Đề cương môn học Luật biển quốc tế

Luật biển quốc tế là môn học cung cấp cho người học những kiến thức cơ bản về cách xác định và quy chế pháp lí của các vùng biển. Môn học đồng thời cung cấp kiến thức về hợp tác khai thác chung, về vấn đề phân định biển giữa các quốc gia có bờ biển đối diện hoặc tiếp liền; giúp người học nắm bắt được cơ chế giải quyết tranh chấp theo quy định của Công ước Liên hợp quốc năm 1982 về luật biển và thực tiễn giải quyết tranh chấp trên biển giữa Việt Nam với các nước trong khu vực.

Trang 1

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA PHÁP LUẬT QUỐC TẾ

BỘ MÔN CÔNG PHÁP QUỐC TẾ

HÀ NỘI - 2015

Trang 2

BẢNG TỪ VIẾT TẮT

BT Bài tập

CAND Công an nhân dân

GV Giảng viên KTĐG Kiểm tra đánh giáLVN Làm việc nhóm

NC Nghiên cứu

TC Tín chỉ

Trang 3

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA PHÁP LUẬT QUỐC TẾ

BỘ MÔN CÔNG PHÁP QUỐC TẾ

Hệ đào tạo: Cử nhân ngành luật học (chính quy)

Tên môn học: Luật biển quốc tế

Số tín chỉ: 03

Loại môn học: Tự chọn

1 THÔNG TIN VỀ GIẢNG VIÊN

1 TS Nguyễn Toàn Thắng - GV, Trưởng Bộ môn

2 TS Nguyễn Thị Kim Ngân - GVC, Phó trưởng Khoa

3 ThS Nguyễn Thị Hồng Yến - GV, Phó trưởng Bộ môn

4 ThS Lê Thị Anh Đào - GV

5 ThS Mạc Thị Hoài Thương - GV

6 ThS Phạm Hồng Hạnh - GV

7 ThS Hà Thanh Hoà - GV

Văn phòng Bộ môn

Phòng A310, nhà A - Trường Đại học Luật Hà Nội

Số 87, đường Nguyễn Chí Thanh, Đống Đa, Hà Nội

Điện thoại: 04.38352631

Email: luatbienquocte@mail.com

Giờ làm việc: 8h00 - 17h00 hàng ngày (trừ chủ nhật và ngày nghỉ lễ)

2 MÔN HỌC TIÊN QUYẾT

Công pháp quốc tế

3 TÓM TẮT NỘI DUNG MÔN HỌC

Luật biển quốc tế là môn học cung cấp cho người học những kiếnthức cơ bản về cách xác định và quy chế pháp lí của các vùng biển.Môn học đồng thời cung cấp kiến thức về hợp tác khai thác chung, về

Trang 4

vấn đề phân định biển giữa các quốc gia có bờ biển đối diện hoặc tiếpliền; giúp người học nắm bắt được cơ chế giải quyết tranh chấp theoquy định của Công ước Liên hợp quốc năm 1982 về luật biển và thựctiễn giải quyết tranh chấp trên biển giữa Việt Nam với các nước trongkhu vực.

Môn học gồm 5 nhóm vấn đề chính sau:

1) Các vấn đề lí luận chung về luật biển quốc tế;

2) Xác định đường cơ sở trong luật biển quốc tế

3) Các vùng biển trong luật biển quốc tế;

4) Vấn đề phân định biển;

5) Vấn đề khai thác chung trong luật biển quốc tế;

6) Cơ chế giải quyết tranh chấp theo quy định của Công ước Liênhợp quốc năm 1982 về luật biển

