Bài 2. Sơ lược về mỹ thuật thời Lê. 2013

Đặt tên n ớc là Đại Việt, đóng đô tại Đông Đô Hà Nội - Nhà Lê xây dựng một chính quyền phong kiến trung ơng tập quyền ngày càng hoàn thiện, chặt chẽ.. 1.Nghệ thuật kiến trúc a Kiến trúc

(Từ thế kỷ XV đến đầu thế kỷ XVIII)

* Về xã hội:

- Sau khi đánh tan giặc Minh, Lê Lợi lên ngôi vua, lấy hiệu là Lê Thái Tổ

(năm 1428) Lập nên triều đại nhà Lê (1385-1433) Đặt tên n ớc là

Đại Việt, đóng đô tại Đông Đô (Hà Nội)

- Nhà Lê xây dựng một chính quyền phong kiến trung ơng tập quyền

ngày càng hoàn thiện, chặt chẽ

- Nhà n ớc tập trung khôi phục sản xuất nông nghiệp, đắp đê và xây

dựng những công trình thuỷ lợi lớn

- Nhà Lê là triều đại phong kiến tồn tại lâu nhất và có nhiều biến động

nhất trong lịch sử xã hội Việt Nam (bị nhà Mạc chiếm quyền)

* Về t t ởng:

- Tuy có ảnh h ởng t t ởng Nho giáo và văn hóa Trung Hoa nh ng nền Mỹ

thuật vẫn đậm đà bản sắc dân tộc Việt Nam

I/ Vài nét về bối cảnh lịch sử

Bài 2: Sơ l ợc về mỹ thuật thời lê

II Sơ l ợc mỹ thuật thời Lê.

1.Nghệ thuật kiến trúc a) Kiến trúc cung đình:

- Xây dựng nhiều cung điện lớn ở

Thăng Long nh : điện Cần Chánh;

Kính Thiên; Vạn Thọ,…

- Xây dựng khu Lam Kinh tại Thọ

Xuân(Thanh Hoá)

- Tuy các công trình này ngày nay

không còn,song những dấu tích

cho ta thấy các công trình này có

quy mô to lớn.

* Kinh thành Thăng Long:

- Cơ bản vẫn giữ nguyên lối sắp xếp nh thời Lý – Trần

- Bên trong: xây dựng tiếp nhiều cung điện lớn nh :

điện Cần Chánh; Kính Thiên; Vạn Thọ,…

- Bên ngoài: xây dựng khu Lam Kinh (Thọ Xuân- Thanh Hoá), đình

Quãng Văn, cầu Ngoạn Thiềm,

Kinh thành Thăng Long - Điện Kính Thiên

II/ Sơ l ợc về Mỹ thuật thời Lê:

1/ nghệ thuật kiến trúc:

a/ Kiến trúc cung đình:

b) Kiến trúc tôn giáo:

- Đề cao t t ởng Nho giáo nên đã cho xây dựng nhiều miếu thờ Khổng Tử và tr ờng dạy Nho học

- Xây dựng lại Văn Miếu, mở mang Quốc Tử Giám

- Xây dựng đền thờ những ng ời có công với đất n ớc nh : Phùng H ng; Ngô

Quyền; Lê Lai, Đinh Tiên Hoàng,…

- Thời Lê Trung H ng đã cho tu sửa và xây dựng một số ngôi chùa theo kiến trúc Phật giáo nh : Chùa Keo (Thái Bình); chùa TháI Lạc (H ng Yên); chùa

Ngọc Khánh, Bút Tháp (Bắc Ninh); Chùa Mía, Chùa Thầy (Hà Tây); chùa Bảo Quốc, chùa Thiên Mụ (Huế); chùa Kim Sơn, chùa Thanh Long Bảo Khánh

(Hội An),…

- Ngoài ra còn có nhiều đình làng nổi tiếng nh : Chu Quyến (Hà Tây); Đình

Bảng (Bắc Ninh),…

Một số

đình, chùa

thời Lê

Chùa Bút Tháp (Bắc Ninh)

Chùa Keo (Thái Bình)

Chùa Thiên Mụ (Huế) Đình Bảng (Bắc Ninh)

a)Điêu khắc:

-Các pho t ợng ng ời và các con vật nghê, lân, ngựa, voi, bằng đá ở khu lăng miếu Lam Kinh,

2/ nghệ thuật điêu khắc và chạm khắc trang trí:

Lăng Dinh H ơng (Hiệp Hoà-B.Giang)

Giám mã dắt ngựa

Voi quỳ

Mét sè t¸c phÈm ®iªu kh¾c thêi Lª ë B¾c Giang.

L¨ng Hä Ngä (HiÖp Hoµ-B.Giang)

Nhµ bia

Gi¸m m· d¾t ngùa

Chã

S tö

-T ợng Rồng có kích th ớc lớn

- Kinh đô Thăng Long có các bệ rồng ở điện Kính Thiên, thành bậc đàn Nam Giao, thành bậc ở Văn Miếu,…

TượngưrồngưởưthànhưbậcưđiệnưKínhưThiên

-Một số pho t ợng đẹp còn lại cho đến ngày nay nh :

+ T ợng Phật bà Quan Âm nghìn mắt nghìn tay (chùa Bút Tháp – Bắc Ninh)

+ T ợng Quan Âm Thiên Phủ (chùa Kim Liên – Hà Nội)

+ T ợng Hoàng hậu vua Lê Thần Tông (chùa Mật –Thanh Hoá)

+ Phật nhập Niết bàn (chùa Phổ Minh - Nam Định)

Tượng Phật bà Quan Âm nghìn mắt, nghìn tay

Chùa Bút Tháp – Bắc Ninh

Tượng Quan âm Thiên Phủ Chùa Kim Liên - Hà Nội

Hoàng hậu Vua Lê Thần Tông Chùa Mật – Thanh Hóa

Phật nhập Niết bàn Chùa Phổ Minh – Nam Định

b) Chạm khắc trang trí:

- Nghệ thụât trang trí rất tinh xảo, các thành bậc bằng đá, bia đá đều

đ ợc chạm khắc hình rồng, sóng n ớc, hoa lá,…

Một số bức chạm khắc thời Lê

- Nhi u ch m kh c g : ôm gà chọi, chèo thuyền, đánh cờ, ều chạm khắc gỗ: ôm gà chọi, chèo thuyền, đánh cờ, ạm khắc gỗ: ôm gà chọi, chèo thuyền, đánh cờ, ắc gỗ: ôm gà chọi, chèo thuyền, đánh cờ, ỗ: ôm gà chọi, chèo thuyền, đánh cờ,

Ôm gà chọi Trai gái vui đùa

Đánh cờ

3 Nghệ thuật gốm:

- Kế thừa tinh hoa của nghệ thuật gốm thời Lý - Trần nh ng có nét

độc đáo, mang đậm chất dân gian

- Gốm thời Lê vừa có nét trau chuốt, khoẻ khoắn, vừa có các hoạ tiết đ ợc thể hiện theo phong cách hiện thực

L h ơng (Gốm men rạn) Liễn (Gốm men xanh đồng)

- Nghệ thuật chạm khắc, nghệ thuật gốm và tranh dân gian

đạt tới mức điêu luyện, giàu tính hiện thực

Câu hỏi củng cố

1 Hãy kể tên những công trình kiến trúc tiêu biểu thời Lê?

2 Kể tên một số tác phẩm điêu khắc và chạm khắc trang trí thời Lê?

3 Gốm thời Lê có đặc điểm gì ? Có gì khác so với gốm thời Lý-Trần?