Nắm được Nội dung các phương châm hội thoại Phương châm về lượng, về chất.. - Tích hợp VH: P/c HCM; TV: Hội thoại; TLV: Sử dụng 1 số Bp NT trong vb T.minh - Rèn luyện kĩ năng vận dụng
Trang 1Tiết 3 CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI
Ngày soạn : 12/ 8 / 2012
A Mục tiêu:
- Giúp hs củng cố kiến thức hội thoại đã học ở L8 Nắm được Nội dung
các phương châm hội thoại ( Phương châm về lượng, về chất)
- Tích hợp VH: P/c HCM; TV: Hội thoại; TLV: Sử dụng 1 số Bp NT
trong vb T.minh
- Rèn luyện kĩ năng vận dụng các phương châm hội thoại trong giao tiếp XH
B Chuẩn bị:
- GV: Ngữ liệu
- HS: Chuẩn bị kĩ bài học trước khi học
C Tiến trình dạy học:
* Ổn định lớp:
* Vào bài mới:
Hoạt động của thầy-trò Nội dung
L: hs đọc VD
L: Chú ý cụm từ " bơi bở đâu, ở dưới
nc "
- Khi An muốn hỏi học bơi ở đâu,
câu hoir đó có nội dung MĐ gì?
- Câu trả lời của Ba có làm cho An
thoả mãn không? Tại sao?
GV: MĐ muốn nhận: Cần biết địa
điểm học bơi chứ k phải hỏi bơi là
gì?
- Câu hỏi đó cần phải trả lời ntn?
- Từ đó em rút ra bài học gì về giao
tiếp?
Hay: Muốn giúp cho người nghe
hiểu thì người nói cần chú ý điều gì?
L: hs đọc
- Chú ý lời thoại trong truyện em hãy
tìm 2 thông tin liên quan đến nội
dung gây tiếng cười từ câu truyện
- Câu hỏi của anh "lợn cưới" và câu
I Tìm hiểu bài:
1 Phương châm về lượng:
a Ví dụ:
* VDụ1: (sgk)
An- Học bơi ở đâu?
Ba - ở dưới nước
-> Câu trả lời mơ hồ về ý nghĩa
-> Khi nói cần nói phải có nội dung đúng với y/c của giao tiếp, không nói thiếu ND
* VDụ 2: (sgk)
- Cưới
- Từ lúc tôi mặc cái áo mới này
-> Câu hỏi thừa; câu đáp thừa từ ngữ
=> Khi nói không nói thừa nội dung
Trang 2trả lời của anh "áo mới" có gì trái với
những câu hỏi đáp bình thường?
- Vậy khi giao tiếp (hỏi- đáp) chúng
ta cần chú ý tuân thủ điều gì?
- Từ tìm hiểu 2 ví dụ trên em rút ra
nhận xét gì khi tham gia giao tiếp?
GV chốt
HS đọc phần ghi nhớ 1 SGK T 9
GV chuyển ý sang phần 2
L: hs đọc
- Truyện cười này phê phán thói xấu
nào?
- Sự khoác lác của câu truyện ở đây
là gì?
- Em hãy tìm chi tiết mà anh ta biết
đó không phải sự thật?
- Từ sự giao tiếp ở câu truyện trên
em rút ra bài học gì trong giao tiếp?
Hay: Khi giao tiếp chúng ta cần
tránh điều gì?
- Em hãy kể lại 1 câu truyện nào đó
có nội dung tương tự như trên mà em
biết?
HS: Con rắn vuông
GV kết luận
Gv củng cố lý thuyết và hướng dẫn
HS làm bài tập
L: hs đọc y/c của BT- Phân tích lỗi
trong 2 câu
HS thực hiện
L: hs điền
b Kết luận:
Khi giao tiếp, cần nói cho có nội dung; nội dung của lời nói phải đáp ứng đúng yêu cầu của cuộc giao tiếp, không thiếu, không thừa.
-> Là phương châm về lượng
*Ghi nhớ: (sgk- Trang 9 )
2 Phương châm về chất:
a Ví dụ:
Truyện cười “ Quả bí khổng lồ”( sgk)
* NXét:
- Truyện phê phán thói xấu khoác lác
- Nói những điều mà chính mình cũng không tin là có thật
-> Khi gtiếp không nói những điều mà mình tin là không đúng sự thật hoặc những điều không có bằng chứng xác thực
b Kết luận:
Khi giao tiếp,đừng nói những điều mà mình không tin là đúng hay không có bằng chứng xác thực.
->Là phương châm về chất
*Ghi nhớ: ( sgkT 10)
II Luyện tập:
1 BTập 1:
a/ Thừa cụm từ " nuôi ở nhà"
b/ Thừa cụm từ " có 2 cách"
2 BTập 2:
a/ nói có sách, mách có chứng b/ nói dối
c/ nói mò
d/ nói nhăng nói quậy
e/ nói trạng
-> Các câu đã điền từ hoàn chỉnh liên quan đến phương châm về chất trong hội thoại
3 BTập 3:
Trang 3- Các từ ngữ đã điền trên chỉ có cách
nói liên quan đến phương châm hội
thoại nào đã học?
L: HS đọc làm độc lập
Gọi hs trả lời
- Phương châm hội thoại nào không
được tuân thủ trong hội thoại? Tìm
từ ngữ thể hiện điều không tuân thủ
đó?
GV chia hs thành 2 nhóm thực
hiện
HS trình bày theo nhóm
HS NX- GV sửa chữa
GV gợi ý hs về nhà thực hiện
- Vi phạm phương châm về lượng
Thừa câu: " Rồi có nuôi được không"
4 BTập 4: Người nói đôi khi phải sử
dụng:
a/ Các từ ngữ: như tôi được biết, tôi tin rằng, nếu tôi không lầm thì, tôi nghe nói, theo tôi nghĩ, hình như là
-> Dùng trong trường hợp người nói ý thức tôn trọng phương châm về chất Người nói tin rằng những điều mình nói là đúng như chưa có hoặc chưa được kiểm chứng
b/ Các từ ngữ: như tôi đã trình bày, như mọi điều đã biết
-> Sử dụng trong trường hợp người nói có
ý thức tôn trọng phương châm về lượng Nghĩa là không nhắc lại những điều đã được trình bày
5 Gợi ý BT 5 ( về nhà làm)
- Ăn đơn nói đặt: Vu khống, bịa đặt
- Ăn ốc nói mò: nói vu vơ, k có bằng chứng
- ăn không nói có: Vu cáo, bịa đặt
- Cãi chày cãi cối: Ngoan cố, không chịu thừa nhận sự thật
- Khua môi múa mép: Ba hoa, khoác lác
- Nói dơi nói chuột: Nói lăng nhăng, nhảm nhí
- Hứa hươu hứa vượn: Hứa hẹn 1 cách vô trách nhiệm
-> Các thành ngữ đều chỉ ra hiện tượng vi phạm phương châm về chất
D Củng cố, dặn dò:
- Củng cố: + Phương châm về lượng, về chất
+ Khi giao tiếp cần chú ý khi tạo lập vb
- Dặn dò: +Học bài; BTVN: BT5,6 (SBT)
+ Chuẩn bị tiết PC hội thoại ( Tr.21)
+ Tiết sau học Tập làm văn