Chi phí dự phòng

Chi phí dự phòng

LỜI NÓI ĐẦU

Vấn đề hội nhập đã và đang là vấn đề rất nóng hiện nay, đó không còn làvấn đề riêng lẻ của riêng một quốc gia nào mà nó đã trở thành điểm nóng củahầu hết các quốc gia trên thế giới Đến giữa năm nay, nước ta đã thiết lậpquan hệ ngoại giao được với 167 nước trên thế giới, quan hệ thương mại với

224 nước và vùng lãnh thổ, kí kết 87 hiệp định hợp tác phát triển và gần 100hiệp định khuyến khích và bảo hộ đầu tư, hiệp định tránh đánh thuế hai lầncùng với nhiều hiệp định song phương khác Việt nam đã gia nhập các điềuước quốc tế, trở thành thành viên của các tổ chức chính thức WB, IMF, ADB,ASEAN, tham gia AFTA, CEPT, APEC Từ năm 2007 trở thành thành viênthứ 150 của WTO Là thành viên chính thức của liên đoàn kế toán thế giới(IFAC), liên đoàn kế toán các nước ASEAN (AFA) Cam kết việc minh bạchhoá về cung cấp dịch vụ kế toán, kiểm toán, tuân thủ chuẩn mực quốc tế.Chính bởi những điều này mà việc xây dựng đựơc một hệ thống chuẩn mực

kế toán, kiểm toán nói chung và hệ thống chuẩn mực kế toán nói riêng saocho phù hợp là một việc làm rất cần thiết Tuy nhiên đây không phải là mộtvấn đề dễ dàng bởi lẽ cả trên giác độ toàn cầu, không riêng gì ở Việt nam hay

ở một số nước, xu hướng tiêu chuẩn hoá, hài hoà các chuẩn mực thường gặpphải sự ngăn cản của đặc điểm, trình độ phát triển và tất nhiên có cả lòng tựhào dân tộc của mỗi quốc gia Do đó đi sâu nghiên cúu và đưa ra giải phápcho những vấn đề này cũng là một việc rất nên làm hiện nay, và nó cần phải

có sự đóng góp từ nhiều phía, từ nhiều góc độ

Bàn về những vấn đề của chế độ kế toán cũng là một cách để chúng tatiếp cận sâu hơn nữa hệ thống kế toán ở Việt nam, nhìn thấy rõ hơn nhữngmặt tốt và mặt còn hạn chế của chế độ để phát huy hay có những giải phápthích hợp điều chỉnh nhằm ngày một hoàn thiện hệ thống kế toán ở Việt nam

Dự phòng cũng là một trong số những vấn đề đang cần quan tâm ấy “Bàn về

các khoản chi phí dự phòng” sẽ giúp ta có cái nhìn tỉ mỉ, cặn kẽ hơn về khía

cạnh này, tạo cho chúng ta một tiền đề để nhìn nhận rõ hơn về bức tranh toàncảnh của hệ thống kế toán ở Việt nam giai đoạn hiện nay Mặt khác ngoài vaitrò mà dự phòng mang lại cho doanh nghiệp trên các phương diện khác nhauthì cho đến nay nó cũng vẫn là một vấn đề khá mới mẻ, và gây nhiều tranh cãivới các ý kiến trái ngược nhau Vì thế ở bài làm này em đã chọn đề tài là cáckhoản dự phòng

Với ý nghĩa như trên bố cục bài làm này sẽ được chia làm 2 phần nhưsau:

Phần I: Chế độ kế toán hiện hành liên quan đến các khoản chi phí dự phòng Phần II:Một số ý kiến đóng góp với chế độ kế toán hiện hành liên quan đếncác khoản chi phí dự phòng

Trong quá trình làm đề án do có những hạn chế về trình độ, kinhnghiệm… nên bài làm của em sẽ không thể tránh được các sai sót Rất mongnhận được sự đóng góp của thầy và… để bài viết được hoàn chỉnh hơn

