sinh học 10 bài 19 dến 33

Mục tiêu bài dạy: - Học sinh phải nêu được chu kỳ tế bào, mô tả được các giai đoạn khác nhau của chu kỳ tế bào... - Trình bày được các kỳ của nguyên phân và ý nghĩa của quá trình nguyên

Trang 1

Ngày soạn: 05/09/2008

Thực hành: MỘT SỐ THÍ NGHIỆM VỀ ENZIM

I Mục tiêu bài dạy:

- Học sinh phải biết cách bố trí thí nghiệm và tự đánh giá được mức độ ảnh hưởngcủa các yểu tố môi trường lên hoạt tính của enzim catalaza

- Tự tiến hành được thí nghiệm theo quy trình đã cho trong sách giáo khoa

II Phương tiện dạy học:

a Mẫu vật: 1 vài củ khoai tây sống và khoai tây đã luộc chín.

b.Dụng cụ và hoá chất:

- Dao, ống nhỏ giọt, dung dịch H2O2 , nước đá

III Tiến trình tổ chức dạy học

1 Ổn định tổ chức:

- Kiểm tra sĩ số - chuẩn bị bài của học sinh

2 Kiểm tra bài cũ:

- Hãy nêu các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt tính của enzim

3 Giảng bài mới:

1) Nội dung và cách tiến hành:

- Chia thành nhóm( mỗi nhóm tương ứng với 1 bàn)

- Mỗi nhóm làm cả 3 thí nghiệm với khoai tây như sách giáo khoa hướng dẫn

2)Thu hoạch:

- Mỗi nhóm viết tường trình thí nghiệm và trả lời các câu hỏi trong sách giáo khoa

*Chú ý: - Trong khoai tây sống có enzim catalaza Cơ chất tác động của enzim catalaza

là H2O2 và phân huỷ nó thành H2O và O2

4.Củng cố:

- Yếu tố nào ảnh hưởng đến hoạt tính của enzim trong các thí nghiệm trên làm kết quảcác thí nghiệm khác nhau

5.Rút kinh nghiệm giờ dạy:

- Có thể làm thí nghiệm về vai trò của enzim Ptialin trong nước bột với tinh bột

Tiết 20

Bài 18:CHU KỲ TẾ BÀO VÀ QUÁ TRÌNH NGUYÊN PHÂN

- Học sinh phải nêu được chu kỳ tế bào, mô tả được các giai đoạn khác nhau của chu

kỳ tế bào

Trang 2

- Trình bày được các kỳ của nguyên phân và ý nghĩa của quá trình nguyên phân.

- Nêu dược quá trình phân bào được điều khiển như thế nào và những rối loạn trongquá trình điều hoà phân bào sẽ gây nên những hậu quả gì?

- Tranh vẽ hình 18.1 và 18.2 SGK

- Phiếu học tập.(Máy chiếu projector và giáo án điện tử)

- Quang hợp gồm mấy pha?Nêu đặc điểm của mỗi pha

Hoạt động của thầy & trò Nội dung

Hoạt động1:Tìm hiểu về chu

kì tế bào

Cho hs quan sát tranh hình sgk

* Em hãy nêu khái niệm về

chu kỳ tế bào?

* Chu kỳ tế bào được chia

thành các giai đoạn nào?

* Em hãy nêu đặc điểm các

pha trong kỳ trung gian

* Hoàn thành phiếu học tập

* thời gian chu kì tế bào khác

nhau ở từng loại tế bào và loài:

* điêu gì sẽ xảy ra nếu điều

hoà chu kì tế bào bị trục trặc

I Chu kỳ tế bào:

1) Khái niệm:

- Chu kỳ tế bào là khoảng thời gian giữa 2 lầnphân bào( gồm kỳ trung gian và quá trình nguyênphân )

2) đặc điểm của chu kì tế bào

Kỳ trung gian nguyên phân

thời gian Dài,chiếm gần

hết thời gianchu kì

- ngắn

đặc điểm * 3 pha

-Pha G1 tế bàotổng hợp cácchất cho sinhtrưởng của tếbào

- Pha S ADN

và trung tửnhân đôi

- Pha G2 tổnghợp các yếu tốcho phân bào

*2 giai đoạn

- phân chianhân gồm 4 kì:

