Khung phân tích hệ thống cho một dự án trên Excel thường chia thành 5 phần như sau: Bảng thông số: chứa các thông tin của dự án Phân tích dự án: đánh giá dự án theo giá thị trường
Trang 1Bài giảng 1
Giới thiệu Phân tích Lợi ích-Chi phí
Theo bài giảng của
TS Benoit Laplante
EEPSEA Resource Person
Khoa Kinh Tế
Lớp KHĐT và Thẩm định giá k38
Trang 2Dàn ý trình bày
5) Phân tích tác động môi trường và phân tích kinh tế
4) Phân tích hiệu quả chi phí và phân tích hiệu
quả kinh tế
3) Phân tích tài chính và phân tích kinh tế
2) Vai trò của phân tích kinh tế
7) Phân tích lợi ích-chi phí trong thực tế
6) Khía cạnh thời gian của phân tích kinh tế
8) Tóm lược quan trọng
1) Giới thiệu
Trang 3Phân tích
kỹ thuật
Phân tích nhân lực, …
Phân tích tài chính
Phân tích kinh tế
Phân tích xã hộiChính sách
Ngành KHĐT: Phân tích tài chính dự án (tức thẩm định dự án) sẽ được
Ngành KHĐT: Phân tích tài chính dự án (tức thẩm định dự án) sẽ được 3
Trang 4 CBA là một quy trình nhận dạng,
lượng hóa, định giá và so sánh các
lợi ích và chi phí xã hội của một dự
án, một chương trình đầu tư, hoặc một
Trang 5 Dự án có thể là ‘dự án tư’ hoặc ‘dự án công’
Phân tích tài chính: Các dự án tư và những dự án công có tạo nguồn thu cho ngân sách
Phân tích kinh tế và xã hội: Các dự án công và những dự án tư
đặc thù hoặc các dự án có yếu tố nước ngoài.
Cả hai loại dự án trên cần được ‘thẩm định’ để
xác định xem chúng có sử dụng hiệu quả các
nguồn lực khan hiếm hay không.
Phân tích lợi ích-chi phí của một dự án thường
được gọi là “thẩm định dự án”.
Giới thiệu
Trang 6 CBA cũng có thể được sử dụng để
‘phân tích’ các ảnh hưởng của những
thay đổi trong các chính sách công
như thuế, trợ cấp, quy định, … Tuy
nhiên, khóa học này chỉ giới hạn trong việc phân tích dự án.
Giới thiệu
Trang 7Các quan điểm thẩm định/phân tích cơ bản:
• Dự án: sử dụng giá thị trường, “ngân lưu ròng” sau
thuế (thường gọi là quan điểm tổng đầu tư, TIPV hoặc quan điểm ngân hàng).
• Tư nhân: sử dụng giá thị trường, ngân lưu ròng sau
thuế, và trả nợ vay (thường gọi là quan điểm chủ đầu
tư, EPV).
• Nền kinh tế: “lợi ích ròng” của dự án được điều chỉnh
theo giá kinh tế (giá ẩn) và có lượng hóa bằng tiền các lợi ích, chi phí phi thị trường.
Trang 8Tạo sao cần thẩm định theo 4 quan điểm khác nhau?
Các quan điểm khác nhau có liên quan với nhau theo cách “mỗi phần trong phân tích có ‘đóng góp’ cho 3 phần còn lại.
Các mối quan hệ trong 4 phần này sẽ giúp việc kiểm tra tính nhất
quán của việc thẩm định dự án.
Chúng ta thường đặt các câu hỏi sau đây:
- Nếu trên quan điểm chủ sở hữu ‘dự án này’ sẽ như thế nào?
- Nếu không có tài trợ thì dự án này sẽ ra sao?
- Dự án có sử dụng nguồn lực hiệu quả hay không?
- Dự án có lợi cho các nhóm thụ hưởng hay không?