4 NỘI DUNG CHI TIẾT CỦA MÔN HỌC

Vấn đề 1 Các vấn đề lí luận chung về luật biển quốc tế

1.1 Khái niệm luật biển quốc tế

1.2 Khái quát quá trình hình thành, phát triển của luật biển quốc tế 1.3 Nguồn của luật biển quốc tế

1.4 Các nguyên tắc của luật biển quốc tế

Vấn đề 2 Xác định đường cơ sở trong luật biển quốc tế

2.1 Phương pháp đường cơ sở thông thường

2.2 Phương pháp đường cơ sở thẳng

2.3 Xác định đường cơ sở trong những hoàn cảnh đặc biệt

2.4 Thực tiễn xác định đường cơ sở

Vấn đề 3 Các vùng biển trong luật biển quốc tế

3.1 Các vùng biển thuộc chủ quyền quốc gia

3.1.1 Nội thuỷ

3.1.2 Lãnh hải

3.2 Các vùng biển thuộc quyền chủ quyền quốc gia

3.2.1 Vùng tiếp giáp lãnh hải

Trang 5

Vấn đề 4 Phân định biển trong luật biển quốc tế

4.1 Khái niệm phân định biển

4.2 Phân định lãnh hải

4.3 Phân định thềm lục địa và vùng đặc quyền kinh tế

4.4 Thực tiễn phân định biển giữa Việt Nam với các nước trong khuvực

Vấn đề 5 Khai thác chung trong luật biển quốc tế

5.1 Khái niệm khai thác chung

5.2 Cơ sở kí kết thoả thuận khai thác chung

5.3 Vai trò của khai thác chung

5.4 Một số mô hình khai thác chung trên thế giới

5.5 Khai thác chung trên biển giữa Việt Nam với các nước trong khuvực

Vấn đề 6 Cơ chế giải quyết tranh chấp theo quy định của Công ước Liên hợp quốc năm 1982 về luật biển

6.1 Khái niệm

6.2 Trình tự, thủ tục chung về giải quyết tranh chấp

6.3 Các thiết chế giải quyết tranh chấp

6.3.1 Toà án quốc tế về luật biển

6.3.2 Trọng tài và trọng tài đặc biệt

Trang 6

5 MỤC TIÊU CHUNG CỦA MÔN HỌC

5.1 Mục tiêu nhận thức

* Về kiến thức

1 Hiểu được khái niệm, đặc điểm của luật biển quốc tế;

2 Trình bày được quá trình hình thành và phát triển của luật biểnquốc tế;

3 Hiểu được nội dung các loại nguồn luật của luật biển quốc tế;

4 Xác định được các vùng biển theo quy định của Công ước Liênhợp quốc năm 1982 về luật biển;

5 Nắm được những vấn đề pháp lí cơ bản về phân định biển;

6 Nắm được những vấn đề pháp lí cơ bản về khai thác chung trên biển;

7 Hiểu được cơ chế giải quyết tranh chấp theo quy định của Công ướcLiên hợp quốc năm 1982 về luật biển

5.2 Các mục tiêu khác

1 Góp phần phát triển kĩ năng cộng tác, LVN;

2 Góp phần phát triển kĩ năng tư duy sáng tạo, khám phá tìm tòi;

3 Góp phần trau dồi, phát triển năng lực đánh giá;

4 Góp phần rèn kĩ năng lập kế hoạch, tổ chức, quản lí, theo dõi kiểm tra

việc thực hiện chương trình học tập

Trang 7

6 MỤC TIÊU NHẬN THỨC CHI TIẾT

1A2 Nêu được đặc

điểm của luật biển

1A4 Nêu được các

loại nguồn của luật

biển quốc tế

1A5 Nêu được các

nguyên tắc của luật

1B3 Phân tích được

nội dung, vai trò củađiều ước quốc tế vàtập quán quốc tế vớitính chất là nguồn cơbản của luật biểnquốc tế

vai trò của nguồn bổtrợ, đặc biệt là vai tròcủa phán quyết củacác cơ quan tài phánquốc tế đối với quátrình hình thành, pháttriển của luật biểnquốc tế

nội dung các nguyêntắc của luật biển quốctế

1C1 Đánh giá

được sự hoànthiện của luậtbiển quốc tế quacác hội nghị phápđiển hoá luật biểnquốc tế

1C2 Bình luận

về mối quan hệgiữa các loạinguồn của luậtbiển quốc tế

được vai trò củacác nguyên tắctrong việc hìnhthành các vùngbiển trong luậtbiển quốc tế

