạt động tội phạm có tổ chức; di dân bất hợp pháp; gây ô nhiễm môi tr ờng

 Th«ng th êng, khi nãi tíi an ninh quèc gia, ng êi ta th êng nghÜ

Tầng ôzôn (O3) có vai trò bảo vệ, chặn

đứng các tia sóng ngắn Bức xạ tia sóng ngắn nh tia cực tím, có nhiều tác động mang tính chất phá huỷ đối với con ng ời,

động vật và thực vật cũng nh các loại vật liệu khác

Bức xạ tia cực tím có thể gây hại cho mắt, làm đục thuỷ tinh thể và phá hoại võng mạc, gây ung th da, làm tăng các bệnh về đ ờng hô hấp.

2 Sự suy giảm tầng ôzôn

Vai trß tÇng Ozone

HiÖn t îng lç thñng tÇng « z«n

Nguån: EOS, 2003

C¸c chÊt th¶i nguy h¹i nh c¸c chÊt phãng x¹, ho¸ chÊt b¶o vÖ thùc vËt, c¸c kim lo¹i nÆng, r¸c th¶i bÖnh viÖn, r¸c th¶i ®iÖn tö ®

îc th¶i bá trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ë c¸c n íc c«ng nghiÖp ph¸t triÓn

3 Sù vËn chuyÓn xuyªn biªn

giíi s¶n phÈm vµ chÊt th¶i

nguy h¹i

Sù vËn chuyÓn xuyªn biªn giíi s¶n phÈm vµ

chÊt th¶i nguy h¹i

Thống kê của Phòng Cảnh sát phòng chống tội phạm môi trường Công an Hải Phòng cho

thấy, trong 3 năm 2003-2006 đã có gần 2.300

container chứa gần 37.000 tấn ắc-quy chì phế thải đã được nhập vào cảng Hải Phòng Trong hai năm 2008 - 2009, tiếp tục phát hiện 340

container rác phế liệu và hàng chục container ắc-quy chì phế thải, vi mạch điện tử được nhập cảng Từ đầu năm 2010 tới nay, cảng Hải

Phòng có hơn 300 container chất thải vi phạm pháp luật bảo vệ môi trường lưu bãi.

Sự phát triển đô thị, khu công nghiệp, du lịch và việc đổ bỏ các loại chất thải vào đất, biển, các thuỷ vực đã gây ô nhiễm môi tr ờng ở quy mô ngày càng rộng, đặc biệt là các khu đô thị

4 Sự ô nhiễm môi tr ờng

5 Sự suy giảm tính đa dạng sinh học

trên Trái Đất

Các loài động và thực vật qua quá trình tiến hoá trên Trái Đất hàng trăm triệu năm đã và đang góp phần quan trọng trong việc duy trì sự cân bằng môi tr ờng sống trên Trái Đất, ổn định khí hậu, làm sạch các nguồn n ớc, hạn chế xói mòn đất, làm tăng độ phì nhiêu

đất,cung cấp l ơng thực và thực phẩm, cung cấp nguồn gen để nhân giống

NGUYÊN NHÂN SUY GIẢM ĐDSH Ở HỆ THỐNG RĐD

1 Săn bắt buôn bán ĐVHD bất hợp pháp

6 Sự ô nhiễm đại d ơng và môi tr ờng.

Sù cè trµn dÇu

7 Sự gia tăng dân số

Sự gia tăng dân số hiện nay đi đôi với

đói nghèo, suy thoái môi tr ờng và làm mất cân bằng nghiêm trọng giữa dân

số và môi tr ờng

Đầu thế kỷ XIX, dân số Thế giới mới có

1 tỷ ng ời nh ng đến năm 1927 tăng lên

2 tỷ ng ời; năm 1960: 3 tỷ; năm 1974: 4 tỷ; năm 1987: 5 tỷ và năm 1999 là 6 tỷ

ng ời, năm 2009 là 6,7 tỷ Mỗi năm dân

số Thế giới tăng thêm khoảng 78 triệu

ng ời

Sù gia t¨ng d©n sè

Bùng nổ dân số

toàn cầu

8 Sự suy giảm các nguồn tài nguyên,

đặc biệt là nguồn tài nguyên rừng

Rừng, đất rừng và đồng cỏ hiện vẫn

đang bị suy thoái hoặc bị triệt phá mạnh

mẽ, đất hoang bị biến thành sa mạc.