- Nếu có, thì lợi ích ròng của dự án được phân phối như thế
Trang 9Vai trò của phân tích kinh tế
Với bản chất nguồn lực khan hiếm, người ra quyết định đối diện với vấn đề khó khăn
trong việc đánh giá và lựa chọn các dự án
đầu tư và đánh giá chính sách trong bối
cảnh chứa đựng nhiều phức tạp và bất định
Vì mục tiêu đó, người ra quyết định cần có
một khung phân tích hệ thống (khung cấu
trúc thông tin theo cách khả thi và rõ ràng)
về quá trình đánh giá và lựa chọn dự
án/chính sách.
Trang 10Khung phân tích hệ thống cho một dự án (trên
Excel) thường chia thành 5 phần như sau:
Bảng thông số: chứa các thông tin của dự án
Phân tích dự án: đánh giá dự án theo giá thị trường
Phân tích tư nhân: tính giá trị dự án theo quan điểm tư
nhân (giá thị trường)
Phân tích kinh tế: tính giá trị dự án theo quan điểm nền
kinh tế (giá kinh tế/giá ẩn)
Phân tích phân phối: tính giá trị dự án cho từng nhóm
thụ hưởng (giá kinh tế/giá ẩn)
Vai trò của phân tích kinh tế
Trang 11Bảng thông số trên Excel
Ở đây người phân tích phải nhập tất cả các dữ liệu của dự án phục vụ cho việc phân tích dự án.
• Lượng ‘nhập lượng’ và ‘xuất lượng’
• Dễ chỉnh sửa khi cần thiết
• Dễ thực hiện phân tích rủi ro
Mỗi ‘ô’ còn lại trong bảng tính (từ phần 2 – 5) phải được tính toán bằng công thức Excel dựa trên dữ liệu chứa trong bảng thông số.
11
Trang 12Các phần còn lại của bảng tính là kết quả tính toán
NPV, IRR, BCR, … theo các quan điểm sau đây:
• Phân tích dự án: Tất cả các lợi ích và chi phí của dự án được
tính theo giá thị trường (tổng đầu tư)
• Phân tích tư nhân: các lợi ích và chi phí của tư nhân theo giá
thị trường (chủ đầu tư)
• Phân tích kinh tế: tất cả các lợi ích và chi phí được đánh
giá theo giá hiệu quả (giá ẩn/giá kinh tế)
• Phân tích phân phối: các lợi ích và chi phí của từng nhóm thụ hưởng theo giá hiệu quả (giá ẩn/giá kinh tế)
Trang 13Phân tích kinh tế cung cấp công cụ đánh giá và so sánh
tác động của dự án và chính sách, thậm chí khi các lợi ích
và chi phí phát sinh trong nhiều năm Nó đưa ra công cụ có tính hệ thống để xác nhận dạng, lượng hóa, và có khả
năng lượng hóa các tác động tại mọi thời điểm của dự án hay chính sách (bao gồm các tác động về mặt môi trường),
và thể hiện các tác động này như là các chi phí xã hội và các lợi ích xã hội.
cho người ra quyết định về các chi phí và lợi ích của dự án hay chính sách.
Phân tích kinh tế thông tin cho người ra quyết định chứ
không thay thế vai trò của họ
Vai trò của phân tích kinh tế
Trang 141) Là một quá trình (các bước) so sánh tất cả các lợi ích và tổn thất phát sinh từ một dự án hay một chính sách với một đơn vị đo
lường đồng nhất
Về mặt kỹ thuật, phân tích kinh tế…
2) Tóm lược tất cả các khía cạnh tích cực (lợi ích) và tiêu cực (chi
phí) của một dự án hay chính sách thành một kết quả
4) Nhằm cung cấp thông tin về hiệu quả kinh tế của một dự án hay
chính sách
3) Phân tích kinh tế của một dự án (hay chính sách) được sử dụng như một khung tổ chức cho các đối tượng liên quan để thảo luận các khía cạnh khác nhau, cả tích cực và tiêu cực, của dự án hay chính sách
Vai trò của phân tích kinh tế
Trang 15Có nhiều tiêu chí được sử dụng (hoặc nên được sử dụng, hoặc phải được sử dụng) để đánh giá dự án hay chính sách, chẳng hạn:
Tác động cơ học hay sinh học;
Hiệu quả kinh tế;
Công bằng trong phân phối;
Khả năng tương thích với xã hội, và văn hóa, và tôn giáo;
Có khả năng thực hiện;
Phù hợp về mặt quả lý;
Hợp pháp
Cảnh báo
Phân tích kinh tế cung cấp thông tin đến người ra quyết định
và các nhà hoạch định chính sách về hiệu quả kinh tế của dự án hay chính sách
Vai trò của phân tích kinh tế
Trang 16Đối với bất kỳ dự án nào, vấn đề quan trọng là:
Đó là một dự án tốt?