- phân chia tếbào chất

2) Điều hoà chu kỳ tế bào:

Trang 3

Hoạt độn g 2Tìm hiểu về quá

Tranh hình 18.2

* Em hãy nêu cá giai đoạn

trong nguyên phân và đặc

điểm của mỗi giai đoạn

* Hoàn thành phiếu học tập

*NST sau khi nhân đôi ko tách

nhau ra mà dính nhau ở t âm

đông có lợi ích gì ? giúp phân

chia đồng đếu vcdt)

*tại sao NST phai co xoắn tới

mức cực đại rồi mới phân chia

các nhiễm sắc tử ( tránh bị rối

* do đâu NP tạo 2 tế bào con

có bộ NST giống hệt tế bào mẹ

* Sự phân chia tế bào chất

diễn ra như thế nào? So sánh

giữa tế bào động vật và tế bào

thực vật?

Hoạt độn g 3 : tìm hiểu ý

nghĩa của nguyên phân

* Nguyên phân có ý nghĩa như

thế nào đối với sinh vật?

* Nếu quá trình phân chia

không bình thường gây nên

những hậu quả gì?

- Trên 1 cơ thể thời gian và tốc độ phân chia tế bào

ở các bộ phận khác nhau là khác nhau đảm bảo sựsinh trưởng, phát triển bình thường của cơ thể

- Nếu các cơ chế điều khiển sự phân bào bị hưhỏng trục trặc cơ thể có thể bị lâm bệnh

II Quá trình nguyên phân:

1) Phân chia nhân:

- Kỳ đầu: các NST kép sau khi nhân đôi ở kỳ

trung gian dần được co xoắn Màng nhân dần tiêubiến, thoi phân bào xuất hiện

- Kỳ giữa: các NST kép co xoắn cực đại và tập

trung thành 1 hàng ở mặt phẳng xích đạo Thoiphân bào được đính ở 2 phía của NST tại tâmđộng

- Kỳ sau: Các NST tách nhau và di chuyển trên

thoi phân bào về 2 cực của tế bào

- Kỳ cuối: NST dãn xoắn dần và màng nhân xuất

hiện

2) Phân chia tế bào chất:

- phân chia tế bào chất diễn ra ở đầu kì cuối

- tế bào chât phân chia dần, tách tế bào mẹ thành 2

tế bào con

- Ở động vật phần giữa tế bào thắt lại chia thành 2

tế bào

- Ở thực vật hình thành vách ngăn phân chia tế

bào thành 2 tế bào mới

III.ý nghĩa của nguyên phân:

- dựa trên cỏ sở của np tiến hành giâm chiết ghép

- ứng dụng nuôi cấy mô đạt hiệu quả

4.Củng cố:

Trang 4

- Câu hỏi và bài tập cuối bài.

- Khối u do ung thư phát triển rất nhanh có phải bệnh về điều hoà phân bào?( tế bàoung thư phân bào liên tục, thời gian phân bào ngắn và có khả năng phát tán tế bào đếncác nơi khác

5.bài tập về nhà

Ngày soạn

Tiết 21 -Bài 19:

GIẢM PHÂN

- Học sinh phải mô tả được đặc điểm các kỳ trong quá trình giảm phân và ý nghĩa củaquá trình giảm phân

- Trình bày được diễn biến chính ở kỳ đầu của giảm phân I

- Nêu được sự khác biệt giữa quá trình giảm phân và nguyên phân

- Tranh vẽ hình 19.1 và 19.2 SGK

- Phiếu học tập.(Máy chiếu projector và giáo án điện tử)

- Chu kỳ tế bào gồm những giai đoạn nào? Đặc điểm của mỗi giai đoạn.Ý nghĩa của

sự điều hoà chu kỳ tế bào

Hoạt động1: tìm hiểu giảm

Trang 5

phân bào giảm nhiễm) giảm

phân?

