tìm hiểu về bitcoin
Trang 1MỤC LỤC
Danh mục hình vẽ 2
Danh mục bảng 3
Lời nói đầu 4
1.1 Bitcoin là gì? 5
1.2 Nakamoto là ai? 5
1.3 Đặc điểm của nó là gì? 6
1.4 Băm và chữ ký 6
1.5 Địa chỉ Bitcoin 6
1.6 Ví Bitcoin 7
1.6.1 Phầm mềm ví 7
1.6.2 Ví website 8
1.6.3 Ví giấy 9
1.7 Thanh toán 10
1.8 Tính bảo mật 10
1.9 Ưu và nhược điểm của Bitcoin 10
2.1 Chuỗi khối 10
2.2 Giao dịch Bitcoin 11
2.3 Nhãn thời gian 13
2.4 Bằng chứng của việc (Proof of Work) 14
2.5 Mạng Bitcoin 15
3.1 Mua trên sàn giao dịch 15
3.2 Bán sản phẩm và dịch vụ đi kèm 16
3.3 “Đào” Bitcoin 16
3.3.1 Phần cứng 17
3.3.2 Phần mềm 18
3.3.3 Tính toán lợi ích kinh tế 19
Kết luận 20
Tài liệu tham khảo 21
Trang 2DANH MỤC HÌNH VẼ
Hình 1.1 Phần mềm ví Electrum 8
Hình 1.2 Ví dụ về ví giấy 10
Hình 1.3 Ví dụ về ví website trên https://blockchain.info 11
Hình 2.1 Giao dịch Bitcoin 12
Hình 2.2 Double spending 13
Hình 2.3 Chuỗi của các khối 14
Hình 3.1 Chip ASICs được phủ lớp keo tản nhiệt để chống nóng 18
Trang 3DANH MỤC BẢNG
Bảng 1.1 Đặc điểm của Bitcoin 6
Trang 4LỜI NÓI ĐẦU
Trên thế giới hiện nay có hai loại tiền đó là tiền thực và tiền ảo
Tiền “thực”: do các nhà nước, chính phủ phát hành phục vụ cho mục đích tiêu dùng, tích trữ của người dân Các loại tiền này có giá trị thay đổi tùy theo sức mạnh của nền kinh tế, cũng như dựa trên chính sách duy trì giá cả của đồng tiền, do các quốc gia tự quyết định Loại tiền này khi sử dụng ở các quốc gia khác nhau cần có sự chuyển đổi sang các đơn vị khác Đặc biệt, một số đơn vị tiền tệ có giá trị và có thể sử dụng toàn cầu
mà không cần chuyển đổi như đô la Mỹ, Euro
Tiền “ảo”: đây là các loại tiền do các cơ quan, tổ chức phát hành nhằm cho những người trong mạng lưới của mình sử dụng một cách thuận tiện mà không gặp rào cản giữa các quốc gia, ngôn ngữ Các hình thức của loại tiền này cũng đã có ở Việt Nam như Ngân Lượng, Bảo Kim, hay dễ nhận thấy nhất là các loại tiền trong game mà chúng ta phải bỏ tiền thật ra mua Ưu điểm của chúng là “không biên giới” và thường được tạo ra dựa trên việc quy đổi một lượng tiền “thực” nhất định Tuy vậy, với một loại tiền tệ cố định, tỉ giá hối đoái với các loại tiền “ảo” thường khá cố định Điều khác biệt với tiền "thực" là bạn không thể sử dụng loại tiền này ở ngoài hệ thống mà nó được chấp nhận, mặc dù cũng có một số ngoại lệ, nhưng rất ít
Tiền điện tử (e-money) là tiền bạc được luân chuyển qua hệ thống internet Tiền tệ điện tử (digital currency) là đơn vị tiền tệ tương đương với tiền tệ trong thế giới thực Bạn có thể tưởng tượng, bên cạnh VND, USD còn có các loại tiền tệ khác như: WMZ, PM, Bitcoin… và bạn có thể dùng nó để mua bán hàng hóa, trao đổi, cho nhận…
Số tiền này không tồn tại dưới dạng giấy bạc hay đồng xu mà tồn tại dưới dạng các con
số trong tài khoản của bạn
Bitcoin hoàn toàn là một loại tiền tệ mới Nó không được phát hành bởi bất kỳ quốc gia hay tổ chức nào, mà được phân chia đều trong một mạng lưới mạng ngang hàng phân
bố rải rác khắp trên thế giới nhằm tạo ra và giám sát loại tiền này Nó vẫn chưa thực sự được sử dụng thay thế hoàn toàn cho các loại tiền “thực” cũng như tiền “ảo” đối với các giao dịch chính thức giữa các ngân hàng
Bitcoin trong thời gian gần đây đang nổi lên như một loại tiền tệ, một phương thức thanh toán của tương lai Bitcoin được giới đầu cơ tung hô, và được thế giới ngầm ca tụng Tuy vậy, bạn có thực sự hiểu về Bitcoin?