PHẦN ICHẾ ĐỘ KẾ TOÁN HIỆN HÀNH LIÊN QUAN ĐẾN CÁC

KHOẢN DỰ PHÒNG GIẢM GIÁ TÀI SẢN

Các khoản dự phòng giảm giá tài sản (dự phòng giảm giá hàng tồn kho,

dự phòng phải thu khó đòi, dự phòng giảm giá chứng khoán) lần đầu tiênđược đề cập đến trong chế độ kế toán doanh nghiệp ban hành năm 1995, cósửa đổi vào năm 2001 và sau đó kể từ đầu năm 2002, trích lập các khoản dựphòng được thực hiện theo thông tư số 107/2001/TT – BTC ngày 31/12/2001

và sau đó được thay thế bằng thông tư số 13/2006/TT –BTC ngày 27/3/2006

là văn bản pháp lí có hiệu lực hiện hành về trích lập dự phòng

I.Khái niệm, phân loại, vai trò, thời điểm trích lập và nguyên tắc ghi nhận một khoản dự phòng

1.Khái niệm

-Có rất nhiều những cách hiểu khác nhau về dự phòng Theo phươngdiện kế toán thì: Dự phòng thực chất là việc ghi nhận trước một khoản chi phíthực tế chưa thực chi vào chi phí kinh doanh, chi phí đầu tư tài chính của niên

độ báo cáo để có nguồn tài chính cần thiết bù đắp những thiệt hại có thể xảy

ra trong niên độ sau

-Có thể phân dự phòng ra làm hai loại như sau:

+Dự phòng giảm giá tài sản : Dự phòng giảm giá hàng tồn kho (TK159),

dự phòng phải thu khó đòi ( TK139), dự phòng giảm giá các khoản đầu tư tàichính ngắn hạn, dài hạn (TK 129,229)

+Dự phòng phải trả: TK 352

2.Vai trò dự phòng

Đến thời điểm này thì công tác kế toán đã thực sự khẳng định được vaitrò của mình trên thương trường Các nhà đầu tư, ngân hàng, khách hàng hay

nhà cung cấp khi muốn đầu tư vào bất cứ một doanh nghiệp nào thì điều đầutiên mà họ quan tâm tới chính là các báo cáo tài chính Vì thế, vấn đề rất cầnthiết đối với các doanh nghiệp hiện nay là các báo cáo tài chính phải có độ tincậy cao, rõ ràng, minh bạch Để đáp ứng yêu cầu này, người làm kế toán buộcphải nắm vững các quy định cũng như các nguyên tắc kế toán hiện hành đểkhông chỉ tuân thủ đúng mà còn phải biết vận dụng một cách linh hoạt.

Một trong những nguyên tắc ảnh hưởng lớn tới quá trình kế toán lànguyên tắc thận trọng Theo nguyên tắc này, thông tin kế toán được cung cấpcho người sử dụng cần đảm bảo sự thận trọng thích đáng để người sử dụngkhông hiểu sai hoặc không đánh giá lạc quan về tình hình tài chính của đơn

vị Việc lập dự phòng cũng là một cách nhằm tuân thủ nguyên tắc Chúng tacũng biết mỗi một TK được mã hóa trong danh mục tài khoản của hệ thống kếtoán đều có một ý nghĩa nhất định Cũng như vậy thì dự phòng cũng có vai trònhất định của nó Xét trên mỗi phương diện thì dự phòng lại có những vai tròriêng

-Phương diện kinh tế : Trong quá trình sản xuất kinh doanh, doanhnghiệp không thể tránh khỏi giá trị tài sản trên thực tế bị giảm so với giá trị tàisản trên sổ sách Các khoản dự phòng sẽ làm cho bảng cân đối kế toán củadoanh nghiệp phản ánh chính xác hơn giá trị thực tế của tài sản và nguồn vốn.-Phương diện tài chính: Do các khoản dự phòng sẽ làm tăng chi phí(giảm thu nhập) do vậy sẽ làm cho lợi nhuận của các doanh nghiệp giảmxuống nhưng nếu doanh nghiệp có thể hoàn nhập thì lại sẽ làm cho lợi nhuận