Tranh hình 19.1

* Em hãy nêu đặc điểm các kỳ

của giảm phân 1 và những

điểm khác so với nguyên phân

Hoàn thành phiếu học tập

NP GP

không nhân đôi và tách nhau

thành NST đơn về mỗi tế bào)

* Tại sao sau khi nhân đôi các

NST lại dính nhau ở tâm động

không tách nhau (giúp phân

chia đồng đều vật chất di

truyền cho tế bào con)

* Tại sao các NST phải co

xoắn cực đại rồi mới phân

tiếp hợp giữa các NST kép trong cặp tương đồng

có thể dẫn đến trao đổi đoạn NST

II Giảm phân 2:

1) Đặc điểm:

- Các NST không nhân đôi mà phân chia gồm các

kỳ tương tự như nguyên phân

- Kết quả: Từ 1 tế bào có 2n NST qua phân chiagiảm phân cho ra 4 tế bào có n NST

2) Sự tạo giao tử:

- Các cơ thể đực( động vật) 4 tế bào cho ra 4 tinh

trùng và đều có khả năng thụ tinh

- Các cơ thể cái( động vật) 4 tế bào cho ra 1 trứng

có khả năng thụ tinh còn 3 thể cực không có khảnăng thụ tinh(tiêu biến)

III Ý nghĩa của giảm phân:

- Sự phân ly độc lập của các NST( và trao đổiđoạn) tạo nên rất nhiều loại giao tử

- Qua thụ tinh tạo ra nhiều tổ hợp gen mới gây nêncác biến dị tổ hợp→ Sinh giới đa dạng và có khảnăng thích nghi cao

- Nguyên phân, giảm phân và thụ tinh góp phần

Trang 6

chia?(NST dễ phân ly và

không bị rối)

duy trì bộ NST đặc trưng cho loài

4.Củng cố:

- Câu hỏi và bài tập cuối bài

- Các loài sinh vật có bộ NST đơn bội n có giảm phân không? (không co quá trìnhgiảm phâm)

- Nếu số lượng NST không phải là 2n mà là 3n thì quá trình giảm phân có gì trụctrặc?( Khi có 3 NST tương đồng thì sự bắt đôi và phân ly của các NST sẽ dẫn đến sựphân chia không đồng đều các NST cho các tế bào con-gây ra đột biến giao tử)

BẢNG SO SÁNH NGUYÊN PHÂN VÀ GIẢM PHÂN

-Bộ NST 2n → 2n kép

-Các NST không nhân đôi dạng kép dính nhau ở tâm động.

-Tơ vô sắc đính 1 bên NST tại tâm động

-Không xảy ra tiếp hợp giữa các NST kép trong cặp tương đồng.

-Tơ vô sắc đính 2 bên NST tại tâm động

- Các NST kép dàn thành

1 hàng trên mặt phẳng xích đạo tế bào

Kỳ sau -Các NST kép tách nhau

thành dạng đơn tháo xoắn

và duỗi dần ra

-Các NST kép không tách nhau và không tháo xoắn

-Các NST tách nhau thành dạng đơn tháo xoắn

Trang 7

Ngày soạn

Tiết 22 - Bài 20:

Thực hành: QUAN SÁT CÁC KỲ :

CỦA NGUYÊN PHÂN TRÊN TIÊU BẢN RỄ HÀNH

- Học sinh phải xác định được các kỳ khác nhau của nguyên phân dưới kính hiển vi

- Vẽ được các tế bào ở các kỳ của nguyên phân quan sát được dưới kính hiển vi

- Rèn luyện kỹ năng quan sát tiêu bản trên kính hiển vi

- Tranh vẽ các kỳ của nguyên phân và tranh hình 20 SGK

- Kính hiển vi quang học có vật kính×10, ×40 và thị kính ×10 hoặc ×15

- Tiêu bản cố định lát cắt dọc rễ hành hoặc các tiêu bản tạm thời

- Hãy nêu các kỳ của phân bào nguyên phân? đặc điểm mỗi kỳ?

I.

