Tìm hiểu yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận Tiết 109 Ghi nhớ 1: Văn nghị luận rất cần yếu tố biểu cảm.. yếu tố biểu cảm giúp cho văn nghị luận có hiệu quả thuyết phục lớn hơn, ví nó tác
Trang 1Sở Giáo dục & đào tạo Quảng bình Phòng giáo dục & đào tạo quảng trạch
Giáo Viên: Đặng Thuỳ Chung
Năm học: 2009 - 2010
đến với hội thi giáo viên giỏi tỉnh
Trang 2T×m hiÓu yÕu tè biÓu c¶m
trong v¨n nghÞ luËn
TiÕt 109
Trang 3
LỜI KÊU GỌI TOÀN QUỐC KHÁNG CHIẾN
Hỡi đồng bào toàn quốc !
Chúng ta muốn hòa bình, chúng ta phải nhân nhượng Nhưng chúng
ta càng nhân nhượng, thực dân Pháp càng lấn tới, vì chúng quyết tâm cướp nước ta lần nữa !
Không ! Chúng ta thà hi sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ.
Hỡi đồng bào !
Chúng ta phải đứng lên !
Bất kì đàn ông, đàn bà, bất kì người già, người trẻ, không chia tôn giáo, đảng phái, dân tộc Hễ là người Việt Nam thì phải đứng lên đánh thực dân Pháp để cứu Tổ quốc Ai có súng dùng súng Ai có gươm dùng gươm, không có gươm thì dùng cuốc, thuổng, gậy gộc Ai cũng ra sức chống thực dân Pháp cứu nước.
Hỡi anh em binh sĩ, tự vệ dân quân !
Giờ cứu nước đã đến Ta phải hi sinh đến giọt máu cuối cùng, để giữ gìn đất nước.
Dù phải gian lao kháng chiến, nhưng với một lòng kiên quyết hi sinh, thắng lợi nhất định về dân tộc ta !
Việt Nam độc lập và thống nhất muôn năm !
Kháng chiến thắng lợi muôn năm !
Hà Nội, ngày 19 tháng 12 năm 1946
Hồ Chí Minh
Trang 4(1) (2) Thấy sứ giặc đi lại ngoài
đường, sỉ mắng triều đình, bắt
nạt tể phụ.
Ngó thấy sứ giặc đi lại nghênh ngang
ngoài đường, uốn lưỡi cú diều mà sỉ mắng triều đình, đem thân dê chó mà bắt nạt tể
phụ
Lúc bấy giờ ta cùng các ngươi
sẽ bị bắt.
Lúc bấy giờ, ta cùng các ngươi sẽ bị bắt
đau xót biết chừng nào !
Chúng ta sẵn sàng hi sinh tất
cả, chứ không thể mất nước,
không thể làm nô lệ
Không ! Chúng ta thà hi sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ
Chúng ta cần phải đứng lên. Hỡi đồng bào !
Chúng ta phải đứng lên !
T×m hiÓu yÕu tè biÓu c¶m
trong v¨n nghÞ luËn
TiÕt 109
Trang 5Tìm hiểu yếu tố biểu cảm
trong văn nghị luận
Tiết 109
Ghi nhớ 1: Văn nghị luận rất cần yếu tố biểu cảm yếu tố biểu cảm giúp cho văn nghị luận có hiệu quả thuyết phục lớn hơn, ví nó tác động mạnh mẽ tới tình cảm của ng ời
đọc, ng ời nghe.
Trang 6Tiết 109
Tìm hiểu yếu tố biểu cảm
trong văn nghị luận
*Ghi nhớ :2
Để bài văn nghị luận có sức biểu cảm cao, ng ời làm văn phải thật sự có cảm xúc tr ớc những điều mình viết(nói)
và phải biết diễn tả cảm xúc đó bằng những từ ngữ, những câu văn có sức truyền cảm Sự diễn tả cảm xúc cần phải chân thực và không đ ợc phá vỡ mạch lạc nghị luận của
bài văn.
