slide bài giảng tổng quan về phân tích lợi ích – chi phí lecture 1 - an introduction to the bca of projects

 Các dự án thể hiện việc sử dụng nguồn lực hiệu quả theo ‘quan điểm tư nhân’ có thể liên quan đến chi phí và lợi ích của nhiều người khác, chứ không chỉ của chủ đầu tư...  Phân tích

Mục tiêu bài giảng

 Phân tích lợi ích – chi phí là gì?

 Vai trò của phân tích lợi ích – chi phí

 Phương pháp luận của phân tích lợi ích – chi phí

 Thế nào là một khung phân tích hệ thống?

 Các quan điểm trong phân tích lợi ích chi phí

 Quy trình thực hiện phân tích lợi ích – chi phí

 Phân tích dự án tích hợp

Phân tích

kỹ thuật

Phân tích nhân lực, …

Phân tích tài chính

Phân tích kinh tế

Phân tích xã hội Chính sách

 BCA là một quy trình nhận dạng, đo

lường và so sánh các lợi ích và chi

phí xã hội của một dự án, một chương

trình đầu tư, hoặc một chính sách.

 Một ‘chương trình’ là một tập hợp nhiều

dự án được thực hiện trong một giai

đoạn xác định với một mục tiêu cụ thể

Giới thiệu

 Dự án được đề cập ở đây có thể là dự án

công (thường do khu vực công thực hiện) hoặc dự án tư

 Cả hai loại dự án trên cần được ‘thẩm định’

để xác định xem chúng có sử dụng hiệu quả

các nguồn lực khan hiếm hay không.

Giới thiệu

 Các dự án thể hiện việc sử dụng

nguồn lực hiệu quả theo ‘quan

điểm tư nhân’ có thể liên quan đến chi phí và lợi ích của nhiều người

khác, chứ không chỉ của chủ đầu

tư.

Giới thiệu

 Những ảnh hưởng này được gọi là các lợi ích và chi phí ‘xã hội’ (nhằm phân biệt với các lợi ích và chi phí tư nhân thuần túy).

Giới thiệu

 BCA cũng có thể được sử dụng để ‘phân

cấp, quy định, … Để đơn giản, khóa học

này chỉ giới hạn trong việc phân tích dự án.

Giới thiệu

 Các dự án công có thể là việc cung cấp:

 Vốn vật chất dưới dạng cơ sở hạ tầng như cầu, đường, đập thủy điện, thủy lợi, …

 Vốn tài nguyên như cải tạo đất, bảo tồn, kiểm soát ô nhiễm, quản lý thủy sản, xây công viên, …

 Vốn nhân lực như sức khỏe, giáo dục, kỹ năng, …

 Vốn xã hội như chương trình cai nghiện, ngăn chặn tội phạm, giảm thất nghiệp, …

Giới thiệu

 Phân tích lợi ích chi phí của một dự án được

gọi là “thẩm định dự án”

 Dự án có thể là ‘dự án tư’ hoặc ‘dự án công’

 Thẩm định tài chính: Các dự án tư và những

dự án công có thể tạo ra nguồn thu

 Thẩm định kinh tế và xã hội: Các dự án công

và những dự án tư đặc thù hoặc các dự án có yếu tố nước ngoài

Giới thiệu

Khác biệt giữa phân tích* tài chính và phân tích* kinh tế

Tài chính Kinh tế Quan điểm Những người có quyền lợi trong dự án Cả nền kinh tế/địa phương/cộng đồng

Lợi ích/Chi phí Ngân lưu thuần túy

Vai trò của phân tích lợi

ích – chi phí

 Giúp người phân tích:

 Có một khung phân tích hệ thống , đơn giản

 Dễ dàng kiểm tra tính nhất quán khi phân tích

 Giúp người ra quyết định:

 Dễ dàng thẩm định/đánh giá kết quả phân tích

 Dễ dàng kiểm tra tính nhất quán của kết quả phân tích

 Dễ dàng nhận biết các dữ liệu và giả định của dự án

 Người phân tích ‘ cung cấp ’ thông tin cho

người ra quyết định – người ‘thẩm định’ hoặc

‘đánh giá’ dự án.

 Hỗ trợ quá trình ra quyết định chứ không

‘ thay thế ’ quá trình ra quyết định.

 Người ra quyết định sử dụng kết quả phân tích, cùng với các thông tin khác để ra quyết định.