Nội dung thực hành:

- Học sinh quan sát tranh về nguyên phân

- Tiến hành như hướng dẫn của sách giáo khoa

II Thu hoạch :

- Yêu cầu vẽ các tế bào quan sát được thấy rõ nhất ở các kỳ khác nhau có chú thích

các kỳ tương ứng với hình vẽ tế bào

- Giải thích tại sao cùng 1 kỳ nào đó của nguyên phân trên tiêu bản lại trông khácnhau?

Trang 8

Chương I: CHUYỂN HOÁ VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG Ở VI SINH VẬT

VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG Ở VI SINH VẬT

- Học sinh phải trình bày được các kiểu dinh dưỡng ở vi sinh vật dựa theo nguồncácbon và năng lượng

- Phân biệt được các kiểu hô hấp và lên men ở vi sinh vật

-Nêu được 3 loại môi trường nuôi cấy cơ bản của vi sinh vật

- Tranh các kiểu chuyển hoá vật chất và năng lượng

- Hãy nêu khái niệm về chuyển hoá vật chất và năng lượng

Hoạt động1: tìm hiểu dinh

* Có các loại môi trường cơ

bản nào? Đặc điểm của mỗi

loại môi trường đó như thế

nào?

+ Các môi trường nuôi cấy vi

sinh vật có thể ở dạng đặc( có

thạch) hoặc lỏng

* Trả lời câu lệnh trang 89

I Khái niệm vi sinh vật:

3.Môi trường và các kiểu dinh dưỡng:

a.Các loại môi trường cơ bản:

-Môi trường tự nhiên gồm các chất tự nhiên

- Môi trường tổng hợp gồm các chất đã biết thànhphần hoá học và số lượng

- Môi trường bán tổng hợp gồm các chất tự nhiên

và các chất hoá học

b.Các kiểu dinh dưỡng:

- Dựa vào nhu cầu về nguồn năng lượng và nguồncacbon chia làm 4 loại :

+ quang tự dưỡng + hoá tự dưỡng

Trang 9

Hoạt động2 :Tìm hiểu

chuyển hoá vật chất ở vi sinh

vật

* Thế nào là hô hấp tế bào ở

sinh vật nhân thực xảy ra ở

đâu? sinh vật nhân sơ xảy ra ở

đâu?

( sinh vật nhân sơ không có ty

thể nên ở xảy ra ở màng sinh

II chuyển hoá vật chất ở VSV

* kh ái ni ệm :

- chuyển hoá vật chất là quá trình sau khi hấp thucác chất dinh dưỡng , nguồn năng lượng.trong tếbào diễn ra các qt sinh hoá biến đổi các chất này

1) Hô hấp:

a Hô hấp hiếu khí:

- Là quá trình ôxy hoá các phân tử hữu cơ, mà chấtnhận êlectron cuối cùng là ôxy phân tử

- Sinh vật nhân thực chuỗi truyền êlectron diễn ra

ở màng trong ty thể còn sinh vật nhân sơ xảy ra ởmàng sinh chất

- Là quá trình chuyển hoá diễn ra trong tế bào chất

mà chất cho và nhận đều là các phân tử hữu cơ

4.Củng cố:

- Phân biệt hô hấp hiếu khí, kỵ khí và lên men?

Ngày soạn

QUÁ TRÌNH TỔNG HỢP :

VÀ PHÂN GIẢI CÁC CHẤT Ở VI SINH VẬT

- Học sinh phải nêu được sơ đồ tổng hợp các chất ở vi sinh vật

- Phân biệt được sự phân giải trong và ngoài tế bào ở vi sinh vật nhờ enzim

Trang 10

- Nêu được 1 số ứng dụng đặc điểm có lợi, hạn chế đặc điểm có hại của quá trìnhtổng hợp và phân giải các chất để phục vụ cho đời sống và bảo vệ môi trường.