Tốt hay tốt hơn cho ai?
Chúng ta đo lường ‘tốt’ như thế nào?
Cho người ủng hộ dự án, HAY cho Chính phủ, HAY cho toàn xã hội?
Lợi nhuận HAY ngân sách Chính phủ HAY phúc lợi
xã hội?
Đối với nhiều dự án (hay nhiều lựa chọn), thì vấn đề quan trọng là:
Dự án nào (hay lựa chọn nào) là tốt hơn?
Vai trò của phân tích kinh tế
Trang 17 Phân tích Lợi ích-chi phí trở thành một thuật ngữ chung Vì ngay
cả tên của nó cũng đã cho biết sự phân tích nhằm so sánh chi
phí và lợi ích của một dự án hay chính sách;
Phân tích Lợi ích-Chi phí:
Câu hỏi: Chi phí ai gánh chịu? Lợi ích ai nhận được?
Đáp án cho câu hỏi này sẽ làm rõ sự khác biệt giữa phân tích tài chính, phân tích tài khóa, hay phân tích kinh tế
Phân tích tài chính, tài khóa, và kinh tế
Trang 18Phân tích tài chính:
Phân tích tài chính là phân tích lợi ích-chi phí, trong đó:
• Người liên quan trong phân tích chỉ có người phát triển (hay nhà đầu tư);
• Chi phí phát sinh trong phân tích chỉ có chi phí của dự án phát sinh
từ nhà phát triển hay nhà đầu tư (thực chi);
• Lợi ích trong phân tích chỉ có lợi ích của dự án dưới quan điểm
của
nhà phát triển hay nhà đầu tư (thực thu)
Phân tích tài chính xem xét khả năng tạo lợi nhuận của dự án
cho nhà phát triển dự án hay nhà đầu tư; dựa vào phân tích ngân lưu và cho biết chi phí mà nhà đầu tư phải trả, và doanh thu mà
họ nhận được
Câu hỏi: Dự án sẽ làm tăng sự giàu có cho nhà đầu tư?
Phân tích tài chính, tài khóa, và kinh tế
Trang 19Phân tích tài khóa:
Phân tích tài khóa là phân tích lợi ích-chi phí, trong đó:
• Đối tượng xem xét trong phân tích chỉ có Chính phủ;
• Chi phí phát sinh trong phân tích chỉ có chi phí của dự án phát sinh
từ ngân sách nhà nước;
• Lợi ích trong phân tích chỉ có lợi ích của dự án dưới quan điểm
của
ngân sách nhà nước
Câu hỏi: Tác động của dự án lên ngân sách nhà nước là gì?
Phân tích tài chính, tài khóa, và kinh tế
Trang 20Phân tích kinh tế:
Phân tích kinh tế là phân tích lợi ích-chi phí, trong đó:
• Các bên liên quan là toàn thể xã hội, không chỉ là nhà phát triển hay nhà đầu tư;
• Chi phí bao gồm trong phân tích là tất cả chi phí của dự án gây ra cho xã hội từ tất cả các tác động;
• Lợi ích bao gồm trong phân tích là tất cả lợi ích mà dự án đem lại
xã hội
Câu hỏi: Liệu dự án sẽ làm tăng phúc lợi cho xã hội?