Trang 7Tìm hiểu yếu tố biểu cảm
trong văn nghị luận
Tiết 109
Ghi nhớ : * Văn nghị luận rất cần yếu tố biểu cảm yếu
tố biểu cảm giúp cho văn nghị luận có hiệu quả thuyết
phục lớn hơn, ví nó tác động mạnh mẽ tới tình cảm của
ng ời đọc, ng ời nghe.
* Để bài văn nghị luận có sức biểu cảm cao, ng ời làm văn phải thật sự có cảm xúc tr ớc những điều mình viết(nói)
và phải biết diễn tả cảm xúc đó bằng những từ ngữ, những câu văn có sức truyền cảm Sự diễn tả cảm xúc cần phải chân thực và không đ ợc phá vỡ mạch lạc nghị luận của
bài văn.
Trang 8Tìm hiểu yếu tố biểu cảm
trong văn nghị luận
Tiết 109
II Luỵên tập
Bài tập 1:
Biện pháp
biểu cảm Dẫn chứng Tác dụng nghệ thuật
- Giễu nhại-
đối lập Tên da đen bẩn thỉu, tên An – nam-mít bẩn thỉu, con yêu, bạn
hiền, chiến sĩ bảo vệ tự do, công lí.
Phơi bày bản chất dối trá, lừa bịp của bọn thực dân Pháp một cách rõ nét và nổi bật, gây c ời tiếng c ời châm biếm sâu cay.
Từ ngữ, hình
ảnh mỉa mai
giọng điệu
tuyền truyền
của thực dân
Nhiều ng ời bản xứ đã chứng kiến cảnh kỳ diệu của trò biểu diễn phóng ng lôi, đã đ ợc xuống tận
đáy biển để bảo vệ tổ quốc những loài thuỷ quái Một số khác lại bỏ xác tại những miền hoang vu, thơ
mộng
Ngôn từ đẹp đẽ, hào nhoáng(mĩ miều) không che
đậy đ ợc thực tế phũ phàng Lời mỉa mai thể hiện thái độ khinh bỉ sâu sắc và cả sự chế nhạo c ời cợt tiếng c ời
châm biếm sâu cay.
Trang 9Tìm hiểu yếu tố biểu cảm
trong văn nghị luận
Tiết 109
Bài tập 2:
Đoạn trích: “ tôi muốn nói với các bạn câu chuyện làm Việt luận và học Việt văn, luôn thể giãi bày hết nỗi khổ tâm của ng ời anh các bạn đã đeo một cái “nghiệp” vào ng ời: “ nghiệp” dạy tiếng mẹ đẻ.
Nỗi buồn thứ nhất là thấy các bạn có quan niệm học “tủ” Ông thầy dạy giỏi đối với các bạn là ông thầy giảng và soạn sách đúng “tủ”.
Nói làm sao cho các bạn hiểu rằng trong 7, 8 năm trời, nào nhận xét, đọc sách, xem truyện, giảng văn…nào tập dùng chữ đặt câu, dàn ý, làm bài, tôi thiết t ởng một học sinh, với khiếu thông minh, trí nhớ trung bình, không có
lý do gì phải nhấm bút tr ớc một đề văn trong kỳ thi viết.
Sự học mà đã hạ xuống là học “tủ” thì chúng tôi cũng không còn cần làm việc cùng các bạn nữa Sao không có một “hãng” nào đó in ra độ 500 bài làm sẵn để học sinh cứ việc mang về học thuộc nh con vẹt, rồi đem nguyên văn chép lại cho hội đồng chấm thi duyệt xem chép sai hay đúng, việc gì còn phải lôi thôi, bày đặt ra ch ơng trình học tập để bắt trẻ ngày ngày phải đến tr ờng?
(Theo Nghiêm Toản, luận văn thị phạm)
Trang 10•Tr¶ lêi: - C¶m xóc:NhÊn m¹nh nçi buån vµ khæ t©m cña mét ng êi thÇy t©m huyÕt vµ ch©n chÝnh tr íc vÊn n¹n häc
vÑt, häc tñ cña häc sinh trong m«n häc Ng÷ v¨n.