Vai trò của phân tích lợi

ích – chi phí

 Một dự án đầu tư nhằm tạo ra ‘sự

khác biệt’, và vai trò của BCA là ‘đo lường’ sự khác biệt.

 Cách tiếp cận ‘trước & sau’ dự án

 Cách tiếp cận ‘có & không có’ dự án

Phương pháp luận của phân

tích lợi ích – chi phí

 Chi phí của dự án được đo bằng ‘chi

phí cơ hội’, tức giá trị các hàng hóa

 Lợi ích của người tiêu dùng được đo bằng

diện tích dưới đường cầu (thặng dư tiêu

dùng).

 Các khái niệm thặng dư tiêu dùng và

thặng dư sản xuất chỉ phù hợp khi các

‘giá thị trường’ của xuất lượng/nhập

lượng (hoặc trường hợp ‘phi thị trường’, giá

ẩn) thay đổi khi có dự án.

Phương pháp luận của phân

tích lợi ích – chi phí

 Khi chúng ta nói $(X-Y) > 0, thì việc

sử dụng các ‘nhập lượng’ cho dự án

dụng thay thế tốt nhất ’ và điều này

đồng nghĩa với việc chúng ta đang áp dụng thước đo ‘thay đổi phúc lợi kinh

tế’ theo tiêu chí Kaldor-Hicks.

Phương pháp luận của phân

tích lợi ích – chi phí

 Tiêu chí Kaldor-Hicks (cải thiện Pareto

lợi xã hội đáng mong muốn nếu những

người được lợi từ thay đổi đó có thể đền

bù cho người bị thiệt, và tất cả sẽ tốt hơn ’.

 Tiêu chí Kaldor-Hicks là nền tảng cho việc chọn dự án trong phân tích lợi

ích chi phí.

Phương pháp luận của phân

tích lợi ích – chi phí

Một thay đổi làm phúc lợi chuyển từ hiện trạng (điểm C) đến bất kỳ điểm nào thuộc vùng ABC được gọi là cải

thiện phúc lợi Pareto thực tế

Phương pháp luận của phân

tích lợi ích – chi phí

Phương pháp luận của phân

tích lợi ích – chi phí

được gọi là cải thiện phúc lợi Pareto

tiềm năng

Phương pháp luận của phân

tích lợi ích – chi phí

 Do lợi ích và chi phí thường phát sinh vào các thời điểm khác nhau, và dự án kéo dài nhiều năm, nên chúng ta phải chuyển tất

cả các giá trị lợi ích ròng của dự án về một thời điểm chung, thường là hiện tại Nên thước đo Kaldor-Hicks trên thực tế thường

là NPV.

Phương pháp luận của phân

tích lợi ích – chi phí

CẢI THIỆN PARETO TIỀM NĂNG

NPV > 0

CHỌN DỰ ÁN

Phương pháp luận của phân

tích lợi ích – chi phí

 Nếu thẩm định dự án không theo một

phương pháp luận phù hợp, thì có thể dẫn đến sai lầm trong quá trình ra quyết định phân bổ nguồn lực khan hiếm

 Phương pháp luận là một phần quan trọng trong một báo cáo phân tích lợi ích chi phí

Phương pháp luận của phân

tích lợi ích – chi phí

 Một bảng tính Excel được chia thành 5 phần:

 Bảng thông số: chứa các thông tin của dự án

 Phân tích dự án: đánh giá dự án theo giá thị trường

 Phân tích tư nhân: tính giá trị dự án theo quan điểm tư nhân

(giá thị trường)

 Phân tích hiệu quả: tính giá trị dự án theo quan điểm nền kinh

tế (giá hiệu quả)

 Phân tích nhóm thụ hưởng: tính giá trị dự án cho từng nhóm

thụ hưởng (giá hiệu quả)

Khung phân tích hệ thống

Bảng thông số trên Excel

Ở đây người phân tích phải nhập tất cả các dữ liệu của dự án phục vụ cho việc phân tích dự án

• Lượng ‘nhập lượng’ và ‘xuất lượng’

• Dễ chỉnh sửa khi cần thiết

• Dễ thực hiện phân tích rủi ro

Mỗi ‘ô’ còn lại trong bảng tính (từ phần 2 – 5) phải được tính toán bằng công thức Excel dựa trên dữ liệu chứa trong bảng thông số.