Trang 5CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU BITCOIN
1.1 Bitcoin là gì?
Bitcoin (ký hiệu BTC) là một loại tiền tệ kỹ thuật số dựa trên một mã nguồn mở, giao thức internet ngang hàng[13] Nó được giới thiệu bởi một nhà phát triển tên là Satoshi Nakamoto trong năm 2009[1]
Bitcoin có cách hoạt động khác hẳn so với loại tiền tệ điển hình: không có một ngân hang trung ương nào quản lý và nó chỉ dựa trên mạng ngang hang thuộc internet
Bitcoin cũng giống như tải những tập tin torrent trong lĩnh vực tiền tệ Chúng ta hãy hình dung như sau để hiểu về bitcoin một cách đơn giản
Với việc tải tập tin, thông thường cần phải tồn tại một máy chủ chưa tập tin đó, rồi các máy khách thông qua mạng kết nối với máy chủ đó để tải tập tin về Việc quản lý, sắp xếp, cấp quyền cho tập tin đó do người quản trị máy chủ hoàn toàn quyết định
Đối với tiền tệ, lâu nay chúng ta đã quen với việc một loại tiền được phát hành và quản lý bởi quốc gia, hoặc các ngân hang, tổ chức có uy tín lớn … điều đó là điều bình thường theo cách truyền thống
Đối với mạng ngang hàng, khi bạn tải một tập tin torrent, bạn đang tham gia một mạng máy tính cũng lưu trữ và chia sẻ tập tin đó, mọi máy tính (bao gồm cả máy của bạn) sẽ là máy chủ, và các máy này được kết nối với nhau theo một quy tắc chung Sự tồn tại của tập tin và việc quản lý nó do tất cả các máy ngang hàng quyết định
Tương tự bitcoin, không ai là người phát hành bitcoin, mọi người chỉ đang tham gia vào một mạng máy tính cùng quản lý đồng tiền này Sự tồn tại của bitcoin nằm ở tất cả các máy tính trong mạng Dĩ nhiên là các máy tính được lập trình để tuân thủ một quy tắc chung liên quan đến số lượng và khả năng giao dịch Nhưng sẽ không ai có thể xóa bỏ giá trị của bitcoin chừng nào nó vẫn còn tồn tại các máy tham gia trong mạng lưới đó[6]
1.2 Nakamoto là ai?
Một nhà phát triển phần mềm được gọi là Satoshi Nakamoto[14] đề xuất Bitcoin, đó là một hệ thống thanh toán điện tử dựa trên chứng minh toán học Ý tưởng là tạo ra một độc lập tiền tệ của bất kỳ cơ quant trung ương nào, chuyển nhượng bằng điện tử, nhiều hơn hoặc ít hơn tức thì, với chi phí giao dịch thấp
Trang 61.3 Đặc điểm của nó là gì?