Phân tích tài chính, tài khóa, và kinh tế
Trang 21Đây là một dự án tốt?
Cho nhà đầu tư Cho xã hội
Khu vực tư nhân Khu vực công
Thực hiện
phân tích tài
chính hay
CBA tư nhân
Thực hiện phân tích tài khóa
Thực hiện phân tích kinh tế hay CBA xã hội Cho chính phủ
Ba loại phân tích này rất khác biệt nhau và sẽ cung cấp các thông tin khác nhau cho các nhà ra
quyết định khác nhau.
Phân tích tài chính, tài khóa, và kinh tế
Trang 22Khác biệt giữa phân tích tài chính và phân tích kinh tế:
Quan điểm Những người có quyền lợi trong dự án Cả nền kinh tế/địa phương/cộng đồng
Lợi ích/Chi phí Ngân lưu thuần túy
Trang 23Phân tích hiệu quả-chi phí:
Khi thực hiện phân tích hiệu quả-chi phí, chúng ta không hỏi:
“Đây có phải là một dự án tốt?”
Phân tích kinh tế và hiệu quả-chi phí
Thay vào đó, chúng ta sẽ hỏi:
“Phương án nào sẽ giúp đạt được cùng lợi ích hay mục tiêu
với chi phí thấp nhất?”
Trang 24EIA (phân tích tác động môi trường) và phân tích kinh tế:
Sự khác biệt quan trọng giữa phân tích tài chính và phân tích
kinh tế là phân tích kinh tế bao gồm luôn cả phân tích kinh tế của
tác động môi trường;
Để phân tích kinh tế của tác động môi trường, chúng ta cần biết
tác động môi trường là gì, và phải cố gắng lượng hóa những tác
động này;
Mục tiêu của EIA là xác định và lượng hóa các tác động môi
trường cửa dự án;
Do đó, EIA là bước đầu tiên quan trọng để tiến hành đánh giá
kinh tế của tác động môi trường
Phân tích kinh tế và phân tích tác động môi trường
Trang 25Đánh giá tác động môi trường
Đánh giá kinh tế
của tác động môi trường
Phân tích kinh tế (CBA xã hội)
Đầu vào cho
Đầu vào cho
Phân tích kinh tế và phân tích tác động môi trường
Trang 26Khía cạnh thời gian cho phân tích kinh tế
Thời gian của phân tích kinh tế
Trước dự án
Trong dự án
Sau dự án
án hoàn thành.
Nhìn chung là không.
Nhìn chung là không.
Một chừng mực nào đó
Nó có thể cho biết một vài thông tin.
Quá trễ Dự án
đã được thực hiện
Có Hữu ích
Có Vấn đề là:
‘Tương tự’
như thế nào?
Trang 27Bước 2: Nhận dạng tất cả tác động vật lý tiềm năng của dự án;
Bước 4: Tiền tệ hóa các tác động;
Bước 6: Chiết khấu để xác định hiện giá của chi phí và lợi ích;
Bước 7: Tính toán hiện giá ròng và các tiêu chí khác;
Bước 9: Đưa ra đề nghị
Bước 3: Lượng hóa tác động được dự báo: có và không có dự án;
Bước 1: Xác định phạm vi phân tích;
Bước 8: Phân tích rủi ro;
Quy trình thực hiện phân tích kinh tế
Bước 5: Lập bảng lợi ích – chi phí;
Trang 28CÁC BƯỚC
1, 2 và 3
Quy trình thực hiện phân tích kinh tế
Trang 29C ầ n m ộ t n h ó m đ a n g à n h
Quy trình thực hiện phân tích kinh tế
Trang 30Phân tích lợi ích-chi phí trên thực tế
Trang 31(a) Quyết định hành chính nên được dựa vào thông tin đầy đủ về nhu cầu cần thiết và kết quả của một kế hoạch cụ thể từ chính phủ;
(b) Không nên đưa ra quy định trừ phi lợi ích tiềm năng cho xã hội từ quy định lớn hơn chi phí tiềm năng;