đó tăng lên Thực chất, các khoản dự phòng là một nguồn tài sản chính củadoanh nghiệp, tạm thời nằm trong các khoản tài sản lưu động và chi phí phảitrả trước khi sử dụng thực sự Nhờ đó mà doanh nghiệp có thể tích luỹ đượcmột số vốn đáng kể để bù đắp các khoản giảm giá tài sản thực sự phát sinh vàtài trợ các khoản chi phí hay lỗ đã được dự phòng khi các chi phí này thực sự

phát sinh Như vậy việc lập dự phòng còn giúp doanh nghiệp hạn chế trườnghợp mất khả năng thanh toán khi không thu hồi được nợ hay khi không cónguồn vốn để bù đắp cho số giảm giá trị của tài sản.

-Phương diện thuế khoá : Các khoản dự phòng làm tăng chi phí (giảmthu nhập) và do đó sẽ làm giảm lợi nhuận của doanh nghiệp Khi lợi nhuậncủa doanh nghiệp giảm tất yếu số thuế mà doanh nghiệp phải nộp trong kì sẽgiảm đi và do đó doanh nghiệp sẽ có những biện pháp thích hợp hơn để quản

lí thu, chi, lợi nhuận trong đơn vị để làm sao có hiệu quả nhất cho doanhnghiệp của mình

3.Thời điểm trích lập.

Các khoản dự phòng được lập vào cuối kì kế toán năm khi lập báo cáotài chính Trong trường hợp doanh nghiệp phải lập và công khai báo cáo tàichính giữa niên độ thì khi lập báo cáo tài chính giữa niên độ (báo cáo quý) cóthể xem xét và điêù chỉnh số dự phòng đã lập cho phù hợp với tình hình thựctế

4.Nguyên tắc ghi nhận.

Một khoản dự phòng chỉ được ghi nhận khi thoả mãn các điều kiện sau:

- Doanh nghiệp có nghĩa vụ nợ hiện tại (nghĩa vụ pháp lý hoặc nghĩa vụliên đới) do kết quả từ một sự kiện đã xảy ra;

- Sự giảm sút về những lợi ích kinh tế có thể xảy ra dẫn đến việc yêu cầuphải thanh toán nghĩa vụ nợ; và

- Đưa ra được một ước tính đáng tin cậy về giá trị của nghĩa vụ nợ đó

II.Dự phòng giảm giá tài sản

1.Khái niệm và phân loại các loại dự phòng giảm giá tài sản

a.Khái niệm

-Dự phòng giảm giá tài sản : là sự xác nhận về phương diện kế toán mộtkhoản giảm giá trị tài sản do nguyên nhân là hậu quả không chắc chắn củachúng

b.Phân loại các khoản dự phòng, giảm giá tài sản.

- Dự phòng giảm giá hàng tồn kho: là dự phòng phần giá trị bị tổn thất

do giảm giá hàng tồn kho có thể xảy ra

- Dự phòng nợ phải thu khó đòi : Là dự phòng giá trị bị tổn thất của cáckhoản nợ phải thu khó đòi (có thể không đòi được do khách hàng không cókhả năng thanh toán)

- Dự phòng giảm giá chứng khoán và khoản đầu tư dài hạn

+ Dự phòng giảm giá chứng khoán: là dự phòng giá trị bị tổn thất dogiảm giá chứng khoán mà doanh nghiệp đang nắm giữ có thể xảy ra

+ Dự phòng các khoản đầu tư dài hạn: là dự phòng giá trị bị tổn thất dogiảm giá đầu tư dài hạn hoặc do doanh nghiệp nhận vốn đầu tư bị thua lỗ phảigọi thêm vốn

2 Điều kiện lập dự phòng

- Dự phòng giảm giá hàng tồn kho:

+Phải có hoá đơn chứng từ hợp pháp, hoặc bằng chứng khác chứng minhgiá vốn của hàng tồn kho

+Hàng tồn kho phải thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp

- Dự phòng nợ phải thu khó đòi :

+Khoản nợ phải thu phải được theo dõi chi tiết cho từng đối tượng theotừng nội dung, từng khoản nợ và trong đó ghi rõ nợ phải thu khó đòi

+Phải có chứng từ gốc hoặc giấy xác nhận của khách nợ về số nợ chưatrả.

