Câu trả lời là … • Cái bạn nhận được chính là lợi ích … • Cái bạn phải bỏ ra chính là giá trị mấ đi, gồm 2 phần a chi phí bằng tiền; và b chi phí cơ h i Như vậy một dự án chính là một qu
Trang 1Ch ươ ng 4:
ThS Đỗ Gioan H ả o
N ộ i dung
1 Khái niệm
2 Nguyên tắ
3 Những tính toán cơb n
4 Các chỉtiêuđánh giá
5 Dựán công – những khác biệt
6 Lợi ích và chi phí của dựán công
7 Những cạm bẫy hay sai lầm khi phân tích
1 Khái niệm
Bạn đang đứng trước một cơ hội, bạn có thực
hiện nó không?
Câu trả lời là …
• Cái bạn nhận được chính là lợi ích …
• Cái bạn phải bỏ ra chính là giá trị mấ đi, gồm
2 phần (a) chi phí bằng tiền; và (b) chi phí cơ
h i
Như vậy một dự án chính là một quyế định lựa
Trang 29/8/2009 4
1 Khái niệm (tt)
Khi bạn cân nhắc đểđi đến quyế định người ta
g i đó là một dự án tư (private plan) Vì cái
b n nhận được và cái bạn bỏ ra chỉ có ý nghĩa
đối với cá nhân bạn
Nhưng khi xã hội phải làm điều đó, người ta gọi là
dự án công (public plan) Vì cái nhận được và
cái bỏ ra được xem xét trên giác độ toàn xã
h i
Nguyên tắc chung: chỉ có những dự án mà lợi ích
do nó đem lại l n hơn chi phí phải bỏ ra để
thực hiện nó mới là dự án có hiệu quả và
được chấp nhậ
1 Khái niệm (tt)
Nếu so sánh hai tình trạng: có và không có dự án,
người ta tính toán lợi ích tăng thêm và chi phí
tăng thêm, do vậy nguyên tắc lựa chọn dự án
là “lợi ích biên phải lớn hơn chi phí biên của
việc thực hiện nó”
Nhưng làm thế nào để áp dụng nguyên tắc trên?
Cần Phân tích lợi ích và chi phí.
Xét trên giác độ xã hội, phân tích lợi ích và chi phí
thể hiện sự phân bổ nguồn lực xã hội mộ
cách hiệu quả
2 Nguyên tắc phân tích
Phân tích lợi ích – chi phí hình thành một quy trình
có tính hệ thống nhằm đánh giá một quyế
định chi tiêu công
Quy trình gồm:
• Bước 1: Liệt kê tất cả các chi phí và lợi ích
được đánh giá
• Bước 2: Lượng hóa chúng dưới dạng tiền tệ
• Bước 3: Chiết khấu dòng lợi ích ròng (net
benefit flow) để so sánh với số tiền hiện tại mà
ngân sách cần bỏ ra để tài trợ cho dự án
Trang 39/8/2009 7
2 Nguyên tắc phân tích (tt)
Lợi ích? Đó là cái mà xã hội nhận được, trực tiếp hay
gián tiếp; tùy vào mục đích của dự án
ví dụ: …
Chi phí?đó là những lợi ích xã hội mấ đi trực tiếp
hay gián tiếp (chú ý đến chi phí cơ hội) khi dự án
được chấp thuận
ví dụ: …
Chiết khấu? Vì lợi ích và chi phí của dự án xảy ra
không đồng thời, mà tiền tệ lại mất giá theo thời
gian nên chúng chỉ có thểđược so sánh nếu quy
về cùng một thời điểm với suất chiết khấu thích
hợp.
Ví dụ: …
2 Nguyên tắc phân tích (tt)
Lưu ý rằng: phân tích lợi ích và chi phí không phải
là cách duy nhấ để giải quyết vấn đề quyế
định đầu tư, vì không phải mọi thứđều có thể
quy ra tiền tệ:
Ví dụ: hàng hóa công vô hình như an ninh quốc
gia, một con đường hoa ngày tết … mang lại
lợi ích bao nhiêu? Không thể có câu trả lời
thỏa đáng !!!