Trên bình diện quốc tế, bitcoin có thể được trao đổi trực tiếp bằng máy tính cá nhân thông qua một tập tin ví hoặc một trang web mà không cần một tổ chức tài chính trung gian nào Trong thương mại, 1 Bitcoin được chia thành 100 triệu đơn vị nhỏ hơn gọi là satoshis, được xác định bởi tám chữ số thập phân[1]
Sử dụng tại Thương mại điện tử toàn cầu Lạm phát Phát hành giới hạn
Nguồn
http://blockchain.info/charts/total-bitcoins Đơn vị nhỏ hơn
Ngân hàng trung ương Mạng ngang hàng nên tiền Bitcoin điều
phối ổn định các giao dịch
Bảng 1.1 Đặc điểm của Bitcoin
1.4 Băm và chữ ký
Băm 2 lần liên tiếp SHA-256 được sử dụng để xác minh giao dịch RIPEMD-160 được sử dụng sau khi một băm SHA-256 cho chữ ký số hoặc “địa chỉ” của Bitcoin Một địa chỉ Bitcoin là các hash của ECDSA khóa công khai tính toán như sau:
Key hash = Version concatenated with RIPEMD-160 (SHA-256 (public key))
Checksum = 1st4 byte of SHA-256 (SHA-256(Hash key))
Bitcoin address = Base58Encode(Hash key concatenated with
Checksum)
1.5 Địa chỉ Bitcoin
Địa chỉ Bitcoin có nguồn gốc ngẫu nhiên được tạo ra mật mã khóa công khai Mỗi địa chỉ công cộng bao gồm khoảng 33 con số và chữ cái, bắt đầu từ các chữ số 1 hoặc 3 Khả năng giao dịch Bitcoin mà không có sự trợ giúp của một trung tâm đăng ký được tạo điều kiện một phần bởi có sẵn của một nguồn cũng cấp hầu như không giới hạn địa chỉ duy nhất mà có thể được tạo ra và xử lý theo ý thích Số dư các quỹ của một địa chỉ
Trang 7Bitcoin riêng biệt có thể được xác định bằng cách tìm các giao dịch đến và đi từ địa chỉ trong chuỗi khối Tất cả các chuyển hợp lệ của Bitcoin từ một địa chỉ đã được ký bằng cách sử dụng khóa riêng liên kết với nó
1.6 Ví Bitcoin
Bất kỳ ai sở hữu Bitcoin đều được gán ít nhất một địa chỉ Bitcoin, nơi lưu trữ và ghi nhận trọng "ví" Ví có địa chỉ công khai và địa chỉ riêng tư Bất kỳ ai cũng có thể gửi Bitcoin đến một chiếc ví bằng địa chỉ công khai, còn địa chỉ riêng tư phải được nhập khi chủ Ví muốn gửi Bitcoin đi Bảo vệ địa chỉ riêng tư của Ví là rất quan trọng để không bị mất Bitcoin Ví cho phép người dùng hoàn tất thanh toán giữa các địa chỉ khác nhau bằng cách cập nhập vào blockchain Ví có rất nhiều dạng: ứng dụng cho thiết bị di động và máy tính, thiết bị phần cứng, và token giấy Khi thực hiện giao dịch bằng thiết bị di động, người dùng có thể sử dụng mã QR để đơn giản hoá việc quy trình[1]
Trang 8Hình 1.1 Phần mềm ví Electrum [1818]
1.6.2 Ví website
Nhiều trang web Bitcoin cung cấp địa chỉ liên kết với một tài khoản trực tuyến để giữ quỹ Bitcoin thay mặt của người dùng Một số trang web này hoạt động như tài khoản ngân hàng cho Bitcoin, thậm chỉ trả lãi suất Các trang web khác có chức năng chủ yếu là thị trường thời gian thực tạo thuận lợ cho việc mua bán Bitcoin với các đồng tiền khác như Đô la Mỹ hoặc Euro[18]
Trang 9Hình 1.2 Ví dụ về Ví website trên https://blockchain.info/
1.6.3 Ví giấy
Bất kỳ phím địa chỉ Bitcoin hợp lệ có thể được in trên giấy và sử dụng để lưu trữ Bitcoin ẩn So với “ví nóng” những người được kết nối với Internet những ví giấy không kỹ thuật số ẩn được coi là một “kho lạnh” cơ chế phù hợp hơn cho Bitcoin bảo vệ an toàn Nó an toàn để sử dụng nếu bạn in giấy của mình Như vậy “kho lạnh” thu được từ một bên thứ hai như một món quà, quà tặng, hoặc thanh toán phải được ngay lập tức chuyển giao cho các tài khoản chi tiêu an toàn hơn vì khóa riêng có thể được sao chép và bảo quản bởi một người chuyển nhượng[18]