- Dự phòng giảm giá chứng khoán và khoản đầu tư dài hạn:

+Chứng khoán của doanh nghiệp phải được mua bán theo đúng quy địnhcủa pháp luật

+Được tự do mua bán trên thị trường

3 Đối tượng được lập dự phòng.

- Dự phòng giảm giá hàng tồn kho: là nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ.thành phẩm, hàng hoá mà giá trị thuần có thể thực hiện được thấp hơn giá gốcghi trên sổ của hàng tồn kho (Giá trị thuần ở đây là giá bán ước tính của hàngtồn kho trong kì sản xuất, kinh doanh bình thường trừ chi phí ước tính đểhoàn thành sản phẩm và chi phí cần thiết cho việc bán chúng)

- Dự phòng nợ phải thu khó đòi :

+Các khoản nợ phải thu đã quá hạn thanh toán ghi trong hợp đồng, khếước vay nợ, cam kết nợ … và doanh nghiệp đã đòi nợ nhiều lần nhưng vẫnchưa thu được

+Các khoản nợ phải thu tuy chưa đến hạn thanh toán nhưng khách nợ lâ,vào tình trạng phá sản hay đang làm thủ tục để giải thể hay bỏ trốn

-Dự phòng giảm giá chứng khoán và khoản đầu tư dài hạn: là nhữngchứng khoán do doanh nghiệp muốn nắm giữ có giá thị trường bằng giá gốc

do doanh nghiệp nắm giữ

*

(giá gốc đơn

vị của HTKghi trên sổKT

-Gi á trị thuần đơn vịcủa HTK tại thờiđiểm lập BCTC)

- Dự phòng nợ phải thu khó đòi :

Mức dự phòng

Tổng số nợ phảithu khó đòi *

Số % nợ có thể

bị mấthoặc:

-Dự phòng giảm giá chứng khoán và khoản đầu tư dài hạn :

-VốnCSHthựccó

-Tổng vốn góp của DN

Tống vốn góp thực tếcủa các bên tại DN

5.Phương pháp hạch toán kế toán một số nghiệp vụ kinh tế chủ yếu của các loại dự phòng giảm giá tài sản

5.1 Dự phòng giảm giá hàng tồn kho.

a TK sử dụng

-TK 159: Dự phòng giảm giá hàng tồn kho

Bên nợ : Hoàn nhập dự phòng giảm giá hàng tồn kho

Mức dự phòng

Doanh thuphải thu *

Số % tỷ lệ cóthể bị mất

*

(giá gốc đơn

vị của chứngkhoán ghitrên sổ KT

-Giá đơn vịthực tế trênthị trườngcủa CK)

Bên có : Giá trị dự phòng giảm giá hàng tồn kho đã lập tính vào giá vốn

Có TK 159 : Dự phòng giảm giá hàng tồn kho

-Niên độ kế toán sau hoăc quý sau xác định mức dự phòng cần lập

+Nếu mức DP cần lập của kì kế toán này lớn hơn mức dự phòng đã lậpcủa kì kế toán trước chưa sử dụng hết thì phải lập bổ sung số thiếu:

Nợ TK 632 : Giá vốn hàng bán

Có TK 159 : Dự phòng giảm giá hàng tồn kho +Nếu mức DP cần lập của kì kế toán này nhỏ hơn mức dự phòng đã lậpcủa kì kế toán trước chưa sử dụng hết thì hoàn nhập số chênh lệch :

Nợ TK 159 : Dự phòng giảm giá hàng tồn kho

Có TK 632 : Giá vốn hàng bán

c.Sơ đồ tài khoản (xem ở phụ lục tài khoản )

5.2 Dự phòng nợ phải thu khó đòi.

a.TK sử dụng

- TK 139 : “Dự phòng nợ phải thu khó đòi”