3 Các tính toán cơ bản
Giá trị hiện tại (PV) và giá trị tương lai (FV), với r là
tỷ suất chiết khấu và i là sốđơn vị thời gian từ
hiện tại đến tương lai (thời hạn phù hợp với tỷ
suất chiết khấu)
Suy ra
Trang 49/8/2009 10
3 Các tính toán c ơ b ả n (tt)
Nếu một dòng tiền tệ phát sinh ở mỗi thời kỳ với
giá trị là Ri(i = 0,n) trong suốt giai đ ạn thì giá
trị hiện tại của nó bằng:
Nếu nền kinh tế có lạm phát với tỷ l lạm phát mỗi
thời kỳ là πthì thu nhập danh nghĩa của kỳ thứ
i là Ri(1+π)i Suất chiết khấu danh nghĩa là
(1+π)i(1+r)i Giá trị hiện tại của dòng tiền là:
3 Các tính toán c ơ b ả n (tt)
Như vậy: lưu ý khi sử dụng giá trị dòng tiền và tỷ
suất chiết khấu: Phả đồng nhất với nhau
• Nếu dùng giá trị thực của dòng tiền => tỷ suấ
chiết khấu phải là tỷ suất thực
• Nếu tỷ suất chiết khấu là tỷ suất thị trường =>
giá trị dòng tiền phải là giá trị danh nghĩa
4 Các ch ỉ tiêu đ ánh giá d ự án công
Một dự án công có chi phí C và lợi ích là B; đây là các giá
trị thực Giảđịnh tỷ suất chiết khấu thực là r Chi phí
và lợi ích phát sinh ở mỗi thời kỳ i (I = 0,n)
Các chỉ tiêu đánh giá dự án là:
• NPV (net present value) = giá trị hiện tại thuần
• Tỷ suất hoàn vốn nội bộ (IRR – Internal rate of return)
• Tỷ suất lợi ích và chi phí (B/C – Benefit-cost ratio)
Trang 59/8/2009 13
Giá tr ị hi ệ n t ạ i thu ầ n (NPV)
Giá trị hiện tại thuần cho biết: nếu bỏ qua yếu tố
thời gian thì mức sinh lợi tuyệ đối của dự án
là bao nhiêu?
• Một dự án được chấp nhận khi NPV của nó dương
• Nếu có hai dự án loại trừ nhau thì NPV của dự án nào
dương lớn nhất sẽđược ưu tiên lựa chọn
• Lưu ý về ỷ suất chiết khấu được lựa chọn (!?) vì điều
này có thể làm cho kết luận sai lệch
T ỷ su ấ t hoàn v ố n n ộ i b ộ (IRR)
Là tỷ suất chiết khấu làm cho giá trị hiện tại của dự
án bằng không Tỷ suất này càng cao thì khả
n ng của dự án còn có lợi trước những thay
đổi càng lớn và như vậy, dự án càng có ưu
thế
• Khi các dự án có quy mô khác nhau có thể dẫn đến
sai lầm
• Có khi dự án có nhiều hơn một giá trị IRR>0 như vậy
s rất khó để ra quyế định
T ỷ su ấ t l ợ i ích – chi phí (B/C)
Là tỷ suất giữa giá trị hiện tại của lợi ích và giá trị
hiện tại của chi phí:
• Khi chỉ số B/C>1 tức là lợi ích đủ bù đắp chi phí: dự án
được xem xét (với iều kiện bỏ qua yếu tố thời gian)
• Khi dự án có B/C càng lớn thì càng dễđược chấp
nhận
• Chú ý: lợi ích và chi phí nhiều khi bị bỏ sót nên dẫn
Trang 69/8/2009 16
5 Nh ữ ng l ư u ý khi phân tích d ự án công
1 Tỷ suất chiết khấu dự án công: là tỷ suất chiế
khấu xã hội = chi phí cơ hội của quỹ tiền tệ
được chính phủđầu tư vào dự án Tỷ suất này
thường thấp hơn tỷ suất thị trường, vì
• Sự quan tâm đến thế hệ ương lai
• Thuế phụ quyền
• Tính kém hiệu quả của thị trường
5 Nh ữ ng l ư u ý khi phân tích d ự án công
Chi phí của dự án công chính là giá trị yếu tốđầu
vào được sử dụng ở cơ hội tốt thứ nhì (không
phải bởi số tiền bỏ ra để có đầu vào ấy)
Lợi ích của dự án công phản ánh phúc lợi xã hội,
sựđánh giá mức độ sẵn lòng chi trảđể có
được lợi ích Chú ý đến:
• Giá trị của thời gian
• Giá trị của cuộc sống
Trong dự án công còn một số yếu tố vô hình làm
sai lệch kết quả phân tích, cần chú ý (!!??).
6 Nh ữ ng c ạ m b ẫ y
hay sai l ầ m khi phân tích
1 Phản ứng có tính dây chuyền
2 Việc làm của người lao động
3 Sự trùng lắp
4 Khi thế giới luôn luôn tồn tại rủi ro, cách tố
nhất là sử dụng các giá trị kỳ vọng (giá trị
tương đương chắc chắn) để tính toán dự án
Trang 7H ế t ch ươ ng 4