Sự phá huỷ rừng vẫn đang diễn ra với mức độ cao, trên Thế giới diện tích rừng

có khoảng 40 triệu km2, song cho đến nay diện tích này đã bị mất đi một nửa, trong số đó, rừng ôn đới chiếm khoảng 1/3 và rừng nhiệt đới chiếm 2/3

37

Nhìn chung, những vấn đề

MT dẫn đến 3 vấn đề nóng bỏng:

1 HST tự nhiên và sinh thái nhân văn mất cân bằng sâu sắc

Toàn c u ầ : Xung đ t gia ộ

tăngDự đoán đến 2025:

- 5 tỷ người trong khu vực có những

xung đột căng thẳng về thiếu tài nguyên thiết yếu (nước, lương thực)

DÞch chuyÓn « nhiÔm :

C¸c n íc ph¸t triÓn chuyÓn nh÷ng

xÝ nghiÖp g©y « nhiÔm hay chÊt th¶i sang nh÷ng n íc ®ang ph¸t triÓn C¸c nhµ khoa häc m«i tr

th¸i

VÝ dô, tæng kim ng¹ch ®Çu t c«ng nghiÖp cã nguy hiÓm tíi m«i tr êng vµo c¸c n íc ngoµi

®ang ph¸t triÓn cña Mü chiÕm 35%, cña NhËt vµo c¸c n íc

®ang ph¸t triÓn §«ng Nam ¸

vµ Ch©u Mü la tinh tíi 65 - 75%.

gç tõ c¸c n íc §«ng Nam ¸.

Sự gia tăng bất bình

đẳng kinh tế giữa các n

áp dụng đánh thuế tài nguyên, trong

đó quy định nghiêm ngặt hàm l ợng tài nguyên thô nh là một biện pháp bảo

vệ môi tr ờng Nh vậy, hàng hoá của các n ớc đang phát triển muốn nhập khẩu vào các n ớc phát triển phải chịu thuế nhiều hơn vì hàm l ợng tài nguyên thô lớn.

Vai trò thống trị của n ớc mạnh đối với n ớc yếu

2 Thế giới biến đổi, phát triển kinh

tế mạnh, nhiều vấn đề môi tr ờng nảy sinh Nh ng sự phối hợp Quốc gia và Quốc tế luôn bị tụt hậu không theo kịp sự tăng dân số và phát triển kinh tế Đặc biệt ở các

n ớc đang phát triển (6% cán bộ đ

ợc đào tạo).

Thứ ba: N ớc cho sản xuất, khoảng 71% với 361 triệu km 2 bề mặt trái đất

do n ớc bao phủ Vì vậy, đã có nhà khoa học đề nghị thay vì gọi Trái đất

bằng " Trái n ớc".

Tuy nhiên chỉ có 2,5% là n ớc ngọt, nh

ng chủ yếu lại ở dạng băng ở cực Bắc, Cực Nam và trên các núi cao, l ợng n ớc ngọt con ng ời có thể sử dụng cho sản xuất và đời sống chỉ khoảng 0,26%

Hiện có đến 80 n ớc với khoảng

3 tỷ ng ời đang thiếu n ớc sinh hoạt

Thực trạng trên là nguy cơ mới

đối với cuộc sống của nhân loại,

và nguy cơ mới đó đ ợc gọi là

“nguy cơ an ninh phi truyền

Thông số Tác động

n ớc an toàn ( cứ 8 ng ời thi có 1 ng ời

Châu á phai đi để láy n ớc

3,6 triệu Số ng ời chết mỗi nam do các bệnh về n ớc

đang phát triển

tuổi từ 0 – 14 tuổi

65 triệu Số ng ời ở Bangladet, ấn Dộ và Nêpan có nguy

cơ nhiễm bẩn

Xin c¸m ¬n