Bên nợ : +Xoá các khoản nợ phải thu khó đòi trừ vào quỹ dự DP

+Hoàn nhập dự phòng nợ phải thu khó đòi

Bên có : Trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi

Dư có : Số dự phòng phải thu khó đòi

b Phương pháp hạch toán

- Cuối niên độ kế toán hoặc cuối quý xác định số dự phòng về nợ phảithu khó đòi cần lập lần đầu tiên:

Nợ TK 642 : Chi phí dự phòng

Có TK 139 : Dự phòng phải thu khó đòi

- Trong niên độ kế toán sau hoặc quý sau:

+Đối với các khoản nợ phải thu khó đòi thực sự không đòi được phải xử

+Đối với các khoản nợ phải thu khó đòi có thể bán cho các công ty muabán nợ Khi hoàn thành thủ tục bán và nhận được tiền ghi:

Nợ TK 111,112 : Tiền mặt, tiền gửi ngân hàng

Nợ TK 139: Số chênh lệch thiếu trừ vào quỹ dự phòng

Nợ tài khoản khác liên quan : TK 642, TK415…

Có TK 131: Phải thu của khách hàng

Có TK 138 : Phải thu khác

- Cuối niên độ kế toán sau (hoặc quý sau) căn cứ vào khả năng thanhtoán của khách hàng để dự kiến mức dự phòng :

+Nếu mức DP kỳ kế toán này lớn hơn mức DP đã lập ở kì kế toán trướccòn lại chưa sử dụng thì lập bổ sung số chênh lệch:

Nợ TK 642: Chi phí quản lí doanh nghiệp

Có TK 139 : Dự phòng nợ phải thu khó đòi + Nếu mức DP kỳ kế toán này nhỏ hơn mức DP đã lập ở kì kế toán trướccòn lại chưa sử dụng thì hoàn nhập DP số chênh lệch:

Nợ TK 139 : Dự phòng nợ phải thu khó đòi

Có TK 642 : Chi phí quản lí doanh nghiệp

c.Sơ đồ tài khoản (xem ở phụ lục tài khoản )

5.3 Dự phòng giảm giá chứng khoán và các khoản đầu tư dài hạn.

a.TK sử dụng

- TK129 : Dự phòng giảm giá đầu tư ngắn hạn

Bên nợ : Hoàn nhập dự phòng giảm giá chứng khoán ngắn hạn

Bên có : Trích lập dự phòng giảm giá chứng khoán ngắn hạn

Dư có : Số DP giảm giá chứng khoán ngắn hạn hiện còn đầu kì, cuối kì.

TK 229 : Dự phòng giảm giá đầu tư dài hạn

Bên nợ : +Giá trị tổn thất của các khoản đầu tư dài hạn được xử lí trừ

vào quỹ dự phòng +Hoàn nhập dự phòng giảm giá đầu tư dài hạn

Bên có : Trích lập dự phòng giảm giá đầu tư dài hạn

Số dư có : Số dự phòng giảm giá đầu tư dài hạn còn đầu kì, cuối kì

Có Tk 229 : DP giảm giá chứng khoán dài hạn và các khoảnđầu tư dài hạn

- Trong niên độ kế toán sau (hay quý sau) nếu các khoản đầu tư dài hạnthực sự không thu đựơc hoặc chỉ thu hồi được một phần do doanh nghiệpnhận vốn đầu tư bị thua lỗ phải gọi thêm vốn hoặc bị thiên tai, hoả hoạn cần

xử lí thiệt hại trừ vào quỹ dự phòng :

Nợ TK 111,112 : Số vốn mình thu hồi đựơc (nếu có)

Nợ TK 139 : Số chênh lệch không thu hồi được trừ vào quỹ DP

Nợ TK 635 : Số chênh lệch còn lại

Có TK 222 : Vốn góp liên doanh (giá gốc)

Có TK 223 : Đầu tư vào công ty liên kết (giá gốc)

Có TK 228 : Đầu tư dài hạn khác (giá gốc)

