Chuyên đề Triết học

Trong thời đại ngày nay, khi nền văn minh nông nghiệp dần dần nhường chỗ cho nền văn minh công nghiệp thì tương ứng với nó thuật ngữ ''công nghiệp hoá - hiện đại hoá" cũng ít được sử dụn

ĐỀ CƯƠNG KHÁI QUÁT

A – MỞ ĐẦU

B – NỘI DUNG

I CUỘC CÁCH MẠNG KHOA HOC - CÔNG NGHỆ

1 Khái niệm Khoa học - Công nghệ

2 Nguồn gốc và đặc điểm

3 Những thành tựu tiêu biểu

III CÁCH MẠNG KHOA HỌC KỸ THUẬT GẮN LIỀN VỚI SỰ VĂN MINH HÓA XÃ HỘI LOÀI NGUỜI

IV THÀNH TỰU KHOA HỌC CÔNG NGHỆ CỦA

VIỆT NAM.

 5 thành tựu khoa học công nghệ nổi bật của Việt Nam

1 Giàn khoan tự nâng 90m nước

2 Lò phản ứng hạt nhân Đà lạt tái hoạt động

3 Máy soi cắt lớp điện toán trong công nghiệp

4 Dây chuyền sản xuất thiết bị điện tử viễn thông

5 Phương pháp phẫu thuật nội soi cắt các khối u tuyến tụy

V ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN KHOA HỌC VÀ

CÔNG NGHỆ ĐẾN NĂM 2020 VÀ TẦM NHÌN ĐẾN NĂM 2030

 Quan điểm

C KẾT LUẬN

A - MỞ ĐẦU

Bước vào thiên niên kỷ thứ ba, khoa học và kỹ thuật

đã trở thành yếu tố cốt lỗi của sự phát triển, là lực lượng sản xuất trực tiếp của nền kinh tế toàn cầu Điều này được phản ánh rõ trong việc hoạch định các chính sách và chiến lược phát triển khoa học, kỹ thuật và kinh

tế của nhiều nước trên thế giới Tuy nhiên tuỳ thuộc vào trình độ sự phát triển cụ thể của từng nước mà xây dựng chiến lược, chính sách phát triển khoa học kỹ thuật mang tính đa dạng và đặc thù đối với từng giai đoạn phát triển cụ thể phù hợp với hoàn cảnh, điều kiện cơ sở vật chất của mỗi quốc gia

Sự phát triển khoa học và kỹ thuật là một phương hướng quan trọng mới, có tính quyết định trong việc phát triển kinh tế quốc gia Trong thời đại ngày nay, khi nền văn minh nông nghiệp dần dần nhường chỗ cho nền văn minh công nghiệp thì tương ứng với nó thuật ngữ ''công nghiệp hoá - hiện đại hoá" cũng ít được sử dụng mà thay thế vào đó là các thuật ngữ khoa học mang tính chất hiện đại ,phù hợp với xu thế của một thời đại mới "thời đại tri thức" như "tăng trưởng",

"phát triển",…

Như vậy, khoa học và kỹ thuật đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế của một quốc gia, điều này đã được Đảng ta nhất quán và khẳng định là điều tất yếu không thể thay đổi được Song vấn đề đặt ra là làm sao để khoa học và

kỹ thuật đảm nhận được vai trò đó? Hay nói cách khác, trong điều kiện đất nước ta hiện nay để phát triển khoa học và kỹ thuật phù hợp với vài trò "Là lực lượng sản xuất hàng đầu trong quá trình công nghiệp hoá - hiên đại hoá" thì chúng ta phải làm gì? Đó là một vấn đề cấp thiết hiện nay trước thực trạng khoa học - kỹ thuật của đất nước còn phát triển chậm và chưa đi vào cuộc sống mặc dù tiềm năng là không nhỏ