- C¸ch thÓ hiÖn c¶m xóc rÊt tù nhiªn, ch©n
thËt, viÕt v¨n nghÞ luËn mµ nh c©u chuyÖn t©m t×nh
gi÷a thÇy vµ trß, gi÷a nh÷ng ng êi b¹n víi nhau.
Bµi tËp 2:
Trang 11* Bài tập bổ sung:
Hãy xác định từ ngữ biểu cảm và chỉ rõ tác dụng của yếu tố biểu cảm trong đoạn trích?
“ Văn Nguyên Hồng bao giờ cũng lấp lánh sự sống
Những dòng chữ đầy chi tiết cứ cựa quậy, phập phồng Một thứ văn bám riết lấy cuộc đời, quấn quýt lấy con ng ời Ng ời ta
th ờng nói nhà văn, nhà thơ cần có ba yếu tố chủ quan: tài, trí
và tâm Có cây bút chỉ mạnh về tài, về trí Đọc Nguyên Hồng, thấy tài và tâm, nhất là tâm, nổi lên hàng đầu Mà chữ tâm “
kia mới bằng ba chữ tài , ở những nhà văn chân chính x a nay, ”
tâm bao giờ cũng là cái gốc Tài và trí chỉ là cành, là ngọn Nguyên Hồng viết văn nh là đặt luôn cái tâm nóng hổi của “ ”
mình trên trang sách Nếu cần nói thật khái quát một cái gì chung nhất cho mọi chủ đề tác phẩm của Nguyên Hồng, thì
đó là lòng nhân đạo, một chủ nghĩa nhân đạo bao giờ cũng thống thiết, mãnh liệt ”
(Nguyễn Đăng Mạnh)
Trang 12* Từ ngữ biểu cảm: lấp lánh sự sống Những dòng chữ cựa quậy, phập …
phồng thứ văn bám riết cuộc đời, quấn quýt con ng ời Nguyên Hồng … …
đặt luôn cái tâm nóng hổi của mình trên trang sách chủ nghĩa nhân …
đạo trong văn Nguyên Hồng bao giờ cũng thống thiết, mãnh liệt …
* Bài tập bổ sung:
Hãy xác định từ ngữ biểu cảm và chỉ rõ tác dụng của yếu tố biểu cảm trong đoạn trích?
“ Văn Nguyên Hồng bao giờ cũng lấp lánh sự sống Những dòng chữ đầy chi tiết cứ
cựa quậy, phập phồng Một thứ văn bám riết lấy cuộc đời, quấn quýt lấy con ng ời Ng ời ta
th ờng nói nhà văn, nhà thơ cần có ba yếu tố chủ quan: tài, trí và tâm Có cây bút chỉ mạnh
về tài, về trí Đọc Nguyên Hồng, thấy tài và tâm, nhất là tâm, nổi lên hàng đầu Mà chữ “
tâm kia mới bằng ba chữ tài , ở những nhà văn chân chính x a nay, tâm bao giờ cũng là cái ”
gốc Tài và trí chỉ là cành, là ngọn Nguyên Hồng viết văn nh là đặt luôn cái tâm nóng “ ”
hổi của nình trên trang sách Nếu cần nói thật khái quát một cái gì chung nhất cho mọi chủ
đề tác phẩm của Nguyên Hồng, thì đó là lòng nhân đạo, một chủ nghĩa nhân đạo bao giờ cũng thống thiết, mãnh liệt ”
(Nguyễn Đăng Mạnh)
*Tác dụng của yếu tố biểu cảm: Nhấn mạnh,ca ngợi cái tài và cái tâm nhất là cái tâm của Nguyên Hồng Cái tâm ấy chính là lòng nhân đạo, “ ”
th ơng ng ời của Nguyên Hồng.
Trang 13* H íng dÉn häc ë nhµ
- Häc thuéc phÇn ghi nhí
- Lµm bµi tËp 3 (SGK)
- So¹n bµi: LuyÖn tËp ® a yÕu tè biÓu c¶m vµo v¨n nghÞ luËn