- Tranh vẽ sơ đồ về các quá trình tổng hợp axit amin, prôtêin và gạch dưới các axitamin không thay thế mà vi sinh vật có thể tổng hợp được

- Sơ đồ phân giải 1 số chất, lên men lăctic, êtilic

- Có thể chuẩ bị trước tranh vẽ vi khuẩn axêtic, nấm cúc đen, vi khuẩn lam hình sợi xoắn,

nấm men

- Hãy trình bày các kiểu dinh dưỡng của vi sinh vật? So sánh giữa quang tự dưỡng vàhoá tự dưỡng, quang dị dưỡng và hoá dị dưỡng

Hoạt động1: tìm hiểu qúa

trình tổng hợp

*Em hãy nêu thành phần cấu

tạo của prôtêin?

+Vi khuẩn lam hình xoắn

(Spirulina) theo sinh khối khô

prôtêin chiếm tới 60%

*Em hãy nêu thành phần cấu

tạo của lipit?

+ Nấm men rượu prôtêin

chiếm 52,41%,lipit=1,72% và

nhiều vitamin B1 B2, 5 , 6

Hoạt động2.tìm hiểu qúa

trình phân giải

*Trả lời câu lệnh trang 92

-Bình đựng nước thịt quá thừa

nitơ và thiếu cacbon nên axit

amin bị khử → mùi thối

-Bình đựng nước đường có

mùi chua vì thiếu nitơ và quá

dư thừa cacbon nên chúng lên

men tạo axit→ chua)

- Các bazơnitơ + đường 5C( Ribôzơ) và axit

H3PO4 → Nuclêôtit.(nuclêôtit)n→axit nuclêic

II Quá trình phân giải:

1) Phân giải prôtêin và ứng dụng:

- Các vi sinh vật tiết enzim prôtêaza ra môi trườngphân giải prôtêin ở môi trường thành axit amin rồihấp thụ

- Ứng dụng làm tương, nước mắm…

2) Phân giải polisaccarit và ứng dụng:

- Vi sinh vật tiết enzim phân giải ngoại bàopolisaccarit( tinh bột, xenlulôzơ ) thnành cácđường đơn( monosaccarit) rồi hấp thụ

Trang 11

-Thực phẩm đã dùng vi sinh

vật phân giải: tương nước

mắm, nước chấm…

-Do vi sinh vật tiết enzim

prôtêaza phân giải prôtêin của

cá, đậu tương…

- Sử dụng lên men lactic để

làm sữa chua, muối dưa cà…

*Quá trình phân giải của vi

sinh vật có gây hại đối với đời

sống của con người không?

Hoạt động3: tìm hiêu mối

CO2 ,Êtanol, axit Axêtic…)

- Phân giải xenlulôzơ nhờ vi sinh vật tiết enzimxenlulaza xử lý rác thực vật…

3) Tác hại:

- Do quá trình phân giải tinh bột, prôtêin,xenlulôzơ mà vi sinh vật làm hỏng thực phẩm, đồ

ăn uống, thiết bị có xenlulôzơ…

III.Mối quan hệ giữa tổng hợp và phân giải:

- Tổng hợp và phân giải là 2 quá trình ngược chiềunhau nhưng diễn ra không ngừng và thống nhấtvới nhau trong tế bào

- đồng hoá tổng hợp các chất cung cấp nguyên liệucho dị hoá

- dị hoá phân giải các chất cung cấp năng lượngcho đồng hoá

4.Củng cố:

- Câu 1: Vi khuẩn lam có khả năng tự tổng hợp prôtêin Nguồn cacbon cung cấp là

do quá trình quang tự dưỡng Nguồn nitơ là nhờ nitrôgenaza cố định nitơ phân tử, diễn

ra chủ yế trong tế bào dị hình

Loại vi sinh vật Vi khuẩn lactic đồng hìnhhoặc dị hình -Nấm men rượu, có thể cónấm mốc, vi khuẩn