B – NỘI DUNG

I CUỘC CÁCH MẠNG KHOA HỌC – CÔNG NGHỆ

1 Khái niệm Khoa học – Công nghệ.

Khoa học - Công nghệ là một hình thái ý thức xã hội, là hệ

thống tri thức chân thực về thế giới được kiểm nghiệm qua thực tiễn, là tập hợp các phương pháp, quy trình, kỹ năng, bí quyết, công cụ, phương tiện dùng để biến đổi các nguồn

2 Nguồn gốc và đặc điểm.

Cũng như cách mạng công nghiệp ở thế kỉ XVII – XIX, cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật ngày nay diễn ra là do những đòi hỏi của cuộc sống, của sản xuất nhằm đáp ứng nhu cầu vật chất tinh thần ngày càng cao của con người, nhất trong tình hình bùng nổ dân số thế giới và sự vơi cạn nghiêm trọng nguồn tài nguyên thiên nhiên, đặt biệt từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai

Đặc điểm lớn nhất của cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật

ngày nay là khoa học trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp

Khác với cách mạng công nghiệp thế kỉ XVIII, trong cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật hiện đại, mọi phát minh kỹ thuật đều bắt nguồn từ nghiên cứu khoa học Khoa học gắn liền với kỹ thuật, khoa học đi trước mở đường cho kỹ thuật Đến lượt mình, kỹ thuật lại đi trước mở đường cho sản xuất Khoa học đã

Cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật ngày nay đã phát triển qua hai giai đoạn: giai đoạn đầu từ những năm 40 đến nữa những năm 70 của thế kỉ XX ; giai đoạn thứ hai từ sau cuộc khủng hoảng năng lượng năm 1973 đến nay Trong giai

đoạn sau, cuộc cách mạng chủ yếu diễn ra về công nghệ với

sự ra đời của thế hệ máy tính điện tử mới (thế hệ thứ ba), về vật liệu mới, về những dạng năng lượng mới và công nghệ sinh học, phát triển tin học Cuộc cách mạng công nghệ trỡ thành cốt lõi của cách mạng khoa học - kỹ thuật nên giai đoạn

thứ hai đã được gọi là cách mạng khoa học – công nghệ

3 Những thành tựu tiêu biểu.

Cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX, một cuộc cách mạng thực sự

đã diễn ra trong ngành vật lí đó là 3 phát minh quan trọng : điện tử (1896), tính phóng xạ (1898) và Thuyết tương đối

Thuyết tương đối Giữa thế kỉ XIX, con người vẫn còn quan niệm nguyên tử là phần tử nhỏ nhất của vật chất không thể phân chia được nữa Nhưng với những phát hiện về tia X, tính phóng xạ, làm người ta phải có những cách nhìn khác Năm

1911, một nhà bác học người Anh là E.Rơdơpho đã tiến hành thí nghiệm bắn phá nguyên tử Thí nghiệm của E.Rơdơpho đã chứng minh nguyên tử không phải đặc mà có rất nhiều khoảng trống Từ kết quả của thí nghiệm đó, học trò của E.Rơdơpho

là Ninxơ Bo đã đưa ra lí thuyết về mẫu hành tinh nguyên tử Theo Ninxơ Bo, các nguyên tử có một nhân ở giữa, xung quanh có các điện tử chuyển động theo một quĩ đạo nhất định như các hành tinh chuyển động quanh Mặt Trời Một sự tương đồng giữa thế giới vi mô với thế giới vĩ mô

Ứng dụng đồng vị

phóng xạ

Năm 1932, con người còn phát hiện ra hạt nhân nguyên tử cũng chưa phải là thành phần nhỏ nhất của vật chất Hạt nhân nguyên tử còn gồm có prôtôn và nơtrôn Năm 1934, Phêđơric

và Iren Quyri (con rể và con gái của nhà bác học Mari Quyri)

đã phát hiện ra hiện tượng phóng xạ nhân tạo và chất đồng vị phóng xạ Năm 1938-1939, các nhà bác học Ôttô Han, Lida Metne (Đức), Enricô Phecmi (Ialia) và Giôliô Quyri (Pháp) đã cùng phát hiện ra hiện tượng phản ứng dây chuyền phá vỡ hạt nhân urani