Trang 8

theo quy định của

Công ước luật biển

các điều kiện xácđịnh đường cơ sởthông thường vàđường cơ sở thẳng

2C1 Đánh giá

được những ưu,nhược điểm củacác phương phápxác định đường

cơ sở

2C2 Đánh giá,

bình luận đượcthực tiễn xác địnhđường cơ sở của

một số quốc gia 3.

lãnh hải theo quy

định của Công ước

luật biển năm 1982

3A3. Nêu được

các vùng biển

thuộc quyền chủ

quyền của quốc

gia theo quy định

của Công ước luật

3B2 Phân biệt được

sự khác biệt về tínhchất chủ quyền vàquy chế pháp lí củavùng lãnh hải so vớivùng nội thuỷ

3B3 Phân biệtđược khái niệm “chủquyền” và khái niệm

“quyền chủ quyền”

quy chế pháp lí củavùng đặc quyền kinh

tế theo quy định củaCông ước luật biểnnăm 1982

3B5 So sánh, phân

3C1 Đánh giá

được các quyđịnh của phápluật Việt Nam vềxác định quy chếpháp lí vùng nộithuỷ so với cácquy định củaCông ước luậtbiển năm 1982

3C2. Bình luậnđược quy chếpháp lí vùng lãnhhải của Việt Nam

3C3. Bình luậnđược về quy chếpháp lí và thựctiễn thực hiệnquyền chủ quyềncủa Việt Nam

Trang 9

định và quy chế

pháp lí của vùng

tiếp giáp lãnh hải

năm 1982

khái niệm, cách xác

định vùng đặc

quyền kinh tế theo

quy định của Công

ước luật biển năm

quốc tế theo quy

định của Công ước

luật biển năm 1982

cách xác định và

quy chế pháp lí của

phần “Vùng” theo

tích được các cáchxác định ranh giớingoài của thềm lụcđịa theo quy định củaCông ước luật biểnnăm 1982 và theoquy định của Côngước Giơ-ne-vơ năm

1958 về thềm lục địa

3B6. So sánh, phântích được những điểmtương đồng và khác biệtgiữa vùng đặc quyềnkinh tế và vùng thềmlục địa

các quyền tự do truyềnthống của tàu thuyềntrong vùng biển quốctế

các quyền và nghĩa

vụ khai thác chungcủa cộng đồng quốc

tế trong phần Vùng

3B9 Phân tích

được các nội dungliên quan đến quychế pháp lí vùngnước quần đảo

3B10 Phân tích

được các nội dung

trong vùng đặcquyền kinh tế

3C4. Bình luậnđược về cách xácđịnh và quy chếpháp lí vùng thềmlục địa của ViệtNam

3C5. Phân biệt

và lí giải được sựkhác biệt về nộidung giữa quyền

đi qua không gâyhại trong lãnh hảivới quyền đi quavùng nước quyềnđảo và quyền quácảnh

3C6. So sánhđược những điểmtương đồng vàkhác biệt trongcách xác địnhđường cơ thẳngcủa quốc gia venbiển với đường

cơ sở quần đảo

3C7. Chứngminh được quátrình xây dựng,hoàn thiện các

Trang 10

3A10 Nêu được

khái niệm, phân

loại eo biển quốc

tế

liên quan đến quychế pháp lí của eobiển quốc tế

ảnh hưởng của nguyêntắc tự do biển cả vànguyên tắc đất thốngtrị biển đến việc xácđịnh và quy chế pháp

lí các vùng biển theoquy định của Côngước luật biển năm 1982

quy định về cáchxác định và quychế pháp lí củacác vùng biển thểhiện rõ sự dunghòa về lợi ích vàbình đẳng giữacác quốc gia