(c) Mục tiêu của quy định nên được lựa chọn là để tối đa hóa lợi ích ròng cho xã hội;
(d) Khi có nhiều phương án khác nhau cho bất kỳ mục tiêu của quy định nào, nên lựa chọn phương án có chi phí ròng tối thiểu; và
(e) Các chủ thể nên thiết lập các quy định ưu tiên nhằm mục tiêu tối đa hóa tổng lợi ích ròng cho xã hội
Phân tích lợi ích-chi phí trên thực tế
Trang 32Executive Order 12291 được hủy bỏ bởi Executive Order 12866
Ký bởi Tổng thống Clinton năm 1993
Mục 1 Tuyên bố về Nguyên lý và Triết lý của quy định
(b) Nguyên lý quy định Để đảm bảo các chương trình quy định của
các chủ thể nhất quán với triết lý đã được thiết lập, các chủ thể nên
tuân thủ các nguyên lý sau đây, nhằm mở rộng phạm vi của luật và nơi
có thể áp dụng:
(6) Mỗi chủ thể cần đánh giá cả chi phí và lợi ích của quy định được
xây dựng và, cần hiểu rằng một số chi phí và lợi ích lượng hóa, giả định hoặc sử dụng lại một quy định chỉ dựa trên biện luận phù hợp cho thấy lợi ích cho biết thông tin về chi phí
Phân tích lợi ích-chi phí trên thực tế
Trang 33Phân tích lợi ích-chi phí trên thực tế
Trang 34Phân tích lợi ích-chi phí trên thực tế
Analysis of benefits in EPA's regulatory impact analysis
Provided point estimates of monetized benefits
Provided range estimates of monetized benefits
Reagan (n = 27) Bush (n = 24) Clinton (n = 23)
Nguồn: Hahn and Dudley, 2007
Trang 35Phân tích lợi ích-chi phí trên thực tế
Analysis of net benefits and/or cost-effectiveness
Nguồn: Hahn and Dudley, 2007
Trang 36Ở Canada
Hướng dẫn CBA cho Chương trình pháp lý
Kể từ 1995
Được áp dụng với bất kỳ quy định pháp lý nào
Ở Vương Quốc Anh
Trang 37Ngân hàng Thế giới
Tất cả dự án được trình lên Hội đồng Quản lý của Ngân hàng
(trong Văn bản Thẩm định Dự án – PAD) bao gồm cả phân tích tài chính và phân tích kinh tế
Phân tích lợi ích-chi phí trên thực tế
Quy trình tương tự đối với ADB
Trang 39TÓM LƯỢC QUAN TRỌNG
được thực hiện phụ thuộc vào quan điểm xem xét dự
án
nhau
thông tin nào dự án muốn khai thác, và từ đó chọn loại phân tích phù hợp.
tiền tệ hóa, phân tích hiệu quả-chi phí có thể được thực hiện để cung cấp thông tin cho người ra quyết định về
chi phí tối thiểu để đạt được mục tiêu (tức phân tích hiệu quả chi phí)
Trang 40Nội dung các bài giảng tiếp theo
Bài giảng 2: Nền tảng phúc lợi và giá trị kinh tế của CBA
Bài giảng 4: Thực hiện CBA: Tiền tệ hóa lợi ích và chi phí (bước 4)
Bài giảng 5: Thực hiện CBA: Xây dựng báo cáo ngân lưu tài chính và kinh tế (bước 5)
Bài giảng 6: Thực hiện CBA: Chiết khấu và tính các tiêu chí đánh giá dự
án (bước 6 và 7)
Bài giảng 8: Phân tích dự án tích hợp (Integrated Project Analysis)
Bài giảng 3: Thực hiện CBA: Nhận dạng và lượng hóa lợi ích và chi phí (bước 1 đến 3)
Bài giảng 1: Bản chất của phân tích lợi ích – chi phí (CBA)
Bài giảng 7: Thực hiện CBA: Phân tích rủi ro (bước 8)