Từ đó, năm 1942 Enricô Phecmi đã xây dựng được lò phản ứng hạt nhân đầu tiên trên thế giới ngay dưới khán đài sân vận động của trường đại học Sicagô Thuyết tương đối của Anbe Anhxtanh đã làm một cuộc cách mạng thực sự của vật lí hiện đại Khi mới được công bố, nhiều người cho đây là một lí thuyết điên khùng Ngay cả một số nhà bác học lớn tuổi thời đó cũng không hiểu nổi lí thuyết của Anhxtanh.

Anhxtanh

Lò phản ứng hạt nhân

Cuộc cách mạng khoa học công nghệ đã đạt được những thành tựu kì diệu trong mọi ngành khoa học cơ bản và trong mọi lĩnh vực của cuộc sống, rõ nét nhất là trong các ngành điện tử-tin học, năng lượng mới, vật liệu mới, công nghệ sinh học, kĩ thuật lade, khoa học vũ trụ Máy tính và rôbôt là những sản phẩm tiêu biểu của công nghệ điện tử-tin học

Dây chuyền sản xuất ô tô được Vận hành với những cánh tay Rô-bốtMáy vi tính

Từ những chiếc máy vi tính (computer) đầu tiên ra đời vào năm

1946 đến nay, máy tính đã trải qua bốn thế hệ Từ những chiếc máy tính điện tử đầu tiên sử dụng bóng đèn điện tử chân

không, rồi chất bán dẫn, vi mạch (mạch tích hợp IC - Integrated Circuit), vi mạch với độ tích hợp cao

Từ máy tính điện tử dẫn tới sự kết nối Internet, tạo ra mạng thông tin toàn cầu với khả năng trao đổi thông tin cực nhanh, giá rẻ Đội ngũ rôbôt công nghiệp ngày càng đông đảo, thông minh hơn và lĩnh vực tham gia hoạt động đang ngày càng mở rộng Nhiều loại vật liệu mới ra đời trong hoàn cảnh vật liệu thiên nhiên ngày càng vơi cạn dần Những loại vật liệu mới này còn có những tính năng hơn hẳn vật liệu tự nhiên như siêu bền, siêu cứng, siêu nhẹ Tên các loại vật liệu mới như composit, polyme, silic, sợi cáp quang ngày càng trở nên phổ biến Nhiều loại năng lượng mới đã được con người sử dụng để biến thành điện năng như năng lượng nguyên tử, năng lượng Mặt Trời, năng lượng gió

NĂNG LƯỢNG GIÓ NĂNG LƯỢNG NƯỚC

Tia lade (laser) mới được phát minh ra từ những năm 60 của thế kỉ XX nhưng đến nay đã được áp dụng trong nhiều lĩnh vực, từ quân sự, thiên văn, y học, công nghệ in, thông tin liên lạc Công nghệ sinh học đã đạt được nhiều thành tựu đáng kinh ngạc, thậm chí đáng sợ Công nghệ sinh học tập trung vào bốn lĩnh vực : công nghệ gien, công nghệ tế bào, công nghệ vi sinh, công nghệ enzim Nhờ công nghệ sinh học, người ta đã tạo ra nhiều giống cây, con mới với những đặc tính ưu điểm khác hẳn các giống trong tự nhiên; nhiều loại dược phẩm mới ra đời, nhiều loại chất xúc tác mới xuất hiện

Máy khắc Laser

Pháo hoa Laser

Sự kiện gây chấn động lớn trong dư luận thế giới là tháng 3 –

1997, các nhà khoa học đã tạo ra được côn cừu Đôli bằng

phương pháp sinh sản vô tính từ một tế bào lấy từ tuyến vú của một con cừu đang có thai Tháng 6 – 2000, sau 10 năm hợp tác nghiên cứu, các nhà khoa học của các nước Anh, Pháp, Mỹ, Đức, Nhật Bản và Trung Quốc đã công bố “Bản đồ

gen người” Đến tháng 4 – 2003, “Bản đồ gen người” mới

được giải mã hoàn chỉnh

Giáo sư Lan wilmut và chú cừu Dolly Bản đồ gien người

 Hạn chế.