4A1 Nêu được

khái niệm, điều

kiện và các nguyên

tắc phân định biển

trong luật biển

quốc tế

nội dung phân định

lãnh hải giữa các

quốc gia có bờ biển

đối diện hoặc tiếp

liền

nội dung phân định

vùng đặc quyền

kinh tế và thềm lục

địa giữa các quốc

gia có bờ biển đối

diện hoặc tiếp liền

4B1 So sánh được

các quy định về phânđịnh lãnh hải củaCông ước Giơ-ne-vơnăm 1958 về lãnh hải

và Công ước luậtbiển năm 1982

nội dung các quyđịnh của Công ướcluật biển năm 1982

về phân định vùngđặc quyền kinh tế vàthềm lục địa

các quy định về phânđịnh thềm lục địa củaCông ước Giơ-ne-vơnăm 1958 về thềmlục địa và Công ước

được thực tiễn ápdụng các quyđịnh của Côngước luật biểnnăm 1982 vềphân định biển

4C2. Bình luậnđược thực tiễnphân định cácvùng biển thuộcchủ quyền giữaViệt Nam với cácnước

4C3. Bình luậnđược thực tiễnphân định cácvùng biển thuộcquyền chủ quyềngiữa Việt Nam

Trang 11

luật biển năm 1982.

nội dung một số hiệpđịnh khai thác chunggiữa Việt Nam vàcác nước láng giềng

5C1 Đánh giá

được ý nghĩa vàvai trò của oạtđộng khai thácchung trong việcgiải quyết cáctranh chấp biển

5C2 Đánh giá

được hiệu quả củaviệc hợp tác khaithác chung trongcác vùng biển chồnglấn giữa Việt Namvới các nước trongkhu vực

Công ước Luật

biển năm 1982

6A2 Trình bày

6B1 Phân tích

được trình tự, thủ tụcgiải quyết tranh chấptheo quy định củaCông ước luật biểnnăm 1982

những điểm tươngđồng và khác biệt

6C1 Đánh giá

hiệu quả hoạtđộng của toà ánluật biển từ khithành lập đếnnay

6C2 Đưa ra

quan điểm cánhân về các cách

Trang 12

năm 1982

giữa toàn án luật biển

và toà án công lí quốc

tế của Liên hợp quốc

vai trò của toà án luậtbiển trong việc giảiquyết các tranh chấpliên quan

thức có thể được

áp dụng để giảiquyết các tranhchấp biển củaViệt nam với cácnước

Trang 13

4 Đại học quốc gia Hà Nội, Chính sách pháp luật biển của Việt Nam

và chiến lược phát triển bền vững, Nxb Tư pháp, Hà Nội, 2006.

5 Trung tâm luật biển và hàng hải quốc tế, Đại học quốc gia Hà

Nội, Hợp tác khai thác chung trong luật biển quốc tế, Nxb Tư

pháp, Hà Nội, 2009

6 Bộ ngoại giao, Uỷ ban biên giới quốc gia, Giới thiệu một số vấn đề

cơ bản về luật biển Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2004.

* Điều ước quốc tế và văn bản quy phạm pháp luật

1 Công ước Giơnevơ năm 1958 về lãnh hải và tiếp giáp lãnh hải (cóhiệu lực ngày 10/6/1964 với 48 quốc gia thành viên)

2 Công ước Giơnevơ năm 1958 về biển cả (có hiệu lực ngày30/9/1962 với 59 quốc gia thành viên)

3 Công ước Giơnevơ năm 1958 về đánh cá và bảo tồn tài nguyênsinh vật của biển cả (có hiệu lực ngày 20/3/1966 với 36 quốc giathành viên)

4 Công ước Giơnevơ năm 1958 về thềm lục địa (có hiệu lực ngày10/6/1964 với 54 quốc gia thành viên)

5 Công ước của Liên hợp quốc về luật biển năm 1982

Trang 14

7 Bản ghi nhớ Việt Nam - Malaysia về thiết lập chế độ khai thácchung ở vùng chồng lấn năm 1992.

8 Hiệp định về vùng nước lịch sử chung giữa Việt Nam Campuchia năm 1982

-9 Hiệp định phân định lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lụcđịa giữa Việt Nam - Trung Quốc năm 2000