Trang 10Hình 1.2 Ví dụ về ví giấy
1.7 Thanh toán
Phí thanh toán bằng Bitcoin rẻ hơn rất nhiều so với thanh toán thẻ tín dụng và chuyển khoản Chí phí gửi tiền qua Bitcoin thường không phụ thuộc số lượng gửi, giúp cho Bitcoin trở nên rất hấp dẫn với những người muốn gửi tiền số lượng lớn Ví dụ: lượng Bitcoin trị giá hàng triệu USD có thể gửi đi bất kỳ đâu trên thế giới chỉ với vài cent
1.8 Tính bảo mật
Mặc dù Bitcoin sử dụng các phương pháp mã hoá, việc đó không giúp gì cho việc bảo vệ danh tính cá nhân vì tất cả giao dịch đều được công khai trên blockchain Tuy nhiên rất khó để xác định địa chỉ Bitcoin nào gắn với người nào Hiện tại các sàn giao dịch Bitcoin đều bắt buộc phải ghi lại danh tính khách hàng để tránh rửa tiền
1.9 Ưu và nhược điểm của Bitcoin
Bitcoin được tạo ra trên nền tảng P2P (Peer to Peer) Có nghĩa là nó không được sở hữu, điều hành, phát hành bởi bất kỳ một tổ chức, cá nhân nào
Tất cả các máy tính có phần mềm sử dụng Bitcoin đều đóng vai trò là máy chủ đảm bảo cho hệ thống hoạt động Bạn có thể chuyển tiền từ nước này sang nước khác với chi phí rất thấp
CHƯƠNG 2: CÁCH THỨC HOẠT ĐỘNG CỦA BITCOIN
2.1 Chuỗi khối
Không thể thiếu để Bitcoin là một sổ công cộng, một cơ sở dữ liệu với một bản ghi theo trình tự của tất cả các giao dịch được gọi là chuỗi khối, mà các bản ghi Bitcoin sở hữu hiện tại và tại tất cả các điểm trong quá khứ Bằng cách giữ một bản ghi của tất cả
Trang 11các giao dịch, chuỗi khối ngăn ngừa việc tiêu hai lần, một vấn đề cụ thể của tiền kỹ thuật
số Chuỗi khối xác định người nhận bằng địa chỉ Bitcoin, không phải là tên của cá nhân, nhưng lưu lượng của Bitcoin có thể cung cấp manh mối cho những người sở hữu chúng Các bên trung gian Bitcoin, chẳng hạn như sàn giao dịch được yêu cầu bởi pháp luật ở nhiều khu vực pháp lý để thu thập dữ liệu khách hàng cá nhân[15]
Một chuỗi khối là một cơ sở dữ liệu giao dịch được chia sẻ bởi tất cả các nút[16] tham gia vào một hệ thống dựa trên giao thức Bitcoin Một bản sao đầy đủ của chuỗi khối của một tiền tệ chứa tất cả các giao dịch được thực hiện bằng đồng tiền[17]
Mỗi khối có chứa một giá trị băm của khối trước đó Điều này có tác dụng tạo ra một chuỗi của các khối từ khối gốc vào khối hiện hành Mỗi khối được đảm bảo xuất hiện sau khối trước thứ tự thời gian bởi vì băm khối trước đó nếu không sẽ khoog được biết đến Mỗi khối cũng là tính toán thực tế để thay đổi một khi nó đã ở trong chuỗi một thời gian bởi vì mỗi khối sau nó cũng sẽ phải tái sinh Những tính chất này làm cho việc tiêu hai lần của Bitcoin rất khó khăn Chuỗi khối là đổi mới chính của Bitcoin
2.2 Giao dịch Bitcoin
Chúng ta định nghĩa một đồng tiền điện tử như một chuỗi của nhiều chữ ký số Mỗi người chủ sở hữu chuyển đồng tiền tiếp theo bởi một mã hash chữ ký số của giao dịch trước đó và khóa công khai của người sở hữu tiếp theo và cứ thêm cho đến đồng tiền cuối cùng Người được trả tiền có thể kiểm tra chữ ký để kiểm tra quyền sở hữu của chuỗi