- Cuối niên độ kế toán sau (hoặc quý sau) : xác định mức dự phòng cầnlập

+Nếu mức dự phòng cần lập của kì kế toán này lớn hơn mức dự phòngcần lập của kì kế toán trước chưa sử dụng thì lập bổ sung số chênh lệch :

Nợ TK 635 : Chi phí tài chính

Có TK 129: Dự phòng giảm giá đầu tư ngắn hạn

Có TK 229 : Dự phòng giảm giá đầu tư dài hạn + Nếu mức dự phòng cần lập của kì kế toán này nhỏ hơn mức dự phòngcần lập của kì kế toán trước chưa sử dụng thì hoàn nhập số chênh lệch :

Nợ TK 129 : Dự phòng giảm giá đầu tư ngắn hạn

Nợ TK 229 : Dự phòng giảm giá đầu tư dại hạn

Có TK 635 : Chi phí tài chính

c.Sơ đồ tài khoản (xem ở phụ lục tài khoản )

III Dự phòng phải trả.

1 Khái niệm.

Là sự xác nhận về phương diện kế toán các khoản tiền sẽ phải chi ra đểthanh toán nghĩa vụ nợ hiện tại tại ngày kết thúc kì kế toán năm hoặc tại ngàykết thúc kì kế toán giữa niên độ

2.Đối tượng được lập dự phòng.

- Những hợp đồng có rủi ro lớn mà trong đó những chi phí bắt buộc phảitrả cho các nghĩa vụ có liên quan đến hợp đồng vượt quá những lợi ích kinh tế

dự tính thu đựơc từ hợp đồng đó

-Các khoản chi phí tái cơ cấu doanh nghiệp

-Các khoản phải trả vê bảo hành sản phẩm

-Dự phòng phải trả khác

3.Phương pháp tính.

-Đối với bảo hành công trình thì thường trích 5%

-Đối với bảo hành sản phẩm hàng hoá thì thì căn cứ vào phiếu bảo hành

-Ghi giảm dự phòng phải trả về số chênh lệch giữa số dự phòng phải trả, phải lập năm nay nhỏ hơn số dự phòng đã trả, đã lập năm trước chưa sử dụng hết

Bên có:

-Phản ánh số dự phòng phải trả trích lập vào chi phí.

Số dư bên có:

-Phản ánh số dự phòng phải trả hiện có cuối kì

b.Phương pháp hạch toán

-Khi trích lập DP cho các khoản chi phí tái cơ cấu doanh nghiệp

Nợ TK 642: Chi phí quản lí doanh nghiệp (6426)

Có TK 352: Dự phòng phải trả-Nếu doanh nghiệp có hợp đồng có rủi ro lớn mà trong đó những chi phí bắt buộc phải trả cho các nghĩa vụ liên quan đến hợp đồng vượt quá những lợiích kinh tế dự tính thu được từ hợp đồng đó:

Nợ TK 642: Chi phí quản lí doanh nghiệp (6426)

Có TK 352: Dự phòng phải trả -Doanh nghiệp bán hàng cho khách hàng có kèm theo giấy bảo hành, sữachữa cho các khoản hỏng hóc do lỗi sản xuất không được phát hiện trong thời gian bảo hành sản phẩm, hàng hoá, doanh nghiệp phải xác định cho từng mứcchi phí sữa chữa cho từng mức độ bảo hành:

+Nếu là bảo hành sản phẩm thì ghi:

Nợ TK 641: Chi phí bán hàng

Có TK 352: Dự phòng phải trả+Nếu là bảo hành công trình xây lắp ghi:

Nợ TK 627: Chi phí sản xuất chung

Có TK 352: Dự phòng phải trả-Khoản dự phòng phải trả khác cần lập;

Nợ TK 642: Chi phí quản lí doanh nghiệp (6426)

Có TK 352 : Dự phòng phải trả-Khi phát sinh các khoản chi phí liên quan đến khoản dự phòng phải trả

đã lập ban đầu

+Khi phát sinh các khoản chi phí bằng tiền:

Nợ TK 352 : Dự phòng phải trả