10 Hiệp định và nghị định thư bổ sung về hợp tác nghề cá trongvịnh Bắc Bộ giữa Việt Nam - Trung Quốc năm 2004

11 Hiệp định phân định biển Việt Nam - Thái Lan năm 1997

12 Hiệp định phân định Thềm lục địa giữa Việt Nam - Indonesianăm 2003

13 Tuyên bố về ứng xử giữa các bên ở Biển Đông (DOC) năm 2002

14 Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992

15 Luật biên giới Việt Nam năm 2003

16 Bộ luật hàng hải Việt Nam năm 2005

17 Luật tài nguyên nước năm 1998

18 Luật biển Việt Nam năm 2012

19 Tuyên bố của Chính phủ nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa ViệtNam về lãnh hải, vùng tiếp giáp, vùng đặc quyền kinh tế và thềmlục địa của Việt Nam (12/5/1977)

20 Tuyên bố của Chính phủ nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa ViệtNam về đường cơ sở dùng để tính chiều rộng lãnh hải Việt Nam(12/11/1982)

21 Nghị định của Chính phủ số 30/CP ngày 29/01/1980 về Quy chếcủa tàu thuyền nước ngoài hoạt động trong các vùng biển Việt Nam

22 Nghị định của Chính phủ số 55/CP ngày 01/10/1996 về hoạtđộng của tàu quân sự nước ngoài vào thăm nước Cộng hoà xã hộichủ nghĩa Việt Nam

23 Nghị định của Chính phủ số 36/1999/NĐ-CP ngày 9/6/1999 quyđịnh về xử phạt vi phạm hành chính trong vùng lãnh hải, vùngtiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa củanước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam

24 Thông tư liên tịch của Bộ quốc phòng và Bộ giao thông vận tải

số 156/2002/TTLT-BQP-BGTVT ngày 21/10/2002 hướng dẫn

Trang 15

phối hợp quản lí nhà nước giữa Bộ quốc phòng và Bộ giao thôngvận tải về hoạt động của lực lượng cảnh sát biển và việc phối hợphoạt động giữa lực lượng cảnh sát biển với các lực lượng có liênquan thuộc Bộ giao thông vận tải trên các vùng biển và thềm lụcđịa của Việt Nam.

C TÀI LIỆU THAM KHẢO LỰA CHỌN

* Sách, đề tài khoa học và kỉ yếu hội thảo

1 Nguyễn Trường Giang, Luật đánh cá trên biển quốc tế, Nxb.

Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2010

2 Vấn đề phân định biển trong luật quốc tế và thực tiễn phân định biển giữa Việt Nam với các nước trong khu vực, Đề tài nghiên

cứu khoa học cấp cơ sở, 2012

3 Công ước luật biển năm 1982 và pháp luật Việt Nam - Cơ sở pháp lí bảo vệ chủ quyền và quyền chủ quyền trên các vùng biển Việt Nam, Kỉ yếu hội thảo khoa học, 2012.

* Bài tạp chí

1 Nguyễn Hồng Thao, “Luật các vùng biển Việt Nam - Công cụ

thực hiện chính sách biển trong tình hình mới”, Tạp chí nghiên cứu lập pháp, số 06/2009.

2 Nguyễn Bá Diến, “Các vùng khai thác chung trong luật quốc tế

hiện đại”, Tạp chí khoa học Đại học quốc gia Hà Nội, Kinh

Trang 16

- Định nghĩa và đặc điểmcủa luật biển quốc tế.

Trang 17

- Quá trình hình thành,phát triển của luật biểnquốc tế.

- Các loại nguồn của luậtbiển quốc tế

- Nội dung các nguyêntắc của luật biển quốc tế

- 86

- Những điều cần biết vềluật biển, Nguyễn HồngThao, Nxb CAND, HàNội, 1997, tr 21 - 23

Phương pháp đường cơ

sở thông thường, phươngpháp đường cơ sở thẳng

- Các trường hợp đặcbiệt của phương phápđường cơ sở thẳng

* Đọc:

- Luật biển quốc tế hiện đại,Trường Đại học Luật HàNội, Nxb Lao động-xã hội,

1997, tr 38 - 41; 45 - 88.Seminar

Định dạng
Số trang	27
Dung lượng	297 KB