đó[4]
Trang 12Hình 2.1 Giao dịch Bitcoin
Một giao dịch là một phần của ký của dữ liệu được phát sóng vào mạng Nó thường tham chiếu đến giao dịch trước đó và dành một lượng nhất định của Bitcoin từ nó cho một hoặc nhiều khóa mới công cộng (địa chỉ Bitcoin)
Tính năng độc đáo của Bitcoin là phương pháp để chấp nhận / từ chối giao dịch và thống nhất về một lịch sử duy nhất của giao dịch bằng mạng Do sự truyền chậm trễ và vấn đề kết nối không thể làm cho mọi người nhận biết được tất cả các giao dịch và điều này có thể bị lợi dụng để tiêu hai lần Ai đó có thể tiêu số tiền tương tự hai lần trước khi trước khi giao dịch đầu tiên lan truyền đủ xa, vì vậy phải có một cách để xác định giao dịch là hợp lệ Hình dưới đây cho thấy làm thế nào một xu thuộc về chủ sở hữu 1 có thể chi tiêu để chủ sở hữu 2 và 3 sở hữu cùng một lúc[11]
Trang 13Hình 2.2 Double spending
2.3 Nhãn thời gian
Các đặc điểm kỹ thuật Bitcoin bắt đầu với khái niệm về một phần máy chủ nhãn thời gian Một máy chủ nhãn thời gian hoạt động bằng cách tham gia một hàm băm SHA-256 của một dữ liệu và rộng rãi mã băm ví dụ trong một tờ báo hoặc trong một bài của Usenet Nhãn thời gian có thể chứng minh rằng dữ liệu phải đã tồn tại vào thời điểm đó
để xuất bản các băm Cho Bitcoin, mỗi dấu thời gian bao gồm các mã băm của nhãn thời gian trước đó là đầu vào cho băm của riêng mình Phụ thuộc này của một băm khác là những gì tạo thành một chuỗi, với mỗi nhãn thời gian cung cấp bằng chứng rằng mỗi băm nhãn thời gian trước đó tồn tại[4]
Trang 142.4 Bằng chứng của việc (Proof of Work)
Một giải pháp rõ rang là làm cho các giao dịch mà hầu hết mọi người đồng ý với hợp lệ.Trên Internet người được đại diện bởi các ứng dụng phần mềm mà họ đang chạy và địa chỉ IP tương ứng Nếutính hợp lệ củamột giao dịch đã được xác định bởi phần lớn các nút, phần lớn các địa chỉ IP,hệ thống có thểbị lừa bởi một người nào đó có thể phân bổ nhiều khu công nghiệp Đó là lý do tại sao Bitcoin sử dụng một cách khác nhau để xác định giá trị giao dịch Công nghệ này được gọi là bằng chứng của công việc và đã được
đề xuất trong Hashcash của Adam Back[9] như một biện pháp để ngăn chặn thư rác
Bằng chứng của việc được sử dụng trong Bitcoin cho 2 mục đích : Đầu tiên là bằng chứng của việc “bỏ phiếu” về lịch sử giao dịch, mục đích thứ 2 là việc tạo ra tiền[9]
Bất cứ ai cũngcó thể tạo ra tiền bằng cách phát sóng các giải pháp cho mộtvấn đề tính toán trước đó chưa được giải quyết Các điều kiện duy nhất là nóphải được dễ dàng để xác địnhbao nhiêu máy tính nỗ lực nó đã giải quyết vấn đề và giải pháp nếu không phả ikhông có giá trị, hoặc thực tế hoặc trí tuệ[12]
Một khái niệm quan trọng của Bitcoin là mỗi bằng chứng của việc dựa trên một số bằng chứng của công việc trước đó Việc này được thực hiện bằng cách bao gồm các hash từ bằng chứng củ acông việc trước đó vào đầu vào của bằng chứng của việc hiện tại,
do đó tạo thành một chuỗi như thể hiện trong hình dưới đây Dữ liệu đầu vào để tính toán bằng chứng của việc được kết hợp thành các khối,và tất cả các khối với nhau tạo thành một chuỗi khối
Hình 2.3 Chuỗi của các khối