Các phần còn lại của bảng tính là kết quả tính toán NPV, IRR, BCR, … theo các quan điểm sau đây:

• Phân tích dự án: tất cả các lợi ích và chi phí của dự án được

tính theo giá thị trường (tổng đầu tư)

• Phân tích tư nhân: các lợi ích và chi phí của tư nhân theo giá thị trường (chủ đầu tư)

• Phân tích hiệu quả: tất cả các lợi ích và chi phí được đánh

giá theo giá hiệu quả (giá ẩn/giá kinh tế)

• Phân tích nhóm thụ hưởng: các lợi ích và chi phí của từng nhóm thụ hưởng theo giá hiệu quả

(giá ẩn/giá kinh tế)

 BCA dự án (tài chính)

Các quan điểm cơ bản

 Dự án: Giá thị trường, ngân lưu ròng trước thuế hoặc ngân lưu ròng sau thuế (quan điểm tổng đầu tư)

 Tư nhân: Giá thị trường, ngân lưu ròng sau thuế (quan điểm chủ đầu tư)

 Nền kinh tế: Ngân lưu ròng của dự án được điều chỉnh theo giá kinh tế và có tính các lợi ích, chi phí phi thị

A(= referent group net benefits)

A: Referent Group (market prices)

B: Non-Referent Group (market prices)

C: Referent Group market prices)

(non-A+B: Project (market prices)

A+B+C: Efficiency

Các quan điểm cơ bản

Tạo sao cần thẩm định theo 4 quan

• Chúng ta thường đặt các câu hỏi sau đây:

- Nếu trên quan điểm chủ sở hữu ‘dự án này’ sẽ như thế nào?

- Nếu không có tài trợ thì dự án này sẽ ra sao?

- Dự án có sử dụng nguồn lực hiệu quả hay không?

- Dự án có lợi cho các nhóm thụ hưởng hay không?

- Nếu có, thì lợi ích ròng của dự án được phân phối như thế nào?

Giá hiệu quả là gì?

Giá hiệu quả là các ‘giá’ đo lường lợi ích biên của các xuất lượng dự

án hoặc chi phí biên của các nhập lượng dự án theo quan điểm nền

kinh tế nói chung Giá hiệu quả còn được gọi là giá ẩn/giá kinh tế.

Tại sao dùng giá ẩn?

Do có nhiều loại nhập lượng hoặc xuất lượng của dự án ‘thị

trường’ không thể xác định chi phí hoặc lợi ích một cách chính xác Thông thường do tồn tại:

• Biến dạng thị trường

• Lao động thất nghiệp

• Tỷ giá hối đoái

• Dự án lớn có thể là thay đổi giá thị trường

• Ô nhiễm/hàng hóa công

Tại sao giá ẩn khác giá thị trường?

Thị trường các nhập lượng và xuất lượng của một dự án có thể:

• không cạnh tranh (ví dụ độc quyền)

• biến dạng thị trường (ví dụ thuế, trợ cấp, kiểm soát giá)

• không tồn tại thị trường cho các dịch vụ môi trường, …

Tại sao sử dụng giá ẩn khi phân tích ‘hiệu quả’ và phân tích ‘nhóm thụ hưởng’?

Để đo lường lợi ích ròng thực sự của cộng đồng từ việc thực hiện

dự án

Vấn đề này sẽ được làm rõ hơn ở các bài giảng sau!

Nhóm thụ hưởng là gì?

Đó là nhóm các cá nhân/đơn vị mà chính quyền xác định có liên quan đến việc thực hiện dự án

Ai thuộc nhóm thụ hưởng?

Tất cả các công dân của một quốc gia/địa phương, kể cả chính quyền.

Ai không thuộc nhóm thụ hưởng?

• Công dân/đơn vị nước ngoài

• Công dân thuộc các địa phương khác

Quy trình thực hiện phân

5 Ước lượng ‘bằng tiền’ các lợi ích và chi phí của

mỗi phương án cho cả vòng đời dự án

6 Tính toán các tiêu chí đánh giá dự án

7 Phân tích rủi ro và so sánh các phương án

8 Viết báo cáo đề xuất

Phân tích dự án tích hợp

 Phần 1: Phân tích tài chính dự án (đối với các chuyên ngành kinh tế, sinh viên sẽ được học chuyên sâu 45 hoặc 90 tiết)

 Phần 2: Phân tích kinh tế dự án

 Phần 3: Phân tích rủi ro dự án

Hạn chế của BCA