Tuy nhiên, cuộc cách mạng khoa học – công nghệ cũng gây nên hậu quả tiêu cực (chủ yếu do chính con ngưởi tạo nên) như tình trạng ô nhiễm môi trường trên hành tinh cũng như trong vũ trụ, hiện tượng Trái Đất nóng dần lên, những tai nạn lao động và giao thông, các loại dịch bệnh mới v.v… và nhất là việc chế tạo những loại vũ khí hiện đại có sức công phá và huỷ diệt khủng khiếp, có thể tiêu diệt nhiều lần sự sống trên hành tinh

Chiến tranh Bom nguyên tử

Thảm họa nguyên tử

II VĂN MINH HÓA XÃ HỘI LOÀI NGƯỜI

Khái niệm

Định nghĩa: Văn minh hóa là trạng thái tiến bộ về cả hai

mặt vật chất và tinh thần của xã hội loài người, tức là trạng thái phát triển cao của nền văn hóa Văn minh hóa là trình

độ văn hóa cho phép con người sáng tạo, tìm hiểu thế giới xung quanh, làm đẹp cuộc sống xung quanh mình (khía cạnh hành vi)

– Những thành tựu của văn minh hóa.

- Ban đầu chữ được đánh dấu bằng chữ tượng hình

 được cách điệu ( lưu truyền sau) Nếu không có sự lưu truyền thì không có sự phát triển xã hội

2.2 Văn học.

- Chủ yếu nói tới Văn học viết, còn văn học dân gian ít được đề cập Chỉ có văn học viết mới tạo ra các thể loại của văn học

 Là biểu hiện quan trọng của nền văn minh

2.4 Khoa học kỹ thuật.

- Trong lao động, con người tổng kết những kinh nghiệm mang tính chất chung, đúc rút ra các nguyên lý và ứng dụng nó vào quá trình lao động sản xuất, phục vụ cuộc sống Khoa học kỹ thuật được coi là yếu tố quan trọng của văn minh, thể hiện trí tuệ con nguời.Khoa học chính là biện pháp giúp con nguời thích ứng, cải tạo tự nhiên và chính bản thân mình  Khoa học – kỹ thuật

- Đẹp là sự hài hòa giữa cái chủ quan và khách quan.

MÚA HỒ THIÊN NGA

III CÁCH MẠNG KHOA HỌC KỸ THUẬT GẮN LIỀN VỚI

SỰ VĂN MINH HÓA XÃ HỘI LOÀI NGƯỜI

Từ khi có loài người đến nay, sự phát triển của con người luôn dựa vào tri thức, vào khả năng sáng tạo, tức là dựa vào khoa học - công nghệ Song ở các thời kỳ khác nhau thì tác động của khoa học - công nghệ ở mức rất khác nhau Ở thời kỳ tiền sử - một thời gian rất dài, con người chủ yếu làm theo bản năng, có ít tri thức, không đủ để có sáng tạo Chuyển sang thời đại văn minh nông nghiệp, con người bắt đầu có những sáng tạo như tạo ra các công cụ trồng trọt (cái cày, cây cuốc) và biết tưới nước, tuy nhiên cũng phải mất tới 4000 - 5000 năm sau con người mới bắt đầu có tri thức thật sự, nhận thức được các quy luật khách quan và bước sang một thời đại mới là thời đại công nghiệp, thời đại của những sáng tạo kỹ thuật lớn lao