Sản phẩm

-Lên men đồng hình hầu nhưchỉ có axit lactic

-Lên men dị hình còn có thêm

CO2 Êtilic và axit hữu cơkhác

- Nấm men: rượu êtilic, CO2

- Nấm mốc, vi khuẩn ngoàirượu, CO2 còn có các chấthữu cơ khác

Số ATP thu được

từ 1 mol glucôzơ

-Lên men đồng hình2molATP/1mol glucôzơ -Lên men dị hình

1molATP/1mol glucôzơ

-Nấm men rượu2molATP/1mol glucôzơ -Nấm mốc, vi khuẩn1-2molATP/1molglucôzơ

Trang 12

- Câu 3: Vải chín để qua 3-4 ngày có mùi chua vì dịch quả vải chứa nhiều đường nên

dễ bị nấm men ở trên vỏ xân nhập vào gây lên men sau đó các vi sinh vật chuyển hoáđường→ rượu→ axit(mùi chua)

*Một số điểm lưu ý:

- Đường trong sữa là đường Lactôzơ dưới tác động của enzim của vi khuẩn lactic biếnđổi thành 2 phân tử đường đơn là galactôzơ và glucôzơ Sau đó đường nà sẽ bị lênmen lactic(đồng, dị hình)

- Rượu êtilic được chưng cất từ quá trình lên men rượu rồi chưng cất

- Vang là dịch quả lên men rượu không qua chưng cất

- Bia là loại nước giải khát lên men rượu từ dịch đường hóa của malt ( lúa mạch mocmầm) và hoa bia không qua chưng cất, có quá trình lên men phụ trong điều kiện lạnhbão hoà CO2

5.Rút kinh nghiệm giờ dạy:

Ngày soạn

Chương II

SỰ SINH TRƯỞNG VÀ SINH SẢN CỦA VI SINH VẬT

Tiết 26 Bài 25: SINH TRƯỞNG CỦA VI SINH VẬT

- Học sinh phải nêu được 4 pha sinh trưởng cơ bản của quần thể vi khuẩn trong nuôicấy không liên tục và ý nghĩa của từng pha

- Trình bày được ý nghĩa của thời gian thế hệ tế bào (g)

-Nêu được nguyên tắc và ý nghĩa của phương pháp nuôi cấy liên tục

- Tranh vẽ hình 25 SGK

- Hãy nêu sự phân giải prôtêin(polisaccarit) và ứng dụng, tác hại

Trang 13

Hoạt động1:tìm hiếu sự sinh

trưởng

* Em hiểu thế nào là sự sinh

trưởng của quần thể vi sinh

vật? khác với sinh trưởng ở

động vật bậc cao như thế nào

( do sinh sản bằng cách phân

đôi nên vk dc dùng làm mô

hình n/c sinh trưởng của vsv

Kích thước tế bào nhỏ nên khi

n/c đẻ thuận tiện người ta theo

dõi sự thay đổi của cả quần

thể)

* thời gian thế hệ là gì ? cho ví

dụ 3

-Sau thời gian thế hệ số tế bào

Hoạt động 2:tìm hiểu sinh

trưởng của quần thể vi

*Quan sát đường cong sinh

trưởng của quần thể vi sinh vật

trong nuôi cấy không liên tục

em có nhận xét gì?(Các pha,số

lượng tế bào.)

*Trả lời câu lệnh trang101

*Quan sát trên đường cong

sinh trưởng ở pha nào số

lượng tế bào lớn nhất?

(Để thu được số lượng tế bào

vi sinh vật tối đa thì nên dừng

3 thời gian thế hệ

là thời gian từ khi xuất hiện 1 tế bào cho đến khiphân chia (được kí hiệu là g )

II.Sự sinh trưởng của quần thể VK:

1) Nuôi cấy không liên tục:

- Là môi trường không bổ sung chất dinh dưỡngmới và không lấy đi sản phẩm chuyển hoá vậtchất

a Pha tiềm phát:( pha lag)

- Vi khuẩn thích nghi với môi trường

- hình thành các enzim cảm ứng

- Số lượng cá thể tế bào chưa tăng

b Pha luỹ thừa:

- Vi khuẩn sinh trưởng với tốc độ lớn nhất vàkhông đổi Sau 1 thì gian thế hệ số lượng cá thểtăng gấp 2 ( g=hằng số)

Định dạng
Số trang	26
Dung lượng	280 KB