Trong thời gian gần đây, đặc biệt là những năm 80 và nhất

là những năm 90 này khoa học - công nghệ phát triển với tốc độ phi thường Trước đây, khoa học với công nghệ còn tách riêng, nói khoa học là nói phần kiến thức, phần con người hiểu biết các qui luật khách quan, khám phá (phát minh) ra những điều chưa biết, là cái đã có trong tự nhiên nhưng con người chưa biết Còn công nghệ là sự hiểu biết mới, được sử dụng vào hoạt động lao động, làm ra của cải,

là cái chưa có, do vậy nói sáng tạo ra công nghệ, là sáng chế ra những cái mới Trong một thời gian rất dài, khoa học, công nghệ hay còn gọi là kỹ thuật, và sản xuất là ba lĩnh vực tách rời nhau Bất cứ sản phẩm mới nào ra đời cũng phải theo con đường từ khoa học đến công nghệ rồi mới ra sản xuất

Song gần đây tạo các công nghệ mới chỉ mất vài năm Và

có nhiều cái còn nhanh hơn; khoa học trực tiếp chuyển thành công nghệ và sản xuất Ðiều Mác nói: khoa học phát triển tới một lúc nào đó sẽ trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp, và khoa học trực tiếp làm ra sản phẩm, đã trở thành hiện thực Nó thể hiện rất rõ trong các ngành công nghệ cao Có thể nói rằng cuộc cách mạng khoa học mới hay còn gọi là "cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại" bắt đầu từ những năm 50, sau Ðại chiến thế giới lần thứ hai, có đặc điểm là phát triển rất mạnh mẽ, khoa học gắn liền với công nghệ (trước kia ta gọi là kỹ thuật)

Kỹ thuật gắn với khoa học làm một Bên cạnh khái niệm

"cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại", còn có khái niệm "cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ ba" (Cách gọi này xuất phát từ khía cạnh công nghiệp) Xét khía

IV THÀNH TỰU KHOA HỌC CÔNG NGHỆ CỦA VIỆT NAM.

1 Giàn khoan tự nâng 90m nước

Đây là giàn khoan đầu tiên của Việt Nam có thể đạt tới độ sâu 90m nước, thuộc sở hữu của Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam (PVN) Ở Việt Nam, dự án cơ khí này được tài trợ nhiều nhất Sau khi dự án được lắp đặt thành công trên biển, Việt Nam có thể tự hào là quốc gia sở hữu giàn khoan có chất lượng nằm trong top 3 khu vực châu Á và top 10 trên thế giới

Giàn khoan tự nâng 90m nước của Tập đoàn PVN

2 Lò phản ứng hạt nhân Đà Lạt tái

hoạt động

Lò phản ứng hạt nhân Đà Lạt đã hoạt

động 3 lần trong nửa thế kỷ vừa qua,

một lần vào năm 1963, một lần vào năm

1984, và lần gần đây nhất là vào năm

2011 Lần hoạt động thứ ba này diễn ra

vào ngày 30/10/2011, đánh dấu một cột

mốc quan trọng trong lịch sử phát triển

của lò phản ứng hạt nhân Đà Lạt Điều

này một lần nữa đã chứng minh rằng

Việt Nam có khả năng cung cấp một

nguồn năng lượng nguyên tử ổn định; nó

cũng đánh dấu một bước phát triển trong

việc sản xuất năng lượng trong nước nói

Lò phản ứng hạt nhân

Đà Lạt

3 Máy soi cắt lớp điện toán

trong công nghiệp

Cũng là một loại máy chụp X

quang, nhưng thay vì chỉ phát ra

một tín hiệu của tia X đến với vật

thể được chụp, máy soi cắt lớp

điện toán sẽ phát ra nhiều tia X

cùng một lúc từ những góc độ

khác nhau Máy được các nhà

khoa học của Viện Năng lượng

nguyên tử Việt Nam (Vietnam

Atomic Energy Commission,

VAEC) thiết kế và sản xuất Cơ

quan Năng lượng Nguyên tử

Quốc tế (The International

Atomic Energy Agency, IAEA) đã

đặt mua 6 chiếc máy nói trên

Lắp ráp máy CT để bàn giao

cho IAEA (ảnh MC)